Kunstwerk goed verstopt

In het artikel over de ‘Vrijheidsboom’ uit BN De Stem
maakte ik op dat er een kunstwerk ligt
op de hoek van de Claudius Prinsenlaan en de
Wilhelminasingel in Breda. Tanksporen.
In herinnering aan de Poolse bevrijders.
Maar het werk kende ik niet. Had er nooit van gehoord.
Dus ben ik gaan kijken.

IMG_7990TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Ik moest goed zoeken. Het werk ligt namelijk in de bestrating. Nu met de bloesem van de bomen viel het nog niet mee om te zien waar het spoor precies liep. Ruimte voor veel associaties.


IMG_7991TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Het werk, Pamięć (volgens Google translate: ‘Geheugen’. Op internet zag ik ook de vertaling ‘Herinnering’) is van de Poolse kunstenaar Tomasz Tomaszweski. Het is bij gelegenheid van ’75 jaar bevrijding van Breda’ in 2019 aangelegd.


IMG_7992TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Het werk is het cadeau van de Poolse zusterstad van Breda, Wroclaw.


IMG_7993TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Op sommige plaatsen is het spoort uitgeslepen, op een andere plaats lijken ze gegoten.


IMG_7994TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Als idee vind ik het sterk. Ben benieuwd of de Vrijheidsboom op dezelfde manier werkt.


Marcel Pinas; een kronkel onder aan de pagina

De tentoonstelling van Marcel Pinas is nog
te zien in Breda.
Vorige week was er een lezing van zijn neef/broer Ronald Dijkman
over het Afákaschrift.
Naast de vormgeving van de tekens werd stilgestaan bij
het ontstaan van het schrift in 1908 en hedendaags gebruik.
Veel gebruikers zijn er niet van het schrift maar
des te meer verdienen de ‘verdedigers’ van het
schrift onze bewondering.

IMG_7860ClubSoloMarcelPinasRonaldDijkmanAfákaschrift

Ronald Dijkman bij het begin van de lezing waar een grote groep mensen op af gekomen was.


IMG_7862ClubSoloMarcelPinasRonaldDijkmanAfákaschriftIMG_7863ClubSoloMarcelPinasRonaldDijkmanAfákaschrift

Ik moet me schamen want ik weet nu al niet meer war hier staat. Wat me wel bij gebleven is dat ieder teken staat voor een aantal klankcombinaties. Dat heeft tot gevolg dat je uit de context moet opmaken hoe een tekst eigenlijk bedoeld is. En de kronkel uit te titel heeft betrekking op een van de conventies om altijd aan de onderkant van een tekst een kronkellijntje op te nemen, om aan de tegen dat dit de onderkant van de tekst is.


IMG_7866ClubSoloMarcelPinas

Na de lezing was er tijd om stil te staan bij al het werk dat verzet is door Club Solo en de vrijwilligers. Marcel Pinas had zich achter in de zaal opgesteld maar kwam naar voor toen het zijn beurt was voor een speech.


IMG_7868ClubSoloMarcelPinasIMG_7869ClubSoloMarcelPinas


IMG_7871ClubSoloMarcelPinasGoontapu

Het resultaat zou je bijna vergeten maar dat mag er zijn: Club Solo, Marcel Pinas, Goontapu.

IMG_7873ClubSoloMarcelPinasGoontapuIMG_7875ClubSoloMarcelPinasGoontapu


Flessenpost

LucetteTerBorgNRCFlessenpostUitMoengo20220421Volledig

Afgelopen donderdag stond er een 5-bollen-recentie in het NRC over de tentoonstelling van Marcel Pinas in Club Solo in Breda. Een waardering waar ik me helemaal in kan vinden maar dat zal de trouwe bezoeker niet verbazen. Hieronder een meer leesbare versie van het artikel van Lucette ter Borg.


LucetteTerBorgNRCFlessenpostUitMoengo20220421


Natasja Kensmil

Afgelopen week ben ik toch naar het Dordrechts Museum
geweest. Ik schrijf ‘toch’ omdat een opslag van 7,50 euro
op de toch al hoge prijs van 15 euro wel veel is.
Aelbert Cuyp is een redelijk bekende schilder, geen topper.
Dan is 22,50 veel geld en het zal een van de elementen
zijn die zorgen voor tegenvallende bezoekersaantallen.
Verlenging of niet.

