Dadadicht

Het werk aan het eerste dadagedicht ben ik gisteren
gelijk gestart. Zoals ik aangaf volg ik de richtlijnen
van Tristan Tzara niet helemaal.
Het artikel dat ik verknipt heb wordt de basis
voor een dadaïstische dichtbundel.

WP_20180825_09_20_15_ProVerkniptArtikelDadaBundel

In deze plastic zak zit het verknipte artikel uit Argus over Verweesde boeken.


Het eerste gedicht dat ik ga maken heeft 7 zinnen van 7 woorden.
De woorden heb ik uit de zak gehaald en op het eerste katern geplakt.

WP_20180825_10_32_08_ProEzeloor

Dan is dit het resultaat.


voetbalbestuurder Nederlandse verweesde het voegen een zeventien
toevoeging terecht meer hij van van aantal
vooral het zulke verweesde boekenplanken spelen sinds
eraan letters tussen verraste dat tien las
een boeken niet elkaar die onderdeel antiquariaat
voor voetbalboekjes jaar verhuisden boek wel boeken
de ezelsoor boven op het raakt want

Zoals je kunt zien had Tristan Tzara gelijk:

The poem will look like you
And there you are — an infinitely original author endowed with a charming sensibility though beyond the understanding of the vulgar.

Voor een toelichting op Dada ging ik naar Wikipedia:

Het dadaïsme of kortweg dada was een culturele beweging die tijdens de Eerste Wereldoorlog begon in Zürich in het neutrale Zwitserland.

De beweging was ongeveer tussen 1916 en 1920 op haar hoogtepunt. De kunstenaars van dada hielden zich bezig met mengvormen van beeldende kunst, poëzie, theater en grafisch ontwerp. De beweging toont qua geesteshouding verwantschap met het nihilisme door het opzettelijk irrationele en het ondergraven van de algemeen geaccepteerde standaarden.

Hoewel de beweging slechts korte tijd heeft bestaan, is haar invloed zeer groot geweest. Dada is een kunst net onder de realiteit. Kunstenaars hielden zich bezig met het gebruik van voorwerpen die eigenlijk al bestonden. Zij maakten er net iets anders van dan het eigenlijk moest voorstellen.

De naam is uit een Frans-Duits woordenboek geprikt. Op een willekeurige pagina kwam men bij het Franse woord dada, dat speelgoedpaard en ook figuurlijk stokpaardje betekent.

DadaStokpaardje


Mijn nieuwe gedichten

Als iemand al eerder mijn blog bezocht heeft
dan weet die persoon waarschijnlijk dat aan mij
geen schrijver verloren is gegaan.
Laat staan een dichter.
Maar deze week keek ik naar het werk van een
Nederlandse margedrukker: Pluuspers.
Ik ken haar niet maar zag op haar website
een geweldig idee:

PluuspersWWWTantePapierNLTristanTzaraNeemNeemEenKrantEenSchaar

Neem een krant, mee, een schaar. Bijna als een recept staat er een serie hints om zelf een gedicht te maken. Het idee is van Tristan Tzara.


Wat staat er precies op de kaart:

Zo schrijft u een dadaïstisch gedicht:

 

NEEM EEN KRANT
NEEM EEN SCHAAR


Kies een artikel uit de krant dat even lang is als de beoogde lengte van het gedicht.
Knip het artikel uit.
Knip vervolgens zorgvuldig alle woorden van het artikel uit en stop ze in een zak.
Schud voorzichtig.
Haal vervolgens de snippers een voor een uit de zak.
Schrijf de woorden nauwgezet over in de volgorde waarin ze uit de zak zijn gekomen.
Het gedicht zal op u lijken.
En kijk, daar bent u een buitengewoon origineel en fijngevoelig schrijver, hoewel onbegrepen door de plebs.

 

Tristan Tzara

SjorsEnSjimmieBijDeBaanbrekers

Sjors en Sjimmie en de baanbrekers, Frans Piët.


Nieuwsgierig geworden wilde ik wel weten wie Tristan Tzara
eigenlijk is. Wikipedia bracht zoals altijd uitkomst:

Tristan Tzara, pseudoniem van Sami Rosenstock, (Moinești, 16 april 1896 – Parijs, 25 december 1963), was een Roemeens dichter, essayist en performanceartiest die het grootste deel van zijn leven in Frankrijk leefde.
Hij is vooral bekend geworden als een van de stichters van het dadaïsme.

Een Roemeense dichter.
Ik schaam me, ik had nooit van hem gehoord.
Vermoedelijk schreef hij niet in het Engels, maar deze
Engelse tekst ligt waarschijnlijk ten grondslag aan de Nederlandse.

To Make a Poem

Take a newspaper
Take a pair of scissors
Choose from the paper an article as long as you are planning to make your poem
Cut the article out
Next carefully cut out each of the words that make up the article and put them in a bag
Shake gently
Next take each clipping out one after another in the order in which they left the bag
Copy conscientiously
The poem will look like you
And there you are — an infinitely original author endowed with a charming sensibility though beyond the understanding of the vulgar.
Tristan Tzara

SjorsEnSjimmieEnDeTijger

Sjors, Sjimmie en de tijger.


Ik vond het een geweldig idee.
Toevallig lag de laatste editie van Argus op tafel.
Ik zocht naar een geschikt artikel en koos een artikel
uit de serie ‘Verweesde boeken’.

WP_20180823_14_12_41_ProTheoDersjantVerweesdeBoeken

Dit artikel van Theo Dersjant gaat over een versie van ‘Sjors en Sjimmie als journalisten’. Op de kaft van het boek staat een naam en in het artikel wordt achterhaald wie die persoon is en wat die herinnert van het boek. Ik herinner me veel van het boek. Dit boek en drie andere heb ik nog steeds en hebben al eerder op mijn weblog gestaan.


