Via het tijdschrift van DidM (Drukwerk in de Marge) ontving
ik een koppermaandagprent van Studio Zeedauw.
Misschien maak ik er een boekomslag van.
Koppermaandag is een traditie in het grafisch vakgebied.
Op de maandag na Driekoningen in januari vierden de drukkers een feest.
Sommige maakten dan speciaal drukwerk zoals deze prent die wil
oproepen tot verzet.
Dit is het ‘skelet’ van de boekband die ik bedacht heb. Misschien blijkt het onpraktisch te zijn maar ik heb het in ieder geval voor mezelf bedacht en ben het boek nu aan het realiseren. Dit is een verbeterde versie van een eerdere dummy. Hier zie je de twee platten, de rug en de twee stroken die tussen de rug en de platten komen. De rug en die twee stroken ‘omarmen’ straks de centrale constructie die de kleine concertina vasthoudt waarop de katernen genaaid zijn.
Hier zie je hoe de constructie de concertina kan gaan vasthouden en dan straks tussen de banddelen wordt ingeklemd. Nu ga ik eerst de constructie inpakken zodat het er straks beter gaat uitzien dan bij de eerdere dummy. Ik worstel nog een beetje met de schutbladen. Als ik die toevoeg moeten die op het spinnenwebpapier bevestigd worden. Of dat zo’n goed idee is betwijfel ik.
Het bekleden heb ik eerst ‘droog’ geprobeerd (boven). Toen ik een idee had hoe het kon gaan werken heb ik de definitieve bekleding gesneden (onder).
Het resultaat is prima. Natuurlijk gelijk weer passen en meten op de band.
Daarna heb ik de verschillende delen van de band met een stuk kraftpapier aan elkaar gemaakt. Overal precies 5mm tussen de losse delen gelaten. Die open ruimtes zijn straks de scharnierende delen van de band.
Zoals al eerder aangegeven heb ik de catalogus,
ingebonden en al, ontvangen van de Stichting Drukwerk in de Marge.
Daarnaast heb ik het boek losbladig gekocht
van de Stichting Handboekbinden.
Hoe ik het boek ga inbinden weet ik nog niet.
Op deze foto heb ik al het materiaal verzameld waar ik tot nu toe
mee bezig ben geweest.
Het ingebonden boek: onder in het midden. Links daarvan de losse katernen. Die zijn verkocht in het kader van de BookbindChallenge 2019. De uiterste inzenddatum is 15 april 2019. Ik weet nog niet of ik meedoe.
Al voor onze vakantie was ik aan het boek begonnen en het was bijna uit.
Dus vandaag heb ik nog een half uur gelezen in het heel interessante boek
met de titel: ‘Wat is een boek? – Een kleine geschiedenis’, geschreven door
Paul Dijstelberge.
Op een heel vlotte manier komen heel veel aspecten van het boek voorbij.
Vooral de ontwikkeling van het boek in het westen staat centraal.
Het schept een heel breed vergezicht dat de lezer aanzet om heel veel
aspecten eens nader onder de loep te nemen en de bijgevoegde lijst
met literatuur geeft daar ook alle gelegenheid toe.
Nergens ingewikkeld of saai maar altijd met veel nieuwsgierig makende
verhalen en feiten.
Hier en daar verborgen inzichten in het heden.
Zo lezen we op pagina 182 een stukje over censuur. Dat is niet hetzelfde als
nepnieuws of de huidige overvloed aan informatie op het wereld wijd web
(het tegenovergestelde aan censuur) maar kan toch helpen daarover een mening te vormen.
Het is moeilijk voorstelbaar hoe een censuur effectief kon functioneren in de Republiek.
Steden waren vrijwel autonoom.
Het aantal drukkerijen en uitgeverijen was enorm, net als het aantal verkopers van boeken, die niet alleen winkels hadden maar ook rondtrokken op het platteland.
Het grootste deel van de bevolking woonde in steden en bijna iedereen kon lezen.
