Gelezen: Middeleeuwse tuinen

Posted on juli 19, 2019 by Argusvlinder

Annemarieke Willemsen schreef de catalogus voor de RMO-tentoonstelling (Rijksmuseum van Oudheden): Middeleeuwse Tuinen – Aardse paradijzen in Oost en West, 1200 – 1600.

Over de tentoonstelling zlef was hier al te lezen.
Bij het boek hink ik op twee gedachten:
het boek had best wat meer diepgang mogen hebben
aan de andere kant is het een introductie voor een breed publiek
van het idee dat de manier waarop in de middeleeuwen naar
de tuin werd gekeken niet zo anders was in Europa
vergeleken met het oosten.
Veel literaire teksten kom je tegen in het boek en
onderstaande past prima bij wat de tentoonstelling laat zien.

Gij die deze tuin binnen gaat, overdenk wat u zegt en zeg mij daarna of al deze wonderen toevallig of uit de kunst zijn ontstaan.

Opschrift van Giovanni Orsini in de tuinen van Bomarzo, 1547.

52 leuke, leerzame, korte verhalen over geschiedenis

Posted on juli 15, 2019 by Argusvlinder

Leonard Rutgers vindt mijn titel van dit stukje vast niet correct. Het gaat niet zo maar over geschiedenis, het gaat over de klassieke wereld. Maar verder geeft mijn titel precies weer wat je kunt lezen in ‘De klassieke wereld in 52 ontdekkingen’.

De stukken zijn vlot, begrijpelijk, met humor en veel kennis geschreven.
Je wordt niet met die kennis doodgegooid, het zijn logische verhalen.
Ze zijn niet langer dan 5 pagina’s met eigenlijk wel altijd één
paginagrootte illustratie daarbij.
Met ieder verhaal ontdoet Rutgers weer een geschiedenis van de vaak
misleidende sterke verhalen die er over de ronde doen.
Die sterke verhalen zijn niet nodig, je zult zien:
de werkelijkheid is al sterk en interessant genoeg.
Een van de beste voorbeelden (maar het was erg moeilijk kiezen)
gaat over de Drie Koningen. Het verhaal kent bijna iedereen.
Toch komt het maar op 1 plaats in de evangeliën voor.
Zo romantisch als de meeste mensen het zich herinneren is het
oorspronkelijke verhaal niet. Maar er zit wel een lange geschiedenis
aan het verhaal vast dat Rutgers uit de doeken doet.
Als je dat leest zie je dat de bijbel een verzameling schitterende verhalen is
die veel (goddelijke) wijsheid bevat maar ook geschreven is in een
bepaalde tijd met hun eigen specifieke achtergrond.
Dat is overigens waar voor veel van de grote verhalen van
de verschillende godsdiensten en culturen die onze wereld kent en kende.
Het verhaal is misschien anders dan wat mensen zich herinneren maar
tegelijk ook rijker, logischer en het zal nog meer tot ons spreken.
De Drie koningen bespreekt Rutgers aan de hand van een mozaïek
dat je vandaag nog steeds in de buurt van Ravenna kunt zien.

In 2014 maakte ik er deze foto van.

Volgens mij een ideaal boek voor op vakantie (korte verhalen)
voor alle leeftijden (want erg interessant en afwisselend).
Ik heb er en minste 1 bestemming uitgehaald, die als het uitkomt,
we later dit jaar gaan bezoeken.

Readymade

Posted on juli 10, 2019 by Argusvlinder

Readymade (ook: objet trouvé) is een kunstvorm ontstaan in het begin van de 20e eeuw. De bekendste kunstenaar die de readymade gebruikte was dadaïst Marcel Duchamp. Een industrieel voorwerp wordt uit zijn alledaagse context gehaald en tot kunst bestempeld doordat het in een museale omgeving wordt getoond. Deze praktijk begon met de dadaïsten en werd in de twintiger en dertiger jaren vooral gecultiveerd door de surrealisten.

Citaat van Wikipedia.

We liepen terug van een wandeling door Vientiane naar ons hotel.
Bij een kruispunt stapte ik bijna in een gat in het voetpad.
In Nederland hoef je het voetpad niet zo in de gaten te houden.
Maar in andere delen van de wereld kun je dat soms maar
beter wel doen. Enfin, ik stapte bijna in dit gat:

Of dit nu past binnen de definitie van een readymade ….. daar valt over te twisten. Toch deed het me meteen aan een kunstwerk denken. In Berlijn (Bebelplatz Memorial van Micha Ullman) zie je door een glazen plaat, in de bestrating, lege boekenkasten. Het plein is een van de plaatsen waar de nazi’s boekverbrandingen organiseerden. Qua thema hebben deze twee gaten in het wegdek niets met elkaar te maken. Het portret in Vientiane is misschien niet eens bedoeld als kunst. Maar bij mij raakte de twee beelden verbonden. Wie is die jonge man op de afbeelding? Waar is hij? Waarom is die foto hier op deze plaats? Wie heeft die foto geplaatst…..

Een dag dwalen door Middeleeuwse tuinen

Posted on juni 28, 2019 by Argusvlinder

Vorige week ben ik een dagje gaan dwalen door tuinen,
Middeleeuwse tuinen, om precies te zijn.
Dat deed ik onder andere in Leiden maar het begon in Breda.

De dag begon met een wandeling naar het station. Dan kom ik langs het Kasteel van Breda en loop ik door het Valkenberg. In de ochtend was het er rustig maar al gelijk zonnig.

Even later zat ik in Leiden in een tuin. Een tuin met extra aandacht voor de verschillende planten. Een krijgt hier ook wat aandacht vanwege de mooie vorm.

In de tuin, die verder helemaal leeg was, zat ik naast deze plant: een vijg. Naast de prachtige grote bladeren vallen de vruchten meteen op.