WP_20180823_14_20_08_ProVerweesdeBoekenSkorsEnSjimmieAlsJournalisten

Eerst heb ik die stukken van het artikel afgeknipt die ik toch niet ga gebruiken. Bijvoorbeeld de foto.


Maar ik heb me meer regels opgelegd.
Misschien niet erg Dada maar om ‘leuke’ gedichten te krijgen
heb ik:
– woorden met grote beginkapitalen aan het begin van een alinea
weggelaten;
– alle leestekens weggelaten;
– als een woord aan het eind van een regel wordt afgebroken en er ontstaan
twee woorden met ieder een eigen betekenis dan zijn dit twee woorden;
– de titels heb ik gewoon meegenomen. Ze zijn afwijkend van grootte
maar dat is de ‘snipperversie’ van het gedicht misschien wel leuk;
– Eigennamen, plaatsnamen en merknamen (ed) laat ik weg,
behalve als het om woorden gaat die ook een andere betekenis hebben;
– jaartallen en afkortingen zijn weggelaten;
– ge- (van een voltooid deelwoord aan het einde van een regel)
heb ik weggelaten.

WP_20180823_14_20_18_ProStukkenTeVerknippenTekst

Dit zijn de stukken tekst van het artikel die ik ga verknippen.


WP_20180823_14_27_41_ProAchterkantenGestreept

De achterkanten van de stukken tekst heb ik eerst gearceerd. Je kunt ook teveel toeval toelaten. Op deze manier vergis ik me niet in het selecteren van de juiste woorden.


WP_20180823_14_55_12_ProAfvalsnippersOpDeGlazenTafel

Bij het knippen vallen dan nog steeds stukjes tekst af. Hier op onze glazen tafel.


SjorsEnSjimmieNaarDePintoPlaneet

Sjors en Sjimmie naar de Pintoplaneet.


Blijft er voor mij nog wel een probleem over.
Het artikel uitzoeken op lengte voor een gedicht vond
ik niet zo praktisch.
Op onderwerp vond ik leuker.
Daarom dit artikel over een Sjors en Sjimmieboek.
Maar dat betekent wel dat ik nog regels moet bedenken
voor het maximaal aantal woorden in een gedicht
en het maximaal aantal regels.

SjorsEnSjimmieAlsJournalisten

Dit is mijn exemplaar van Sjors en Sjimmie als journalisten.


Punjab and Haryana Assembly / Parlement van Punjab en Haryana

We moesten doorlopen.
De zachte regen veranderde langzaam in een plensbui.
Dat gaf ons de kans de Punjab and Haryana Assembly
eens van dichtbij te bekijken. Okay, maar van één buitenkant.
Maar toch.
Wat een gebouw!

DSC_9622ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssembly

Beginnen bij het begin: de twee torens en de fantastische deur. Ik begrijp niet helemaal die kabelconstructie tussen de twee torens. Dat is vast niet door Le Corbusier bedacht.


DSC_9629ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssembly

De gebouwen zijn door verrassend kleurgebruik helemaal niet saai. De nadruk bij de bouw en zijn opdrachtgevers hebben vast niet op de versieringen gelegen maar het resultaat is nog steeds interessant.


DSC_9630ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyEnormeDeurNaarOntwerpVanLeCorbusier

Ik vermoed dat de deur van emaille is.


DSC_9631ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssembly

Beetje jaren ’70 misschien maar door de pure beton niet storend. Juist leuk.


DSC_9632ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyInDeBetonMerktekensInDeIndusBeschavingStijl

In de beton zie je op verschillende plaatsen ‘merktekens’. Ze doen een beetje denken aan de zegels van de Indus-beschaving. Hier zie je de zogenaamde ‘Modular man’.


Ik vond deze website die een artikel heeft met
de Modular man als onderwerp.

DSC_9633ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyDoorlijkjesMetRegen

Bij het maken van deze foto’s is het zachtjes regenen opgehouden.


DSC_9636ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierInDeRegen

Het plenst: Capitol area.


DSC_9637ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyRegen


DSC_9638ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyRegen


DSC_9639ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyMerktekenInDeBeton

Een ander merkteken.


DSC_9640ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyMerktekenInDeBeton

En nog een. Alleen aan de merktekens kun je een hele studie wijden.


DSC_9641ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyDeurDetail

De mens, de dieren en de elementen.


DSC_9642ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyDeurDetail

Le Corbusier goes Picasso.


DSC_9643ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyLeCorbusierAParisEtLuynes1962EtJeanPetit

Het is de tekst linksonder die de aanleiding voor me was om te denken dat de deur ge-emailleerd is. Er staat: ‘Le Corbusier a Paris et Luynes, 1962 et Jean Petit’. De enige aanwijzing op internet met Luynes en Le Corbusier gaat over het emailleren van voorwerpen. Vandaar. Ergens staat namelijk: ‘Visite chez Jean Martin, émailleur, à Luynes’.


DSC_9644ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyDeurKlink

Dit is nog eens een deurklink. Hier moest ik aan denken toen ik het artikel van Marjolein van Eig las over deurklinken en hoe die moeten klinken.


DSC_9645ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyDeurDetailBloeiendeBoom

Een bloeiende boom.


DSC_9646ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyDeurDetailAardeDraaitRondDeZonIn365Dagen

De aarde die in 365 dagen rond de zon draait.


DSC_9647ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyDeurDetail


DSC_9648ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssembly

Le Corbusier: Punjab and Haryana Assembly , 1955. Hier zie je, als je goed kijk,t een van de merktekens in het beton. Eerst was ik bang dat ik de foto gekanteld had maar hier is te zien dat dit niet het geval is.


DSC_9650ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssembly

Het water komt met grote hoeveelheden van het dak af.


DSC_9651ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyNietIedereenHeeftDezelfdeSmaak

Als je naar het stoeltje kijkt op het balkon dan realiseer je je dat niet iedereen deze architectuur mooi zal vinden.


DSC_9652ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyMerkteken

Merkteken.


