Vijf galeien

Tot nu toe had ik 1 galei.
Een galei is een soort metalen dienblad waarop je een tekst
voor korte of langere tijd kunt bewaren nadat je die tekst gezet hebt.
Hij is zo ontworpen dat je de tekst relatief eenvoudig
van de galei naar de pers kunt overbrengen.

Maar op 1 been kun je niet staan.
Toen er deze week op Drukwerk in de Marge een paar galeien
werden aangeboden met insluitwit, heb ik die gekocht.

WP_20180921_13_08_59_ProGaleienEnInsluitwit

Galeien met insluitwit.


Insluitwit zijn stroken metaal die worden gebruikt om op de pers
de tekst (die met de hand gezet is uit losse loden letters, leestekens
en spaties en misschien wel met cliche’s (=afbeeldingen)) goed vast
te zetten (in te sluiten).
Op de plaats van het insluitwit komt als het goed is geen inkt
en het papier waarop je drukt, raakt dat metaal niet.
Die ruimte op het papier die boven het insluitwit zit,
blijven na het drukken dus wit.

Creatieve Woensdag

Druk, sruk, druk, druk.
Maar op woensdag werk ik nog steeds rustig aan de tekst van mijn boek.
Bij het Nederlands Drukkerij Museum in Etten-Leur
Afgelopen week ben ik aan de laatste pagina toegekomen.
Met een beetje geluk is komende week de hele tekst gezet.
Dan kunnen we een proefdruk maken en de tekst gaan corrigeren.

 photo WP_20170201_001.jpg

Laatste blad van de kopij.


 photo WP_20170201_002.jpg

Deze galei is al bijna helemaal vol. Dit is denk ik nummer 4.


 photo WP_20170201_005.jpg

Dit is het begin van het einde.


Creatieve Woensdag 04

Het is zo, het duurt al heel lang.
Maar stapje voor stapje kom ik dichterbij het doel.
In de ochtend tekst aangepast en nieuwe tekst gezet.
In de avond verder gewerkt aan de letter O.
De tweede van de vier letters.
Volgende week gaan we het drukken van de tekst voorbereiden
en misschien al starten.

 photo WP_20161123_002TekstOpDeGalei.jpg

Het startpunt. De reeds gezette tekst op de galei


 photo WP_20161123_003NieuweTekstOpDeZethaak.jpg

De eerste regels nieuwe tekst op de zethaak.


 photo WP_20161123_005DeLetterO.jpg

De letter O. Dit wordt de binnenkant van de letter met deze keer ‘stralen’ (in dezelfde kleur als de binnenkant) buiten de letter. De ‘stralen’ dekken de helft van het letterbeeld op.


 photo WP_20161123_006FloraalMotief.jpg

Dit wordt het groene, floraal motief, dat boven op de letter gaat komen.


Het was weer druk in de drukkerij

Afgelopen woensdagochtend weer doorgewerkt aan mijn teksten.
We hebben de regels eens geteld. Tot nu toe heb ik voor
het nieuwe boek 150 regels van 9 centimeter breed gezet (20 ciceros).
Dat is een inleiding met twee verhalen en een toelichting.
Nog te gaan zijn het colofon en het derde verhaal dat ik
nog moet schrijven.
Dus nog heel wat werk.
Hier volgen de foto’s.

 photo WP_20160803_006DeLaatsteRegelsOpDeZethaak.jpg

Een paar van de laatste regels van de toelichting op of in de zethaak. Van hier worden ze overgebracht naar een galei (zeg maar een metalen dienblad waar een zijde van ontbreekt).


 photo WP_20160803_007WeerEenTekstGereedNuNogAlleenVerhaalDrieEnHetColofon.jpg

Hier ligt de complete tekst van de toelichting op de galei. Klaar om er een proefdruk van te maken zodat de tekst gecorrigeerd kan worden.


 photo WP_20160803_008DeTekstenLiggenGereedVoorEenProefdruk.jpg

Er lag nog een tekst gereed om afgedrukt te worden.


 photo WP_20160803_009TekstblokNummerTweeOpbinden.jpg

De laatste tekst moet opgebonden worden. Dat doet mijn instructeur. Het is zijn werk geweest en hij is er dan ook erg bedreven in.


 photo WP_20160803_010MijnTekstenOpDeGalei.jpg

De teksten op de galei. Je kunt je voorstellen dat als de teksten niet goed opgebonden worden ze makkelijk uit elkaar vallen. Dan kun je helemaal opnieuw beginnen. Dat is wel wat anders dan een tekst maken met Word.


