De Papieren Eenhoorn op Strengels & Letters

Vorige week was ik op de tentoonstelling
Strengels & Letters in Kasteel Wijchen.
De tentoonstelling gaat over middeleeuwse boeken en een paar
typische zaken zoals klavieren, leeswieltjes, het inbinden van
meerdere teksten in één band enz.

Er waren ook kaarten te koop van een paar boekbindateliers.
Een zo’n boekbindwerkplaats is Middeleeuwse Boekbinderij De Papieren Eenhoorn.
De kaarten gebben mooie foto’s van boeken maar de kaart
vermeldt niet wat je precies ziet.
Dat is wel jammer want het zijn close-up opnames.
Altijd een uitdaging op te duiden.

Kaarten01MiddeleeuwseBoekbinderijDePapierenEenhoorn01

Een opengeslagen boek. De nadruk ligt bij de kop (bovenkant van het boek). Je ziet in het midden de rug. Links en rechts een (dikke) plat en de bladen van het boek waaieren mooi open. Een moderne uitvoering van een middeleeuws boek ?


Kaarten01MiddeleeuwseBoekbinderijDePapierenEenhoorn02

Detail van een op strengels leer of perkament ingebonden boek ?


Kaarten02MiddeleeuwseBoekbinderijDePapierenEenhoorn

Vanuit een ander perspectief ?


Gelukkig is het thema van de Stichting Handboekbinden dit jaar
‘Het Middeleeuwse Boek’. Dus volgens haar rond deze tijd weet ik er meer van.

StrengelsEnLettersPoster02AchterkantKop


Na de dummy: het resultaat

Het Dada-boek nadert zijn voltooiing.
Dat mag ook wel want er is lang aan gewerkt.
Allemaal het resultaat van een tekst op een briefkaart van een
collega drukker: Pluuspers.

Afgelopen dagen ben ik druk bezig geweest een klein, dun
boekje te maken dat een toelichting geeft op het proces van
idee tot eindresultaat.
Dat klem ik op de achterplat van het boek.

WP_20190130_16_31_59_ProKleinBoekjeMetVerklarendeTekstOpAchterplat

Hier zie je het kleine boekje achter een breed lint op de achterplat van de boekband. De titel is ‘Woordwolk’.


WP_20190130_16_56_46_ProTitelVanKrantenknipselsDada

Zo gaat de titel er uit zien. De letters die ik uit een krant geknipt heb zitten nog niet helemaal vast maar al wel op hun plaats. Het boek ligt nu onder bezwaar te dragen want ik heb de constructie in de band geplakt. Het boek is dus zo goed als af.


Mooi Marginaal

Al een tijdje, terwijl ik een ander boek aan het inbinden ben,
loop ik te broeden op het boek ‘Mooi Marginaal’, de catalogus van
van de wedstrijd met die naam.
Nu las ik in de twee laatste nummers van het lijfblad van de
Stichting Handboekbinden een artikel over opgelijmde platten.

Nu maak ik vaak een boek waarbij de hele band eerst helemaal
wordt gemaakt en bekleedt waarna het in een keer aan de boekband
wordt bevestigd.
Een niet al te moeilijke methode.
Maar als je meer versiering aan wil brengen op de platten dan
heb je met zo’n hele boekband weinig bewegingsvrijheid.
Dus het idee om een rug aan een boekblok te maken, zonder gelijk
de platten te moeten bevestigen spreekt me wel aan.

In de artikelen ‘Een bindwijze met opgelijmde platten’ van Sün Evrards
noemt hij het boek: ‘New directions in bookbinding’ van Philip Smith.
Dat boek heb ik toevallig. Ik had er nog nooit iets mee gedaan.
Dus heb ik dat boek er eens bijgehaald.
Het is eigenlijk niet geschreven voor een beginnende boekbinder.
Het is geschreven door iemand die wil laten zien hoe moeilijk de dingen
allemaal zijn die hij en zijn collega’s opgelost hebben.
Voor een beginnend binder kan dat afschrikwekkend zijn.

PhilipSmithNewDirectionsInBookbinding

Mijn exemplaar van ‘New directions in bookbinding’ van Philip Smith heeft een ex libris met de naam van P.J.J. Peijnenburg. Een bekende Nederlandse boekbinder.


Maar ik ben begonnen met een eerste werktekening voor een boek
met opgelijmde platten. Ik ben er nog niet maar het begin is gemaakt.

WP_20190125_20_00_45_ProOntwerpOpgelijmdePlatten

Het idee is een leren rug. Wel met een ruggebord. In het artikel van Sün Evrards wordt gesproken van een leren rug die direct op het boekblok is aangebracht. Dan in een andere hoofdkleur de platten. Ik denk aan een papieren bekleding (op de tekening staat nog linnen).


