Intussen: de stofomslag

De tekst die op de stofomslag komt bestaat uit:
– de titel (De reis om de wereld in 80 dagen)
– de auteur en illustrator (Jules Verne en Jules Hetzel)
– omslagtekst die straks alleen in het boek te lezen is.

De tekst is met de hand gezet en opgemaakt op de pers.
Ik heb wat proefdrukken gemaakt en de tekst gepast op het boek.

 photo WP_20170531_001DePaginaOpgemaaktNietHelemaalVolgensDeRegelsMisschien.jpg

Zo werd de pagina opgemaakt. Misschien niet helemaal zoals een vakman het zou doen maar met de beperkte middelen zag ik geen andere oplossing.


 photo WP_20170531_002EvenWatProefsrukkenGemaaktVanOmslagTeksten.jpg

Vervolgens heb ik een serie afdrukken gemaakt. Ik heb er maar 1 nodig maar ik had al eerder gezien dat de hoofdletter J een heel vet resultaat geeft. Het zetsel schoonmaken en nog eens ininkten had geen echte verbetering tot gevolg.


 photo WP_20170531_003ZoKomenTitelEnAuteursOpDeStofOmslag.jpg

Het passen van de tekst aan het boek. Straks wordt de rest van de stofomslag gevormd door de wegenkaarten. Ik denk dat het mooi wordt. Alleen nog lijmen, drogen, rillen en op maat snijden.


De laatste loodjes (voor wat betreft het drukken)

De titel is niet helemaal waar.
Maar voor het drukwerk aan mijn boek klopt het wel.
Na veel weken zetwerk, zijn alle teksten van het
laatste verhaal gereed.
De laatste loodjes slaan dan op het drukken van de tekst.
Daar is deze week mee begonnen en we maken dit
over twee weken af.
Nu kunnen de pagina’s, die aan 1 kant bedrukt zijn, drogen.

 photo WP_20170221_005LayOutOntwerpLaatstePaginas.jpg

Het begon deze week in de FutureDome. Daar heb ik met kopietjes van de drukproeven een ontwerp gemaakt waarbij duidelijk wordt welke teksten waar op de twee pagina’s moeten komen. De pagina’s samen vormen een katern.


 photo WP_20170222_002.jpg

Een maal in het Nederlands Drukkerij Museum, op woensdag, hebben we de laatste correcties doorgevoerd op de teksten en die konden vervolgens naar de pers.


 photo WP_20170222_003NederlandsDrukkerijMuseumEttenLeurDeopbouwVanEenPaginaOpDeKorrexProefpers.jpg

Het opbouwen van de pagina’s is dan nog een heel werk. Een heel precies werk. De letters vallen gemakkelijk om, ook als ze goed opgebonden zijn. Vervolgens moet de tekst goed op het papier gepositioneerd worden. Dat is waar voor de marges aan de zijkanten, boven en onderkant. Maar ook voor de ruimte tussen de twee tekstblokken.


 photo WP_20170222_004NederlandsDrukkerijMuseumEttenLeur.jpg

De grootte van de zetsels is afhankelijk van de grootte van de galei waar ze op opgeslagen lagen. Dat had misschien wel anders gekund maar dan had het ontwerp eerder gereed moeten zijn. Daarom moeten we de zetsels op de pers nog even opnieuw verdelen en eventueel weer opbinden en wegleggen om later te verwerken. Twee vrijwillewgers van het Nederlands Drukkerij Museum voeren alle werkzaamheden uit. Ik sta erbij kijk en weet hoe de teksten in elkaar zitten. Ik ben de vraagbaak.


 photo WP_20170222_005NederlandsDrukkerijMuseumEttenLeur.jpg


 photo WP_20170222_006NederlandsDrukkerijMuseumEttenLeur.jpg

Zowel bladzijde 1 en 8 als 3 en 6 zijn afgedrukt. De andere bladzijdes gaan op de achterkant volgen.


 photo WP_20170222_007NederlandsDrukkerijMuseumEttenLeur.jpg

De drukker in actie!


Prachtige handzetterij

Het Nederlands Drukkerij Museum heeft een mooie
collectie historische machines die in het museum, werkend,
te zien zijn. Echt een unieke belevenis.
Maar het mooiste deel van het museum vind ik
de handzetterij.
Heel compleet van inrichting en voorzien van alle kennis en kunde
die je maar kunt wensen in de vorm van de verantwoordelijke handzetter.
Vanochtend was ik er en maakte de volgende foto’s:

 photo WP_20170215_003.jpg

Hier is de handzetter aan het werk om mijn laatste stukken tekst, die net gecorrigeerd zijn, nog een keer af te drukken op een proefpers. Ik kan ze dan rustig nog een keer laten lezen voordat we volgende week de tekst definitief gaan drukken. Alle teksten voor mijn boek zijn dan gereed.


 photo WP_20170215_004.jpg

Hier zie je de zetbokken en kasten gevuld met allerlei lettertypes, interlinies, regletten, sluitstukken, clichés en wat je maar kunt bedenken. Tot aan perkament en een veer toe!


 photo WP_20170215_005.jpg

Vulwit, nog meer lettertypes, dresseergereedschap, te veel om op te noemen.


