Gelezen: Het Spookklooster Rechter Tie van Robert van Gulik

Het verhaal had ik natuurlijk al eens gelezen.
Maar ik lees de mysteries van Rechter Tie niet iedere week.
Dan is het iedere keer toch weer een groot plezier.
The house of Books heeft besloten de serie (?) nogmaals
uit te geven. Dat juich ik toe.
Daarom heb ik dit deel ook gelijk gekocht.

De overeenkomst met ‘De naam van de roos’ die in de inleiding
wordt genoemd is niet helemaal terecht.
De plattegrond van het klooster speelt zeker een rol in
deze heel goede detective maar is niet zoals bij
Umberto Eco een van de hoofdrolspelers.
In Eco staat het doolhof, dat het gebouw is, model voor de
opstelling van de kerk tegen de wetenschap.
Het gebouw is bij Eco een metafoor.
Dat is niet het geval bij Rechter Tie.
Hier is het Spookklooster vooral een hindernis die het Rechter Tie
moeilijk maakt om de verschillende zaken in het boek op te lossen.

 photo DSC_7619RobertVanGulikRechterTieHetSpookklooster.jpg

Dat het boek hier in een ‘benneke meej stekke’ ligt (een afwasteiltje
met wasknijpers) daar moet je niets achter zoeken.
Het teiltje stond op het balkon en de mat was nog nat.
Je gaat een boek niet in het water leggen.
Dus geen diepere betekenis in dit geval.

Dat er in het boek diepe gedachten staan is waar.
Maar laat ik eerst zeggen dat de volgende tekst geen beeld geeft
van het boek. Ik vond het gewoon mooi:

Rechter Tie kon de woorden volgen van het refrein dat met indringende eentonigheid terugkwam:

 

Sterven is als naar huis terugkeren,
Terug naar het vaderhuis, na de moeizame reis,
Als de druppel die zich weer bij de stroom voegt,
De brede stroom die eeuwig voortvloeit.

Volgens Robert van Gulik werd dit voorgelezen
door de Taoistische monniken in het Klooster der Morgenwolken,
de locatie van het Spookklooster.

De verzameling verrijkt

Afgelopen week heb ik complete serie Rechter Tie-boeken gekocht.
De Chinese detectives geschreven door Robert van Gulik.
In dit geval betreft het de serie van Elsevier.
De boekjes zijn in goede staat.
Kan ik eens alle verhalen lezen.
Mijn Rechter tie-bibliotheek is namelijk vol gaten.
Dat wordt nu voor een deel verholpen.

 photo DSC_0895ZendingRechterTie.jpg

De boeken werden natuurlijk bezorgd toen we niet thuis waren maar een van de buren heeft geholpen.

 photo DSC_0900RechterTieElsevierRobertVanGulik.jpg

Robert van Gulik en de Rechter Tie-serie uitgegeven door Elsevier.

De titels zijn:

Fantoom in Foe-Lai
Vijf gelukbrengende Wolken
Het Chinese Lakscherm
Zes zaken voor Rechter Tie
Het spookklooster
Meer van Mien-yuan
Klokken van Kao-yang
Halssnoer en kalebas
Moord op het Maanfeest
Het rode paviljoen
Labyrinth in Lan-Fang
De parel van de Keizer
Het spook in de tempel
Nagels in Ning-Tsjo
Het wilgenpatroon
Moord in Canton
Nacht van de tijger
De vergiftigde bruid

 photo DSC_0902RechterTieElsevierRobertVanGulik.jpg

Pay Uun Hiu over The Hot Springs of Odawara van Robert van Gulik

 photo DSC_0886Kop.jpg

Gisteren stond in de Volkskrant een recensie van
The Hot springs of Odawara, geschreven door Robert van Gulik
en onlangs heruitgebracht in een prachtig verzorgde Engels/Chinese versie.
De recensie is geschreven door Pay Uun Hui.

Voor de leesbaarheid heb ik de tekst hieronder overgetikt:

De sinoloog en auteur van de Rechter Tie-verhalen schreef bevlogen over de warmwaterbronnen van Odawara. Dichtung of Wahrheit?