WP_20190125_20_23_33_ProBewustUitDeHandGesneden

De versiering van de band bestaat uit twee letters ‘M’. Bewust met de hand getekend en met de hand uitgesneden. er is geen liniaal aan te pas gekomen. Een ‘M’ als negatief, een als positief. Het is gesneden uit dun karton zodat de platte straks uit twee lagen kan bestaan. Daardoor is de aanhechting aan het leer van de rug beter te realiseren.


De ‘negatieve M’ krijgt een afwijkende kleur als ondergrond terwijl
de positieve weer met een andere (?) kleur wordt bekleed.
Ik denk eraan papier te gebruiken omdat ik vermoed dat dit zich
het eenvoudigst laat verwerken. Maar dat is slechts een vermoeden.
De ‘negatieve M’ heb ik uit een klein stuk grijs bord gesneden.
Misschien was het beter geweest die te snijden uit een stuk dat op
maat is voor een hele platte. Maar dat komt goed.

Strengels & Letters over het middeleeuwse boek

Er is op dit moment een tentoonstelling die ik wil aanraden Strengels & Letters –
Boeken maken in middeleeuws Gelre.
In Kasteel Wijchen is de tentoonstelling te zien.
Vandaag een kort voorproefje.

WP_20190126_12_33_37_ProShreeRaamMandir

Als je Wijchen inloopt vanaf het station zie je eerst een prachtige molen. Maar al snel zag ik ook dit bordje: Shree Raam Mandir. Blijkbaar is er in Wijchen ook een Hindoeïstische tempel.


WP_20190126_12_41_56_ProKasteelWijchen

Heel even verder zie je het kasteel. Een mooi gebouw waar op de tweede verdieping jey Archeologische museum is dat de tentoonstelling Strengel & Letters tot begin maart 2019 verzorgt.


StrengelsEnLettersPoster02AchterkantKop

StrengelsEnLettersPoster02AchterkantTekst01

StrengelsEnLettersPoster02AchterkantTekst02


Voor dat ik de boekententoonstelling ben gaan bekijken ben ik over
de archeologische tentoonstelling gelopen.
Een hele mooie collectie.
Twee stukken en de aparte ruimte over de Meroviengers vielen me op.
Let wel, van deze materie heb ik heel weinig kennis.

WP_20190126_13_33_52_ProFragmentSteengoedBaardmankruikSiegburg16eEeuw

Fragment steengoed, Baardmankruik, Siegburg, 16e eeuw.


WP_20190126_13_33_59_ProFragmentSteengoedBaardmankruikRaeren16eEeuw

Fragment steengoed, Baardmankruik, Raeren, 16e eeuw.


WP_20190126_14_24_15_ProBoekMetEenJasje

Dit is een replica van een middeleeuws boek zoals dat door vrouwen werd gebruikt. Het boek heeft als het ware een jasje. Heel mooi versierd en mooi uitgevoerd. Ik had niet eerder een dergelijke replica gezien en ben helaas de naam van dergelijke boeken vergeten. Gelukkig had ik op de tentoonstelling al een voorgevoel dat ik de naam zou vergeten en heb daarom een foto gemaakt van de tekst die bij het boek hoort: het is een chemiseband.

WP_20190126_14_24_46_ProChemiseband

Chemiseband: Dit Italiaanse gebedenboekje heeft een chemiseband. Het is een stoffen omslag van velours en zijde, afgewerkt met goudband. In de Nederlanden zijn talloze afbeeldingen overgeleverd met dames, lezend in een gebedenboek in chemiseband. Replica Gebedenboekje door Atelier Libri.


WP_20190126_14_29_26_ProParijsHenricusStephanus1507JoannesDamascenusDeFideOrthodoxaParijsHenricusStephanus1510RichardVanStVictorDeTrinitate

Dit is het eerste boek uit een verzameling van zo’n 25 middeleeuwse boeken. Het lost gelijk een belofte in. Dit is geen voorbeeld van een boek voor een erg rijk persoon. Dit is een eenvoudige en relatief goedkope binding voor twee teksten (!): Parijs, Henricus Stephanus (drukker), 1507, Joannes Damascenus (schrijver), De fide orthodoxa en Parijs, Henricus Stephanus, 1510, Richard van St Victor (schrijver) De Trinitate.


Binnenkort meer over deze tentoonstelling waar ook boeken te zien zijn
van hedendaagse boekbinders.
Een van hen is Astrid Beckers van Atelier Libri die gastconservatrice is
bij de tentoonstelling.

Dada

Vrijdagavond ben ik nog even in mijn werkplaats geweest.
Weer een paar kleine stapjes gezet aan het Dada-boek.
Het is nu zo ver gereed dat ik er zeker van wil zijn dat ik
het op zijn laatst niet verknoei.