Positiebepaling

Dit wordt voor veel mensen niet het meest interessante bericht
op mijn blog maar ja, soms is het ploeteren.
Afgelopen weekend ben ik bezig geweest om mijn proefpers beter te
leren kennen. Dat heb ik gedaan met een stukje oude tekst,
een paar onduidelijke letters, een stukje nieuwe tekst en
een reeks letters die ik van mijn vader heb gekregen.

Ik wil eigenlijk een mal maken die ik op de pers kan leggen waar ik
de letters op kan positioneren op zo’n manier dat ze altijd correct
op een A4 komen.

Eerst even de serie letters die ik van mijn vader kreeg.
Eerst eens vaststellen of die de Hollandse Hoogte hebben.

 photo WP_20161127_001GeenHollandseHoogte.jpg

Niet dus. Je ziet hier op een zethaak 1 van de nieuwe letters en 1 letter (ook de letter A) die van Hollandse Hoogte is. De letters die ik van mijn vader gekregen heb zijn dus lager.


 photo WP_20161127_002GeenHollandseHoogte.jpg

Misschien zie je het hier beter. Een hele reeks nieuwe letters naast 1 letter van Hollandse Hoogte.


 photo WP_20161127_003ZoverKomtEenA4.jpg

Hier ligt een vel A4 op de proefpers. Je ziet dat niet de hele bodem bedekt wordt door het papier. Ik wil vaststellen waar op een landschap A4 de meest linkse en meest rechtse positie is waarop ik kan drukken. Links heb ik daarom een kaderlijn vanaf de meest linkse plaats gezet waar ik letters kan plaatsen. Rechts weet ik ongeveer wat de meest rechtse plaats is. Daarom zet ik daar een reeks cijfers: 1 tot en met 0.


 photo WP_20161127_005GroteLettersVanPa.jpg

Voor het eerst gebruik ik ook de nieuwe drukkersinkt die ik in Duitsland gekocht heb. Je ziet de grote letters goed. Dat zijn de letters die ik van mijn vader gekregen heb. Sommige letters zijn volgens mij een beetje versleten. De letters heb ik opgehoogd door ze op interlinies te zetten. Welk woord (of zin) er mee te zetten is, is mij onduidelijk. De inkt doet het prima.


 photo WP_20161127_006Positie7IsDeLaatstDrukbare.jpg

Positie 7 is dus de laatste rechtse positie waar ik op kan drukken (A4, landschap). Nu kan ik een soort ‘universele’ marge gaan bepalen.


 photo WP_20161127_007DeEerstePositieWaarIkKanDrukkenVreemdeLetterB.jpg

Negen millimeter vanaf de linkerrand van het papier is niet te bedrukken. Daar begint de kaderlijn. Hier zie je ook die vreemde letter B (een soort ringel-S). Het lettertype wat ik heb gekocht heeft ook een ‘normale’ hoofd- en kleine letter B, een die past bij de andere letters. Wat deze letter precies in de letterbak doet weet ik niet. Ik ga hem er voorlopig maar uithalen.


Plaat op de proefpers weghalen

De laatste keer klaagde ik over de veel te diepe moet
in het papier als gevolg van het afdrukkewn van een paar regels
met letters. De reden was dat de letters te hoog waren voor de rol
(die op mijn proefpers niet in hoogte in te stellen is).

Overleg met het Nederlands Drukkerij museum leverde op
dat de plaat die er lag bedoeld is voor de ‘Franse hoogte’.
In het tijdperkk van de loden letters waren de hoogtes van de letters
(van de loden letters) afhankelijk van de lokale standaarden.
Ze staan op internet (natuurlijk):

Letterhoogten (loden tijdperk)

Letterhoogten uit het ‘loden tijdperk’:
24,85 mm – Hollandsche hoogte, ca. 66 punten hoog.
23,68 mm – Belgische hoogte.
23,56 mm – Frans/Europese/normaal hoogte, ca. 62,66 punten hoog.
23,32 mm – Engels/Amerikaanse hoogte.
23,56 mm – hoogte handverguldletters.
06,55 mm – hoogte persverguldletters.