De tuinen die afgebeeld worden in handschriften volgen vaak het patroon dat je ook ziet in de tuinen uit de Perzische of Moslim-wereld. Het bestaan (of juist het niet bestaan) van dat verband intrigeert me. In New Delhi bezochten we ooit Humayun’s grafmomument. Volgens de UNESCO het eerste tuin-grafmonument. Het was pas gerestaureerd door onder andere schenkingen van het Aga Khan Development Network. Het was prachtig om in deze tuin eens al de waterwerken in werking te zien. Overal fonteinen en waterwegen. Je ziet die vaker in India maar vaak is er geen water te zien. Nu werden die mooie groenen tuinen ineens echt. Het zijn dat soort tuinen die ik me voor de geest haal als ik een handschrift zie met een Maria of een sultan in een tuin.

De overgang van de tuin buiten naar de tentoonstelling over tuinen binnen werd prima gemaakt door deze gieter van aardewerk, Utrecht, circa 1575.

Middeleeuwse Tuinen
Aardse paradijzen in oost en west
1200 – 1600

Een lustoord wordt door een heldere stroom bevloeid,
waar vogels harmonieus hun liedjes fluiten,
waar tulpen bloeien in een rijk palet,
waar vruchten zich tot dichte trossen sluiten.
Daar draagt onder de schaduw van de bomen
de lentewind een bont tapijt naar buiten.

Saadi, De rozentuin, 1258.

Een tuin is een omheind stuk grond, afgebakend van de wilde natuur, waar water en schaduw is, beplant met bloemen en bomen.
Er bestaan in de Middeleeuwen verschillende soorten tuinen.
Sommige zijn nuttig, zoals kruidentuinen, groentetuinen en wijngaarden.
Andere zijn vooral aangenaam, met bloemen, pergola’s bomenlanen en fonteinen.
In de praktijk bevatten de meeste tuinen zowel nuttige als aangename delen, zeker bij kastelen en paleizen, waar de tuin een statussymbool is.

In de periode van ongeveer 1200 – 1600 zijn er veel overeenkomsten tussen tuinen in het christelijke Europa en het islamitische oosten.
Europese kloostertuinen zijn gebaseerd op Perzische vierdelige tuinen (chahar-bagh).
In beide cultuurgebieden zijn tuinen symbolen van het goddelijke.
Er is Latijnse en Arabische poëzie over rozen en liefde in de tuin en zowel de sultan als Maria wordt afgebeeld in een besloten hof.
Bovendien stellen christenen én moslims zich het paradijs voor als een prachtige tuin.

De tentoonstelling volgt de aangekondigde thema’s. Ik ben op zoek naar bewijs dat Perzië Europa beïnvloed heeft. Bomen waaronder de plataan en wilg in een Perzisch herbarium, Kitab aga ib al-makluqat (Kitāb ‘ağā’ib al-maḫlūqāt), 1200 – 1400.

Vermoedelijk is dit de plataan.

Geweldig; diptamnus of adderkruid, solago (heliotroop) en peonya (pioenroos) in een herbaria handschrift, Pseudo-Apuleius (de schrijver), 1300 – 1400.

Mandragora (alruin), Marua (majoraan) En maurubium (malrove) in gedrukt boek met houtsnedes, Hortis Sanitatis, Mainz, 23 juni 1491.

De wortel van de alruin werd gezien als een mensvorming ding met heel bijzondere eigenschappen. Zoek het internet er maar eens op na. Hoe dan ook, het leverde mooie prenten op.

Gedrukt plantenboek met houtsnedes ‘Den Groten Herbarius met al sijn figueren, Antwerpen, 17 juni 1514.

Drs P. was een verrassing maar sluit heel goed aan:

Tussen eeuwenoude muren
Waar de schoonheid bloeit en geurt
Waar men ’t fluisteren der uren
Bijna lijfelijk bespeurd
In de laatste zonnestralen
Roept het klokje mij naar ’t lof
Doch ik wil nog even dralen
In mijn stille kloosterhof.

Daar u hier nu toch bent, nodig ik u gaarne uit
Om mijn bloemen en mijn vele plantjes te bekijken
Roomse kervel, Engelgras en Benedictus-kruid
Staan er prachtig bij zoals u ziet.

Bij die Paternoster-boom ziet u de Papenschoen
Kandelaartjes, Monnikskap en Rozenkransje prijken
Mijtertje en Slofje, die het ook uitstekend doen
En allicht ontbreekt het Kaarsje niet.

Jammerlijk genoeg schiet ook het onkruid welig op
Afgodskruid en Judaspenning zijn niet uit te roeien
Heksenkrans en Tovernoot, Alruin en Duivelskop
Wist ik maar vanwaar dat ontuig kwam.

Addertong, Menistenzusje, Galgenjong, Kalvijn
Zouden in een kloostertuin niet mogen kunnen groeien
Weet u dat hier Vrouwenharen voorgekomen zijn
Zelfs een Scharrel en een Tripmadam.

Maar ik moet u nu verlaten
Dadelijk begint het lof
Anders kon ik blijven praten
Want er is voldoende stof
Dat verklaart waarom ik lieden
Gaarne in mijn tuin ontvang
Mocht u nog wat willen wieden
Gaat u dan gerust uw gang.

Een tuin zonder tuinman (of vrouw) dat kan niet. Francesco Villamena, portret van tuinman, gravure, 1576 – 1624.

Dit was voor mij een grote ontdekking. Ik had nooit van een duimgieter gehoord. Gelukkig was er een filmpje met een demonstratie. eenvoudig maar heel effectief. Om secuur te kunnen gieten gebruik je een duimgieter, ook wel aangeduid met de Franse naam chantepleure, vanwege het zingende geluid dat hij maakt als hij ‘huilt’.