WP_20190125_19_17_21_ProBeideHalveSchutbladenZijnGelijmdOpDeBoekband

Eerst ook het tweede halve schutblad op de boekband aangebracht. Vervolgens kon dit onder bezwaar om te drogen.


WP_20190125_19_30_14_ProConcertinaInConstructieGelijmd

De concertina waarop de katernen van mijn boek genaaid zitten had ik al aan 1 kant in de constructie gelijmd. Vandaag ook de tweede kant gelijmd. De concertina kan nog steeds bewegen. Daardoor moeten de pagina’s helemaal vlak open kunnen liggen. De constructie met boekblok gaat dadelijk in een keer in de boekband.


WP_20190125_19_30_28_ProDadaBoekblokInConstructie

Je ziet dat de katernen van het boekblok heel mooi aansluiten op de constructie. Daar ben ik heel blij mee.


WP_20190125_19_31_14_ProStaartDadaBoekInConstructie

Zo ziet het boekblok er aan de staart (onderkant) uit. Daar zit ruimte in maar dat wordt veroorzaakt door de verschillende soorten (soms handgeschept) papier.


WP_20190125_19_31_52_ProKopVanBoekblokInConstructie

Hetzelfde geldt voor de kop.


#Resist – Rebel, rebel

De koppermaandagprent dit ik dit jaar ontving van Drukwerk in de Marge
is aanleiding om een idee van mij uit te voeren.
Ik wil al een tijd de songteksten van nummers die me aanspreken
gebruiken om een boek of om boekjes te maken.

Voor dit jaar koos Studio Zeedauw voor haar koppermaandagprent
het thema ‘Resist’. Studio Zeedauw is Rozemarijn Oudejans.
Ze heeft dat gekozen volgens de uitgave van DidM:

‘Haar licht opstandige nieuwjaarswens #Resist wordt vooral gebruikt als anti-Trump-tag in de VS, maar ook in Europa en Nederland is er genoeg om je in 2019 tegen te verzetten.’

Mijn keuze voor songs is intuïtief.
Eerlijk gezegd speelt de tekst daar meestal geen enkele rol bij.
Ook niet bij het nummer ‘Rebel, rebel’ van David Bowie.

Dat Bowie blijkbaar (zie het internet) het thema gender (geslacht)
wilde aankaarten met dit nummer, speelde bij mij geen rol.
Ik vond het gewoon een goed nummer.
Zo goed dat toen ik bij Studio 33 in Breda (deze winkel zat,
vanaf de Grote Markt van Breda gezien, rechts vooraan in de Veemarktstraat)
een dubbel LP van David Bowie zag staan, ik die meteen kocht.
De dubbel LP was afgeprijsd. Hij kostte minder dan een single.
Het ging om David Live. ‘David Bowie at the Tower Philadelphia’ zoals
op de achterkant van de hoes staat.

Verzet en rebels gedrag horen wel bij elkaar.
Ze zijn misschien niet precies hetzelfde maar voldoende om
de prent als boekband te gebruiken.

DSC_7970DavidLiveDavidBowieAtTheTowerPhiladelphia

Dit is de voorkant van het album waarover ik het hier heb: ‘David Live’.


DSC_7971DavidLiveDavidBowieAtTheTowerPhiladelphia

Omdat het om een dubbel LP ging kon je de hoes openklappen. Hier staat bijvoorbeeld dat de plaat geproduceerd en gemixed is door Tony Visconti.


Bij het beluisteren wordt een ander stukje tekst op de binnenkant
van de hoes ook belangrijk:

This Live album was culled from performances on the
12th & 13th July 1974 at the Tower Theatre, Philadelphia.
It is complete and exact. No studio overdubs or
re-recording of voices, instruments or audience have
been added with the exception of several backing vocals
due to loss of theatre mike contact.

In het Nederlands staat er dat het album bestaat uit
opnames gemaakt op 12 en 13 juli 1974 in het Tower Theatre
in Philadelphia. Compleet en precies.
Er zijn geen studio-opnames van stemmen, instrumenten of van het
publiek toegevoegd behalve daar waar tijdens het concert het contact
met de microfoons van de achtergrondzangers/essen was verloren.

DSC_7972DavidLiveDavidBowieAtTheTowerPhiladelphia

Dit is de achterkant van de hoes waarop te zien is dat ‘Rebel, rebel’ nummer 2 van kant A is.


De eerste versie van dit album heb ik helemaal grijs gedraaid
(de naald waarmee je de plaat afspeelde bracht ook schade aan
de LP). Na verloop van tijd, als de plaat veel gedraaid werd,
ging de kwaliteit achteruit.
Toen heb ik deze dubbel LP nog een keer gekocht.
Uiteindelijk heb ik het album ook nog een keer als CD gekocht.

