Apocalyps

Vandaag mijn laatste bericht over de tentoonstelling
Apocalys, vrees en hoop
in het Huis van het Boek.

DSC09576HuisVanHetBoekApocalypsMügeYilmazTheAdventuresOfUmayIxaKayakizi(WithElibelindeApkalluHecateAndPitrak2021-2026VerschillendeMaterialen
Huis van het Boek, Apocalyps, Müge Yilmaz, The adventures of Umay Ixa Kayakizi (with Elibelinde, Apkallu, Hecate and Pitrak), 2021 – 2026, verschillende materialen.
DSC09577HuisVanHetBoekApocalypsMügeYilmazTheAdventuresOfUmayIxaKayakizi(WithElibelindeApkalluHecateAndPitrak2021-2026VerschillendeMaterialen Txt

DSC09578HuisVanHetBoekApocalypsLesEpistresDeStPaulMons1697
Les Epistres de St Paul, Mons, 1697.
DSC09580HuisVanHetBoekApocalypsLesEpistresDeStPaulMons1697 Txt
DSC09579HuisVanHetBoekApocalypsLesEpistresDeStPaulMons1697

DSC09583HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastiaanKammermeister23December1493
Hartmann Schedel, Liber Chronicarum, Neurenberg, Anton Koberger voor Sebald Schreyer en Sebastiaan Kammermeister, 23 december 1493.
DSC09582HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastiaanKammermeister23December1493 HemelpoortPetrus
De hoop: de hemelpoort met Petrus die daarvan de sleutel vasthoudt.
DSC09584HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastiaanKammermeister23December1493 Txt
DSC09585HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastiaanKammermeister23December1493
Interessant bladnummer boven aan de pagina.
DSC09585HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKoberger BijzonderBeeldBloemZwaard
Een bijzonder beeld…

Christus met zwaard en lelie

In de Liber Chronicarum van 1493 verschijnt een opmerkelijk
en zeldzaam beeld:
het hoofd van Christus met een zwaard aan de ene kant
en een lelietak aan de andere.
Deze combinatie komt nauwelijks voor in de christelijke iconografie.
Het zwaard staat voor gerechtigheid en oordeel,
de lelie voor zuiverheid en genade.
Samen vormen ze een visuele spanning
die de dubbele aard van Christus samenvat:
rechter én verlosser.

De Neurenbergse werkplaats van Wolgemut en Pleydenwurff
lijkt hier een eigen, theologisch geladen vondst te hebben gedaan
—een beeld dat binnen de apocalyptische context
van Schedels kroniek een uitzonderlijke, bijna emblematische kracht krijgt.


DSC09586HuisVanHetBoekApocalypsAfbeeldingeEnBeschrijvingeVanDeDrieAenmerckens-waerdigeWonderenInDenJare1664'tAmsterdamEnDaerOntrentVoorgevallenAmsterdamMarcusDoornick1664
Afbeeldinge en beschrijvinge van de drie aenmerckens-waerdige wonderen in den jare 1664 ’t Amsterdam en daer ontrent voorgevallen, Amsterdam, Marcus Doornick, 1664.
DSC09588HuisVanHetBoekApocalypsAfbeeldingeEnBeschrijvingeVanDeDrieAenmerckens-waerdigeWonderenInDenJare1664'tAmsterdamEnDaerOntrentVoorgevallenAmsterdamMarcusDoornick1664 Txt
DSC09587HuisVanHetBoekApocalypsAfbeeldingeEnBeschrijvingeVanDeDrieAenmerckens-waerdigeWonderenInDenJare1664'tAmsterdamEnDaerOntrentVoorgevallenAmsterdamMarcusDoornick1664
Het wonder van de ‘vuurighe staert-ster’.

DSC09592HuisVanHetBoekApocalypsSimonDeVriesAlgemeeneHistorischeGedenk-boekenDerVoornaemsteUytgeleesensteWeereldlyckeEnKercklyckeGeschiedenissenLeidenPieterVanderAa1698
Simon de Vries, Algemeene historische gedenk-boeken der voornaemste uytgeleesenste weereldlycke en kercklycke geschiedenissen, Leiden, Pieter vander Aa, 1698.
DSC09593HuisVanHetBoekApocalypsSimonDeVriesAlgemeeneHistorischeGedenk-boekenDerVoornaemsteUytgeleesensteWeereldlyckeEnKercklyckeGeschiedenissenLeidenPieterVanderAa1698 Txt
DSC09591HuisVanHetBoekApocalypsSimonDeVriesAlgemeeneHistorischeGedenk-boekenDerVoornaemsteUytgeleesensteWeereldlyckeEnKercklyckeGeschiedenissenLeidenPieterVanderAa1698
De aardbeving in Ragusa (huidige Dubrovnik, Kroatië).