Maand maart in een gebedenboek, Luik, Maastricht, 1500 – 1525.

dit boek lag een beetje moeilijk open. Goed bedoeld maar je ziet nu alle pagina’s slecht. Dat mijn foto ook niet best is helpt dan niet. Paar te paard en Jager met honden, vogelkooi in de marge, getijdenboek, Middelnederlands, Vlaanderen, circa 1480.

Het maken van foto’s viel niet mee maar is een extra reden om dit zelf te gaan bekijken. Strooirand met vogels in een getijdenboek, Zuid Nederland, 1500 – 1525.

Dichter Hafiz en zijn ‘geliefde van middernacht’ in een tuin, Diwan (verzamelde gedichten) van Hafiz, 1489.

Tristan en Isolde schakend in de liefdestuin (Der minnen loep of verloop van liefdes), Dirc Potter, 1486. De afbeelding lijkt wel met waterverf gemaakt. Dat zegt meer van mij dan van de afbeelding maar de kleuren zijn zo mooi.

Vooral de gekleurde rand fascineerde me.

Hoe stoer staat de tekst hier niet rond de afbeelding? De Sassanidische koning Khosrow II en zijn geliefde Shirin in een tuin onder een baldakijn, Shahnama van Ferdowsi, Iran, 1500 – 1600.

Nog een voorwerp dat ik niet kende. Even iets heel anders. Vuurklok van slibaardewerk met duiven, hanen en een fantasie wapen, Alkmaar, Luttik, Ouddorp, 1560 – 1580.

We zijn aangekomen bij de tuin in de decoratieve kunst: groot tegelveld met arabesken en gestileerde lotusbloemen, Syrië, Damascus, 1500 – 1600.

Blauwe stervormige tegel in Ladjarvadina-waar, Iran, Kashan, 1250 – 1300.

Detail.

Maria met Christus in hortus conclusus in een getijdenboek, Zuid Holland, Leiden, 1480 – 1500.

Twee afbeeldingen naast elkaar met prachtige randen. Annunciatie en Maria met kind in bloemenranden, Getijdenboek in Middelnederlands, 1510 – 1530.

Let op de flap waarmee het boek afgesloten kan worden (links). Een koning houdt audiëntie in een tuin met bomen en dieren, Shahnama van Ferdowsi, Iran, 1437.

Deze was al eerder te zien maar ik kan het niet laten. Maria met kind, Falnameh (Waarzeggersboek), India 1550 – 1600.

Als een eerste toegift (zie het als een concert), een herhaling van drie pagina’s die hier boven al te zien waren.

‘Noli me tangere’ is een terugkerend thema in de kunst. De ontmoeting van Christus met Maria Magdalena in een tuin na zijn verrijzenis. Ook in boeken. Noli me tangere in de bloemenrand in een getijdenboek in het Middelnederlands. Meester met de zwarte ogen, Holland, circa 1490.

Even aandacht voor ‘gewoon’ penwerk in bovengenoemd boek.

Noli me tangere in Horae et preces, Meester van Gijsbrecht van Brederode, circa 1460.

Noli me tangere, ingekleurde houtsnede in een album van Jacob Cornelisz van Oostzanen, circa 1530.

Als afsluiting een afbeelding met tekst in het Hebreeuws. Dus de voorstellingen van tuinen beperkte zich niet tot de eerder genoemde culturen.

Middeleeuwse Tuinen in het RMO (versie warmteplan)

Posted on juni 25, 2019 by Argusvlinder

Al een paar dagen ben ik bezig met het voorbereiden van een blogpost
op basis van mijn bezoek afgelopen zaterdag aan de tentoonstelling
‘Middeleeuwse tuinen’ in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden.
Maar ook vandaag ging het niet lukken om het af te krijgen.
Ik schuif de warmte maar de schuld in de schoenen.

Daarom een eerste, heel korte versie.

Dit is de introductie van de tentoonstelling.

Er zijn vele mooie gebruiksvoorwerpen, boeken en er is kunst te zien. Maar voor mij was dit wel heel bijzonder. Omdat het India komt en omdat je het niet vaak ziet. Maria met kind, uit de Falnameh (Waarzeggersboek misschiens is ‘het boek met voortekenen” een betere naam?). India, 1550 – 1600.

Er volgt nog veel meer, als het weer morgen beter is,
gaat dat vast lukken.

Nubië, land van de zwarte farao’s

Posted on april 19, 2019 by Argusvlinder

Vandaag was ik in Assen voor deze tentoonstelling: Nubië, land van de zwarte farao’s. In het Drents Museum.

Maar mijn blog van vandaag gaat niet zozeer over de tentoonstelling,
die de moeite waard is, maar over een boek. Een boek dat is de museumwinkel
lag en waarvan ik eerder al eens een recensie las.

De reis van Breda naar Assen is wel een heuvel:
drie uur met de trein heen (als er geen verdachte tassen stonden) en
drie uur met de trein terug (als er geen trein stuk ging).
Maar dat was allemaal wel het geval. Dus ga maar uit van 7 tot 8 uur reizen.

Maar de tentoonstelling maakt veel goed.
Anders wel het boek: Unearthing Ancient Nubia.
Het boek is een selectie van de foto’s die gemaakt zijn tijdens de
Amerikaanse expedities, begin twintigste eeuw.
Die stonden onder leiding van George Andrew Reisner.
De expeditie werd uitgevoerd voor Harvard University en de
Boston Museum of Fine Arts.

Wat mij zo trok aan het boek is dat de foto’s gemaakt zijn door
vooral Egyptenaren. Mensen met ervaring met dergelijk werk maar
voor wie Nubië net zo bijzonder was als voor Amerikanen.

Dit is de foto op de omslag van Unearthing Ancient Nubia, Lawrence M. Berman. Maar de foto is gemaakt door Mohammedani Ibrahim Ibrahim in Kerma: Statue of Lady Sennuwy emerging. De foto werd gemaakt op 16 december 1916. Het beeld is een zittende figuur, maar dat kon men hier nog niet zien. Wat je hier ziet is werkelijk het topje van de ijsberg.