Terug naar ‘Rebel, rebel’.
Dit is de tekst:

Doo doo doo-doo doo doo doo doo
Doo doo doo-doo doo doo doo doo
Doo doo doo-doo doo doo doo doo

 

Youve got your mother in a whirl
Shes not sure if you’re a boy or a girl
Hey babe, your hairs alright
Hey babe, lets go out tonight
You like me, and I like it all
We like dancing and we look divine
You love bands when they’re playing hard
You want more and you want it fast
They put you down, they say I’m wrong
You tacky thing, you put them on

 

Rebel rebel, youve torn your dress
Rebel rebel, your face is a mess
Rebel rebel, how could they know?
Hot tramp, I love you so!

 

Don’t ya?
Doo doo doo-doo doo doo doo doo

 

Youve got your mother in a whirl cause shes
Not sure if you’re a boy or a girl
Hey babe, your hairs alright
Hey babe, lets stay out tonight
You like me, and I like it all
We like dancing and we look divine
You love bands when they’re playing hard
You want more and you want it fast
They put you down, they say I’m wrong
You tacky thing, you put them on

 

Rebel rebel, youve torn your dress
Rebel rebel, your face is a mess
Rebel rebel, how could they know?
Hot tramp, I love you so!

 

Don’t ya?
Oh?

 

Doo doo doo-doo doo doo doo doo
Doo doo doo-doo doo doo doo doo

 

Rebel rebel, youve torn your dress
Rebel rebel, your face is a mess
Rebel rebel, how could they know?
Hot tramp, I love you so!

 

Youve torn your dress, your face is a mess
You can’t get enough, but enough aint the test
Youve got your transmission and your live wire
You got your cue line and a handful of ludes
You wanna be there when they count up the dudes
And I love your dress
Youre a juvenile success
Because your face is a mess
So how could they know?
I said, how could they know?

 

So what you wanna know
Calamitys child, chi-chile, chi-chile
Whered you wanna go?
What can I do for you? Looks like youve been there too
Cause youve torn your dress
And your face is a mess
Oh, your face is a mess
Oh, oh, so how could they know?
Eh, eh, how could they know?
Eh, eh

Songwriter: David Bowie
Rebel Rebel lyrics © Sony/ATV Music Publishing LLC, BMG Rights Management, TINTORETTO MUSIC

Het idee is nu om deze tekst en het verhaal van het dubbel album
op papier te zetten en de koppermaandagprent te gebruiken als boekband.
Eerst heb ik gekeken of ik de prent zo kon vouwen dat er
een langwerpig boekje zou ontstaan.
Probleem daarmee is dat de tekst dan helemaal onleesbaar is.

WP_20190125_19_45_29_ProResistKoppermaandagprentDidMStudioZeedauwVoorkant

Ik heb de prent nu zo gevouwen. De rug is 0,5 cm breed. De tekst is leesbaar. Misschien niet ideaal want maar 1 van de vier keer dat de tekst #Resist op de prent staat is nu eenvoudig leesbaar. Toevallig wel de tekst die linksboven staat.  Dus voldoende.


WP_20190125_19_45_41_ProResistKoppermaandagprent2019DidMStudioZeedauwAchterkant

Daarmee is dit de achterkant geworden.


Nu de tekst, eventueel met foto’s uitwerken in een boekblok.
En de LP nog eens gaan beluisteren.

Dada-bundel weer een klein stapje verder

Er was weinig tijd gisteren om aan de Dada-bundel te werken.
Dat was niet zo erg omdat na een paar handelingen de band in wording
weer moet drogen. Die ligt nu dus onder bezwaar.
Maar een nieuwe boekband in combinatie met een laagstaande
winterzon levert ook een leuke foto op.

WP_20190123_14_24_10_ProBoekbandMooiInDeWinterzon

Deze band-in-wording kwam onder bezwaar uit waar het had liggen drogen. Het linnen was op de platten en de rugdelen gelijmd en dat moet goed drogen voor je verder kunt. Toen ik de band onder bezwaar haalde kwam hij in een smalle strook zonlicht terecht. Dat leek me leuk voor op een foto.


WP_20190123_14_51_37_ProHalfSchutblad

Op deze foto zijn eigenlijk twee dingen te zien: ik gebruik twee driehoeken om het schutblad op de juiste plaats te plakken en er is sprake van een half schutblad.


Een schutblad heeft een paar functies:
– versterking van de binding: het verbindt de boekband met het boekblok;
– mooie afwerking; het verbergt het grijs bord van de platten, verbergt de rand
van het linnen of eventueel het leer van de bekleding en geeft een extra,
stevige bladzijde aan het begin en einde van het boekblok;
– bescherming van band en boek: het vormt een extra beschermlaag voor boekband
en boekblok tegen dingen als vocht en stof.