IMG_9201HuisVanHetBoekApocalypsAugustinusLaCitéDeDieuHandschriftParijsCa1410-1412
Augustinus, La Cité de Dieu, handschrift, Parijs, circa 1410 – 1412.
IMG_9202HuisVanHetBoekApocalypsAugustinusLaCitéDeDieuHandschriftParijsCa1410-1412
IMG_9203HuisVanHetBoekApocalypsAugustinusLaCitéDeDieuHandschriftParijsCa1410-1412 Txt

DSC09596HuisVanHetBoekApocalypsJohannesMashegoSegogelaTransformationOfTheDevil1990-1994HoutVerfGlasDraadEnMetaal
Johannes Mashego Segogela, Transformation of the Devil, 1990 – 1994, hout, verf, glas, draad en metaal.
DSC09597HuisVanHetBoekApocalypsJohannesMashegoSegogelaTransformationOfTheDevil1990-1994HoutVerfGlasDraadEnMetaal Txt

Die duivelse onschuld?

De Openbaring van Johannes heeft schrijvers
door de eeuwen heen op vreemde gedachten gebracht.
Het lijkt wel of Hegseth, Rubio en Vance,
dit soort gedachten nog iedere nacht hebben.
De originele tekst is niet heel duidelijk en laat veel ruimte
voor interpretatie. Ook de auteur staat niet vast.
Daar maken mensen grif gebruik van.
Het kan niet bloederig genoeg
en er wordt niet op een moord meer of minder gekeken.
Zelfs de onschuld zelve, de maagd Maria,
gaat er op uit om te doden.

Is het lam wel zo onschuldig?

DSC09534HuisVanHetBoekApocalypsAfbeeldingenMeesterVanCatharinaVanKleefGetijdenEnGebedenboekHandschriftUtrechtCa1438
Huis van het Boek, Apocalyps, Afbeeldingen van de Meester van Catharina van Kleef, getijden- en gebedenboek, handschrift, Utrecht, circa 1438.
DSC09535HuisVanHetBoekApocalypsAfbeeldingenMeesterVanCatharinaVanKleefGetijdenEnGebedenboekHandschriftUtrechtCa1438
DSC09536HuisVanHetBoekApocalypsAfbeeldingenMeesterVanCatharinaVanKleefGetijdenEnGebedenboekHandschriftUtrechtCa1438 Txt

DSC09537HuisVanHetBoekApocalypsBijbelNederduitsKeulenBartholomaeusDeUnkelEnHeinrichQuentellVoorJohannHelmanEnArnoldSalmonsterKeulenEnAntonKobergerNeurenbergCa1478-1479
Bijbel, Nederduits, Keulen, Bartholomaeus de Unkel en Heinrich Quentell voor Johann Helman en Arnold Salmonster in Keulen en Anton Koberger in Neurenberg, circa 1478 – 1479.
DSC09538HuisVanHetBoekApocalypsBijbelNederduitsKeulenBartholomaeusDeUnkelEnHeinrichQuentellVoorJohannHelmanEnArnoldSalmonsterKeulenEnAntonKobergerNeurenbergCa1478-1479 Txt
DSC09539HuisVanHetBoekApocalypsBijbelNederduitsKeulenBartholomaeusDeUnkelEnHeinrichQuentellVoorJohannHelmanEnArnoldSalmonsterKeulenEnAntonKobergerNeurenbergCa1478-1479

DSC09540HuisVanHetBoekApocalypsSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450 MariaEnDuivel
Speculum humanae salvationis, handschrift, Keulen, circa 1450 – Maria verplettert de duivel.
DSC09541HuisVanHetBoekApocalypsSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450 JudithEnHolofernes
Judith en Holofernes.
DSC09542HuisVanHetBoekApocalypsSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450
Jaël vermoordt Sisera.
DSC09543HuisVanHetBoekApocalypsSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450 Txt

DSC09544HuisVanHetBoekApocalypsCaroleinSmitLamOpHetBoekMetZevenZegels2026KeramiekMetGlazuurEnGoudluster
Carolein Smit, Lam op het boek met zeven zegels, 2026, keramiek met glazuur en goudluster.

Wat volgens sommigen, de duivel fluistert

IMG_9200HuisVanHetBoekApocalyps HeleKortePoster
DSC09516HuisVanHetBoekApocalypsAugustinusLaCitéDeDieuHandschriftParijsCa1475-1480
Huis van het Boek, Apocalyps, Augustinus, La Cité de Dieu, handschrift, Parijs, circa 1475 – 1480.
DSC09517HuisVanHetBoekApocalypsAugustinusLaCitéDeDieuHandschriftParijsCa1475-1480
De marges van het boek zijn ook mooi.
DSC09519HuisVanHetBoekApocalypsAugustinusLaCitéDeDieuHandschriftParijsCa1475-1480
DSC09518HuisVanHetBoekApocalypsAugustinusLaCitéDeDieuHandschriftParijsCa1475-1480 Txt