Het is prettig dat er zo nu en dan iets nieuws van Robert van Gulik verschijnt, ook al is hij sinds 1967 dood. Nieuw is dan natuurlijk ook betrekkelijk. Van Guliks grootste ijveraar, de wiskundige Marco Huysmans, bezorgde een fraaie, in traditioneel Chinese stijl gebonden uitgave van The Hot Spings of Odawara.
Dit korte essay waarin de geestelijk vader van zestien Rechter Tie-detectives een zen-achtig moment van ‘plotselinge openbaring’ tijdens zijn nieuwjaarsvakantie in 1935/1936 beschrijft had Huysmans ook al in het Engels en in de kortere Nederlandse versie opgenomen in zijn bundel Robert van Gulik 1910-2010. Deze verscheen ter gelegenheid van de honderdste geboortejaar van de veelzijdige persoonlijkheid, die op zijn 57ste aan longkanker overleed.
Doctor van Gulik was schrijver, sinoloog. Hij schreef onder meer over het seksuele gedrag in de Chinese oudheid (in

 photo DSC_0886K1.jpg

2003 nog herdrukt), hij was diplomaat (in China, India en Libanon, later nog ambassadeur in Kuala Lumpur en Tokio), en bespeler van de qin, de Chinese citer.
een symposium gewijd aan Van Gulik, vorige maand aan de Shanghai Normal University, was een mooie aanleiding voor deze kleine bibliofiele uitgave met een Chinese vertaling van dit verhaal.
Een aardige bijkomstigheid is dat het boekje zowel van links naar rechts (in het Engels) als van rechts naar links (in het Chinees) te lezen is.
een luxe kleinood om een korte, maar literair beschreven ervaring te bewaren die juist de vergankelijkheid verwoordt van ons bestaan en alles wat ons omringt.
‘The road is lined by country hostels, each having apparently its own hot spring. So many are there, and so varied in style and size, that it is difficult indeed to make one’s choice.’ Het bijzondere is nu dat ook een uitgave van iets bestaands toch weer tot iets nieuws kan leiden. In dit geval een proeve hoe Van Gulik Wahrheit en Dichtung tot een geheel van vergetend herinneren had verweven.

 photo DSC_0886K2.jpg

Sinologe Leentje de Vries, co-auteur van de Van Gulikbiografie Een man van drie levens en oud-medewerker van Van Gulik op de ambassade in Tokio, wees Huysmans erop dat het vrijwel onmogelijk is dat de schrijver daadwerkelijk de warmwaterbronnen in Odawara heeft bezocht, omdat die daar namelijk helemaal niet zijn.
Ze zijn in nabijgelegen plaatsjes, maar niet Odawara zelf.
Ook de dagboeknotities van Van Gulik die De Vries aan Huysmans heeft gestuurd, wijzen uit dat hij met Oud en Nieuw in die streek van Japan heeft rondgereisd, maar dat hij niet in Odawara heeft overnacht.
Maakt het veel uit?
Ja.
Voor de liefhebbers van detectiveromans (zoals die over Rechter Tie) is het wie-wat-waar-wanneer-waarom van groot belang en is elke discrepantie tussen feit en waarneming vertrekpunt voor een nieuwe theorie.
Bovendien is het leven van Van Gulik zo rijk geweest aan wonderlijke voorvallen en was hij zelf zo’n meticuleus kenner van het mysterieuze in de Oriënt dat elk detail een delicatesse is.
Maar uiteindelijk geldt toch wat Van Gulik zelf beschreef, daar op die plek die hij in zijn geheugen tot de warmwaterbronnen van Odawara heeft bestempeld: dat de mens geschapen is om afstand te doen van alles wat hem belangrijk lijkt, en dat hij uiteindelijk in dat afstand doen de ware vreugde beleeft.
Pay Uun Hiu

 photo DSC_0886K3.jpg

The Hot Springs Of Odawara door Robert van Gulik

Op gezette tijden krijg ik de nieuwsbrief van de website
RechterTie.nl en op 10/04/2013 stond er het verhaal in van
Marco Huysmans die uitgenodigd was voor een symposium
in China over Robert van Gulik en zijn betekenis
voor de Chinese cultuur.
Daarnaast kondigde hij een bibliofiele uitgave aan
van het verhaal The Hot Springs Of Odawara.
Dat ging als volgt:

Nieuwsbrief RechterTie.nl van 10/04/2013.