Als ik de gegevens mag geloven is dit namelijk het bovenste stukje
van het beeld wat zich nu in Boston bevindt:

Dit beeld van meer dan 1300 kilo, met pallet meer dan 1,5 meter hoog. Misschien is het niet hetzelfde beeld maar dan hebben ze een beetje zitten goochelen met het identificatienummer van het beeld. Wat vreemd is dat de foto gemaakt is op 16 december 1916 (volgens het boek) maar dat het Boston Museum of Fine Arts als ‘Accession date’ (aanwinst) 2 July 1914 opgeeft op hun website. Het goede nieuws is: als het niet hetzelfde beeld is, stelt het wel dezelfde persoon voor.

Het boek bevat erg mooie foto’s die een heel goed beeld geven
onder welke omstandigheden de opgravingen plaats vonden.
Ik heb in de trein al kunnen genieten.

Dit is de stofomslag van het boek.

Wik je nog wat meer over dit boek weten, kijk dan eens op deze weblog.

Mooie beelden uit het British Museum

Posted on november 15, 2018 by Argusvlinder

Uit Klein-Azie en India.

Stond een beetje opzij. Er is ook zoveel te zien. Ik ben vergeten het bordje te fotograferen maar het roept beelden op van de Ishtar gate.

China, Sancai figures from Tomb of Liu Tingxun who died AD 728.

Wikipedia:

Sancai (literally: “three colours”) is a versatile type of decoration on Chinese pottery using glazes or slip, predominantly in the three colours of brown (or amber), green, and a creamy off-white. It is particularly associated with the Tang Dynasty (618–907) and its tomb figures, appearing around 700.

Sancai of letterlijk ‘drie kleuren’ is een aardewerk in bruin (of amber),
groen en een roomkleurig wit. Wordt in verband gebracht met de Tang dynastie,
in het bijzonder bij grafbeelden.

Shiva Maheshvara, green chlorite, AD 700 – 900, Kashmir.

Vishnu and his consorts within an arched temple niche, Pala Dynasty, about AD 1000, East India.

Detail.

The divine couple Shiva and Parvati, 1200 – 1300, Orissa, India.

The Three Puri Gods, Jagannatha (right), Balabhadra (left) and Sister Subhadra (centre), 1700 – 1800, Puri, Odisha.

Stone panel of an elephant and riders, about 1200 – 1300, Karnataka, India.

Super mooi!
Er volgt nog meer.

Chinees porselein

Posted on november 14, 2018 by Argusvlinder

Het is een wereld op zich zelf: Chinees porselein.
Er is erg veel van, veel is fantastisch mooi en van een hoge kwaliteit.
In het British Museum is er een aparte afdeling voor het Chinees porselein.
De kasten staan er eivol en waarschijnlijk hebben ze nog veel en veel meer.

Dish with eleven boys at play, Wanli, Jingdezhen, 1573 – 1620. Het thema van deze schaal ” is een bekend thema in de Chinese kunst. In allerlei kunstvormen komt het terug.

Ook dergelijke afbeeldingen behoren bij de klassiekers: Serving dish with fencai peaches, Jingdezhen, 1723 – 1735.

Wikipedia:

Famille rose (known in Chinese as Fencai or Ruancai, meaning ‘soft colours’, and later as Yangcai meaning ‘foreign colours’) was introduced during the reign of the Kangxi Emperor (1654–1722), possibly around 1720. It used mainly pink or purple and remained popular throughout the 18th and the 19th centuries, also being widely adopted by European factories.

Famille rose enamel ware allows a greater range of colour and tone than was previously possible, enabling the depiction of more complex images, including flowers, figures and insects.

Dus Fencai slaat op de techniek die het mogelijk maakte veel genuanceerder,
een breder scala aan kleuren te gebruiken.
Het werd geïntroduceerd tijdens de regeringsjaren van Keizer Kangxi.

In het klassieke China zijn de zon en de maan erg belangrijk. Dit flesje heet dan ook een maanfles of ‘Moon flask’. Prachtige afbeelding, heel verfijnd van kleur.

Twee wierrookbranders in de vorm van olifanten.Incense stick holders, Zhangzhou, White ware, 1600 – 1949. Beetje ruime datering.

Rijmen en dichten

Posted on november 13, 2018 by Argusvlinder

Ik ging zowat aan mezelf twijfelen.
Het gezegde kon ik me goed herinneren maar L. zei
dat ze het nog nooit gehoord had.

Een erg korte rondgang op het internet leidt tot een hele reeks
varianten op het gezegde:
‘Hij kan rijmen en dichten zonder het hemd van zijn gat te lichten’

Rijmen en dichten zonder je hemd op te lichten
Rijmen en dichten zonder het hemd op te lichten
Rijmen en dichten zonder de slip van hun hemd op te lichten
Rijmen en dichten zonder ’t gat op te lichten
Rijmen en dichten zonder zijn been op te lichten
Rijmen en dichten zonder mijn hemd van mijn gat af te lichten
Rijmen en dichten zonder uw gat op te lichten

Paul Kusters, Toos en Henk. Toos is al aan het rijmen en dichten geslagen.

Goden van Egypte

Posted on november 12, 2018 by Argusvlinder

Toen ik zaterdag toch al in Leiden was
ben ik meteen ook gaan kijken naar de tentoonstelling
Goden van Egypte in het Rijksmuseum voor Oudheden (RMO).
De tentoonstelling is absoluut de moeite waard.
De godenwereld van het oude Egypte is een puzzel.
Daarin probeert de tentoonstelling orde in aan te brengen.
Dat doet men op een hele goede manier met prachtige voorbeelden
en leuke filmpjes.
Ik heb er een paar foto’s gemaakt maar ga kijken en geniet
van de tentoonstelling en het boek dat bij de tentoonstelling
verschijnt.
Afgelopen zaterdag was het ook druk op de reguliere afdelingen
van het museum. Een goed teken.

