Omslagband met directe strengeling

Ik ben wat aan het treuzelen geweest met het maken
en toepassen van een mal met de gaten om voor te prikken
om er dan met de strengels de katernen aan vast te maken.
Maar uiteindelijk is het er dan toch van gekomen.
Ik zie ook al wat er fout gaat maar ik maak het toch af.

IMG_1113OmslagbandMetDirecteStengelingBeginnenBijHetLaatsteKatern

Je begint het inbinden bij het laatste katern. Je ziet de voorgeprikte gaten al zitten. Bij het inbinden zullen die af en toe nog wat groter gemaakt moeten worden maar dat lukt best.


IMG_1114OmslagbandMetDirecteStengelingDeEersteStrengel

De eerste strengeling.


IMG_1115OmslagbandMetDirecteStengeling

Zo ziet er dat dan aan de binnenkant uit.


IMG_1116OmslagbandMetDirecteStengeling

Zo ziet het er uit voordat je de eerste doorgang met perkament gaat omstrengelen met de tweede doorgang. Aan de buitenkant.


IMG_1117OmslagbandMetDirecteStengelingVierKaternenIngebonden

De eerste vier katernen zijn in de omslagband gestrengeld. Er moeten er nog drie volgen. Dat komt waarschijnlijk later deze week.


IMG_1118OmslagbandMetDirecteStengelingKapotteStrengels

In het proces zijn er wel wat strengels gesneuveld. Die kan ik nog wel gebruiken bij kleinere boeken. De reden is dat ik een beetje te zuinig ben geweest. Ik heb uit te kleine stukken perkament toch geprobeerd strengels te maken. Dat leverde een verdikking op waardoor je extra kracht moet zetten om de strengel door de band te krijgen. Die brak daar dan op af. Heel leerzaam!


IMG_1119OmslagbandMetDirecteStengeling

Hier liggen model en eindproduct bij elkaar.


Schutbladen voor omslagband

De glazen kralen die ik besteld heb zijn er nog niet
en ik was er nog niet helemaal uit hoe ik in het perkament
en het leer de gaten ga prikken om de katernen
met strengels te gaan inbinden.
Bovendien was het gisteren in de werkplaats erg warm.
Tijd voor wat afleiding en dus heb ik twee vellen
zwaarder papier omgewerkt naar schutbladen.
Het papier is 235 gram, met de computer en printer
heb ik de pagina’s voorzien (aan beide kanten)
van een bedrukking. Daarbij heb ik geput uit de
illustraties die straks ook in het boek te zien zijn.
(Afkomstig uit ‘Kriezels, aubergines en takkenbossen’)

IMG_1106SchutbladZwartWit

Omdat tekst en afbeeldingen in het boek straks allemaal zwart/wit zijn, wil ik de gebruiker van het boek oproepen toch vooral veel kleur te gebruiken.


IMG_1107SchutbladIngekleurd

Maar dat doe je denk ik toch het beste met kleur. Dus met kwast en ecoline nog meer kleur toegevoegd.


IMG_1108Schutblad

Een vel wit papier zijn 4 bladzijdes. Eén bladzijde zal volledig tegen de perkamenten omslagband worden geplakt. Die heb ik dus niet bedrukt of van kleur voorzien maar de andere bladzijdes dus wel. Een kant door te spatten met ecoline.