Maar ik ging eigenlijk voor de Engelse schilders en dan
met name Turner.

Terwijl ik de trap opliep naar de tijdelijke tentoonstelling
zag ik een werk van Natasja Kensmil.
Het hangt op een ongelukkige plaats waar het niet goed
tot zijn recht komt. Maar het werk is opmerkelijk.

DSC03600DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker

Natasja Kensmil, Huwelijksportret, Johan de Witt en Wendela Bicker, 2020.


DSC03598DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker


DSC03599DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker

De manier waarop Johan de Witt en Wendela Bicker elkaar de rug toekeren is een sterke boodschap.


DSC03599DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBickerDetail

Als iemand denkt dat dit een ‘normaal’ huwelijksportret is dan moet je toch nog eens goed naar de hoofden van de hoofdrolspelers kijken.


DSC03601DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker

Mooi aan het werk is dat veel elementen uit portretten terugkomen in dit werk dat uit een hele serie doeken bestaat.


DSC03602DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker

Het is een verrassend werk waar je meer van wilt weten. Maar ook internet geeft weinig prijs.


De geschiedenis is geen lijn maar een zandbak….

De geschiedenis is geen lijn maar een zandbak.
Laag op laag stapelen de gebeurtenissen zich op en vermengen ze zich met elkaar.
Ze raken verloren in het geheel of steken juist scherp af ten opzichte van andere lagen.
Dat geldt zeker voor gewelddadige geschiedenissen.

Steven ten Thije (conservator collecties, Van Abbemuseum).

IMG_7785ErzenSkhololliStevenTenThijeConservatorCollectiesVanAbbemuseumDeGeschiedenisIsGeenLijn

Club Solo organiseert bij iedere tentoonstelling een soort van
antwoord, reactie, reflectie, met werken van grotere
musea in Vlaanderen of Nederland.
Deze keer een antwoord waarbij de oorspronkelijke gemeenschap,
de materialen en de vormentaal op elkaar reageren.

IMG_7786ErzenSkhololliPatchwork1998

Erzen Shkololli is een kunstenaar afkomstig uit Kosovo. Zijn werk en zijn activiteiten hebben te maken met dat vorige grote conflict in Europa: de oorlog in voormalig Joegoslavië. Meer precies, in zijn geval, in Kosovo. Erzen Shkololli, Patchwork, 1998.


Maar de woorden van Steven ten Thije brengen meteen
de beelden van de oorlog in de Oekraïne op het netvlies.
Erzen Shkololli heeft gewerkt met kinderen in Kosovo die
hij vroeg ervaringen vast te leggen in tekeningen.
Hartverscheurend.

IMG_7787ErzenSkhololliKosovaarseKindertekeningenIMG_7788ErzenSkhololliKosovaarseKindertekeningen

Erzen Shkololli, Kosovaarse kindertekeningen, 2000.


Marcel Pinas op canvas

Een ander interessant aspect waar Marcel Pinas
in zijn werk gebruik van maakt is taal.
Aanstaande zondag wordt daar een lezing over gehouden
bij Club Solo. Kunst en taal is voor mij altijd
een intrigerende combinatie.

Op zijn canvassen verwerkt hij stukken pangi-textiel en
teksten in het Afakaschrift.

IMG_7773MarcelPinasTiDoo2021MixedMediaOpCanvas

Marcel Pinas, Tu Doo, 2021, mixed media op canvas.


IMG_7780MarcelPinasAfakaBosikopu2021MixedMediaOpCanvas

Marcel Pinas, Afaka Bosikopu, 2021, mixed media op canvas.


IMG_7782MarcelPinasBosikopuAfakaIII2016MixedMediaOpCanvas

Marcel Pinas, Bosikopu Afaka III, 2016, mixed media op canvas.


Het zal duidelijk zijn dat de kennismaking met Marcel Pinas
een geweldig avontuur was. Misschien is het een avontuur
waar u zich ook in wilt storten?