De wetenschappers onder ons zullen vooral gericht zijn op het informatiegehalte van de voorwerpen maar ik wordt helemaal blij als er ook zo iets moois te zien is als deze koeienkop met de zonneschijf tussen de hoorns.

Koeienkop van Hathor. Deze kop vas van een groot koeienbeeld met de figuur van een grafeigenaar voor haar borst. De zonneschijf tussen haar hoorns herinnert aan haar hemelse aspect. Grafbeeld. Kalksteen. Uit Deir el-Medina, Nieuwe Rijk, 19e – 20ste dynastie (1292 – 1077 voor Christus).

Nog een grafvondst. De afbeelding in het midden van een persoon die aan een lotusbloem ruikt. Prachtig toch! De vaardige geest van Re’ Any.

De vaardige geest van Re’ Any.

De vaardige geest van Re’ Any. Any ruikt aan een lotusbloem. Hij wordt een vaardige geest van Re genoemd: een aanduiding voor een overledene die bij de zonnegod voortleeft en zijn familieleden kan bijstaan. Huisstele. Kalksteen. Uit Deir el-Medina (?), Nieuwe Rijk 19e dynastie (circa 1250 voor Christus).

Op de tentoonstelling werd ook aandacht besteed aan Egyptische elementen die ook nu nog in de hedendaagse cultuur voorkomen. Dit is het stripfiguur Sobek.

Sobek is gemaakt door Bright Ideas Design Co. in Taiwan, in een reeks van Egyptische goden (The Legend of Pharaoh). Het is een uitbeelding van de Egyptische god Sobek in een intrigerende mix van Oudegyptische en Chinese esthetiek. Kunststof, Uit Taiwan.

Overwerk #15

Posted on oktober 24, 2018 by Argusvlinder

Gisteravond was er een bijeenkomst in De Watermaker in Breda.
Ik kende het pand helemaal niet bij die naam terwijl
mijn kleuter- en lagere school er naast stonden.
Achter mijn oude school was een waterlaboratorium
dat nu een soort bedrijvengebouw is voor creatieve ondernemers.
Er zit onder andere het kantoor Graphic Matters.
Op onregelmatige interval organiseren ze een bijeenkomst
met de naam Overwerk.

Overwerk #15 met panGenerator en Jan Bajtlik. Allemaal uit Polen en hier vanwege presentaties van hun werk op de Dutch Design Week.

Gisteren had men twee gasten:
– het design collectief panGenerator in de persoon van Jakub Koźniewski
– de grafisch en boekontwerper Jan Bajtlik.

De avond wordt ingeleid door Dennis Elbers van Graphic Matters.

Het collectief panGenerator maakt mooi uitgevoerd werk, design, op het snijvlak
van de computertechnologie, geluid, licht en muziek.
Daarbij maken ze gebruik van mooie vormgeving, sensoren, batterijen, computers,
speakers, magneten, licht, enz.
Ze werken onder andere vanuit de ideeen achter Radical Atoms.
Deze filosofie is uitgedacht door:

Radical Atoms – Leonardo Bonanni, Hiroshi Ishii and Tangible Media Group / 2012

Wil je er meer over weten kijk van hier: Tangible Media Group.

Hier legt Jakub Koźniewski een en ander uit over de visie van Tangible Media Group.

Vervolgens introduceert hij een serie projecten. Vooral het project met de sieraden van licht sprak mij enorm aan. De projecten waren bijvoorbeeld Hash2Ash, Constellaction, Mickyphon, Quantum of peace, Dodecaudion, Echoooooooo, Apparatum
en Spiralalala. De projecten werden uitgevoerd voor bedrijven (Disney), musea enz.

Jan Bajtlik begon zijn loopbaan met posters. Hij heeft een grove stijl waarbij het steeds meer is gaan letten op de vorm van de letters en hun oorsprong. Hier gebruikt hij de letters van Solidarność (de bekende Poolse vakbond) voor de poster Sold Out (Uitverkocht).

Zijn interesse voor letters en hoe kinderen daar creatief mee om gaan leidde tot het boek Alphadoodler. Dit boek is in meerdere talen verschenen. Het ‘verleidt’ kinderen en alle volwassenen die jong (willen) blijven tot een heel speelse manier om met letters om te gaan.

Dit is een voorbeeld van zijn website. De HIV preventie poster: Remember (Niet vergeten!)

Jan Bajtlik heeft op dit moment een tentoonstelling in Breda
en als het even kan volgt hier nog wat van op mijn blog.

Het was een heel geslaagde avond waarop ik veel inspiratie kon opdoen.

Deze foto is van voor het begin van de avond met helemaal rechts Jakub Koźniewski van panGenerator en op de rug (sorry) Jan Bajtlik.

Mijn nieuwe gedichten

Posted on augustus 24, 2018 by Argusvlinder

Als iemand al eerder mijn blog bezocht heeft
dan weet die persoon waarschijnlijk dat aan mij
geen schrijver verloren is gegaan.
Laat staan een dichter.
Maar deze week keek ik naar het werk van een
Nederlandse margedrukker: Pluuspers.
Ik ken haar niet maar zag op haar website
een geweldig idee:

Neem een krant, mee, een schaar. Bijna als een recept staat er een serie hints om zelf een gedicht te maken. Het idee is van Tristan Tzara.