DSC_9653ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierTowerOfShadowsHighCourt

De regen is voorbij, we gaan weer terug naar het begin.


DSC_9654ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssemblyNaDeBui

Een laatste blik.


DSC_9655ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaAssembly

De hoeveelheid water die van het dak komt is veel kleiner geworden.


Toen we de reis boekte hoopte ik al dat
het bezoek aan Chandigarh bijzonder zou zijn.
De reisorganisatie had geen idee wat we er gingen zoeken.
Chandigarh heeft die hoop overtroffen.
Ik had er veel langer kunnen rondhangen om
nog een hoop mooie dingen te zien.

Eerste deel intro ‘Boek in een doos’ met de hand gezet vandaag

Op zich niet heel sensationeel maar het was warm vandaag
in de FutureDome, zullen we maar zeggen.
Vandaag heb ik het eerste deel van de introductie
gezet, voor het eerste van 7 boeken, ieder in een doos.
Ieder straks met een eigen boekenlegger.

Maar eerst de eerste, kleine, pagina:

WP_20180822_17_00_52_ProBoekIneenDoosIntro01

Vanmiddag deze tekst even met de hand gezet. Ik krijg de smaak weer te pakken. Maar mijn snelheid van zetten is een lachertje. Maar het is niet anders.


Fenomenale doos en anderen

In een eerder artikel ben ik eigenlijk vergeten
een paar blogartikelen van Marjolein van Eig
onder de aandacht te brengen.
Ze heeft er zo’n kleine 30 geschreven en
‘Fenomenale doos’ was er een van.
De volgende vond ik ook erg leuk om te lezen:

detail-08-vlakken
detail-09-steenrelief-en-chocola
detail-10-polychromie-in-haar-zuiverste-vorm
honey-i-shrunk-the-building
detail-13-huisnummering-als-opgave
detail-19-klink-meesterproef-voor-ontwerpers

Bekijk het laatste verhaal nog eens als ik de klink
laat zien van de Punjab and Haryana Assembly,
ontworpen door Le Corbusier.

Koh-I-Noor: berg van licht

De afgelopen weken heb ik het boek Koh-I-Noor gelezen.
Een soort biografie van een diamant.
Want de Koh-I-Noor is een beroemde en beruchte diamant.
Menig Indiaas restaurant is er naar vernoemd.

De schrijvers van het boek zijn William Dalrymple en Anita Anand.
Mevrouw Anand ken ik niet, heb niet eerder van haar iets gelezen.
William Dalrymple, die ken ik wel.

Dalrymple heeft ouders van Engelse adel en schrijft regelmatig boeken
op het snijvlak van populaire en academische historische boeken.
Hij is een neef van Virginia Woolf.
De eerste keer dat ik iets van hem las ging het over Hyderabad
en de voormalige machthebbers daar (Nizam).
In dat artikel/boekfragment beschreef hij een bezoek van Jacky Kennedy
aan Hyderabad, op een tijd dat de macht van de Nizam verdwenen was
maar de familie nog wel de paleizen bewoonde.
Een ongelofelijk verhaal.
Wil je meer over deze man weten, lees dan het Engelstalig artikel
op Wikipedia over hem.

WilliamDaltympleAndAnitaAnandKoh-I-Noor

William Dalrymple en Anita Anand, Koh-I-Noor – de geschiedenis van ’s werelds bekendste diamant.


Ook de biografie van de Koh-I-Noor is een ongelofelijk verhaal.
Van een eerst onbekende maar grote diamant (in die tijd
de grootste of een van de grootste diamanten ter wereld),
die niet bijzonder hoog werd aangeslagen in India omdat
men de voorkeur gaf aan smaragden en robijnen.
Tot de grootste diamant in de Engelse kroonjuwelen.
Tussen die twee uitersten veel moorden, politiek, graaizucht
en ellende. Tot op de dag van vandaag.

Koh-I-Noor

Een van de kronen uit de brede collectie Britse kroonjuwelen. Midden voor de Koh-I-Noor.


Dat de Engelsen ‘onder verdachte omstandigheden’ aan de diamant
gekomen zijn is een understatement.
Net als in de Nederlandse koloniale geschiedenis
werd het mijn en dijn vaker door het recht van de sterkste
bepaald in plaats van door eigendomsbewijzen of het in
bezit hebben van roerende en onroerende goederen.

Het boek is doorspekt met vertalingen en/of toelichtingen
op oude Punjabse, Perzische en Indiase teksten.
Een boeiende reeks maharadja’s, krijgsheren en avonturiers
komen voorbij.
Maar ook een 10-jarige heerser over de Punjab die onder druk
de diamant ‘weggeeft’.

Aan anekdotes geen gebrek zoals dit verhaal uit 2010 (het boek
begint met een tekst uit de 10e eeuw voor onze jaartelling):

In 2010 bracht de Britse premier Cameron een officieel bezoek aan Punjab. De Indiase media legden hem toen voor dat de teruggave een eerste excuus zou zijn voor de uitbuiting van India tijdens de Raj. “Zodra je ja zegt tegen de een, realiseer je je dat het hele British Museum leeg zou raken,” antwoordde hij met mogelijkerwijze de ruzies over de Steen van Rosetta en de Elgin Marbles in het achterhoofd. “Ik vrees dat ik moet zeggen dat hij blijft waar hij is.”

Het boek leest als een detective en legt veel dilemma’s op
tafel die herkenbaar zijn met onze eigen koloniale geschiedenis
maar die daardoor niet eenvoudiger op te lossen zijn.

Even een zijstapje.
Couperus schreef een boek getiteld: De berg van licht.
Koh-I-Noor betekent ‘Berg van licht’.
Die twee dingen hebben misschien met elkaar te maken?