Marcel Pinas: Kibii wi koni -> Goontapoe

Met als uitgangspunt de textiel van de Marrons in
Suriname bedacht Marcel Pinas het werkatelier.
Bedoeling is om een installatie die gemaakt is in Suriname
te ontmantelen. Daarbij komen stukken textiel beschikbaar
die door vrijwilligers in Club Solo kunnen omzetten
naar een nieuwe werk Goontapoe II

IMG_7789MarcelPinasPosterClubSolo

In de activiteiten en het resultaat van het werkatelier draait het materiële aspect allemaal om pangi (traditionele omslagdoeken). Een cultuuruiting die een lange geschiedenis kent bij de Marrons en een die Marcel Pinas wil behouden.


IMG_7776MarcelPinasKobiiWiKoni

Kobii Wi Koni is een installatie die bestaat uit flessen die ‘verpakt’ zijn in pangi en slierten textiel.


IMG_7778MarcelPinasKobiiWiKoni

Er staan er veel in Club Solo. Bij de Marrons was het gebruikelijk flessen met zelfgemaakte medicijnen op deze manier te verpakken.


IMG_7775MarcelPinasKobiiWiKoni-GoontapoeII

Vrijwilligers verwijderen het textiel van de flessen. ‘Voor Marcel Pinas gaat dit werk over de vraag hoe de voorouderlijke kennis van de Marrons een blijvende rol kan spelen in de lokale cultuur, maar ook elders in de wereld.’


IMG_7777MarcelPinasKobiiWiKoni-GoontapoeII

Even verder op wordt het textiel gebruikt om de lappen aan elkaar te zetten.


IMG_7779MarcelPinasGoontapoeII2022

Het resultaat zijn grote, bonte lappen.


IMG_7781MarcelPinasGoontapoeI2022PangiesEnSlierten

Uiteindelijk kunnen deze lappen gepresenteerd worden als een installatie. Goontapoe I is te zien op de bovenverdieping in Club Solo. Dit is een eerder werk (2022) gemaakt in Suriname van pangies en slierten.


IMG_7783MarcelPinasGoontapoeI2022PangiesEnSlierten

Marcel Pinas, Goontapoe I, Club Solo, Breda.


IMG_7784MarcelPinasGoontapoeI2022PangiesEnSlierten

Marcel Pinas, Goontapoe I, Club Solo, Breda.


De komende dagen volgen nog twee kortere verhalen
over de tentoonstelling.

Club Solo – Thomas Polimé

Club Solo is een klein centrum voor moderne kunst in Breda.
Ik probeer de tentoonstellingen te bezoeken en eerlijk gezegd
ben ik meestal positief verrast.
Door het werk, door de opstelling, door de gewoonte een werk
van een andere kunstenaar commentaar te laten leveren en
door het verhaal.

Nu is er werk te zien van Marcel Pinas.
Zijn werk is voor mij onbekend.
Maar dat is voor mij geen reden om niet te gaan kijken
want Club Solo heeft er een goede reputatie als het gaat
om het samenstellen van tentoonstellingen.

Marcel Pinas is geboren in Suriname en hij wil (in mijn
woorden) met zijn werk de Marroncultuur bij een breder
publiek bekend maken.

Tijdens de tentoonstellingsperiode in Club Solo is
er sprake van een ‘werkatelier’. Dit maakt mij wat
sceptisch, maar Club Solo dus voor nu okay.
Maar eens gaan zien.

Gisteren was er een lezing door cultureel antropoloog
Thomas Polimé over de Marroncultuur.
Dat was goed te combineren met een bezoek aan het
werkatelier.

Verspreid in het (groter) Caraïbisch gebied komen
groepen Marrons voor.
Het zijn groepen afstammelingen van gevluchte slaafgemaakten.
Ze woonden aanvankelijk in onherbergzame gebieden waar
een eigen cultuur ontstond. In de cultuur van de
Surinaamse Marrons speelt onder andere textiel
een belangrijke rol. Welke? Dat hoopte ik te leren
tijdens de lezing.

Het textiel wordt gebruikt als kleding maar heeft ook
nog een aantal andere functies.
Daarbij spelen zaken als knopen, vouwen en afbeeldingen
en/of tekst op het textiel een rol.