Wat staat er precies op de kaart:

Zo schrijft u een dadaïstisch gedicht:

NEEM EEN KRANT
NEEM EEN SCHAAR

Kies een artikel uit de krant dat even lang is als de beoogde lengte van het gedicht.
Knip het artikel uit.
Knip vervolgens zorgvuldig alle woorden van het artikel uit en stop ze in een zak.
Schud voorzichtig.
Haal vervolgens de snippers een voor een uit de zak.
Schrijf de woorden nauwgezet over in de volgorde waarin ze uit de zak zijn gekomen.
Het gedicht zal op u lijken.
En kijk, daar bent u een buitengewoon origineel en fijngevoelig schrijver, hoewel onbegrepen door de plebs.

Tristan Tzara

Sjors en Sjimmie en de baanbrekers, Frans Piët.

Nieuwsgierig geworden wilde ik wel weten wie Tristan Tzara
eigenlijk is. Wikipedia bracht zoals altijd uitkomst:

Tristan Tzara, pseudoniem van Sami Rosenstock, (Moinești, 16 april 1896 – Parijs, 25 december 1963), was een Roemeens dichter, essayist en performanceartiest die het grootste deel van zijn leven in Frankrijk leefde.
Hij is vooral bekend geworden als een van de stichters van het dadaïsme.

Een Roemeense dichter.
Ik schaam me, ik had nooit van hem gehoord.
Vermoedelijk schreef hij niet in het Engels, maar deze
Engelse tekst ligt waarschijnlijk ten grondslag aan de Nederlandse.

To Make a Poem

Take a newspaper
Take a pair of scissors
Choose from the paper an article as long as you are planning to make your poem
Cut the article out
Next carefully cut out each of the words that make up the article and put them in a bag
Shake gently
Next take each clipping out one after another in the order in which they left the bag
Copy conscientiously
The poem will look like you
And there you are — an infinitely original author endowed with a charming sensibility though beyond the understanding of the vulgar.
Tristan Tzara

Sjors, Sjimmie en de tijger.

Ik vond het een geweldig idee.
Toevallig lag de laatste editie van Argus op tafel.
Ik zocht naar een geschikt artikel en koos een artikel
uit de serie ‘Verweesde boeken’.

Dit artikel van Theo Dersjant gaat over een versie van ‘Sjors en Sjimmie als journalisten’. Op de kaft van het boek staat een naam en in het artikel wordt achterhaald wie die persoon is en wat die herinnert van het boek. Ik herinner me veel van het boek. Dit boek en drie andere heb ik nog steeds en hebben al eerder op mijn weblog gestaan.

Eerst heb ik die stukken van het artikel afgeknipt die ik toch niet ga gebruiken. Bijvoorbeeld de foto.

Maar ik heb me meer regels opgelegd.
Misschien niet erg Dada maar om ‘leuke’ gedichten te krijgen
heb ik:
– woorden met grote beginkapitalen aan het begin van een alinea
weggelaten;
– alle leestekens weggelaten;
– als een woord aan het eind van een regel wordt afgebroken en er ontstaan
twee woorden met ieder een eigen betekenis dan zijn dit twee woorden;
– de titels heb ik gewoon meegenomen. Ze zijn afwijkend van grootte
maar dat is de ‘snipperversie’ van het gedicht misschien wel leuk;
– Eigennamen, plaatsnamen en merknamen (ed) laat ik weg,
behalve als het om woorden gaat die ook een andere betekenis hebben;
– jaartallen en afkortingen zijn weggelaten;
– ge- (van een voltooid deelwoord aan het einde van een regel)
heb ik weggelaten.

Dit zijn de stukken tekst van het artikel die ik ga verknippen.

De achterkanten van de stukken tekst heb ik eerst gearceerd. Je kunt ook teveel toeval toelaten. Op deze manier vergis ik me niet in het selecteren van de juiste woorden.

Bij het knippen vallen dan nog steeds stukjes tekst af. Hier op onze glazen tafel.

Sjors en Sjimmie naar de Pintoplaneet.

Blijft er voor mij nog wel een probleem over.
Het artikel uitzoeken op lengte voor een gedicht vond
ik niet zo praktisch.
Op onderwerp vond ik leuker.
Daarom dit artikel over een Sjors en Sjimmieboek.
Maar dat betekent wel dat ik nog regels moet bedenken
voor het maximaal aantal woorden in een gedicht
en het maximaal aantal regels.

Dit is mijn exemplaar van Sjors en Sjimmie als journalisten.

Fenomenale doos en anderen

Posted on augustus 22, 2018 by Argusvlinder

In een eerder artikel ben ik eigenlijk vergeten
een paar blogartikelen van Marjolein van Eig
onder de aandacht te brengen.
Ze heeft er zo’n kleine 30 geschreven en
‘Fenomenale doos’ was er een van.
De volgende vond ik ook erg leuk om te lezen:

– detail-08-vlakken
– detail-09-steenrelief-en-chocola
– detail-10-polychromie-in-haar-zuiverste-vorm
– honey-i-shrunk-the-building
– detail-13-huisnummering-als-opgave
– detail-19-klink-meesterproef-voor-ontwerpers

Bekijk het laatste verhaal nog eens als ik de klink
laat zien van de Punjab and Haryana Assembly,
ontworpen door Le Corbusier.

Marjolein van Eig

Posted on augustus 17, 2018 by Argusvlinder

Toen Auguste Perret in Marseille de Unité d’habitation van zijn voormalige leerling Le Corbusier bezocht, zei hij: “Ik ken twee architecten in Frankrijk, de andere is Le Corbusier.” Ik neem aan dat een besmuikt lachje volgde, zelfspot siert immers de mens, maar met die Fransen weet je dat nooit. Voor hen die in de jaren negentig aan de TU in Delft geschoold zijn, is de uitspraak van Perret verrassend, Corbu was toch juist de enige echte architect?

Introductie van een blog van de hand van Marjolein van Eig. Het volledige verhaal kun je hier lezen. Het artikel heet ‘Detail 04 – Stapelen of gieten’.