Odawara
Toen ik bijgekomen was van de schok gevraagd
te zijn als spreker op een conferentie in China,
kreeg ik een ideetje dat de kriebels uit het begin
van deze nieuwsbrief verbond met de conferentie.
Als ik nu eens een mooie uitgave zou
maken van The Hot Springs of Odawara? Of
nog beter, als ik nu eens het Engelse origineel
zou uitgeven in combinatie met een Chinese
vertaling? Dat zou een boekje worden dat je in
twee richtingen kunt lezen (aangenomen dat je
het Chinees machtig bent): Chinees lees je immers
traditioneel van rechts naar links.
Om te beginnen vroeg ik Sunny of zij wist van
een Chinese vertaling. Die was er volgens haar
niet, maar ze bood direct spontaan aan om er
zelf een te maken, in klassiek Chinees met de
traditionele karakters. Dat aanbod greep ik
natuurlijk met beide handen aan, en ik ging
direct enthousiast aan de slag met de rest van
de voorbereidingen. Er moest een layout/bladspiegel
gekozen worden, papiersoorten, lettertypen,
enzovoort. Ik zal u hier niet met de details
vermoeien. Op de website zult u te zijner
tijd kunnen lezen wat de uitgangspunten van
het ontwerp waren en hoe die zijn vertaald in
concrete keuzes.
Eén ding stond bij voorbaat vast: het zou een
boekje worden dat gebonden was op klassieke
Chinese wijze. Al snel vond ik in de buurt een
ambachtelijke boekbinder die zijn vak geleerd
had op de abdij van Berne in Heeswijk. Hij
vond het een interessante uitdaging en kwam
met allerlei uitstekende ideeën voor de uitvoering.
Een echte vakman.

Gisteren was het zover: ik kreeg een mailtje dat
de eerste batch van 160 exemplaren klaar was.
Ik heb twee versies laten maken: een gewone,
met enkelvoudige Chinese binding; en een
luxe, met dubbele omslag en dubbele Chinese
binding. U ziet hieronder plaatjes van de Engelse
voorkant van de luxe editie en de Chinese
voorkant van de gewone versie.
De luxe editie verschijnt in een beperkte oplage
van 50 genummerde en gesigneerde exemplaren,
plus tien exemplaren hors commerce voor
familie en vrienden. Van de normale versie heb
ik voorlopig 100 exemplaren laten inbinden; er
zijn meer exemplaren gedrukt, maar ik wacht
met het inbinden daarvan tot ik beter kan inschatten
of er überhaupt belangstelling is voor
dit boekje. Het inbinden is handwerk en daarom
tamelijk prijzig: het is duurder dan het
drukken!
Maar het resultaat mag er wezen, toch?

 photo DSC_0665D.jpg

Deze week was het dan zover.
Mijn exemplaren zijn gearriveerd.
Ik heb nummer 27 van de 50 genummerde en
gesigneerde exemplaren met dubbele omslag
en dubbele Chinese binding.
Daarnaast heb ik twee versies met enkele omslag
en enkele Chinese binding.

 photo DSC_0666D.jpg

Prachtig verpakt.

De toelichting op de website op het ontwerp
van het boekje gaat als volgt:

 photo DSC_0667.jpg

Met als zegel het Shou symbol, het symbool voor ‘een lang leven’.

 photo DSC_0667ShouSymbol.jpg

The Hot Springs of Odawara — Ontwerp

Uitgangspunten

Het ontwerp is gebaseerd op de voorliefde van Van Gulik voor de traditie.
Waar een keuze gemaakt moest worden tussen klassiek
en modern is consequent voor klassiek gekozen.

 photo DSC_0668TheHotSpringsOfOdawara.jpg

The Hot Springs Of Odawara

Schreefletters in plaats van schreefloze;
traditionele Chinese karakters in plaats van vereenvoudigde;
een strak tekstbeeld gebaseerd op een vaste mathematische verhouding;
een klassiek papier in natuurlijke tinten;
gebonden op traditionele Chinese wijze.

 photo DSC_0669EngelsChineseUitgave.jpg

Een Engels-Chinese uitgave van het verhaal.