IMG_7793ThomasPoliméMaeeonsVrouwenEnHunCreativiteitMetTextiel

De slides van Thomas Polimé hebben als titel ‘Marrons vrouwen en hun creativiteit met textiel’. Om een indruk te geven van de lezing laat ik hier een paar slides zien. Voor de complete lezing verwijs ik graag naar Thomas Polimé. Voor mij is het belang van deze informatie natuurlijk vooral te zoeken in relatie tot het werkatelier en Marcel Pinas.


IMG_7795ThomasPoliméMarronsBoodschap

Dit is een voorbeeld van hoe tekens op het textiel een boodschap kan bevatten.


IMG_7796ThomasPoliméMarronsFunctiesTextielKledingCommunicatieVerhalenKunstGeschenkSymboliekLevensfaseRouw

Dit is een belangrijke slide om te begrijpen waarom Marcel Pinas nu juist dit aspect van de Marroncultuur neemt als uitgangspunt voor zijn kunst: kleding, communicatie, verhalen, kunst, geschenk, symboliek, levensfase, rouw.


IMG_7797ThomasPoliméMarronsVerschillendeKnopen

Hier wordt een voorbeeld gegeven hoe het verschillend knopen van textiel een signaal kan afgeven.


IMG_7799ThomasPoliméMarronsVormenTaal

Voor mij is de relatie tussen tekst en kunst van belang en dat speelt ook een rol in het werk van Marcel Pinas. Hier zien we een voorbeeld van de vormentaal van de Marrons.


IMG_7800ThomasPoliméMarronsKamisaPangiKweiBanjaKosu

Deze namen van de verschillende textielvormen kunnen handig zijn om bij de hand te hebben wanneer we naar kunstuitingen gaan kijken: kamisa, pangi, kwei en banja kosu.


Als je denkt ‘Wanneer krijg ik nou iets te zien van de
kunst van Marcel Pinas?’
Dan vraag ik om binnenkort nog een keer terug te komen
naar mijn weblog want een verslag van het werkatelier en
tentoonstelling volgt.

Het staat natuurlijk ook iedereen vrij om een kijkje
te gaan nemen bij Club Solo.
Dat wil ik iedereen zo-wie-zo aanraden!

IMG_7789MarcelPinasPosterClubSolo


…en stuur een hond

AfficheCarolineCoolen

Club Solo heeft komend weekend de laatste dagen van een tentoonstelling rond het werk van de Belgische beeldhouwster Caroline Coolen. Ik ging kijken. De tentoonstelling zou kunnen heten: één met de pioniers.


IMG_7527CarolineCoolenOnsIsSchadeToegebracht

Net als distels zijn berken pioniersplanten. De schors van berkenbomen gebruikte Caroline Coolen als basis voor het werk Chum. Een Chum is een nomadentent die door inwoners van Siberië uit berk wordt opgebouwd. De berken ‘dakpannen’ zijn hier uitgevoerd in porselein met teksten er in gekerfd. Kunst met teksten kan rekenen op extra aandacht van mij. ‘Ons is schade toegebracht’.


IMG_7528CarolineCoolenChum2016PorseleinRoestvrijStaal

Caroline Coolen, Chum, 2016, porselein en roestvrij staal.


IMG_7529CarolineCoolenChumWeWillenHemNietHijIsNietVanOns

‘We willen hem niet. Hij is niet van ons’.


IMG_7530CarolineCoolenChumStuurEenAndereManHijKomtNietVootOnsOpEnStuurEenHond

‘Stuur een andere man, hij komt niet voor ons op… en stuur een hond’.


IMG_7531CarolineCoolenThistleOnopordum2020aluminiumPorselein

Caroline Coolen, Thistle (Onopordum, is de soortnaam van de distel), 2020, aluminium en porselein. In dit geval op basis van op maat gesneden verpakkingsmaterialen. De bladeren spraken mij het meest aan.


IMG_7532CarolineCoolenThistleOnopordum2020aluminiumPorselein

Caroline Coolen, Thistle, 2020, aluminium en porselein.


IMG_7533CarolineCoolenArsian2022HoutsnedeOpPapier

Caroline Coolen, Arsian, 2022, houtsnede op papier.