IMG_1109Schutblad


Omslagband met directe strengeling

De foto bij dit verhaal gaat niet veel tongen losmaken.
Ik weet het.
Toch ben ik druk bezig geweest.
Ik wil mallen maken voor de verstevigingsstukken
die de buitenkant van de rug gaan versieren
van de Omslagband met directe strengeling.
Ik heb besloten deze stukken te laten doorlopen van het achterplat,
over de rug tot op het voorplat.
Eerst wilde ik er leer voor gebruiken uit een tas.
Maar de echt stevige (hoek-) stukken waren te klein en de reststukken
die groot genoeg zijn van die tas, zijn van een dunnere leersoort.
Daar een stuk uitsnijden betekent dat ik me beperk voor het geval
ik dat materiaal nog een keer wil gebruiken om er een boek
mee in te binden.
Daarom besloten het uit een rood stuk afvalleer (geit skiver) te snijden.
Toen ik mallen maakte om die uit te proberen, om de maat en de
verhouding van de stukken leer tot de ruimte die nodig is om
het boek te binden met perkamenten strengels, liep ik
tegen allerlei problemen aan.
Daarom moet je vaak passen en meten in plaats van alleen opmeten
met een liniaal. Zet de band of de katernen of het boek even los in elkaar
om te zien of je nog goed zit. Ik zat fout en moest corrigeren.
Overigens heb ik in 1 mal al de gaten geprikt waar straks
de strengels door komen. Intussen is het rode leer gesneden en kan
het bij een volgende gelegenheid al op de rug gelijmd worden.

IMG_1105OmslagbandMetDirecteStrengelingPassenMallenVoorLerenVerstevigingsstukken

Hier pas ik de twee mallen nog een keer op de stapel katernen. Ik gebruik twee kleuren katernen: 4 bruine en 3 blauwe. Die bruine worden gestrengeld op de plaats die Goddijn in zijn boek aangeeft (op twee plaatsen per katern). De blauwe strengel ik tussen de verstevigingsstukken (met maar één strengel per katern). In de hoogte van de rug benut ik dan de volle hoogte terwijl ik de katernen meer ruimte geef dan wanneer ik alle katernen op dezelfde manier zou binden. Confused? You won’t be after the next episode of de Argusvlinder (vrij naar de aftiteling van de komedie Soap)


Omslagband met directe strengeling

Mijn huidige project is de “Omslagband met directe strengeling”
zoals beschreven in hoofdstuk 3.2 van het boek van Peter Goddijn.
Het betreft een 18e eeuwse binding, de zogenaamde langsteekband.

Daarvoor ben ik bezig om 4 katernen te maken de gedeeltelijk
bestaan uit geprinte bladen.
De afbeeldingen die ik print op die bladen komen uit de catalogus
‘Kriezels, aubergines en takkenbossen’ die bij een tentoonstelling
in Museum Meermanno is verschenen.
In de catalogus probeert Anne S. Korteweg randversieringen in Noordnederlandse
handschriften van de 15e eeuw te verdelen in categorieën en
het op die manier mogelijk te maken te bepalen
wanneer en waar een boek is gemaakt.
De bladen die niet met afbeeldingen zijn voorzien zijn de
pagina’s die je kunt gebruiken om de modellen van de
randversieringen na te tekenen.
Om het boek voldoende dikte te geven heb ik nog drie blanco katernen
toegevoegd. Dat brengt het totaal op 7 katernen (oneven is
mooier dan een even aantal). De bladen hebben nu alles bij elkaar
drie kleuren.
Nu de katernen gereed zijn begin ik aan de strengels.

IMG_0942RandeversieringenDeVierCentraleKaterneneVoorMijnOmslagbandMetDirecteStrengelingGoddijn

Dit zijn de vier centrale katernen. Ze bestaan uit bedrukte (donkerder bruin papier) en onbedrukte vellen (geel papier). Hun gewicht is vergelijkbaar. De formaten komen nog niet overeen en daarom ga ik het boekblok snijden.


IMG_0966EenVanDeBoekjes

Voor ik de vellen bedruk maak ik een proefdruk. Die bind ik apart in als vier deeltjes. Hier een voorbeeld van een bedrukt blad.


IMG_0967KaternenInDeBlokpers

Hier zitten de katernen voor een nachtje in de blokpers.


IMG_0976BijproductVierBoekjes

Dit zijn de vier boekjes die ik van de proefdrukken gemaakt heb. Genummerd (snijden en spatten).


IMG_0977DrieSoortenPapier

Dit zijn de katernen uit de blokpers. Je ziet de verschillende kleuren papier.


IMG_0978MisschienNietMiddeleeuwsMaarHetBoekblokIsGesneden

Hier is het boekblok gesneden. Dat is misschien bij een oud boek niet de manier. Als je de indruk van handgeschept papier wilt hebben dan is dit niet de manier om dat te doen.