Pagina-layout

Het ontwerp van The Hot Springs of Odawara
is gebaseerd op het werk van Jan Tschichold.
Hij formuleerde een ontwerp voor “het perfecte boek”,
geheel gebaseerd op de verhouding 2:3.
Opengeslagen is de bladspiegel
zoals Tschichold die bedacht heeft.
Een tekstblok heeft als afmetingen 3″ × 4.5″.
De afmetingen van het boekje (5.5″ × 6.75″)
voldoen ook aan de 2:3-regel mits men
de ruimte voor de binding wegdenkt (1″).

 photo DSC_0670ChineseBoekbindTechniek.jpg

Chinese boekbindtechniek: dubbele binding.

Lettertypen

De Engelse tekst is gezet in 12-punts Adobe Garamond Pro
met een regelafstand van 16pt.
De Chinese tekst is gezet in 12-punts PMingLiU
met een regelafstand van 21pt.
De Chinese tekst is op de klassieke wijze gezet:
van boven naar onder en van rechts naar links.
Alleen het onderschrift bij het plaatje
wordt van links naar rechts gelezen.

 photo DSC_0671Nr27GesigneerdDoorDeEditorMarcoHuysmans.jpg

Nummer 27 van de serie van 50, gesigneerd door de uitgever Marco Huysmans.

Kleinkapitalen

Op diverse plaatsen is gebruik gemaakt van kleinkapitalen
(small caps) om accenten aan te brengen.
De omslag en de titelpagina zijn geheel in kleinkapitalen gezet.
Verder zijn de eerste paar woorden van elk deel
van de tekst in kleinkapitalen gezet
met een vetgedrukte en vergrote initiaal.

 photo DSC_0672VoorinDeEngelseUitgave.jpg

Voorin staat de Engelse uitgave.

Ligaturen

Er is gebruik gemaakt van ligaturen
voor diverse lettercombinaties.
De combinatie van een c en een t
wordt bijvoorbeeld zo weergegeven:

 photo AdobeGaramondProMetLigaturen.jpg

Cijfers

Cijfers zijn gezet in oldstyle figures.
Dit zijn cijfers die niet allemaal even hoog zijn
maar soms uitsteken boven het maaiveld (de letter “m”)
en soms onder de baseline komen.
Ter vergelijking ziet u hieronder eerst de normale cijfers
en dan de oldstyle cijfers in het lettertype van het boekje.

 photo AdobeGaramondProCijfersOldStyle.jpg

Hier alleen een voorbeeld van de Oldstyle cijfers.

Uitlijning

De uitlijning van de tekst is fully justified.
De tekst is optisch uitgelijnd; dat betekent
dat leestekens soms een stukje in de marge gezet zijn
om de uitlijning voor het menselijke oog beter te laten lijken.

Inspringen

Nieuwe paragrafen springen 24 pt in.
De regelafstand (16 pt) verhoudt zich tot deze indentatie als 2:3.

 photo DSC_0673AchterinDeChineseVertaling.jpg

Achterin (voor Westerse lezers zoals ik) de Chinese uitgave.

Paginanummers

Er zijn geen paginanummers.
Deze keuze houdt verband met het onderwerp
van het essay: het ontbreken van paginanummers
illustreert de continuïteit van de natuur
tegenover de begrensdheid van het menselijke bestaan.
Daarnaast is het essay zo kort
dat het ontbreken van een paginanummering
nauwelijks onthandt.
Het kan immers gemakkelijk (en wat mij betreft bij voorkeur)
in één zitting gelezen worden.

Chinees karakter

Het Chinese karakter dat op de omslag
en enkele andere plaatsen gebruikt is,
is een gestileerde versie van het karakter 寿 (shou)
dat “lang leven” betekent.
Van Gulik gebruikte het voor de uitgave van
Moord op Oudejaarsavond, ’s-Gravenhage 1958.