IMG_7534CarolineCoolenThistles1En22021Brons

Caroline Coolen, Thistles 1 en 2, 2021, brons. Deze distels zijn gemaakt op basis van het plantmateriaal zelf.


IMG_7535CarolineCoolenThistles1En22021Brons

Caroline Coolen, Thistles 1 en 2, 2021, brons.


IMG_7536CarolineCoolenTreeOfLife2022HoutsnedeOpPapier

Caroline Coolen, Tree of life, 2022, houtsnede op papier.


IMG_7537CarolineCoolenBlackSwan2021Brons

Van autoband naar beeldhouwwerk: Caroline Coolen, Black Swan, 2021, brons.


Kennismaking met Arabische kalligrafie

Een vaste schrijfhand heb ik niet.
Mijn handschrift is een ramp.
Toch heb ik al meerdere malen deelgenomen aan een
workshop kalligrafie.
Maar nog nooit Arabische kalligrafie.
Toen zich onlangs de kans voordeed een workshop te
combineren met een bezoek aan de tentoonstelling
‘Groeten uit de Oriënt’ in het Huis van het Boek,
heb ik meteen ingeschreven.

DSC03561MohamadBadenjki

De workshop werd gegeven door Mohamad Badenjki. Ik zat vrij ver vooraan maar helemaal links van zijn presentatie. De foto’s die ik er van gemaakt heb zijn daarom in een beetje vreemde vorm. Maar het gaat om de inhoud.


Wat ik leuk vond aan de workshop was:
= je weet dat het Arabisch van links naar rechts
geschreven wordt. Dat geldt niet alleen voor het
Arabisch. Maar weten en ervaren zijn twee dingen.
Dus nu je begint aan een eerste poging een letter in
het Arabisch te schrijven is dat meteen wennen.
– het Arabisch heeft een hele ontwikkeling doorgemaakt
en net als de Arabische dialecten van Noord-Afrika
kent men een serie van schriftstijlen die zich
ontwikkeld hebben in de rijd en naar geografische locatie.
– het Arabische schriften richten zich in eerste instantie
op de medeklinkers. Ook daar zijn andere voorbeelden van maar
voor mij blijft het altijd enorm wennen. Welke klinker
bij een medeklinker hoort wordt in het Arabisch aangegeven
met ‘streepjes’.

Een abjad of consonantschrift is een schrift waarin (in tegenstelling tot ”echte” alfabetten) elke letter of glief staat voor een medeklinker, en waarbij het aan de lezer wordt overgelaten om zelf een geschikte klinker erbij te lezen.

– de Arabische letter kent ook verhoudingen om de grootte
van de verschillende onderdelen van een letter.
In ons westers schrift kennen iets vergelijkbaars (de
lijntjes en hulplijntjes waartussen we leren schrijven).
In het Chinees gebruiken mensen die karakters leren schrijven
een soort van ruitjespapier.
Die verhoudingen blijven gelijk wanneer je de tekst
klein of groot schrijft.

DSC03563Schrijfstijlen

Arabische schriftstijlen. Mohamad Badenjki is een meester in onder andere het Sulus. Mohamad Badenjki is afkomstig uit Syrië en de namen die hij gebruikt houden verband met zijn afkomst. Je vindt de naam ‘Sulus’ wel op internet maar waarschijnlijk zijn er meerdere schrijfwijzes voor hetzelfde schrift. Zo begint deze lijst met ‘Al Kufi’ en lees ik op internet daarvoor ook de naam ‘Kufic’.


DSC03564KalligrafieWerkplaatsMetBamboePen

Na de introductie gaan we zelf aan de slag. Dit is de werkplaats met een pen van bamboe en een kleine voorraad inkt (heel slim in een potje met daarin een stukje zijde: beter voor de pen en geen druppels inkt knoeien.


DSC03565GereedschapVanEenKaligraaf

Het gereedschap (en de handen) van een kalligraaf.


DSC03567SulusDerde

‘Sulus’ betekent ook ‘één derde’. Dus dat dicteert de helling van het schrift (hoe schuin je schrijft).