Door de constructie die ik bedacht heb denk ik dat een extra verbinding tussen het
boekblok en de boekband ongewenst is. In dit geval zou ik het schutblad hebben
moeten lijmen op het minder stugge spinnenwebpapier van het boekblok.
Ik ben bang dat die pagina’s daarvoor minder zichtbaar
gaan worden bij het openen van het boek.
De afwerkingsfunctie heeft het zeker. Misschien wel meer dan anders.
Want op deze manier wordt de overgang van de plat naar rug verborgen.
Daarom dat ik in plaats van een volledig schutblad (dat 2 pagina’s omvat)
gebruik maak van een schutblad dat heel de voorplat bedekt (op
een klein randje na waar je het rode linnen ziet) en dat over het scharnier
een stukje de rug inloopt. Dit noem ik een half schutblad.

Om er voor te zorgen dat het schutblad op een goede afstand van de rand
van de boekband komt, dezelfde afstand voor de hele bovenkant (en bij een goed
gesneden blad automatisch aan de onderkant) en voor de hele voorkant;
heb ik twee driehoeken tijdelijk op mijn werkblad geplakt met tape.
Daar schuif ik de boekband onder en pas en meet net zolang tot de band ligt
zoals ik hem wil hebben. Dan lijm ik het schutblad in en plak ik het
precies in de vrije ruimte van de boekband.
Op bovenstaande foto is dit aan de rechterkant van de boekband al gebeurt.
Nu komt de linkerkant aan de orde.

Inmiddels ligt dit onder bezwaar.

Daarnaast heb ik de achterkant van de concertina al in de constructie gelijmd.
De volgende keer doe ik dan met de voorkant.
Dan kan ik nog een titel op de boekband aanbrengen (?) en moet
de constructie nog in de boekband gelijmd worden.

Weer stappen verder met Dada-bundel

Ben gisteren weer verder gekomen met mijn Dada dichtbundel.
Als linnen voor de band heb ik een rode kleur gekozen.
Het linnen heb ik vervolgens op maat gemaakt voor mijn band.

WP_20190120_14_09_20_ProBandskeletOpboekbindlinnen

Hier zie je de platten en de andere delen van het skelet van de boekband al liggen op het rode linnen. De binnenkant van het linnen is wit.


WP_20190120_14_24_15_ProiBookbindingHoekje

Vervolgens heb ik de hoeken van het linnen afgesneden met behulp van een handig stukje gereedschap van iBookbinding. Met dit tooltje kun je afhankelijk van de dikte van het karton op de juiste manier een rechte hoek afsnijden. Het tooltje is gemaakt met een 3D-printer.


WP_20190120_14_38_59_ProHalveSchutbladen

De band ligt nu onder bezwaar maar op deze foto die even daarvoor is gemaakt zie je de band zover als hij nu gereed is samen met de centrale constructie die op de rug bevestigd gaat worden nadat het boekblok met de concertina is vastgelijmd aan de constructie. Dan mis ik nog het schutblad. Misschien een leeslint? Misschien iets van een titel?


Koppermaandag 2019

Via het tijdschrift van DidM (Drukwerk in de Marge) ontving
ik een koppermaandagprent van Studio Zeedauw.
Misschien maak ik er een boekomslag van.

WP_20190119_09_31_17_ProKoppermaandagprent2019StudioZeedauw


Koppermaandag is een traditie in het grafisch vakgebied.
Op de maandag na Driekoningen in januari vierden de drukkers een feest.
Sommige maakten dan speciaal drukwerk zoals deze prent die wil
oproepen tot verzet.

Dada

WP_20190119_10_01_09_ProSkeletVanDeDadaBand

Dit is het ‘skelet’ van de boekband die ik bedacht heb. Misschien blijkt het onpraktisch te zijn maar ik heb het in ieder geval voor mezelf bedacht en ben het boek nu aan het realiseren. Dit is een verbeterde versie van een eerdere dummy. Hier zie je de twee platten, de rug en de twee stroken die tussen de rug en de platten komen. De rug en die twee stroken ‘omarmen’ straks de centrale constructie die de kleine concertina vasthoudt waarop de katernen genaaid zijn.


WP_20190119_10_12_44_ProConstructieDadaBandPassenEnMeten

Hier zie je hoe de constructie de concertina kan gaan vasthouden en dan straks tussen de banddelen wordt ingeklemd. Nu ga ik eerst de constructie inpakken zodat het er straks beter gaat uitzien dan bij de eerdere dummy. Ik worstel nog een beetje met de schutbladen. Als ik die toevoeg moeten die op het spinnenwebpapier bevestigd worden. Of dat zo’n goed idee is betwijfel ik.