Marjolein van Eig schreef een aantal blogverhalen voor ‘de Architect’.
Ik ken ‘de Architect’ niet maar het blijkt een blad te zijn.
Op de website vind ik een kleine 30-tal blogs van haar hand.
De eerste uit 2015 en de laatste uit mei 2018.
De verhalen zijn verrassend leesbaar.
Verrassend want meestal kan ik die verhalen over architectuur niet lezen.
Ze zijn saai, opgeklopt, nietszeggend. Maar nu niet.
Ze zijn grappig, informatief en ze openen je ogen.
Je ziet details die ja best wel kende maar waarvan je niet wist
dat ze een naam hadden (negge), laat staan dat iemand er bewust mee bezig was.

Marjolein van Eig is architect en eigenaar van BureauVanEig. Haar ontwerpen kenmerken zich door het hergebruik en de interpretatie van archetypes. Zij plaatst haar gebouwen op een zorgvuldige, vanzelfsprekende en verrassende manier in de tijd.

Tot zo ver de reclame.
De stukjes zijn gewoon goed te lezen.
Dus kom ik er nog op terug.

Hoe ik aan de blog kwam.
In het kader van mijn project Boek in een doos – Book in a box,
las ik een van de artikelen met de naam ‘Detail 07 – Fenomenale doos’.
Daarover later meer.

Le Corbusier, Marseille, Unité d’habitation

Open ateliers Haagweg Breda

Posted on juni 10, 2018 by Argusvlinder

Ik ga hier vanmiddag in ieder geval naar toe.

Chinese theedoos

Posted on november 30, 2017 by Argusvlinder

Nu de hele binnenkant opnieuw is beplakt zie je de Chinese teksten niet meer en komen de Gelli-prints in het midden beter tot hun recht. De bedoeling is dat je die uit de doos kunt nemen en de prints een voor een kunt bekijken. Door de extra bekleding past de doos niet meer uit zichzelf dicht. Er is niet veel nodig om hem mooi dicht te krijgen daarom bedenk ik een sluiting.

De sluiting is een klein houten knopje en een gesplitste leren veter. Het knopje heb ik gemaakt van hetzelfde hout waar ik eerder een boekrol mee maakte. Het knopje is aan de onderkant een beetje weggesneden waardoor de veter beter blijft zitten.

Voor de binnenkant heb ik al een korte tekst geschreven. De komende tijd ga ik die zetten met de hand en afdrukken zodat ik de doos als gereed kan beschouwen.

Op een iets minder mooie plaats heb ik wat blaadjes en gras toegevoegd.

Chinese theedoos

Posted on november 29, 2017 by Argusvlinder

De voorkant van de doos is versierd in een herfststijl met echte bladeren. Aan het binnenwerk ben ik ook begonnen.

Een kant is voorzien van marmerpapier. De andere kant volgt vanmiddag. Dan is de doos gereed. De verkleuringen rechts zijn het gevolg van te dunne lijm. Daardoor is er te veel water aan het papier gekomen. Op sommige plaatsen schijnt daarom de glanzend gouden buitenkant van de theedoos door. Daar ga ik nog wel iets op verzinnen.

Chinese theedoos

Posted on november 27, 2017 by Argusvlinder

Gisteren had ik nog even tijd om verder te werken
aan de Chinese theedoos. Deze theedoos wordt
omgewerkt naar een Herfstdoos met zo’n 15
Gelli-prints die ik vorige herfst gemaakt heb.

In de vorige blogpost over de Chinese Theedoos was het misschien niet zo goed te zien wat ik aan het doen was. Ik maak een ‘podium’, een verhoog om de ongeveer 15 Gelli prints op te kunnen leggen. De theedoos is zelf veel te diep en dan kun je de prints er niet eenvoudig uithalen. Dus ik maak een ‘podium’, zwart, met vier opstaande wanden. Twee van die wanden had ik de vorige keer gelijmd. Haal ja dan alle steuntjes weg dan is dit het resultaat.

Vervolgens heb ik daar nog twee wanden bijgezet. Ik plaats ze met de wentelwiek methode. Die heb ik geleerd op een cursus over het bouwen van dozen. De uitleg daarvan is op mijn weblog nog wel te vinden.

Van boven af ziet het podium er dan zo uit. Heel stevig.

Als ik het podium in de doos plaats dan passen de Gelli prints er precies op. Het podium is alleen iets te breed. Hierdoor kunnen de prints gaan ‘zwerven’ door de doos. Dat wil ik niet. Daar ga ik nog iets op verzinnen.

Hier zie je dat het ‘podium’ precies in de theedoos past en dat de Gelli prints er goed op passen. Ze komen qua hoogte precies tot aan de bovenrand van de doos. Aan het buitenwerk is nog een en ander te doen en dat geldt ook voor de binnenkant. Ik ga er voor zorgen dat niets je straks nog doet terugdenken aan een Chinese theedoos.

Gertrude Bell: feminisme, archeologie en politiek

Posted on november 19, 2017 by Argusvlinder

In het Rijksmuseum Voor Oudheden zag ik een film liggen
over Gertrude Bell. Eerder had ik nog nooit van haar gehoord.
Vandaag zag ik de documentaire.
Het is een soort hoorspel met beelden.
De filmbeelden zijn afwisselend historische beelden, foto’s
gemaakt door Gertrude Bell, krantenfoto’s uit die tijd en
oude filmbeelden.
Prachtige zwart/wit beelden van Baghdad en Mosul, Jeruzalem en London.
Je ziet haar en T.E. Lawrence naast Churchill bij een conferentie.
De gesproken teksten zijn voorgelezen brieffragmenten van Gertrude
en haar tijdgenoten.
Ze verbleef lang in het Midden-Oosten en speelde een rol in de totstandkoming
van Jordanie en Irak.