Een buitenlandse reiziger verbaasde zich erover dat zelfs een dienstmeid in discussie ging met een regent – en geduldig door hem te woord werd gestaan.
Drukwerk was goedkoop en zo kon voor het eerst de publieke opinie een rol spelen in een pluriforme maatschappij.Hier moet worden opgemerkt dat behalve interesse misschien ook een zekere mate van desinteresse in wat een ander beweegt van belang is voor tolerantie, het vermogen om elkaar met rust te laten.
Het is veelzeggend dat juist degene die de waarheid in pacht meenden te hebben, de dominees van de protestantse kerk, voorstanders waren van een strenge censuur waarbij de kerk het voortouw diende te nemen.
De landelijke, provinciale en lokale overheden in de Republiek voelden daar niets voor.
En zo kon de Republiek in de Gouden Eeuw uitgroeien tot de vrijplaats waarvan niet alleen de vrijheid van meningsuiting maar ook de rijkdom die daaruit resulteerde pas een eeuw later door de rest van Europa werd geëvenaard.
Paul Dijstelberge, Wat is een boek? – Een kleine geschiedenis.
Het Dada-boek van mij heeft even stil gelegen.
De bindwijze die ik bedacht heb, werkte redelijk op de dummy,
maar hij moet goed werken bij het echte boek.
Wat bij de dummy mis ging is dat ik iets te weinig precies heb gewerkt
(maar dat is misschien eigen aan een dummy), maar het
boekblok sloot niet mooi aan op de band.
Hier zie je de gebrekkige aansluiting van het laatste katern (links) op de band (rechts). Je ziet dat ik een constructie heb gemaakt waarbij alleen in het midden van het boek, bij het naaiwerk en de concertina. Dat geeft het boek een minder mooi aanzicht. Bovendien is die constructie nog als grijs bord zichtbaar en dat is onder andere het geval vanwege het feit dat die constructie 1 a 2 millimeter boven de band uitsteekt. Dat moet ik bij het definitieve boek allemaal gaan voorkomen.
Daarom nu veel passen en meten. Snijden en opnieuw snijden.
Bijsnijden en schuren.
De nieuwe constructie, die nog beplakt gaat worden ziet er
als volgt uit.
Je ziet links de constructie in voorbereiding. Dan zie je het groene Zaansch bord, de concertina waarop de katernen genaaid zijn, en rechts de katernen. Ik heb dunner grijs bord gebruikt voor de buitenvorm van de constructie. Aan de binnenkant heb ik stroken dikker grijs bord aangebracht ter versterking. Het verticaal gezien middelste vak, is het vak waarin de concertina straks geplakt gaat worden. Dat zorgt ervoor dat de katernen straks helemaal open kunnen en altijd een beetje ruimte hebben om te bewegen. Niet veel maar genoeg om het openen mogelijk te maken. De constructie is bijna net zo hoog als het boekblok. Dat gaat straks, naar ik hoop, een beter beeld geven aan het boek. Eerstvolgende stap is het bekleden van de constructie en dan maak ik de band af.
In december 2018 ben ik naar een tentoonstelling
over Rembrandt geweest in het Stadsarchief Amsterdam.
Ze tonen daar allerlei archiefstukken die betrekking hebben
op Rembrandt en zijn familie.
Van geboorteregisters tot rechtbankstukken.
Heel leuk.
Ons Amsterdam, het November-December nummer met 23 pagina’s over Rembrandt.
De tentoonstelling wordt met de archiefstukken ook
interessant gemaakt door het gebruik van iPads waardoor er
een wisselwerking tussen realiteit en virtual reality ontstaat.
Een heel goed idee om de tentoongestelde stukken nog meer in hun context te plaatsen.
Toen ik in het gebouw van het Stadsarchief rondliep zag ik een boekwinkel.
Die stolen mijn hart toen ik een nummer van ‘Ons Amsterdam’ afrekende en
men een stempel van de boekwinkel op de papieren zak zette.
Ik was verkocht!
Stempel van Stadsboekwinkel Amsterdam.