ArabischeKalligrafie04 Probeersels

Je kunt wel zien dat ik aan het oefenen ben geweest maar dat het nog heel lang gaat duren voor het iets wordt.


ArabischeKalligrafie03 BeginAlfabet

Dit is een deel van het Arabisch alfabet. Het begin dus rechts met de eerste letter: Alif.


ArabischeKalligrafie02 Argus

De laatste oefening was dat Mohamad Badenjki je naam zou voorschrijven zodat we dat zelf ook eens konden proberen. Ik vroeg hem niet mijn naam maar om ‘Argus’ te schrijven. Van naschrijven kwam het bij mij niet. Ik was nog te druk met de eerste oefeningen.


ArabischeKalligrafie01 MohamadBadenjki

Het was een heel leuke workshop en Mohamad Badenjki geeft die met enige regelmaat.


Afgietsel

Misschien heeft het woord ‘afgietsel’ een negatieve bijsmaak.
Voor mij geld dat niet bij de afgietsels in het Allard Pierson.
Al heel lang wilde ik de afgietsels zien in de collectie
van het Allard Pierson Museum in Amsterdam.
De afgietsels werden gemaakt en gebruikt als tekenmodel
in kunstacademies.
De laatste keer dat ik het Allard Pierson bezocht was voor de
coronacrises en er was een verbouwing in volle gang.
Twee weken geleden kreeg ik de kans ze eens te zien.
Een grote collectie, heel indrukwekkend.

DSC03533AllardPierson

Overzicht van een deel van de collectie.


DSC03534AllardPierson

Afgietsel van een deel van de westfries van het Parthenon met een ruiter en een paard. Anders alleen te zien in Londen en hoewel ‘maar een afgietsel’ completer dan het origineel dat in Londen terecht is gekomen.


Lees ook deze blog.

Poetin verslindt Oekraïne

Tot nu toe heb ik nog niets geschreven over Oekraïne.
De miljoenen experts in Nederland zijn al oorverdovend.
Maar als er dan een treffend beeld langs komt dat ook
nog eens is gebaseerd op een tijdloos kunstwerk van
een groot kunstenaar……

IMG_7504NRCHajoPoetinVreetOekraïneOpGebaseerdOpFranciscoDeGoyaSaturnusVerslindtZijnZoon1820-1823

NRC, Hajo (Poetin verslindt Oekraïne), 05/03/2022.


FranciscoDeGoyaSaturnusVerslindtZijnZoon1820-1823

Francisco de Goya, Saturnus verslindt zijn zoon, 1820 – 1823. Zie ook zijn reeks etsen en schilderijen over de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog: bijvoorbeeld ‘Los Desastres de la Guerra’ (de verschrikkingen van de oorlog).


Teun Hocks

De afgelopen tijd zag ik in de statistieken van mijn
site dat er mensen gekeken hadden naar mijn berichten
over Teun Hocks.
Dat hoeft niets te betekenen maar deze keer was het
misschien in verband met zijn overlijden.
Vandaag las ik daar over in het NRC van vorige week.

TeunHocksBriefkaarten01-1 ZonderTitel2010

Volgens mij bestaat toeval niet. Wat het dan wel is weet ik niet. een paar weken geleden bezocht ik het Stedelijk Museum Breda en kocht daar een kleine set kaarten met afbeeldingen van werk van Teun Hocks. Vandaag gebruik ik ze als een soort van hommage. Teun Hocks, Zonder titel, 2010.


TeunHocksBriefkaarten01-2 Schilderen1979

Teun Hocks, Schilderen, 1979.


TeunHocksBriefkaarten02-1 ZonderTitel1979

Teun Hocks, Zonder titel, 1979.


IMG_7501NecrologieTeunHocksToefJaegerNRCKunstMetDeHumorVanCharlieChaplin

Necrologie door Toef Jaeger in het NRC. Teun Hocks: Kunst met de humor van Charlie Chaplin.


TeunHocksBriefkaarten02-2 ZonderTitel2017

Teun Hocks, Zonder titel, 2017.


TeunHocksBriefkaarten03-1 VriendenEnKenissen1982-1983

Teun Hocks, Vrienden en Kennissen, 1982 – 1983.