De Engelstalige Wikipedia (de Nederlandstalige is maar vier regels):

Gertrude Margaret Lowthian Bell, CBE (14 July 1868 – 12 July 1926) was an English writer, traveller, political officer, administrator, and archaeologist who explored, mapped, and became highly influential to British imperial policy-making due to her knowledge and contacts, built up through extensive travels in Greater Syria, Mesopotamia, Asia Minor, and Arabia. Along with T. E. Lawrence, Bell helped support the Hashemite dynasties in what is today Jordan as well as in Iraq.

She played a major role in establishing and helping administer the modern state of Iraq, utilising her unique perspective from her travels and relations with tribal leaders throughout the Middle East. During her lifetime she was highly esteemed and trusted by British officials and given an immense amount of power for a woman at the time. She has been described as “one of the few representatives of His Majesty’s Government remembered by the Arabs with anything resembling affection”.

De documentaire is niet ondertiteld dus er is wat aandacht bij het bekijken en beluisteren nodig. De beelden zijn prachtig.

Stringing together

Posted on oktober 29, 2017 by Argusvlinder

Al een tijdje probeer ik boekjes te maken geinspireerd door
de boeken die gevonden zijn in de Mogao-grotten in China.
Een internationaal project probeert via het internet iedereen
inzicht te geven in de vondsten in die Boeddhistische grotten.
Die vondsten zijn nu in musea over de hele wereld.

Wikipedia:

The International Dunhuang Project (IDP) is an international collaborative effort to conserve, catalogue and digitise manuscripts, printed texts, paintings, textiles and artefacts from Dunhuang and various other archaeological sites at the eastern end of the Silk Road. The project was established by the British Library in 1994, and now includes twenty-two institutions in twelve countries. As of 1 March 2016 the online IDP database comprised 137,812 catalogue entries and 483,721 images. Most of the manuscripts in the IDP database are texts written in Chinese, but more than fifteen different scripts and languages are represented, including Brahmi, Kharosthi, Khotanese, Sanskrit, Tangut, Tibetan, Tocharian and Old Uyghur.

Mij gaat het dan niet om de enorme rijkdom aan talen of om de inhoud
van die verhalen maar veel meer over hoe we van de boekrol langzaam zijn
overgestapt naar de huidige codex-vorm van het boek.

Mijn eerste project was de ‘whirl wind binding’ (xuanfeng zhuang).
Een ander de ‘vlinderbinding’ (hudie zhuang)
Mijn huidige project noem ik ‘Stringing together’.
Een van de boeken in de collectie van het International Dunhuang Project
is een heel eenvoudige bindwijze, een stapje in de reis van boekrol
naar codex. Van deze vorm kent men maar 1 exemplaar.
Maar ik vond het een logische stap.
In de documentatie staat er het volgende over:

Afbeelding van het boek in een document speciaal gemaakt met boekbinden als focus.

Ik ben al een tijdje bezig.
Zoals je op het origineel kunt zien gaat het om dubbel gevouwen pagina’s.
Bovenaan iedere kolom met tekst staat een afbeelding.
Ik had nog twee korte teksten staan van Arnon Grunberg en heb er
een kort verhaal aan toegevoegd. Dat laatste is een vertaling
naar het Nederlands van W.L. Idema van een van de Chinese verhalen
uit Dunhuang (uit een boek van hem met een hele collectie vertalingen).
Voor de afbeeldingen heb ik 60 lino-afdrukken gemaakt. 40 van een Boeddha.
Mijn teksten passen op drie A-4tjes.

Deze week heb ik pagina drie gedrukt.

Dit zijn alle pagina’s drie met de lino-afdrukken van een Boeddha.

De eerste vier exemplaren ben ik nu aan het inbinden. Ik vouw de A4-tjes in de lengte dubbel. Aan de binnenkant plak ik een strookje dikker, bruin papier. Dat is om de pagina’s meer stevigheid te geven maar ook om een steviger gaatje te kunnen maken waar het koordje straks door gaat.

Hier zijn de eerste vier boekjes allemaal op dezelfde lengte gesneden. Het boekje kan een paar centimeter korten worden dan een regulier A4.

Dit is dan een van de eerste vier versies van Stringing together.

Bij de teksten van Arnon Grunberg heb ik een ‘moderne’ lino-afdrukken gemaakt. Net als bij de Boeddha’s zijn er geen twee die aan elkaar gelijk zijn. Heel soms zijn er ook afdrukken met de hand bijgekleurd.

In de basis is dit een heel eenvoudige binding. Op de bovenste linkerhoek maak ik met de papierboor een gaatje. Dat gaat dan dus door het bedrukte papier en door de stevige strook bruin papier die er tussen gelijmd zit. Vervolgens gaat er een koordje door. Ik weet niet hoe ruim het koordje moet zitten. Dus bij de eerste zit er veel ruimte is. Later zal ik er nog een maken met minder ruimte.

Nummer twee krijgt een eenvoudige kaft. Die lijm ik niet. Ik maak ook hier door en door een gaatje en vervolgens gaat het koordje erdoor.

Dit is zover als ik nu ben. Twee versies van Stringing together.

Save

Argusvlinder

De avonturen van de Argusvlinder

Categorie archief: Cultuur

Gelezen: Middeleeuwse tuinen

52 leuke, leerzame, korte verhalen over geschiedenis

Readymade

Een dag dwalen door Middeleeuwse tuinen

Middeleeuwse Tuinen in het RMO (versie warmteplan)

Nubië, land van de zwarte farao’s

Mooie beelden uit het British Museum

Chinees porselein

Rijmen en dichten

Goden van Egypte

Overwerk #15

Mijn nieuwe gedichten

Fenomenale doos en anderen

Marjolein van Eig

Open ateliers Haagweg Breda

Chinese theedoos

Chinese theedoos

Chinese theedoos

Gertrude Bell: feminisme, archeologie en politiek

Stringing together

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen: