Creatieve woensdag: Boek in een doos

Het lijkt misschien wat stil op het vlak van mijn
drukkerijtje en boekbinderij maar schijn bedriegt.
Alleen het was erg lang geleden dat ik zelf nog een tekst
gezet en gedrukt had en dus ging alles eerst fout.
Natuurlijk niet eerst nakijken hoe het ook alweer moest.

Maar vandaag ging het de goede kant uit
door eenvoudig (opnieuw) te beginnen en stap voor stap
naar de eerste pagina te werken.

De eerste pagina van de 7 verschillende boeken in 7 verschillende dozen
met 7 verschillende boekenleggers.
Ik noem het project: Boek in een doos – Book in a box.

WP_20180815_15_29_44_Pro

De tekst opnieuw met een letterhaak gezet en op de pers geplaatst.


WP_20180815_15_58_56_Pro

Dan een proef getrokken op een stuk kladpapier.


WP_20180815_16_18_47_Pro

Vervolgens een goede afdruk gemaakt en het blad gevouwen. Het past straks precies in de doos waarvoor de tekst bedoeld is.


WP_20180815_16_25_51_Pro

In het begin was de tekst wel goed maar zat hij verkeerd op de pers. Daarom heb ik dat ook gecorrigeerd en je zag het resultaat op de vorige pagina.


Druk op Creatieve Woensdag

Afgelopen woensdag is het laatste drukwerk uitgevoerd
voor het tweede boek wat ik zelf aan het maken ben.
Zelf is dan misschien wat sterk uitgedrukt.
Woensdag waren het vooral de drukker en de handzetter
van het Nederlands Drukkerij Museum in Etten-Leur
die me geholpen hebben.

 photo WP_20170308_011OpgebondenTekstVoorzichtigUitpakkenOpDePers.jpg

Het begon ermee dat de opgebonden teksten voorzichtig overgebracht werden naar de drukpers. Daar worden ze dan op hun plaats gezet en dan wordt het touw voorzichtig weggehaald. De letters en spaties worden ingeklemd tussen grotere stukken ‘wit’ (stukken lood die precies op maat gemaakt zijn).


 photo WP_20170308_012OpbouwopDePersPagina1.jpg

Dat inklemmen of opbouwen van het eerste blad zie je hier. Twee pagina’s met veel wit aan de bovenkant op een van de twee bladzijdes. Daar moet nog een lino komen.


 photo WP_20170308_013OpbouwopDePersPagina1.jpg

Hier is de puzzel volledig compleet. De tekst zit stevig ingeklemd. We kunnen nu een laatste proefdruk maken. Dan controleren op spelfouten, de juiste plaats van de tekst op het papier, de juiste hoogte, de juiste afstand van het centrum, staan alle letters, lettertekens, spaties en de witvulling goed? Deze eerste pagina’s gaven nog heel wat problemen omdat er letters niet goed afgedrukt werden en er een letter was we maar niet vastgezet kregen. De interlinie bleek niet goed te zitten.


 photo WP_20170308_014DrogendePaginas.jpg

De eerste druk van de woensdagochtend betrof twee pagina’s (pagina 2 en 7) op vellen papier waar de pagina’s 1 en 8 al gedrukt waren voor carnaval. 15 Exemplaren.


 photo WP_20170308_015OpbouwVanDeTekstOpDePers.jpg

De opbouw voor een tweede vel kon beginnen.


 photo WP_20170308_016TekstopDePersAltijdEvenPuzzelen.jpg

Het helemaal opvullen van de pers en het vastzetten van de tekst is altijd een gepuzzel. Maar daar komen we wel uit.


 photo WP_20170308_017DeHandzetterVoertNogCorrectiesDoorOpDePers.jpg

Ook hier moest de handzetter aan te pas komen. Er moesten nog wat correcties doorgevoerd worden.


 photo WP_20170308_018DeAllerlaatsteGedruktePagina.jpg

Dit is dan het laatste blad papier dat we moesten bedrukken. De hele tekst is nu gedrukt. Wat nog rest is dat ik mijn lino’s moet afmaken, drukken, nog een paar lino’s ontwerpen en snijden en dan nog een paar katernen bijvoegen met foto’s. Hoe ik dat ga doen weet ik nog niet precies. Dan kunnen de boekjes ingenaaid worden, gesneden en voorzien worden van een kaft. Het worden 10 verschillende exemplaren.


 photo WP_20170308_019InbindenEnOpruimenDaarnaDistribueren.jpg

Na afloop kan de tekst weer worden opgebonden. Die kan terug naar de handzetterij om weer gedistribueerd te worden.