WP_20190119_11_10_38_ProConstructiebekledingBovenMal

Het bekleden heb ik eerst ‘droog’ geprobeerd (boven). Toen ik een idee had hoe het kon gaan werken heb ik de definitieve bekleding gesneden (onder).


WP_20190119_11_32_14_ProconstructiePassenEnMeten

Het resultaat is prima. Natuurlijk gelijk weer passen en meten op de band.


WP_20190119_11_47_04_ProDelenBandMetKraftpapierOnderBezwaar

Daarna heb ik de verschillende delen van de band met een stuk kraftpapier aan elkaar gemaakt. Overal precies 5mm tussen de losse delen gelaten. Die open ruimtes zijn straks de scharnierende delen van de band.


Mooi marginaal

Zoals al eerder aangegeven heb ik de catalogus,
ingebonden en al, ontvangen van de Stichting Drukwerk in de Marge.
Daarnaast heb ik het boek losbladig gekocht
van de Stichting Handboekbinden.
Hoe ik het boek ga inbinden weet ik nog niet.
Op deze foto heb ik al het materiaal verzameld waar ik tot nu toe
mee bezig ben geweest.

WP_20190119_09_20_36_ProMooiMarginaal

Het ingebonden boek: onder in het midden. Links daarvan de losse katernen. Die zijn verkocht in het kader van de BookbindChallenge 2019. De uiterste inzenddatum is 15 april 2019. Ik weet nog niet of ik meedoe.


Gelezen: Wat is een boek?

Al voor onze vakantie was ik aan het boek begonnen en het was bijna uit.
Dus vandaag heb ik nog een half uur gelezen in het heel interessante boek
met de titel: ‘Wat is een boek? – Een kleine geschiedenis’, geschreven door
Paul Dijstelberge.

Op een heel vlotte manier komen heel veel aspecten van het boek voorbij.
Vooral de ontwikkeling van het boek in het westen staat centraal.
Het schept een heel breed vergezicht dat de lezer aanzet om heel veel
aspecten eens nader onder de loep te nemen en de bijgevoegde lijst
met literatuur geeft daar ook alle gelegenheid toe.
Nergens ingewikkeld of saai maar altijd met veel nieuwsgierig makende
verhalen en feiten.
Hier en daar verborgen inzichten in het heden.

Zo lezen we op pagina 182 een stukje over censuur. Dat is niet hetzelfde als
nepnieuws of de huidige overvloed aan informatie op het wereld wijd web
(het tegenovergestelde aan censuur) maar kan toch helpen daarover een mening te vormen.

Het is moeilijk voorstelbaar hoe een censuur effectief kon functioneren in de Republiek.
Steden waren vrijwel autonoom.
Het aantal drukkerijen en uitgeverijen was enorm, net als het aantal verkopers van boeken, die niet alleen winkels hadden maar ook rondtrokken op het platteland.
Het grootste deel van de bevolking woonde in steden en bijna iedereen kon lezen.
Een buitenlandse reiziger verbaasde zich erover dat zelfs een dienstmeid in discussie ging met een regent – en geduldig door hem te woord werd gestaan.
Drukwerk was goedkoop en zo kon voor het eerst de publieke opinie een rol spelen in een pluriforme maatschappij.

Hier moet worden opgemerkt dat behalve interesse misschien ook een zekere mate van desinteresse in wat een ander beweegt van belang is voor tolerantie, het vermogen om elkaar met rust te laten.
Het is veelzeggend dat juist degene die de waarheid in pacht meenden te hebben, de dominees van de protestantse kerk, voorstanders waren van een strenge censuur waarbij de kerk het voortouw diende te nemen.
De landelijke, provinciale en lokale overheden in de Republiek voelden daar niets voor.
En zo kon de Republiek in de Gouden Eeuw uitgroeien tot de vrijplaats waarvan niet alleen de vrijheid van meningsuiting maar ook de rijkdom die daaruit resulteerde pas een eeuw later door de rest van Europa werd geëvenaard.

PaulDijstelbergeWatIsEenBoekEenKleineGeschiedenis

Paul Dijstelberge, Wat is een boek? – Een kleine geschiedenis.


Dada

Het Dada-boek van mij heeft even stil gelegen.
De bindwijze die ik bedacht heb, werkte redelijk op de dummy,
maar hij moet goed werken bij het echte boek.
Wat bij de dummy mis ging is dat ik iets te weinig precies heb gewerkt
(maar dat is misschien eigen aan een dummy), maar het
boekblok sloot niet mooi aan op de band.