Als je mijn blog nu bekijkt lijkt het alsof we altijd
op vakantie zijn, maar dat is natuurlijk niet waar.
Het kost alleen veel tijd en plaats
om mijn herinneringen op te slaan.
Gisteren ben ik weer in mijn werkplaats in de FutureDome
geweest en omdat ik een beetje zit aan te hikken
tegen de manier waarop ik mijn Dadaboek aan het inbinden ben,
ontsnap ik soms naar een ander project.
Zo ben ik gisteren bezig geweest met Mooi Marginaal.
Omdat ik ook lid ben van Drukwerk in de marge
ontving ik begin dit jaar een ingebonden versie van ‘Mooi Marginaal 2012 2017′.
Hetzelfde boek heb ik gekocht, in losse katernen, via de Stichting Handboekbinden en
ben ik aan het inbinden.
Maar bij zo’n project wil ik ook iets van mij toevoegen.
Gisteren ben ik bezig geweest met een ontwerp voor de band.
Mooi Marginaal 2012 – 2017.
Dat ontwerp is nog in een heel vroeg stadium.
Wat ik gisteren gemaakt heb, is inmiddels ingescand en ben ik aan
het bewerken. Dan krijg je iets als:
Het boek heeft ruim 2 dagen onder bezwaar gelegen. Maar om het boek niet verkeerd te platten heb ik een aantal stukken vulwit zo opgesteld dat het boekblok er precies tussen past en het boek niet verder dan de hoogte van het boekblok wordt ingedrukt.
Tijd om het boekblok schoon te snijden. Dat viel nog noiet mee bij smalle randjes. Het spinnenweb papier is weerbarstig. Het laat zich niet zo eenvoudig snijden.
Het boekblok is schoongesneden. Ik klem de concertina, van Zaansch bord waarop de katernen zijn genaaid, met een metalen knijper een beetje bij elkaar. Zo blijft voor nu het boekblok het best in vorm.
Vervolgens heb ik de platten gesneden. Stapje voor stapje gaan we naar het eindresultaat. Ik zit er aan te denken om de band te bekleden met een rode Geit skiver (dun geitenleer).
De knoopjes in het naaigaren en de druppels lijm hebben zo hun eigen dynamiek. Dus toen ik vandaag het opgedroogde boekblok oppakte bleven de katernen eenvoudig staan.
Maar door de vouwen nog een keer aan te zetten komt het allemaal weer op zijn plaats. Nu ligt dit boek in spe onder bezwaar. Ik heb rond het boek metalen voorwerpen gelegd (vulwit) met een acceptabele hoogte. Allemaal dezelfde hoogte. Dus het gewicht van het bezwaar kom niet vol op het boek.
De eerste paar keer dat ik een afdruk van de tekst ‘Argusvlinder’ wilde maken op dit bijzondere papier, ging dat niet zonder problemen. Maar niets dat een kwast en ecoline niet konden oplossen.
Het was even stil rond mijn Dada-bundel.
Eerst heb ik een dummy gemaakt en de zelf uitgedachte binding
uitgeprobeerd. Die moet nu wel een beetje anders worden.
Afgelopen weekend heb ik het werk aan het boek weer
opgepakt. Te beginnen met een strook Zaansch Bord.
Wat was deze Dada-bundel ook al weer?
Tristan Tzara, een van de voormannen van de Dada-beweging heeft
eens een soort recept geschreven hoe je met een krantenartikel
een dada-gedicht (ik noem die dadadicht) kunt maken.
Een aantal van die gedichten heb ik gemaakt met zelf opgelegde
beperkingen, mogelijkheden en onmogelijkheden.
Soms tref je de knipsels aan in het boek, soms de gedrukte tekst.
Het boek bevat een katern die dit allemaal in detail beschrijft.
Natuurlijk maak ik maar 1 exemplaar.
Uit dit stuk Zaansch Bord ga ik een kleine concertina maken. Ik gebruik deze vorm omdat ik dan een stevige binding kan maken die toch genoeg ruimte in de rug heeft om de af en toe dikkere pagina’s een plaats te geven.