Plaat op de proefpers weghalen

De laatste keer klaagde ik over de veel te diepe moet
in het papier als gevolg van het afdrukkewn van een paar regels
met letters. De reden was dat de letters te hoog waren voor de rol
(die op mijn proefpers niet in hoogte in te stellen is).

Overleg met het Nederlands Drukkerij museum leverde op
dat de plaat die er lag bedoeld is voor de ‘Franse hoogte’.
In het tijdperkk van de loden letters waren de hoogtes van de letters
(van de loden letters) afhankelijk van de lokale standaarden.
Ze staan op internet (natuurlijk):

Letterhoogten (loden tijdperk)

Letterhoogten uit het ‘loden tijdperk’:
24,85 mm – Hollandsche hoogte, ca. 66 punten hoog.
23,68 mm – Belgische hoogte.
23,56 mm – Frans/Europese/normaal hoogte, ca. 62,66 punten hoog.
23,32 mm – Engels/Amerikaanse hoogte.
23,56 mm – hoogte handverguldletters.
06,55 mm – hoogte persverguldletters.

Dus als je pers letters verwacht van 23,56 millimeter maar
je zet er letters op van 24,85 millimeter, dan heb je een probleem.

In het geval van mijn pers was dat heel eenvoudig te verhelpen.

 photo WP_20161124_001DePlaatHoePakJeDieErUit.jpg

Eerst heb ik het zetwerk en de regletten en slotjes weggehaald. Dan komt de plaat helemaal vrij. Maar hoe krijg je die plaat er nou uit? Dat bleek erg eenvoudig te zijn. De metalen strip hierboven op de foto rechts, beweegt niet naar links of rechts. Je kunt er prima je zetwerk op vastzetten.


 photo WP_20161124_002MetalenStripRechtsVanDePlaatIsEenvoudigOpTePakken.jpg

Maar diezelfde strip kun je eenvoudig optillen emn wegnemen. Hier ligt de strip naast zijn oorspronkelijke positie.


 photo WP_20161124_003DePlaatIseenvoudigOpTePakken.jpg

Dan blijkt de plaat gewoon los te liggen. Hij is er eenvoudig uit te halen. Die plaat is niet heel dik maar dik genoeg om een probleem te maken.


 photo WP_20161124_004DePlaatIsErUit.jpg

Zonder plaat en strip ziet de pers er als volgt uit. De strip ligt inmiddels al weer op zijn plaats (niet op de foto). Gedrukt heb ik nog niet met de pers. Dat bewaar ik tot het weekend maar ik ga wel even proberen hoe de rol nu over de houten letter A gaat. Voorheen kon ik de rol daar maar met moeite overheen krijgen.


 photo WP_20161124_006LetterAOnderDeRol.jpg

Nu is er geen probleem. Sterker nog er is ruimte over. Je kijkt hier op de kop (bovenkant) van een kapitale A (hoofdletter A). Er is nog ruimte tussen de rol en de letter. Die ruimte is nodig voor het papier (en de inkt). Dikker papier vraagt meer ruimte dus kun je dat nog bijsturen door onder het zetsel enkele vellen papier te leggen of bovenop niet 1 vel maar meerdere. Dit gaat werken!


 photo WP_20161124_006LetterAOnderDeRolDetail.jpg

Detail van de vorige foto.


De kaft is gedrukt in Etten-Leur

Deze week kon ik gelukkig wel aan de slag
in Etten-Leur bij het Nederlands Drukkerij Museum
om met een van de actieve drukkers daar mijn tekst
te gaan afdrukken op de kaft van mijn ABCdarium.

Het avontuur begon met het op maat snijden van het papier.
Dat is goed nadenken, meten en veel passen.
Eerst gaan we de kaft drukken.
Vervolgens de tekst van de letters A, B en C.
A en C komen op eenzelfde formaat pagina maar
elk aan de andere kant van het vel papier.
Een keer rechts en een keer links.
De letter B komt op een ander formaat papier.