DSC09520HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastianKammermeister12Juli1493
Hartmann Schedel, Liber Chronicarum, Neurenberg, Anton Koberger voor Sebald Schreyer en Sebastian Kammermeister, 12 juli 1493.
DSC09521HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastianKammermeister12Juli1493
Het boek lag een beetje ingewikkeld om er mooi foto’s van te maken.
DSC09522HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastianKammermeister12Juli1493
Het onderste deel van deze foto heb ik ‘schoongemaakt’ zodat de klauw goed zichtbaar is.
DSC09523HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastianKammermeister12Juli1493
DSC09524HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastianKammermeister12Juli1493 Txt

DSC09525HuisVanHetBoekApocalypsJanVanRaadtNieuweTestamentOfteAlleBoekenDesNieuwenVerbondsOnsesHeerenJesuChristiHandschrift1695
Jan van Raadt, Nieuwe Testament ofte alle boeken des Nieuwen Verbonds onses Heeren Jesu Christi, handschrift, 1695.
DSC09526HuisVanHetBoekApocalypsJanVanRaadtNieuweTestamentOfteAlleBoekenDesNieuwenVerbondsOnsesHeerenJesuChristiHandschrift1695
Gemaakt door een schoolmeester uit Terheijden, vlak bij Breda. Daar moest ik plaats voor maken.
DSC09527HuisVanHetBoekApocalypsJanVanRaadtNieuweTestamentOfteAlleBoekenDesNieuwenVerbondsOnsesHeerenJesuChristiHandschrift1695 Txt

DSC09529HuisVanHetBoekApocalypsCaroleinSmitDeGevallenEngel2025KeramiekMetGlazuur
Carolein Smit, De gevallen engel, 2025, keramiek met glazuur.

DSC09531HuisVanHetBoekApocalypsStakeOutDaisyMadden-Wells2025AquarelBetisEnVernisOpHout
Stake Out, Daisy Madden-Wells, 2025, aquarel, beits en vernis op hout.
DSC09532HuisVanHetBoekApocalypsStakeOutDaisyMadden-Wells2025AquarelBetisEnVernisOpHout
DSC09533HuisVanHetBoekApocalypsStakeOutDaisyMadden-Wells2025AquarelBetisEnVernisOpHout Txt

Apocalyps, vrees en hoop

Het Huis van het Boek slaagt er vaak in om
met hun geweldige collectie (en die van de KB)
tentoonstellingen te maken die
én recht doen aan de collectie
én een actuele snaar raken.
Dat is bij de huidige tentoonstelling ook het geval.

‘Apocalyps, vrees en hoop’ koppelt bijvoorbeeld
thema’s uit de bijbel met actuele maatschappelijke gebeurtenissen
zoals klimaatverandering, pandemieën en oorlogen.
Dat doen ze met illustraties uit oude bijbels, bijzondere uitgaven,
moderne kunst en verslagen van rampen.

De vondsten verrassen me iedere keer weer.
Van de Liber chronicarum had ik nog niet eerder gehoord.
Dus ik heb weer kunnen genieten van al dat moois
en deel dat in stukjes met de lezers van mijn blog.
Overigens kende ik de Liber chronicarum
als de Neurenberger kroniek.

IMG_9200HuisVanHetBoekApocalyps KortePosterDSC09437HuisVanHetBoekApocalypsVreesEnHoopTekstDSC09438HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastianKammermeister12Juli1493

Huis van het Boek, Apocalyps, Hartmann Schedel, Liber chronicarum, Neurenberg, Anton Koberger (drukker) voor Sebald Schreyer en Sebastian Kammermeister, 12 juli 1493.


Anton Koberger (drukker)
Sebald Schreyer (handelaar)
Michael Wolgemut (schilder en prentenmaker)

DSC09439HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastianKammermeister12Juli1493HandVanGod

De hand van God.

DSC09440HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenbergAntonKobergerVoorSebaldSchreyerEnSebastianKammermeister12Juli1493Txt


DSC09441HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumFacsimileScheppingVanDeDieren

Hartmann Schedel, Liber chronicarum, facsimile. Schepping van de vogels (?)

DSC09442HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumFacsimile DoopVanJohannesVraagt

De doop van Johannes (?)

DSC09443HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumFacsimileTekst

DSC09444HuisVanHetBoekApocalypsHartmannSchedelLiberChronicarumFacsimile MetVerklaringRingen

De ringen en hun betekenis, in de middelste cirkel staat ‘terra’.


DSC09446HuisVanHetBoekApocalypsStanKlamerNoTitle2023PotloodInktEnAquarelOpPapier

Stan Klamer, No title, 2023, potlood, inkt en aquarel op papier.

DSC09447HuisVanHetBoekApocalypsStanKlamerNoTitle2023PotloodInktEnAquarelOpPapier Detail

DSC09448HuisVanHetBoekApocalypsStanKlamerNoTitle2023PotloodInktEnAquarelOpPapier Detail

DSC09445HuisVanHetBoekApocalypsStanKlamerTekst