IMG_0979AfwisselendeKaternenKleurBindingPlaats

De katernen zijn geprikt. Zie dat ik de blauwe katernen op een andere plaats en maat op 2 plaatsen geprikt heb. Dat doe ik om de strengels dadelijk zoveel mogelijk ruimte te geven in de rug.


IMG_0982StrokenPerkamentInWaterMetPVA

Een strengel is in dit verband een smalle strook perkament die na bevochtiging opgerold wordt zodat er een soort garen ontstaat. Omdat Goddijn spreekt over het bevochtigen met stijfsel heb ik het deze keer gelegd in een mengsel van water en PVA (boekbinderslijm). De vorige keer heb ik alleen water gebruikt. Eens zien hoe dit werkt.


IMG_0985StrengelsOpspannen

Je zet het vochtige perkament aan een kant vast op een stuk karton of iets dergelijks en dan draai je het perkament (dat heel soepel is geworden door het vocht) rond zodat er een soort koordje ontstaat. Naast stengel wordt dit ook een nestel genoemd. Als de strengels straks droog zijn worden ze weer hard maar blijven ze wel gedraaid. Zo gaan ze straks dienen als garen om de katernen aan de rug te binden.


IMG_0987NietAlleenVanEenRechtStukPerkament

Eigenlijk heb ik geen restperkament om strengels van te maken. Bovendien is perkament duur. Nu heb ik stukken die korter zijn dan ik nodig heb. Daaruit heb ik een stuk gesneden van 6mm breed. Dat snij ik in de lengte bijna helemaal doormidden. In plaats van een kang stuk van 40 centimeter heb ik nu twee stukken van 20 cm die aan een kant nog aan elkaar zitten. Als je die vochtig maakt behandel ik het net zo als een lange strook. Ergens in het midden blijft er dan een stukje uitsteken. Ik denk dat ik dat er straks afknip.


IMG_0988PasOpHierWordenStrengelsGemaakt

Ik heb de andere huurders van de FutureDome op de hoogte gebracht: Pas op! Hier worden strengels gemaakt.


Vandaag eens zien of de strengels goed gedroogd zijn.

Om niet alleen te pronken met andermans veren

of in dit geval: vossenharen,
ook nog even stilstaan bij het feit dat ik het tweede
katern voor de “Omslagband met directe strengeling” af heb.
Ik heb een hele reeks voorbeelden uit het boek “Kriezels,
aubergines en takkenbossen” overgenomen.
Het boek gaat over het penwerk of de randversieringen
in Noordnederlandse, vijftiende-eeuwse handschriften.
De samenstelling van het boek was in handen van Anne S. Korteweg.

IMG_0916KaternII

Om niet steeds een leeg boek te moeten inbinden bestaan straks de vier katernen uit twee delen: een deel van 4 bladen met afbeeldingen van randversieringen en een blanco deel van 5 bladen. Zo kom ik toch aan een katern van 8 bladen. Dikke katernen die er voor zorgen dat er straks voldoende ruimte is om de katernen in te binden met perkamentstrengels maar die ook voldoende ruime laten om inscheuren te voorkomen.


IMG_0917KaternIIKlad

Met mijn printer heb ik eerst een soort correctieversie geprint op gewoon papier. De versie die uiteindelijk in het boek gaat landen is gemaakt met een zwaardere papiersoort. Dat heb ik zo ook voor katern 1 gedaan.


IMG_0918ArgusvlinderDeelIEnII

Beide proefkaternen zijn ieder op zich ingebonden in een kaft die ik al had liggen.


Het boek “Kriezels, aubergines en takkenbossen” is zo interessant
omdat het categorieën van versieringen heeft proberen te identificeren
en die vervolgens te plaatsen in de tijd en in de plaatsen waar
deze boekdecoraties zijn ontstaan.
Zo kun je een handschrift uit Utrecht herkennen op basis van de
decoraties die in het boek zijn aangebracht.