Bergjes en dalen van 1 centimeter hoog.
De katernen en de concertina-rug die alles aan elkaar maakt.
Dan eerst gaatjes prikken. In de katernen….
….en in de concertina-rug.
Dan een heel eenvoudige steek en twee knoopjes in het garen.
Aangevuld met druppels lijm.
Punt is wel dat dichten moeilijk is als je meer de vorm en
de grootte van het stukje papier waarop het woord staat kiest,
dan de vorm en de inhoud van het feitelijke woord.
Als dan toeval in de vorm van de blinde keuze van het woord
de techniek is die je hanteert,
dan is rijmen technisch onmogelijk.
Het juiste ritme volgen is dan ook moeilijk of onmogelijk.
Goed, je kiest het aantal regels,
de regels per strofe, het aantal woorden per regel.
Maar dat is het dan wel.
De betekenis van het gedicht wordt daardoor nog persoonlijker
dan bij een regulier gedicht.
De keuze is helemaal aan de lezer.
Die pikt er uit een regel 1 of een paar woorden uit.
Die vormen dan de betekenis van het gedicht.
De titel is niet noodzakelijk relevant.
De lezer bepaalt wat relevant is.
Daarom worden andere vormen eigenlijk net zo valide als ‘7 regels met 7 woorden’.
Intuïtief verliet ik tijdens het werk aan die boek de dichtvorm.
De vorm van het papier, al dan niet handgeschept,
of de vorm van de afbeelding, neemt het over.
Nu hik ik aan tegen de laatste vorm/het laatste dadadicht.
Er zijn, zelfs van dit ‘kleine’ artikel, veel woorden over.
Er is nog steeds een bergje woorden en er is nog één pagina leeg.
het wordt een woordwolk.
Gisteren een nieuwe camera gekocht en die moet
nog wat uitgeprobeerd worden.
Gebouw O in de FutureDome, Breda.
Het volgende project, tussen De Bradelbinding en mijn eerste Bradel
wordt de catalogus van Mooi Marginaal.
Daarvoor maak ik nu een soort van ontwerp.
Dat doe ik met houten letters.
De houten letters zijn voor een affiche. Niet bedoeld voor een boekband. Maar beperkingen dwingen je tot creativiteit. Dus hier gebruik ik de eerste twee letters van ‘Mooi’ en ook de eerste twee van ‘Marginaal’. Gewoon omdat ik niet meer ruimte heb. Wat ik zo mooi vind met deze letters waarvan de kwaliteit matig is, het drukken met een boekenpers en inkt die bedoeld is voor gebruik op de lagere school, zijn de onverwachte effecten aan randen, de kleurmenging, de niet te voorspellen kleurnuanceringen.
Mooi Marginaal. De tweede ‘M’ ingeinkt met twee kleuren.
Alleen het eerste woord. Met de ‘I’ ben ik niet helemaal blij.
Na het inbinden, het op maat snijden, het drukken met houten letters van de naam van de binderij en het maken van een boekband met leer van een oude tas en een foliepers voor de titel, is dat alles bij elkaar gebracht in een nieuw boek. Nu kan ik het gaan lezen en een van mijn volgende boekprojecten wordt er een met een Bradelbinding. Met dank aan Atelier de Ganzenweide (uitgever van deze editie) en Johann C. Denninger (de schrijver van het boek).
Nou zo mooi is het nu ook weer niet.
Het is niet ‘het’ huis. Dickens heeft tijdens zijn leven
op verschillende plaatsen in Londen gewoond.
Het is dus ‘een’ huis van Charles Dickens.
Het adres is 48 Doughty Street.
Terwijl Dickens in dit huis woonde (1837 – 1839)
schreef hij aan de Pickwick Papers, Oliver Twist en
bijvoorbeeld Nicholas Nickleby.
Dit is de kaft van een dun boekje dat door het museum verkocht wordt.
Net als bij veel andere musea beslaat het museum twee panden:
het echte huis van de family Dickens en het huis ernaast.