Punjab and Haryana Secretariat, 1953

Het Secretariaat.
Vermoedelijk is dat het regeringscentrum van Punjab en Haryana.
Het parlement zetelt is het gebouw ernaast: de Assembly.
Maar de ambtenaren bezetten het gebouw dat Secretariat heet.
Ontworpen door Le Corbusier.
Het gebouw heb ik alleen vanuit de verte gezien.
De Assembly vond ik veel interessanter.
Dat gaat een van de volgende blogs duidelijk maken.
Daarna reizen we door naar Amritsar met de Gouden Tempel.

DSC_9623ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaSecretariat

Chandigarh, Capitol Area, Le Corbusier, Punjab and Haryana Secretariat, 1953.

DSC_9626ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaSecretariat


Fenomenale doos

Voor het project Boek in een doos / Book in a box
was ik het internet aan het afstruinen en kwam toen
op de blog uit van Marjolein van Eig van 17 juni 2015:
Detail 7: Fenomenale doos.

Hier kun je het hele verhaal van de Fenomenale doos lezen.

In mijn blog vat ik de dingen even samen die mij
zo in het verhaal trokken.

De fenomenologie is een filosofische stroming die ontstond tegen het einde van de negentiende eeuw. Ze probeert de fenomenen om ons heen te beschrijven zoals ze voor ons verschijnen, zonder enige vooronderstelling. Daarbij worden niet alleen zichtbare en de herkenbare elementen verwoord, maar ook aspecten die niet direct zichtbaar zijn.

Een mooi voorbeeld van een fenomenologische beschrijving kun je lezen in een essay van George Simmel over de brug en de deur. Hij beschrijft hierin de impact van een deur op een ruimte: “ …de deur laat op een besliste manier zien hoe scheiden en verbinden twee kanten van dezelfde medaille zijn. Juist omdat een deur ook kan worden geopend, levert het sluiten ervan een sterk gevoel van bescherming op tegen alles wat zich buiten deze ruimte bevindt. Dit gevoel is sterker dan bij een opgebouwde muur. De laatste is immers stom, maar de deur spreekt tot ons.” Kortom, de scheiding die de deur maakt, benadrukt tegelijkertijd de verbinding die de deur als fenomeen in zich heeft.

Ik heb wel even naar het essay gezocht.
Maar zonder titel kwam ik niet ver.
Wel vond ik informatie over George Simmel.
Kijk maar eens op de George Simmel Wikipedia pagina.

Deze fenomenologische manier van het beschrijven van objecten is wellicht vaag, maar het is een prettige manier om anders naar de dingen om ons heen te kijken. Maurice Merleau-Ponty, een van de grondleggers van de fenomenologische waarneming, onderscheidt twee manieren van kijken: het zien en het ervaren. We zien bijvoorbeeld een gebouw: de gevel, de ramen en kolommen. Zo zien we ook een kerk, want we zien een groot gebouw met een toren en een kruis. We ervaren echter: ruimte, licht, beweging, materiaal of ritme. Daarmee wil Merleau-Ponty zeggen: wat je ziet is een image, een bekend beeld, maar wat je ervaart is een veel complexere wereld die wordt bepaald door bijvoorbeeld tactiliteit, geur en ruimte.

MeindertHobbemaHetLaantjeVanMiddelharnis1689

Meindert Hobbema, Het laantje van Middelharnis, 1689.


De moderne kunst legt deze ambiguïteit in de waarneming mooi bloot. Door het oude bekende beeld in het schilderij weg te laten, blijft enkel de ervaring van de fenomenen over. Kijkend naar de ‘Cathedra’ van Barnett Newman kun je dezelfde landschappelijke ervaring hebben als bij ‘Het laantje van Middelharnis’ van Meindert Hobbema. Dat is natuurlijk een geniale ontdekking. Je hoeft geen vaas te schilderen om een vaas te zien. Het gaat om de ervaring.

BarnettNewmanCathedra

Barnett Newman, Cathedra, 1951. De intensiteit van Cathedra ontstond doordat Newman het blauw van het schilderij opbouwde in zes afzonderlijke lagen verf van verschillende blauwpigmenten. Zo creëerde hij een diep en rijk geschakeerd kleurvlak, dat een ruimtelijke illusie oproept. Volgens https://www.artsalonholland.nl.


Hoe zit dat in de architectuur? Dat probeerde ik tijdens mijn afstudeerscriptie te onderzoeken, al weer wat jaartjes geleden aan de TU Delft. Ik had hiervoor drie gebouwen uitgezocht, beter gezegd, drie ‘dozen’. De doosvorm leek me een uitermate geschikt gebouwtype voor de fenomenologische beschrijving. Immers, de doos toont niet het standaard beeld van een gebouw, het verraadt geen achterliggende wereld middels de gebruikelijke tekens. De doos laat het over aan de waarnemer wat de ervaring zal zijn.

De drie dozen waren: het klooster La Tourette van Le Corbusier, de Kunsthal van Koolhaas en de Thermen in Vals van Zumthor. Daar is van alles over te zeggen, maar uiteindelijk kwam ik uit op de volgende noties:
– Zumthors gebouw is als een uitgeslepen rotsblok. Er is geen enkel verschil tussen binnen en buiten, de doos is door en door solide. Schudden zal geen invloed hebben.

PeterZumthorThermenInValsZwitserland1996

Peter Zumthor, Thermen in Vals, Zwitserland, 1996.


– Koolhaas’ doos is een verrassingsdoos, waarvan de gevel de verpakking is. Binnen wacht een wereld van ervaringen. Schudden kan prima, het gaat om de intrigerende reeks van ervaringen.

OMARemKoolhaasDeKunsthal

OMA / Rem Koolhaas, De Kunsthal.


– Le Corbusiers klooster toont een zorgvuldig en serieus vormgegeven geometrie. Niet schudden, want dan verwoest je die!

LeCorbusierSainteMarieSeLaTourette1960

Le Corbusier, Sainte Marie de la Tourette, 1960.

LeCorbusierSainteMarieSeLaTourette1960 2


Vooral het kijken naar een doos, voor mij vooral
een bron voor geheimzinnigheid, niet alleen vanuit
het perspectief van wat je ziet maar ook de ervaringen
die je met een doos hebt, vond ik erg interessant in het artikel.
Praat ik nog niet eens over het boek in de doos….

Tower of Shadows / Toren van schaduwen

Le Corbusier en zijn team experimenteerden met
verschillende technieken in beton, om optimaal
verkoeling te geven in de gebouwen en om in de koude periode
de gebruikers van de gebouwen te beschermen
tegen de kou.
Daarvoor bouwde ze, op schaal, hun experimenten.
Dat resulteerde in de Tower of Shadows.

DSC_9615ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierTowerOfShadows

De toren is een gebouw dat aan een kant open is. De ‘wanden’ worden gevormd door de experimenten. Ik zou me voor kunnen stellen dat dit al een fase verder in het ontwerpproces is. Dus niet zozeer een aantal experimenten of uit te proberen maar om te demonstreren aan belangstellenden. Maar ik weet hier te weinig van.


DSC_9618ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierTowerOfShadows

Hier zie je de binnenkant van het gebouw.


DSC_9627

Door de mensen bij de ingang krijg je een gevoel voor de grootte van het gebouw.


Activiteiten in de drukkerij

Even een samenvatting van mijn activiteiten in de drukkerij.
Voor mijn project Boek in een doos – Book in a box
het ik de titel gezet op de ‘normale’ manier:
twee gecentreerde regels tekst.
Maar ook als een soort (bij gebrek aan een beter woord)
woordkunst. Als een soort krijswoordraadsel:

WP_20180819_13_49_58_ProProefdruk

Dit is een proefdruk. De positie van de tekst op de pagina bevalt me nog niet. De letters ga ik niet 100% goed onder elkaar krijgen maar ik ben dan ook geen professionele drukker.


De Nederlandse tekst verticaal, en de Engelse tekst horizontaal.

B
B O O K
E
K
I N A
N
E
E
N
D
B O X
O
S

WP_20180819_14_08_55_ProBoekInEenDoos

Ik heb zowel nieuwe pagina’s bedrukt als de achterkanten van de pagina’s met de ‘normale’ titel.


WP_20180819_14_40_53_ProInHetRestantVanDeDrukinktMetDeAchterkantVanEenSatehprikkerMijnLogo

Om de roller te voorzien van inkt gebruik in een stuk dik glas waar ik de drukinkt op aanbreng. Daar kan ik de inkt dan goed verdelen over de roller. Na afloop zit er altijd nog wat inkt op het glas. Daarin heb ik met de achterkant van een satéprikker het ‘logo’ van dit project getekend.


WP_20180819_14_42_19_ProEnDanAfdrukkenOpeenStukPapier

Vervolgens heb ik die ‘afbeelding’ overgebracht op een stuk papier met een nog niet gebruikte roller.


Geometric Hill en Martyr’s Memorial

Op het Capitol Complex staan twee monumenten die maar weinig
aandacht krijgen op internet: Geometric Hill en Martyr’s Memorial.
Ook als je in Chandigarh bent wordt daar weinig aandacht
aan besteed.
Op Geometric Hill zie je de baan van de zon in een eenvoudig
reliëf.
Martyr’s Memorial is een soort ‘open lucht’ gebouw: er staan muren,
er is een toegang, er zijn enkele ‘versieringen’, maar het is open.
Geen tekst, geen toelichting.
Het is meer een plaats dan een ding of monument.
Het aantal slachtoffers bij de opsplitsing van het Indiaas subcontinent
in Pakistan, Bangladesh en India is enorm.
Dus de wens om vrede en hereniging in het Open Hand Monument
gaat prima samen met een gedachtenisplaats als Martyr’s Memorial.
Wat alleen niet uitgekomen is van de ideeën van Le Corbusier,
is dat het plein (Capital Area) niet het levend centrum
van de stad geworden is.
Het is het domein geworden van administrateurs en juristen.

DSC_9613ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierGeometricHill

Le Corbusier: Geometric Hill.


DSC_9616ChandigarhCapitolAreaLeCorbusier

Le Corbusier: Geometric Hill.


DSC_9617ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierMartyrsMemorial

Le Corbusier: Martyr’s Memorial


DSC_9617ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierMartyrsMemorialDetail

Detail van de vorige foto. Het toont de versiering met een swastika. Dit symbool is veel ouder dan het hakenkruis van de Nazi’s. De term swastika komt van het Sanskriet en heeft verschillende betekenissen afhankelijk van de cultuur en het geloof waarbinnen het symbool gebruikt wordt.


In een artikel op Quora een forum met vragen en antwoorden
wordt de swastika besproken.
Daar lees je onder andere:

The word Swastika is derived from the Sanskrit words Su(good) and Asti(fortune). So it basically denotes prosperity. It can also be used to represent Lord Surya’s(the sun god) chariot.

Het woord ‘swastika’ komt van het Sanskriet.
Van de woorden ‘Su’ (=goed) en ‘Asti’ (=fortuin).
Dus het wenst je voorspoed.
Het kan ook worden gebruikt om de Zonnewagen van Lord Surya
te verbeelden.

DSC_9624ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierMartyrsMemorial

De binnenruimte van Martyr’s Memorial.


Aretha Franklin overleden (en onze televisie ook)

WP_20180817_08_05_33_ProArethaFranklinOverledenEnOnzeTelevisieOok

Dat Aretha Franklin deze week overleed was ook uitgebreid te zien op het Nederlands journaal.


WP_20180817_08_06_03_ProZeMaakteMeHeelGelukkigMetHaarMuziekArethaFranklinOverleden

Ze maakte mij heel gelukkig met haar muziek.


Dat onze televisie ook nagenoeg overleden is,
maken deze foto’s ook duidelijk.
We dachten: dan kopen we toch gewoon een andere.
Stoer, via het internet.
Dankzij Dynalogic (personalized logistics), MediaMarkt
en Ziggo zijn we veel geld kwijt en zitten we dadelijk
een week zonder televisie.
Bovendien kostte het ons al veel tijd.
Wat een oplichters.

Open Hand

Waarschijnlijk spreekt dit mensen het meest aan:
het Open Hand Monument van Le Corbusier.
Een grote open hand die op een stang als een weerhaan in de wind meedraait.
De Open Hand is het symbool dat Le Corbusier vaker gebruikte.
De stad Chandigarh (op Wikipedia staat de regering van)
gebruikt het als het symbool van de stad.

Volgens Le Corbusier was het een symbool voor vrede en hereniging,
immers met een hand zo open, kun je vrij dingen weggeven
en ontvangen.
De hand draait op een stang boven een soort kuil
met daarin een spreekgestoelte.
Ik meen mij te herinneren dat jaarlijks, bij de opening
van het parlementair jaar, de ruimte gebruikt wordt om
de parlementariërs toe te spreken. Maar op internet
kan ik daarover niets vinden.

DSC_9606ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOpenHand

Hier zie je de Open Hand, de stang waar de hand op draait en onderaan het spreekgestoelte.


DSC_9608ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOpenHand

Dit is de kant van de hand waarop je de groeven in de hand kunt zien. De achterkant is nagenoeg glad.


DSC_9609ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOpenHand

Le Corbusier. De hand werd pas na dood van Le Corbusier gerealiseerd. Op deze plaats was eerst het huis van de gouverneur gepland. Uiteindelijk was dat gebouw al ergens anders gebouwd.


DSC_9610ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOpenHandSpreekgestoelteMetDaaropTweeStaandeMensen

Op deze foto, heel goed kijken, staan twee mensen op het spreekgestoelte. Het is allemaal nogal groot.


DSC_9611ChandigarhCapitolAreaOpenHandLeCorbusier

De foto’s zijn gemaakt tijdens onze wandeling van de High Court naar de Assembly. Intussen zorgde de wind er ook nog eens voor dat de hand in een andere richting draaide.


DSC_9614ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOpenHand

De wolken worden steeds donkerder.


DSC_9625ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOpenHand

Hier kijk je op de achterkant van de open hand.


Chandigarh: Overzicht

Het plein waar de gebouwen aan liggen die door
Le Corbusier zijn ontworpen is enorm groot.
Een soort lange rechthoek.
We liepen met de groep van de rondleiding ongeveer langs het
midden het plein op: rechts de High Court en links de Assembly.
Veel meer dan dat we deze bekende gebouwen gingen bekijken
wisten we niet. We hadden niet echt een voorstudie gedaan.
Dat Zwitserse kerkje vond ik altijd al mooi (Le Notre Dame du Haut
van Le Corbusier).
Maar de grootte van het plein viel me toch wel op.
Nu was het weer op die dag niet zonnig.
Het had geregend en het ging nog regenen.
Dreigende wolken boven ons.
Dat beïnvloed natuurlijk je foto’s enorm.

DSC_9602ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOverviewOfPiazza

Dit is het beeld vanaf de High Court. Die opmerkelijke ‘schoorstenen’ zijn van het parlementsgebouw en links zie je het Secretariaat.


DSC_9603ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOverviewOfPiazzaAssembly

Door de lens van de camera te gebruiken komen de ‘schoorstenen’ wat dichterbij. In artikelen spreekt met van een Toren in de vorm van een hyperbool en een Piramide-vorm. Wat ze precies voorstellen en/of symboliseren is mij nog niet duidelijk geworden.


DSC_9604ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOverviewOfPiazzaOnTheRightToverOfShadowsLeftSecretariat

Met dezelfde lens: Rechts de Tower of Shadows. Een soort testgebouw. Ideeën over hoe vormen in beton zich op schaal zouden gedragen in de zon, regen en wind werden hier getest. Links op de achtergrond Punjab and Haryana Secretariat, 1953.


DSC_9612ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierOverviewOfPiazzaTopAssemblyInTheSun

Even later scheen heel even de zon. Onder de hyperbooltoren zie je de enorme deur met, in emaille, een schildering van Le Corbusier.


DSC_9620ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierLichteZadenTegenDonkereLucht

Lichtgekleurde zaden van de boom tegen de donkere wolken die de regen aankondigen.


Marjolein van Eig

Toen Auguste Perret in Marseille de Unité d’habitation van zijn voormalige leerling Le Corbusier bezocht, zei hij: “Ik ken twee architecten in Frankrijk, de andere is Le Corbusier.” Ik neem aan dat een besmuikt lachje volgde, zelfspot siert immers de mens, maar met die Fransen weet je dat nooit. Voor hen die in de jaren negentig aan de TU in Delft geschoold zijn, is de uitspraak van Perret verrassend, Corbu was toch juist de enige echte architect?

Introductie van een blog van de hand van Marjolein van Eig. Het volledige verhaal kun je hier lezen. Het artikel heet ‘Detail 04 – Stapelen of gieten’.


Marjolein van Eig schreef een aantal blogverhalen voor ‘de Architect’.
Ik ken ‘de Architect’ niet maar het blijkt een blad te zijn.
Op de website vind ik een kleine 30-tal blogs van haar hand.
De eerste uit 2015 en de laatste uit mei 2018.
De verhalen zijn verrassend leesbaar.
Verrassend want meestal kan ik die verhalen over architectuur niet lezen.
Ze zijn saai, opgeklopt, nietszeggend. Maar nu niet.
Ze zijn grappig, informatief en ze openen je ogen.
Je ziet details die ja best wel kende maar waarvan je niet wist
dat ze een naam hadden (negge), laat staan dat iemand er bewust mee bezig was.

Marjolein van Eig is architect en eigenaar van BureauVanEig. Haar ontwerpen kenmerken zich door het hergebruik en de interpretatie van archetypes. Zij plaatst haar gebouwen op een zorgvuldige, vanzelfsprekende en verrassende manier in de tijd.

Tot zo ver de reclame.
De stukjes zijn gewoon goed te lezen.
Dus kom ik er nog op terug.

Hoe ik aan de blog kwam.
In het kader van mijn project Boek in een doos – Book in a box,
las ik een van de artikelen met de naam ‘Detail 07 – Fenomenale doos’.
Daarover later meer.

LeCorbusierMarseilleUnitéd’habitation

Le Corbusier, Marseille, Unité d’habitation

.


Chandigarh: Punjab and Haryana High Court

Lopen over dat enorme plein.
Misschien was het de donkere wolken.
Ik hou het op de eerste aanblik voor de voor mij nog
geheimzinnige gebouwen en monumenten.
Een hele aparte sfeer.
Voor mij deed dit bezoek niet onder voor het bezoek aan de Taj Mahal,
Uxmal in Mexico, De Gouden Tempel in Amritsar of Karnak in Egypte.

DSC_9592ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail

We zijn niet in het gebouw geweest. Dat was in functie. Je kunt ook in Nederland niet zomaar een Rechtbank bezoeken. Die kleuren en de gewelven. Dit het Hoge Gerechtshof voor de staten Punjab en Haryana. Het gebouw is uit 1952.


DSC_9594ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail

Die verschillende vormen. Dit is geen eenheidsworst zoals we in Amsterdam ooit besloten de Bijlmer te bouwen.


DSC_9595ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail

Van een afstand lijkt het allemaal hoekig en recht. Maar dat is maar schijn.


DSC_9596ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail

Heel veel is juist rond, glooiend en zacht.


DSC_9597ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail

Hier zie je dat naar boven toe, dat daar het gebouw rond naar voren steekt.


DSC_9598ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail

Hier zie je dat nog beter.


DSC_9599ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail

Het verloopt veel organischer dan je van een afstand denkt.


DSC_9600ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail


DSC_9601ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail


DSC_9605ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail


DSC_9658ChandigarhCapitolAreaLeCorbusierPunjabAndHaryanaHighCourtNaDeRegen

Dit is later op de middag. Uit de verte, na een regenbui.


Creatieve woensdag: Boek in een doos

Het lijkt misschien wat stil op het vlak van mijn
drukkerijtje en boekbinderij maar schijn bedriegt.
Alleen het was erg lang geleden dat ik zelf nog een tekst
gezet en gedrukt had en dus ging alles eerst fout.
Natuurlijk niet eerst nakijken hoe het ook alweer moest.

Maar vandaag ging het de goede kant uit
door eenvoudig (opnieuw) te beginnen en stap voor stap
naar de eerste pagina te werken.

De eerste pagina van de 7 verschillende boeken in 7 verschillende dozen
met 7 verschillende boekenleggers.
Ik noem het project: Boek in een doos – Book in a box.

WP_20180815_15_29_44_Pro

De tekst opnieuw met een letterhaak gezet en op de pers geplaatst.


WP_20180815_15_58_56_Pro

Dan een proef getrokken op een stuk kladpapier.


WP_20180815_16_18_47_Pro

Vervolgens een goede afdruk gemaakt en het blad gevouwen. Het past straks precies in de doos waarvoor de tekst bedoeld is.


WP_20180815_16_25_51_Pro

In het begin was de tekst wel goed maar zat hij verkeerd op de pers. Daarom heb ik dat ook gecorrigeerd en je zag het resultaat op de vorige pagina.


Het geheim van de laatste der begijnen

Afgelopen zondag zag ik in de etalage van de stripwinkel
De Stripspecialist een groot schilderij van René van der Heijden:

WP_20180812_15_13_07_ProReneVanDerHeijdenHetGeheimVanDelaatsteDerBegijnen

Het fictieve stripverhaal van Kuifje: Het geheim van de laatste der begijnen.


Op deze omslag zijn naast Kuifje natuurlijk
Kapitein Haddock te zien en in de verte Jansen en Jansen.
Verder zie je dat uit de ingang van het Begijnhof in Breda,
Naast de ingang van het Valkenberg, met grote snelheid
een begijn in een auto de Catharinastraat inscheuren.
Richting Reigerstraat.
De eeuwig jonge journalist en de kapitein springen
net op tijd opzij.
Natuurlijk lopen de detectives Jansen en Jansen letterlijk
en figuurlijk weer achter de feiten aan.

WP_20180812_15_13_07_ProReneVanDerHeijdenHetGeheimVanDelaatsteDerBegijnenDetail

Naast de ingang van het Valkenberg is ook de Waalse Kerk goed te zien. Bobbie is aan de voeten van Kuifje en in de lucht een klein vliegtuigje. Is de begijn daar voor op de vlucht?


De verborgen wereld

Op dit moment lees ik het boek ‘De verborgen wereld’.
De volledige titel is:
Jos Gommans, De Verborgen Wereld – Nederland en India vanaf 1550.
Aan de hand van voorwerpen uit de collectie van het Rijksmuseum
vertelt Jos Gommans de gezamenlijke geschiedenis van Nederland en India.
Het boek is prachtig geïllustreerd en ik vind vooral deel 3:
De verstrengeling: een neoplatoonse onderstroom, heel interessant.

Daar komt bijvoorbeeld de volgende tekst in voor:

Een afbeelding (surat) leidt tot de vorm die het representeert en dat geeft de betekenis (ma’ni),
net zoals de vorm van een lijn tot letters en woorden leidt, die van daaruit betekenis krijgen.
Hoewel de Europese meesters over het algemeen afbeeldingen van materiële afspiegelingen maken,
drukken zij in een merkwaardige morfologie verschillende betekenissen van de geschapen wereld uit.
Op die manier leiden ze diegene die alleen maar de buitenkant van dingen zien naar de plek van de echte waarheid.
Desalniettemin, voorzien lijnen (schrijven en kalligrafie) ons van de ervaring van de ouden en worden ze op die manier een instrument in de geestelijke vooruitgang.

Dit is een citaat uit een Perzische tekst uit het boek van Abul Fazi:
Ain-i-Akbari.
Dit fragment (pagina 197-199) is de Nederlandse vertaling gebaseerd
op de tekst van Ebba Koch en Yunus Jaffery,
opgenomen in het boek: ‘The Mughal emperor as Solomon, Majnun and Orpheus,
or the album as a think tank for allegory’ uit 2010.
Daarbij baseerden Koch en Jaffery zich op de uitgave
onder redactie van H. Blochmann uit 1872.

JosGommansDeVerborgenWereldNederlandEnIndiaVanaf1550

Jos Gommans, De Verborgen Wereld – Nederland en India vanaf 1550.


Wikipedia:

The Ain-i-Akbari or the “Constitution of Akbar”, is a 16th-century, detailed document recording the administration of emperor Akbar’s empire, written by his vizier, Abu’l-Fazl ibn Mubarak.
It makes the Volume III and the final part of the much larger document, the Akbarnama, the Book of Akbar, also by Abul Fazl, and it itself is in three volumes.

It is currently housed in the Hazarduari Palace, in West Bengal.

De Ain-i-Akbari of ‘De wet van Akbar’, is 16e eeuws document geschreven
door de vizier (eerste minister) Abu’l-Fazl ibn Mubarak.
Het uitgebreide document beschrijft hoe de regering van keizer Akbar
verliep.
Het is deel 3 van een uitgebreider document dat de ‘Akbarnama’
wordt genoemd en dat ook door Abul Fazl is geschreven.
Het boek bevindt zich in het Hazarduari paleis in West Bengalen (India).

Wikipedia:

Ebba Koch is an art and architectural historian, who defines and discusses cultural issues of interest to political, social and economic historians. Presently she is a professor at the Institute of Art History in Vienna, Austria and a senior researcher at the Austrian Academy of Sciences. She completed her doctorate in philosophy and her Habilitation at Vienna University.

Koch has spent much of her professional life studying the architecture, art, and culture of the Mughal Empire, and is considered a leading authority on Mughal architecture. In 2001 she became the architectural advisor to the Taj Mahal Conservation Collaborative.

Wikipedia:

S.M. Yunus Jaffery (1930 – 29 August 2016) was an Indian scholar of the Persian language. He was from Delhi, India.

He is mentioned in writer William Dalrymple’s 1994 book, City of Djinns.

He was given the Farabi International Award, a literary prize, in 2006 by the Iran government for his work towards the Persian language.

Jaffery had written short stories in Urdu and Hindi as well, apart from his work in Persian language. He had translated Hindu epic Ramayan to Persian, and edited, transcribed historical books like Shah Jehan Nama to clear Persian script. He was well versed with culture and norms of Mughal times, along with his Persian writing.

He attended Delhi College (now Zakir Hussain College, Delhi University) for his graduate studies and later taught there. He had also studied Persian studies in University of Tehran in 1960s. In 1995, he retired from Zakir Hussain College, Delhi as dean of Persian studies.

Jaffery died on 29 August 2016 in Delhi.

Chandigarh: Capitol Area

Het bestuursgebied is de plaats waar de meeste van de bekende
gebouwen van Le Corbusier in Chandigarh staan.
Niet zo eenvoudig te vinden.

We hadden ons met de riksja laten afzetten bij het Hoge Gerechtsgebouw.
Op de plaats waar we al eerder geweest waren.
We hadden de zijkant van het gebouw gezien (dacht ik).
Logischerwijs is het dan een geval van de hoek om lopen.
Maar dat is niet eenvoudig in een gebied dat gewoon in gebruik is
door overheden en justitie.

DSC_9586ChandigarhStadsplattegrondAlsPutdeksel

Dit is een putdeksel in Chandigarh met op de deksel een afbeelding van het stratenplan. de ‘Capitol Area’ is het deel onder de letters ‘NDI’ van Chandi.


Het is er om te beginnen niet gemaakt voor voetgangers.
Ergens kon je je opgeven voor een excursie en de tijd drong.
Uiteindelijk kwamen we 5 minuten te laat maar de groep was er nog.
Men was gewend dat toeristen wel eens te laat komen.
Er volgde een veiligheidscontrole en het invullen van een formulier.

Buiten betrok de lucht steeds meer.
We hadden al regen gehad en zouden nog meer krijgen.

Eerst een korte wandeling en dan komen we op het plein met daaraan
en op:
Punjab and Haryana High Court (1952), Punjab and Haryana Secretariat (1953),
Punjab and Haryana Assembly (1955) en de monumenten:
Open Hand, Tower of Shadows, Geometric Hill en Martyr’s Memorial

De eerste indruk:

DSC_9587ChandigarhCapitolAreaPunjabAndHaryanaHighCourt1952

Punjab and Haryana High Court (1952).


DSC_9588ChandigarhCapitolAreaFromADistanceLeftPunjabAndHaryanaSecretariatTowerOfShadowsPunjabAndHaryanaAssembly

In de verte van links naar rechts: Punjab and Haryana Secretariat (achter het groen), Tower of Shadows (goed zoeken) en de Punjab and Haryana Assembly (met de bijzondere constructie op dak).


DSC_9589ChandigarhCapitolAreaOpenHandMonument

Het Open Hand Monument.


DSC_9590ChandigarhCapitolAreaPunjabAndHaryanaHighCourt1952

De Punjab and Haryana High Court vind ik een fascinerend gebouw. Goed te zien op deze foto zijn de ‘luchtbogen’ die boven op het gebouw zitten en het dak vormen. Die moeten zorgen voor verkoeling op hete dagen. Die kleuren spreken mij ook erg aan.


DSC_9591ChandigarhCapitolAreaPunjabAndHaryanaHighCourt1952Detail

Punjab and Haryana High Court, versiering en zonwering.