WP_20190116_14_51_34_ProDummy

Hier zie je de gebrekkige aansluiting van het laatste katern (links) op de band (rechts). Je ziet dat ik een constructie heb gemaakt waarbij alleen in het midden van het boek, bij het naaiwerk en de concertina. Dat geeft het boek een minder mooi aanzicht. Bovendien is die constructie nog als grijs bord zichtbaar en dat is onder andere het geval vanwege het feit dat die constructie 1 a 2 millimeter boven de band uitsteekt. Dat moet ik bij het definitieve boek allemaal gaan voorkomen.


Daarom nu veel passen en meten. Snijden en opnieuw snijden.
Bijsnijden en schuren.
De nieuwe constructie, die nog beplakt gaat worden ziet er
als volgt uit.

WP_20190116_16_14_16_Pro

Je ziet links de constructie in voorbereiding. Dan zie je het groene Zaansch bord, de concertina waarop de katernen genaaid zijn, en rechts de katernen. Ik heb dunner grijs bord gebruikt voor de buitenvorm van de constructie. Aan de binnenkant heb ik stroken dikker grijs bord aangebracht ter versterking. Het verticaal gezien middelste vak, is het vak waarin de concertina straks geplakt gaat worden. Dat zorgt ervoor dat de katernen straks helemaal open kunnen en altijd een beetje ruimte hebben om te bewegen. Niet veel maar genoeg om het openen mogelijk te maken. De constructie is bijna net zo hoog als het boekblok. Dat gaat straks, naar ik hoop, een beter beeld geven aan het boek. Eerstvolgende stap is het bekleden van de constructie en dan maak ik de band af.


Rembrandt in het Stadsarchief van Amsterdam

In december 2018 ben ik naar een tentoonstelling
over Rembrandt geweest in het Stadsarchief Amsterdam.
Ze tonen daar allerlei archiefstukken die betrekking hebben
op Rembrandt en zijn familie.
Van geboorteregisters tot rechtbankstukken.
Heel leuk.

Scan006OnsAmsterdam

Ons Amsterdam, het November-December nummer met 23 pagina’s over Rembrandt.

De tentoonstelling wordt met de archiefstukken ook
interessant gemaakt door het gebruik van iPads waardoor er
een wisselwerking tussen realiteit en virtual reality ontstaat.
Een heel goed idee om de tentoongestelde stukken nog meer in hun context te plaatsen.

Toen ik in het gebouw van het Stadsarchief rondliep zag ik een boekwinkel.
Die stolen mijn hart toen ik een nummer van ‘Ons Amsterdam’ afrekende en
men een stempel van de boekwinkel op de papieren zak zette.

Ik was verkocht!

Scan007StempelOnsAmsterdamStadsboekwinkelAmsterdam

Stempel van Stadsboekwinkel Amsterdam.


Mooi Marginaal

Als je mijn blog nu bekijkt lijkt het alsof we altijd
op vakantie zijn, maar dat is natuurlijk niet waar.
Het kost alleen veel tijd en plaats
om mijn herinneringen op te slaan.

Gisteren ben ik weer in mijn werkplaats in de FutureDome
geweest en omdat ik een beetje zit aan te hikken
tegen de manier waarop ik mijn Dadaboek aan het inbinden ben,
ontsnap ik soms naar een ander project.

Zo ben ik gisteren bezig geweest met Mooi Marginaal.
Omdat ik ook lid ben van Drukwerk in de marge
ontving ik begin dit jaar een ingebonden versie van ‘Mooi Marginaal 2012 2017′.
Hetzelfde boek heb ik gekocht, in losse katernen, via de Stichting Handboekbinden en
ben ik aan het inbinden.
Maar bij zo’n project wil ik ook iets van mij toevoegen.
Gisteren ben ik bezig geweest met een ontwerp voor de band.

Mooi Marginaal 2012 - 2017

Mooi Marginaal 2012 – 2017.


Dat ontwerp is nog in een heel vroeg stadium.
Wat ik gisteren gemaakt heb, is inmiddels ingescand en ben ik aan
het bewerken. Dan krijg je iets als:

MooiMarginaal002


Dada

WP_20181215_09_10_50_ProZoLagHetRuim2DagenOnderBezwaar

Het boek heeft ruim 2 dagen onder bezwaar gelegen. Maar om het boek niet verkeerd te platten heb ik een aantal stukken vulwit zo opgesteld dat het boekblok er precies tussen past en het boek niet verder dan de hoogte van het boekblok wordt ingedrukt.


WP_20181215_09_36_09_ProSchoonsnijdenAanDrieKanten

Tijd om het boekblok schoon te snijden. Dat viel nog noiet mee bij smalle randjes. Het spinnenweb papier is weerbarstig. Het laat zich niet zo eenvoudig snijden.


WP_20181215_10_48_55_ProSchoongesneden

Het boekblok is schoongesneden. Ik klem de concertina, van Zaansch bord waarop de katernen zijn genaaid, met een metalen knijper een beetje bij elkaar. Zo blijft voor nu het boekblok het best in vorm.


WP_20181215_11_37_42_ProMetPlatten

Vervolgens heb ik de platten gesneden. Stapje voor stapje gaan we naar het eindresultaat. Ik zit er aan te denken om de band te bekleden met een rode Geit skiver (dun geitenleer).


Knoopjes en druppels lijm

WP_20181212_14_38_37_ProKnoopjesEnLijm

De knoopjes in het naaigaren en de druppels lijm hebben zo hun eigen dynamiek. Dus toen ik vandaag het opgedroogde boekblok oppakte bleven de katernen eenvoudig staan.


WP_20181212_14_43_04_ProDitLigtNuOnderBezwaar

Maar door de vouwen nog een keer aan te zetten komt het allemaal weer op zijn plaats. Nu ligt dit boek in spe onder bezwaar. Ik heb rond het boek metalen voorwerpen gelegd (vulwit) met een acceptabele hoogte. Allemaal dezelfde hoogte. Dus het gewicht van het bezwaar kom niet vol op het boek.

Nog meer Dada

Het was even stil rond mijn Dada-bundel.
Eerst heb ik een dummy gemaakt en de zelf uitgedachte binding
uitgeprobeerd. Die moet nu wel een beetje anders worden.
Afgelopen weekend heb ik het werk aan het boek weer
opgepakt. Te beginnen met een strook Zaansch Bord.

Wat was deze Dada-bundel ook al weer?
Tristan Tzara, een van de voormannen van de Dada-beweging heeft
eens een soort recept geschreven hoe je met een krantenartikel
een dada-gedicht (ik noem die dadadicht) kunt maken.
Een aantal van die gedichten heb ik gemaakt met zelf opgelegde
beperkingen, mogelijkheden en onmogelijkheden.
Soms tref je de knipsels aan in het boek, soms de gedrukte tekst.
Het boek bevat een katern die dit allemaal in detail beschrijft.
Natuurlijk maak ik maar 1 exemplaar.

WP_20181208_11_14_06_ProZaanschBord

Uit dit stuk Zaansch Bord ga ik een kleine concertina maken. Ik gebruik deze vorm omdat ik dan een stevige binding kan maken die toch genoeg ruimte in de rug heeft om de af en toe dikkere pagina’s een plaats te geven.


WP_20181208_11_38_31_Pro

Bergjes en dalen van 1 centimeter hoog.

WP_20181208_11_40_14_ProHetHartVanDeBinding


WP_20181209_13_52_53_ProDeUitdaging

De katernen en de concertina-rug die alles aan elkaar maakt.


WP_20181209_14_07_36_ProLaternenMetGaatjes

Dan eerst gaatjes prikken. In de katernen….


WP_20181209_14_15_13_ProMetGaatjes

….en in de concertina-rug.


WP_20181209_15_09_11_ProKaternVoorKaternInbindenEnLijmen

Dan een heel eenvoudige steek en twee knoopjes in het garen.


WP_20181209_15_46_39_ProNietsVoorEenEchteBoekbinder

Aangevuld met druppels lijm.


Woordwolk

Punt is wel dat dichten moeilijk is als je meer de vorm en
de grootte van het stukje papier waarop het woord staat kiest,
dan de vorm en de inhoud van het feitelijke woord.
Als dan toeval in de vorm van de blinde keuze van het woord
de techniek is die je hanteert,
dan is rijmen technisch onmogelijk.
Het juiste ritme volgen is dan ook moeilijk of onmogelijk.

Goed, je kiest het aantal regels,
de regels per strofe, het aantal woorden per regel.
Maar dat is het dan wel.

De betekenis van het gedicht wordt daardoor nog persoonlijker
dan bij een regulier gedicht.
De keuze is helemaal aan de lezer.
Die pikt er uit een regel 1 of een paar woorden uit.
Die vormen dan de betekenis van het gedicht.
De titel is niet noodzakelijk relevant.
De lezer bepaalt wat relevant is.

Daarom worden andere vormen eigenlijk net zo valide als ‘7 regels met 7 woorden’.
Intuïtief verliet ik tijdens het werk aan die boek de dichtvorm.
De vorm van het papier, al dan niet handgeschept,
of de vorm van de afbeelding, neemt het over.

Nu hik ik aan tegen de laatste vorm/het laatste dadadicht.
Er zijn, zelfs van dit ‘kleine’ artikel, veel woorden over.
Er is nog steeds een bergje woorden en er is nog één pagina leeg.
het wordt een woordwolk.

WP_20181104_16_09_36_ProLaatsteDadaPaginaGereedKanInDePers