Het lijkt misschien simpel maar het is dus best veel werk,
veel meten, passen en heel goed opletten.
Maar ik heb het gevoel dat de drukker heel goed weet waar hij mee bezig is.

 photo WP_20151118_001KorrexDrukpers.jpg

De Korrex Drukpers is de pers die we gaan gebruiken.


 photo WP_20151118_002DeMachineIsKlaarOmTeBeginnenInktrollenNogSchoonGeenPapierTestLigtNogIngebondenKlaar.jpg

De pers is klaar om te beginnen. De inktrollen zijn schoon, er zit nog geen papier op maar mijn tekst ligt al klaar, al is die nog opgebonden.


 photo WP_20151118_003MijnTekstMoetHelemaalIngebouwdWordenZodatHijGeenKantUitkan.jpg

Mijn tekst moet nog opgebouwd worden. De tekst moet helemaal vast komen te liggen op de pers. Bewegingen van de pers, het ininkten van de tekst of het drukken van het papier op de tekst, mag er niet toe leiden dat de letters gaan verschuiven. Ook al heb ik maar een paar afdrukken nodig. Van mijn boek maak ik maar 1 exemplaar.


 photo WP_20151118_004DeTekstNogEenKeerDresseren.jpg

Voor het drukken kan beginnen wordt de tekst nog een keer gedresseerd.


 photo WP_20151118_005DeInktrollenDraaienMijnZetselIsHelemaalIngekapseld.jpg

De inktrollen draaien en mijn tekst ligt helemaal ingebouwd en vastgedraaid op de pers.


 photo WP_20151118_006HetAfstellen van de geleiderVoorHetPapier.jpg

Het papier wordt op de pers aangebracht waarbij de geleider goed wordt afgesteld. Zo zorg je er voor dat het papier iedere keer op dezelfde plaats ligt.


 photo WP_20151118_007DePersEetHetPapierOpDeInktrollenDoenHunWerk.jpg

De pers ‘eet’ het papier op terwijl de inktrollen hun werk gedaan hebben.


 photo WP_20151118_008EersteDrukproefNaastDeDummyVanMijnBoek.jpg

Dan de eerste proefdruk controleren en passen met de dummy. Het drukwerk is te licht afgedrukt. Dat wordt gecorrigeerd.


 photo WP_20151118_010PassenEnMeten.jpg

Ook de tweede druk, bijgesteld met wat extra papier om voldoende druk te krijgen want de eerste proefdruk had te weinig inkt op papier, gaan we passen en meten en nog eens controleren. Er zitten nog een paar kapotte letters tussen en een paar vette letters terwijl de rest mager is.


 photo WP_20151118_011PaarVetteLetters.jpg


 photo WP_20151118_012LettersVervangen.jpg

De letters worden vervangen en nogmaals dresseren.


 photo WP_20151118_014EersteEchteAfdruk.jpg

Dan de eerste serieuze druk. De kaft gaat bij voorkeur van dit bruine karton zijn.


 photo WP_20151118_015DaarKomtHij.jpg

En nog een. Daar komt hij uit de pers.


 photo WP_20151118_016ExtraPapierToevoegenOmDeDrukTeVergrotenEnDeAfdrukTeVerbeteren.jpg

Omdat ik maar een paar goede afdrukken nodig heb, om te voorkomen dat ik later in het proces een enig exemplaar verpest met snijden of rillen, zorgt het trucje met extra papier ervoor dat tijdens het drukken voldoende druk ontstaat en de letters hun inkt mooi afgeven.


 photo WP_20151118_017HetBeoogdePapierVoorDeKaft.jpg


 photo WP_20151118_018NogEensControlerenOfErStraksVoldoendeRuimteIsOmTeRillenEnSnijden.jpg

Vervolgens nog maar een keer passen en meten. Ook de tekst controleren.


 photo WP_20151118_019DeLaatsteVersieVanDeKaft.jpg

De laatste versie van de kaft.

 photo WP_20151118_020DeLaatsteVersieVanDeKaft.jpg


 photo WP_20151118_021TekstVanDeLetterA.jpg

Na het papier voor het boekblok op maat te hebben gesneden, wordt de tekst van de letter ‘A’ opgebouwd. Voor een drukker is dit allemaal gesneden koek maar ik vind het allemaal erg spannend!


 photo WP_20151118_022OpbouwVanDeLetterA.jpg

 photo WP_20151118_023OpbouwVanDeLetterA.jpg

En opgebouwd.


 photo WP_20151118_024PapierOpzetten.jpg

Papier opzetten…..


 photo WP_20151118_025DeLetterA.jpg

De eerste tekst van de letter A wordt gedrukt. Volgende week gaan we een en ander afmaken. Het eerste resultaat mag er zijn! Met dank aan het Nederlands Drukkerij Museum en zijn specialisten.