 photo WP_20160803_011MijnTekstenOpDeProefpers.jpg

De twee teksten op de proefpers. Nu moeten ze nog voorbereid worden: op de juiste plaats leggen, vastleggen zodat ze niet wegschuiven tijdens het drukken, zorgen dat alle letters en spaties dezelfde hoogte hebben (Dresseren), dan inkten en papier er op. De pers doet dan de rest.


 photo WP_20160803_012Dresseren.jpg

Dresseren met een houten hamer en een houten blok.


 photo WP_20160803_014Inkten.jpg

Inkten.


 photo WP_20160803_016Proefdruk.jpg

Het corrigeren van de tekst kan beginnen.


Creatieve Woensdag 01: Lettertype uitzoeken

Afgelopen woensdag ben ik beginnen met het handzetten
van de inleiding van mijn boekje. Maar ik moest de tekst van
vorige week nog corrigeren en voor de inleiding een lettertype kiezen.
De beschikbare lettertypes worden beperkt door wat het museum
over de jaren verzameld heeft.
Je wil toch zorgen dat de lettertypes bij elkaar ‘smoelen’ in het boek.

 photo WP_20160629_001Atlas12Punts.jpg

De keuze is gevallen op een lettertype met de naam Atlas. Mooi, helder en schijnbaar veel groter dan het lettertype Hollandse Mediaeval van dezelfde grootte. Wie de ontwerper is van dit lettertype weet ik niet.


 photo WP_20160629_002OndiepeOfHalveLetterkast.jpg

De loden letters zitten in een ondiepe, halve letterkast. Dat wil zeggen dat de letters ook op een andere plaats liggen. De cijfers en hoofdletters liggen nog wel bij elkaar maar op een andere plaats dan bij een diepe letterkast.


 photo WP_20160629_003.jpg

Maar eerst het resultaat van vorige keer corrigeren.


 photo WP_20160629_004LoodVanGaleiNaarPers.jpg

Dan de letters overbrengen van de galei naar de proefpers.


 photo WP_20160629_005Proefdruk.jpg

Papier er op…..


 photo WP_20160629_006JanDeWijsProefDrukII.jpg

….en de volgende versie van de proefdruk is gereed. Bij een ets zou je zeggen de volgende staat. Er zit overigens nog ten minste 1 fout in de tekst. Kijk maar eens goed. De Letter ‘t’ staat ergens op zijn kop. Probeer dat maar een met je PC.


 photo WP_20160629_013HetBelangrijksteWoordInDeTitel.jpg

De eerste regel van het boek (hier op de zethaak) is ‘Het belangrijkste woord in de titel van het boek’.


 photo WP_20160629_014.jpg

Ik ben al best opgeschoten.


Creatieve Woensdag 03 I

Op woensdag ben ik weer druk in de weer met
het met de hand zetten van teksten.
Ik doe dat bij het Nederlands Drukkerij Museum in
Etten-Leur.
De teksten zullen in mijn volgende boekje komen dat
als titel zal hebben:
een spokende zwarte Hond met eenen sleutel in den mond.

Zo’n titel, daar moet een verhaal achter zitten.
Het eerste deel van dat verhaal lees je hier:

De reeks ‘Onze volksverhalen’ bestaat uit 14 boeken
met verhalen uit Nederland en Vlaanderen.
Het deel dat ik heb heet:
‘Volksverhalen uit Noord-Brabant’ en is uit 1980.
De redactie was door Dr. Tjaard W. R. de Haan en
mijn deeltje is samengesteld door Willem de Blecourt.
In de inleiding wordt beschreven hoe de belangstelling
voor volksverhalen in het zuiden ontstond en daarbij
wordt ook stilgestaan bij opvallende gebeurtenissen of
waanvoorstellingen.
Zo ook bij
‘een spokende zwarte Hond met eenen sleutel in den mond’.
En de titel van dit boek was geboren (Nicolaus Westendorp,
predikant en schoolopziener, 1830.)

 photo WP_20160525_001DeTekstIsNogNietCompleet.jpg

De eerste tekst (van 4) is al ver af.


 photo WP_20160525_002DelaatsteDrieRegels.jpg

De laatste drie regels op de zethaak maken de tekst compleet.