De Amerikaanse Prinses

Goed, ‘Omslagband met lias’ en ‘Pallieter’ zijn beide
ingebonden dus tijd om het naaien van De Amerikaanse Prinses
van Annejet van der Zijl af te maken.

IMG_0747AnnejetVanDerZijlGenaaid

Deze katernen zijn genaaid met een wit garen. Dit is een draad die voorzien is van was. Dat werkt fijn. Een beetje stroever en daardoor blijft de draad makkelijk goed zitten. Inclusief de blanco en illustratiekaternen zijn het 22 katernen.


IMG_0749AnnejetVanDerZijlDeAmerikaansePrinsesGenaaidGaasBevestigdWatTeDoenMetSchutbladEnLeeslint

De rug is voorzien van lijm. Daarna is een stuk gaas aangebracht. Nu wordt het tijd om na te denken over de kleur van het leeslint en de manier waarop de schutbladen worden aangebracht. Ik heb ook de rekening nog die ik van Atelier de Ganzenweide heb ontvangen bij het boek. Die wil ik in het boek verwerken. Nog even nadenken dus.


Tweede poging met Omslagband met lias

Vrijdagavond had ik een eerste poging gedaan
om de katernen te verbinden met de perkamenten band
zoals beschreven in het boek van Peter Goddijn:
‘Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden’.
Ik was niet blij met het resultaat.

Zaterdag kon ik een resultaat zien van een geslaagde poging
van een meer ervaren boekbindster op de Open Dag van de
Stichting Handboekbinden in Amsterdam.
Sommige dingen waren hetzelfde aan haar en mijn boekmodel maar
de binding bij haar was een stuk strakker.

Dus zondagmiddag een nieuwe poging. Minder voorzichtig als bij
de eerste poging lukte het nu veel beter. ik ben tevreden.

IMG_0729OmslagbandMetLiasTevredenMetResultaatTweedeNaaiPoging


IMG_0730OmslagbandMetLiasBoekblokPastNaTweedePogingOokGoed

Het boekblok past weer prima. Ik heb van ieder katern twee vellen weggehaald. Het aantal vellen (12) was vooral gekozen om een goede spreiding te krijgen van de gaten die gebruikt worden bij het naaien. Dat heb ik nu al bereikt. Maar minder dikke katernen past misschien beter bij deze afmetingen. Voorlopig denk ik dat dit een goede keuze is maar de tijd zal het leren.


Nu ik deze hindernis met succes genomen heb volgt de volgende.
Natuurlijk.
Het is volgens Goddijn de bedoeling het eerste blad van
het eerste katern en het laatste blad van het laatste katern
te gaan benutten als schutbladen.
Probleem daarbij is dat vocht en perkament niet goed samen gaan.
Dus moet je daar voorzieningen voor treffen.
Vandaar dat ik eerst goed ben gaan passen en meten en
de stappen me voorstel die ik moet nemen om het eerste schutblad
en de band onder de pers te krijgen.

IMG_0731OmslagbandMetLiasGelijmdeVerstevigingsstrokenNetVoorLijmenSchutblad1

Zo ga ik het lijmen. Het katern beschermen met een lijmvel.


IMG_0732OmslagbandMetLiasVoorbereidenLijmenEnPersenSchutblad1

Zo ga ik het ingelijmde schutblad en de plat tussen twee vlakke planken bekleed met bakpapier leggen. Dat kan dan in zijn geheel in de pers. Ik kan niet zoals De Haas in Goddijn beschrijft de twee platten en twee schutbladen in één keer in een pers brengen. Ik moet het een voor een doen. Als de plat met schutblad in de pers zit, waar is dan de rest van het boek?


IMG_0733OmslagbandMetLiasGeenRommeltjeMaarVoorzichtigPersenEenPlatMetEersteBladEersteKatern

Dit is niet zomaar een rommelige stapel. Hier ondersteun ik de omslagband met een boek terwijl de plat en het schutblad in de pers zitten. En nu maar drogen en hopen dat het er allemaal mooi recht uitkomt.