Het huis ernaast bevat bijvoorbeeld de entree, de winkel en de kassa.
Stap je van het eerste in het tweede huis, dan stap je in het verleden.
Dit is de dining room of eetkamer. Als je een dergelijk huis komt valt meteen op hoe klein en donker de huizen in die tijd waren. De family Dickens was misschien (nog) niet rijk maar onbemiddeld waren ze toen ook al niet meer.
Beroemde portrettekening van Charles Dickens door Samuel Laurence (1837).
Dit is een stukje ‘Downstairs’: de keuken in het Charles Dickens Museum in Londen.
Dat kleine tafeltje (in de glazen vitrine) is een beroemd meubelstuk. Het is de lessenaar die Dickens gebruikte bij zijn publieke lees-/voordrachtsavonden. Dickens droeg zijn verhalen heel graag voor en deed dat veelvuldig met groot succes. Zelfs in bijvoorbeeld de Verenigde Staten.
De salon van de familie Dickens. Leuk hoe iedere kamer, groot en klein, een precies omlijnd doel had. Wat heel gewoon was voor die tijd.
Gratis bezoekersgids. Leuke afbeelding van Charles Dickens.
De foto is niet zo geslaagd maar dit is waar het gebeurde; het schrijven van boeken en artikelen. Het schrijfbureau in de studeerkamer.
In het boek stond van hetzelfde bureau ook een foto. Met betere belichting en zonder ‘afzetting’ geeft dit een goed beeld van de paar vierkante meter die Dickens had om te schrijven.
Dit staat voor een heel dramatisch moment in het leven van Charles Dickens: het overlijden van Mary Hogarth. Ze stierf hier kort nadat de family in het huis was getrokken. Op 7 mei 1937. Ze was zijn schoonzusje.
Dit is dan de ‘Master bedroom’. Slechts een beperkt aantal voorwerpen in de kamers zijn werkelijk uit de tijd van Dickens en waren werkelijk eigendom van de familie. Maar de huidige inrichting geeft een prima beeld van de tijd.
Kleding van Dickens.
Achter het huis is een klein tuintje. Dat gaf me de kans om de achterkant van het huis van Dickens op de foto te zetten.
Dit zijn de twee panden die samen het Charles Dickens Museum vormen in Londen. Links is 48 Doughty Street. Het huis van Dickens. Rechts het pand (met man en fiets) dat de entree vormt van het museum. Je ziet, het weer was best goed die dag en toch waren veel ruimtes in het huis donker.
Omdat ik nog geen foto had van het hulpstuk dat ik op de Boek Kunst Beurs in Leiden gekocht heb van IBookbinding, hier een foto van dit eenvoudige, in mijn geval, blauwe hulpmiddel. eenvoudig te maken met een 3D-printer.
Nu alle randen zijn gelijmd en het boekblok in de band is gezet kan het geheel een paar dagen in de boekenpers om goed te drogen. Daarna ga ik nog eens kijken of ik de tekst op de boekband scherper kan krijgen.
Gister weer bezig geweest met het inbinden van het boek
‘De Bradelbinding’, de 2018 heruitgaven door Rob Koch van
Atelier de Ganzenweide.
Eerst een stuk leer uit de oude tas gesneden. Op maat voor de boekband. De binding wordt een eenvoudige bandzetter. Ik heb nog geen idee hoe de Bradelbinding werkt. Dat hoop ik te leren als ik het boek in elkaar gezet heb. Ik moet dus nog een paar dagen geduld hebben.
Ik wil de tekst ‘Bradel’ op de boekband gaan aanbrengen met de foliepers. Tot nu toe loopt dat niet altijd even goed als ik dat zou willen. Het leer is het stuk waaruit ik de vorm voor de boekband heb gesneden. Je ziet onder aan de foto dat de rits in dit deel van de tas kapot is.
Een paar pogingen. Leuk is te zien dat de resultaten anders zijn afhankelijk van het leer. De tas bestaat uit een aantal stukken en bijvoorbeeld de stukken voor de bodem (boven) zijn steviger dan de soepele zijkanten.