Papier

Het gebruikte papier is Gmund Savanna.
De omslag is gedrukt op 200-grams Arena Structuros,
voor het binnenwerk is gekozen voor 100-grams Cascara structuros.

Drukker

Het drukwerk is van Drukkerij Zeeland.

Binding

Het boekje is op traditionele Chinese wijze gebonden
door Jos van den Berg
van Handboekbinderij “De Boekenlegger”.
De luxe editie heeft een dubbele omslag en
is met een dubbele steek genaaid.

Robert van Gulik: Rechter Tie

Ik ben al heel lang fan van de boeken van Robert van Gulik.
Hij was de schrijver van de detective-verhalen waarin
de Chinese Rechter Tie de hoofdrol speelt.
Dit jaar verscheen er een gedenkboek.
De Volkkrant schreef er afgelopen zaterdag over.


Het artikel van Mark Leenhouts in de Volkskrant van zaterdag 24 september 2010.


Rechter Tie

Ik heb een zeer, zeer bescheiden bibliotheek met Rechter Tie boeken.
Gelukkig is de definitie van bibliotheek een verzameling boeken
met meer dan 1 titel.
Daar past mijn verzameling precies in.
Naast de zes stripboeken waar ik vorige week over schreef,
binnenkort zijn het er hopelijk 7,
heb ik nog een aantal Rechter Tie romans en een enkel stripverhaal.
Hieronder een opsomming van mijn complete bibliotheek.

Vijf gelukbrengende wolken.
Met zes afbeeldingen door de schrijver in chinese stijl getekend.

Dit is een vreemde eend in de bijt.
De omslag is een foto van een Engelstalige televisieproductie:
Granada Television, Judge Dee verhalen.
Dit boek is uit 1969 uitgegeven door W. van Hoeve.
Net als de hele KPF-reeks.
KPF= Kramers Pockets van Formaat.
Dit boek bevat drie verhalen:
= Vijf gelukbrengende wolken (Five Auspicious Clouds);
= Hij kwam met de regen (He came with the Rain);
= Vier vingers (boekenweekgeschenk 1964);

Dit is een voorbeeld van de illustraties in het boek.
Het gaat in dit geval om 6 afbeeldingen van Robert van Gulik.

Halssnoer en Kalebas (Necklace and Calabash)
Met tien afbeeldingen door de schrijver in chinese stijl getekend.

Mijn exemplaar is een tweede druk uit de KPF-reeks.
Zoals te zien is op de foto is de kwaliteit niet geweldig.
Deze boeken komen uit de Openbare bibliotheek.
Ze waren afgeschreven, stukgelezen.
Door de bibliotheen goed voorzien van plakband om het boek te beschermen
tegen te hardhandig lezen.
Maar het is compleet.

Het Rode Paviljoen (The Red Pavilion), 2e druk, 1964.
Met zes afbeeldingen door de schrijver in chinese stijl getekend.

Het Wilgenpatroon (The Willow Pattern).
Met vijftien afbeeldingen door de schrijver in chinese stijl getekend.

Meer van Mien-yuan (The Chinese Lake Murders), 3e druk.
Met dertien afbeeldingen door de schrijver in chinese stijl getekend.

Moord in Canton, (Murder in Canton), 3e druk, 1966.

Met twee verhalen:
= Het andere zwaard
= Het gestolen halssnoer

Illustraties door Frits Kloezeman.
Uit 1981 (?)
Uitgever Loeb.

Dit is een voorbeeld van hoe de pagina’s geillustreerd zijn.

Met twee verhalen:
= De 20 goudstukken
= De dode bruid

Illustraties door Frits Kloezeman.
Uit 1970 (?)
Uitgever Wolters-Noordhoff.

Dit zijn volledige stripverhalen.
Hierboven een voorbeeld van het eerste plaatje van ‘De 20 goudstukken’.

De laatste aanwinsten:Fantoom in Foe-lai (The Chinese Gold Murders).
Met tien afbeeldingen door de schrijver in chinese stijl getekend.
Ravensberg Pers, 2003.

Het Chinese Lakscherm (The Lacquer Screen).
Met tien afbeeldingen door de schrijver in chinese stijl getekend.
Ravensberg Pers, 2003.