 photo WP_20160525_003GaleiMetTekst.jpg

Hier ligt de volledige tekst op de galei. Het is qua lengte het middelste verhaal. Het is een soort thriller die zich afspeelt op de grens tussen Belgie en Nederland.


 photo WP_20160525_004DeCompleteTekstMetEenTouwtjeOpbinden.jpg

De complete tekst bestaande uit losse letters en spaties opbinden met een stukje touw vraagt oefening. Veel oefening. Ik ben dan ook blij dat een echte handzetter dat voor mij doet.


 photo WP_20160525_005TekstVanDeGaleiNaarDeProefpers.jpg

De tekst gaat nu voor de eerste keer naar een drukpers. In dit geval een kleine proefpers. Van de galei wordt de tekst op de pers overgebracht.


 photo WP_20160525_006Dresseren.jpg

Hier wordt het zetwerk gedresseerd. Alle letters, spaties en de interlinies (de loden of aluminiumstrips die er voor zorgen dat er straks voldoende ruimte tussen de regels zit om de tekst goed te kunnen lezen) moeten aan de bovenkant dezelfde hoogte hebben om goed afgedrukt te kunnen worden. Dat gelijk maken heet dresseren.


 photo WP_20160525_007Inkten.jpg

Het inkten van de tekst.


 photo WP_20160525_008DeEersteDrukproefGereedVoorCorrectie.jpg

Zo ontstaat de eerste drukproef.


Etten Leur: de opmaak van de pagina’s

De tekst was vorige week al gereed en we hadden
al een proefdruk gemaakt en de fouten gecorrigeerd.
Deze week gaat het er om de teksten op te maken
zodat de drukker ze ook echt kan gaan drukken.
Daarbij moeten we rekening houden met de plaats
van de tekst op de kaft en in de boekblokken, de
regelafstand, de grootte van het papier en de grootte
van de drukpersen.

 photo WP_20151028_003DeHeleTekstVanTweeGaleienOvergenomenOpEenGrootGalei.jpg

Om te beginnen zijn de twee tekstdelen van hun galei gehaald en geplaats op een groot galei. Dat moet met aandacht gebeuren want we willen natuurlijk niet dat het zetwerk in de war komt of op de grond eindigt.


 photo WP_20151028_004DeDummyEnDeRegelafstanden.jpg

Dan worden de regelafstanden in de tekst doorgenomen en allemaal aan elkaar gelijk gemaakt. Daarbij hebben we daarna nog correcties doorgevoerd omdat een aantal regels heel weinig tekst bevatten, die dan soms ook nog achteraan de regel staat. Als de volgende regel dan heel kort is krijg je wel erg veel wit in de bladspiegel. Het zal nog spannend zijn om te zien hoe dat uit gaat pakken. Links ligt de dummy.


 photo WP_20151028_005DeVolledigeTekstD-ZMetIdentiekeRegelafstanden.jpg

De letters A, B en C nemen we niet op de kaft op. Die zijn straks ‘verborgen’ in de boekblokken. Er is ook een meer praktische reden: de tekst is anders te groot voor op de kaft.


 photo WP_20151028_006TitelToegevoegdAanRechtseKantPlusReguliereTekstAangevuld.jpg

Aan de tekst is nu de titel toegevoegd (zie links). De rest van de teksten is links aangevuld zodat alles straks mooi blijft liggen.


 photo WP_20151028_007RekeningHoudendMetDeTitelDeJapanseBindingEnDeDrieKaftdelen.jpg

Nu moeten we de tekst zo aanpassen dat ik straks, als de tekst gedrukt is, in het papier de juiste vouwen en ritsen kan aanbrengen om de boekblokken er in vast te naaien. Er moet ook ruimte zijn voor de Japanse binding.


 photo WP_20151028_008VoldoendeRuimteOmLaterTeRitsen.jpg

Steeds goed afstemmen met de dummy. Hier ligt de dummy naast de tekst en je ziet dat er voldoende ruimte is. De tekst kan nu opgebonden worden.


 photo WP_20151028_009DeLettersABEnCWordenInHetBoekVerstoptHierLiggenAEnC.jpg

De ltekst bij de etters A en C worden nog opgebonden.


 photo WP_20151028_010DeTekstVanLetterB.jpg

De tekst van letter B, van Beeldscherm.l


Het Nederlands Drukkerij Museum in Etten-Leur en in het bijzonder mijn
instructeur hebben hun best weer gedaan. Ik ben blij met het resultaat.