Een Leven aan de Rand van de Wereld

– over Janwillem van de Wetering en het ideaal van Rechter Tie –

IMG_9303JanwillemVanDeWeteringRobertVanGulikZijnLevenZijnWerk

Uitgeverij Loeb, Janwillem van de Wetering, Robert van Gulik, zijn leven, zijn werk, 1989.


Janwillem van de Wetering wil eigenlijk ook een Rechter Tie zijn
zoals Robert van Gulik daar naar streefde:
slim, rustig, met tijd voor zijn vier vrouwen, tijd voor studie,
kennis van het alledaagse leven zonder er zelf deel van uit te maken,
kennis van het Taoïsme, kennis van het Boeddhisme.
kennis van de lokale cultuur en literatuur.

Ik snap dat wel en ik zie het in het boek:
Robert van Gulik, zijn leven, zijn werk.

Mooi vond ik bijvoorbeeld de haiku (vrij naar Yu Xuanji, 9e eeuw):

Van jou gescheiden,
wat kan ik je nog bieden?
Alleen dit gedicht,
bevlekt met heldere tranen.


Twee beelden in evenwicht

Altijd bloemen voor het raam.
Nu ik het zo zie,
denk ik:
eigenlijk wel leuk, een goed idee.
Ze blijven zoals ze zijn,
ze bloeien niet op,
ze verwelken niet.

In de verte een kale boom,
de spiegeling van het hek.
Daar wél seizoenen,
daar wél opbloeien,
en weer loslaten.
Altijd een park voor het raam.
Twee beelden in evenwicht.

IMG_9217 01 AltijdBloemenVoorHetRaam

Of als haiku:

IMG_9217 02 AltijdBloemenVoorHetRaam

Bloemen voor het raam.
In het glas een kale boom.
Het park loopt mee.


Vanochtend gelezen

KeesVanKooten575Haikoots

Kees van Kooten, 575 Haikoots.


Helemaal in zijn eigen stijl geeft Kees van Kooten
een draai aan het genre van de haiku.
Deze van oorsprong Japanse dichtvorm gebruikt
Van Kooten op een speelse manier.
Verwacht niet al te veel diepzinnigheid maar vooral
humor, kleine verhaaltjes, teksten bij foto’s, soms
een blik op het verleden, weemoed, heimwee, oude taal
en nieuwe vondsten.

Persoonlijk vielen mij die haikoots op die ook rijm
in zich hebben.
Bijvoorbeeld haikoot 19:

het is huisdieren
niet toegestaan alvorens
baasje dood te gaan

Maar dit voorbeeld bevat niet alleen rijm, eigenlijk
zijn het twee ideeën in drie regels.
Het stramien van 5 lettergrepen, 7 lettergrepen en nog eens
5 lettergrepen, vind ik dan niet sterk genoeg om
de vorm van drie regels, overeind te houden.

het is huisdieren niet toegestaan
alvorens baasje dood te gaan.

Jonge mensen zullen het woord ‘alvorens’ niet snel gebruiken.
Dat is niet erg maar daardoor krijgt de haiku-vorm iets ouderwets,
of anders te gezocht.

Nummer 22 is dan misschien een beter voorbeeld van rijm:

reis met NRC
u verblijft in Plato’s grot
neem zelf ketting mee

Nummer 559, als zomaar een voorbeeld:

krijg zin in het nu!
geen tegen- maar tussenzin
dan zal je eens zien

Van Kooten op zijn sterkst:
optimistisch, nieuwe woorden/woordspelend en
nog eens diepzinnig met een glimlach.

Soms zijn de foto’s heel belangrijk om de haikoots
snel te kunnen begrijpen.
Bij een reeks boeken, de delen 1 t/m 7 van het verzameld werk
van Karel van het Reve, staat de volgende haikoot (nr 5):

bij een vlugge blik
beginnen de leeslinten
al te kwispelen

Soms zijn de haikoots heel beschouwend (nr 53).

weer een campagne
om ons te waarschuwen voor
een geveinsd gevaar

Dat de haikoots met veel plezier gemaakt zijn lijkt me duidelijk
bij onder andere nummer 65:

voor rijke stinkerds
scheelt dit toch mooi een kwartje
aan de toiletjuf

Dit is een haikoot bij een foto van een VIP toiletwagen
van de firma Haku.

Als afsluiting nog deze wijze woorden (nummer 198):

als een bladzijde
zich verzet bij het omslaan
lees haar dan nogmaals