Dus als je pers letters verwacht van 23,56 millimeter maar
je zet er letters op van 24,85 millimeter, dan heb je een probleem.

In het geval van mijn pers was dat heel eenvoudig te verhelpen.

 photo WP_20161124_001DePlaatHoePakJeDieErUit.jpg

Eerst heb ik het zetwerk en de regletten en slotjes weggehaald. Dan komt de plaat helemaal vrij. Maar hoe krijg je die plaat er nou uit? Dat bleek erg eenvoudig te zijn. De metalen strip hierboven op de foto rechts, beweegt niet naar links of rechts. Je kunt er prima je zetwerk op vastzetten.


 photo WP_20161124_002MetalenStripRechtsVanDePlaatIsEenvoudigOpTePakken.jpg

Maar diezelfde strip kun je eenvoudig optillen emn wegnemen. Hier ligt de strip naast zijn oorspronkelijke positie.


 photo WP_20161124_003DePlaatIseenvoudigOpTePakken.jpg

Dan blijkt de plaat gewoon los te liggen. Hij is er eenvoudig uit te halen. Die plaat is niet heel dik maar dik genoeg om een probleem te maken.


 photo WP_20161124_004DePlaatIsErUit.jpg

Zonder plaat en strip ziet de pers er als volgt uit. De strip ligt inmiddels al weer op zijn plaats (niet op de foto). Gedrukt heb ik nog niet met de pers. Dat bewaar ik tot het weekend maar ik ga wel even proberen hoe de rol nu over de houten letter A gaat. Voorheen kon ik de rol daar maar met moeite overheen krijgen.


 photo WP_20161124_006LetterAOnderDeRol.jpg

Nu is er geen probleem. Sterker nog er is ruimte over. Je kijkt hier op de kop (bovenkant) van een kapitale A (hoofdletter A). Er is nog ruimte tussen de rol en de letter. Die ruimte is nodig voor het papier (en de inkt). Dikker papier vraagt meer ruimte dus kun je dat nog bijsturen door onder het zetsel enkele vellen papier te leggen of bovenop niet 1 vel maar meerdere. Dit gaat werken!


 photo WP_20161124_006LetterAOnderDeRolDetail.jpg

Detail van de vorige foto.


Volgende stap private press Argusvlinder

 photo WP_20161120_001MetReglettenEnSlotjesKanIkDeTekstBeterVastzetten.jpg

De pas gekochte regletten en slotjes maken het veel eenvoudiger en beter om de tekst vast te zetten op de proefpers.


 photo WP_20161120_002TekstCorrectiesDoorgevoerdNietTevredenOverDeMoet.jpg

Het lukt nu steeds beter duidelijk te krijgen welke letters er precies in de twee letterkasten zitten die ik pas gekocht heb. En – niet onbelangrijk – waar de letters precies in de kast zitten. Ik heb nu alle letters gezet die in de bak voorkomen. Met de afdruk kan ik dan in de letterkast kaartjes leggen met de letter, daar dan straks een foto van maken en groot laten afdrukken. Als een soort plattegrond.


 photo WP_20161120_003HerkendeCijfersEnLetters.jpg

Maar eerst even goed zien wat er in de eerste kast zit, eventueel de letters herschikken en vervolgens de letters misschien aanvullen mert de letters uit letterkast twee. Wat er in letterbak twee zit weet ik nog niet.


 photo WP_20161120_003HerkendeCijfersEnLettersDetail.jpg

Detail van de hoofdletters en wat cijfers. Je ziet ook dat niet alle vakje gevuld zijn. Overigens ben ik niet tevreden over de moet (drukkersterm voor door de letters in het papier gedrukt spiegelbeeldig reliëf, Wikipedia). Die gaat veel te diep in het papier.


De bok is gereed

Gistermiddag nog even gewerkt aan de bok.
De bok is niet zo zwaar maar wel onhandig groot.
Maar als hij straks helemaal staat maakt dat niet meer uit.

 photo WP_20161029_003EenOpstaandRandjeGemaaktAanHetBlad.jpg

Ik heb nog een opstaand randje aan de voorkant aangebracht. Dan kan de letterbak er straks niet afglijden.


 photo WP_20161029_006EvenDeLetterbakPassen.jpg

Even de letterbak passen. Zoals je op deze foto ook kunt zien zijn de poten verder verstevigd door ze aan elkaar te maken. Zowel rechts, links als aan de achterkant.


 photo WP_20161029_007Zo komtDeBokTeStaan.jpg

Zo komt hij dan in de nis te staan. De proefpers op zijn tafeltje past er precies onder. Nu moet ik alleen de letterbak er nog op zetten en dan kan ik de letters gaan inventrariseren. Private Press de Argusvlinder kan bijna beginnen.