‘Bradel’, verticaal op de boekband, net onder de foliepers vandaan. Hopelijk is het een beetje gelukt.
Ik wil twee naden en verschillende soorten leer op de buitenkant van de boekband krijgen. Daarom heb ik dichter langs de kant van het leer moeten snijden en is een hoek niet helemaal compleet. Daar zie je straks weinig tot niets van omdat dit deel aan de binnenkant van de boekband komt. Maar een heel nauwlettende toeschouwer kan dat later natuurlijk zien.
De randen moeten nog ingeslagen en vastgelijmd worden maar dit geeft al wel een beeld van hoe de boekband er uit gaat zien.
De hele leren bekleding had ik al een keer ingelijmd. De platten zijn daarna tegen het leer gelijmd en nu zijn de randen aan de beurt. Voor het eerst heb ik een stukje gereedschap van IBookbinding gebruikt. Een ‘3D-Printed Corner Cutting Tool’. Werkt perfect. Een eenvoudig idee dat heel goed werkt.
De twee naden in het leer lopen aan de bovenkant en onderkant van de boekband. Dat wil zeggen dat het leer aan de korte kant op deze plaatsen net iets dikker is (dubbel). Daar kan ook het stiksel loslaten door het snijden van de hoeken bijvoorbeeld. Dus heb ik die twee plaatsen even vastgelijmd en met een knijper op zijn plaats gehouden. Morgen zien of ik er mee verder kan. Als straks de boekband gereed is hoop ik de tekst nog wat te kunnen verbeteren.
Ben vandaag begonnen met het ‘bevrijden’ van het boekblok van ‘De Bradelbinding’ uit de boekenpers. Daar zat het nu al een paar dagen in. Het boekje is ingenaaid en gelijmd. Tijd voor het gaas en de schutbladeren.
Dat ging allemaal vrij vlot. Heb de platten en de rug ook gesneden. Ben ook druk geweest met het passen en meten van het leer. Dat tas heeft wel panelen die ooit rechthoekig zijn geweest maar door het vullen en gebruiken van de leren tas staat het leer stiekem een beetje bol. Je krijgt dat ook niet helemaal strakgetrokken. Ik ben benieuwd hoe dat straks met het lijmen gaat.
De leerdressing was de afgelopen dagen niet echt gedroogd. Maar een paar uur niet onder bezwaar deed wonderen. Het leer wordt lichter van kleur maar is tegelijk soepeler. De basis van de boekband ben ik hierboven nog aan het passen en meten. Die is intussen in elkaar gezet. Ik ben met de boekband aan het kijken waar ik het stuk leer het best kan snijden. Grootste probleem is nog voldoende leer te vinden van de tas, die ik kan gebruiken om met mijn foliepers de titel op de band te kunnen zetten.
Een vorige keer was ik hiermee geëindigd. Een van de minder mooi gedrukte teksten heb ik wat bijgeschaafd met ecoline. Nu ga ik dit gebruiken om ‘een vlekje weg te werken’ in het boek dat ik ga binden: De Bradelbinding, heet het boek.
Eerst heb ik de twee helften van de tekst uitgesneden.
Die passen dadelijk prima op twee naast elkaar gelegen pagina’s.
Want op die blanco pagina heb ik een vlekje gemaakt. Met verf. Dat zie je hier bovenaan.
Een tijd terug kocht ik een flesje leerdressing. Die heb ik toegepast op het leer van de tas.
De teksten zijn aangebracht en hebben een tijdje in de boekenpers gezeten. Om goed en gelijkmatig op te drogen. Dan kan het boek genaaid worden.
Eerst prikken. Atelier De Ganzenweide levert altijd een aantal blanco pagina’s mee. Daar heb ik twee katernen van gemaakt zodat ik zowel aan het begin als aan het eind van het boek een paar lege pagina’s heb. Zo kom ik op 6 katernen.
Genaaid. Intussen is de rug ook ingelijmd en ligt het boekje in de boekenpers goed te drogen.
Argusvlinder 