TeunHocksBriefkaarten03-2 ZonderTitel1994

Teun Hocks, Zonder titel, 1994.


Revolusi!

Deel 2 van twee delen.

Een crisis zonder beelden op de tv of internet,
we kunnen het ons bijna niet voorstellen.
Maar zo was het natuurlijk wel in de jaren ’50.

DSC03511HenkNgantungPresidentSukarnoEnDeBritseBemiddelaarLordKillearn1946ZwarteInktOpPapier

Henk Ngantung, President Sukarno en de Britse bemiddelaar Lord Killearn, 1946, zwarte inkt op papier.


DSC03513HenkNgantungNachtelijkePersconferentieMetInternationalePers1946ZwarteInktOpPapier

Henk Ngantung, Nachtelijke persconferentie met de internationale pers, 1946, zwarte inkt op papier.


DSC03515HesjeHoofdkussenEnLuierGemaaktVanBoekomslagenJuliaNelisse1947Linnen

Een heel schrijnend sfeerbeeld: Hesje, hoofdkussen en luier gemaakt van boekomslagen, Julia Nelisse, 1947, linnen.

DSC03517JuliaNelissePelantunganJava6September1947

Je zag het goed. een van de stukken linnen die van een boekband is afgehaald heeft als titel ‘Tarzan en de Leeuwman’. Julia Nelisse, Pelantungan, Java, 6 september 1947.


DSC03518SudjojonoPortretPejuangPortretVanEenStrijder1953AndesietSteen

Sudjojono, Portret Pejuang (Portret van een strijder), 1953, andesiet steen. Heel serieus maar die auto op de voorkant van de sokkel is dan weer grappig.

DSC03519SudjojonoPortretPejuangPortretVanEenStrijder1953AndesietSteenTxT


DSC03520HendraGunawanPengantinRevolusiBruidVanDeRevolutie1957OlieverfOpDoek

Hendra Gunawan, Pengantin Revolusi (Bruid van de revolutie), 1957, olieverf op doek.

DSC03521HendraGunawanPengantinRevolusiBruidVanDeRevolutie1957OlieverfOpDoekTxt


DSC03522SoeronoPembersihanDesaZuiveringVanHetDorp1949OlieverfOpDoek

Soerono, Pembersihan Desa (Zuivering van het dorp), 1949, olieverf op doek.

DSC03523SoeronoPembersihanDesaZuiveringVanHetDorp1949OlieverfOpDoekTxt


DSC03524BasoekiAbdullahPortretMohammadHatta1949Pastel

Basoeki Abdullah, Portret Mohammad Hatta, 1949, pastel.

DSC03525BasoekiAbdullahPortretMohammadHatta1949PastelTxT


DSC03528HenriCartier-BressonOfficierenVanHetTNITentaraNasionalIndonesia1949GelatineZilverdruk

Henri Cartier-Bresson, Officieren van het TNI, Tentara Nasional Indonesia, 1949, gelatine zilverdruk.


Bij de tentoonstelling is ook een (op het eerste gezicht)
mooi verzorgd boek verschenen.
Daar heb ik nog onvoldoende in kunnen kijken om daar
nu diep op in te gaan.
Dat komt misschien later nog.

Revolusi!

Deel 1 van twee delen.

Als het Rijksmuseum een tentoonstelling maakt over
Indonesië dan zie je automatisch de krissen, een
goudschat, VOC emblemen en nog ontelbare mooie voorwerpen.

Maar Revolusi! gaat om de vrijheidsstrijd van Indonesië
tegen de koloniale macht Nederland.
Een complex verhaal maar duidelijk is dat Nederland in
de periode na 1945 met oorlogsgeweld een situatie probeerde
te herstellen waar we om te beginnen helemaal geen aanspraak
op konden maken. Daarbij vonden oorlogsmisdaden plaats die
zeker ook door Nederlands werden gepleegd.

Het Rijksmuseum slaagt er in een heel andere tentoonstelling
te maken dan die we van het museum kennen.
Nieuw werk, historische feiten, door de ogen van veel
verschillende partijen, voorwerpen die horen bij een
protestbeweging, bij onderdrukking en bij oorlogsmisdaden,
en nabestaanden die vertellen over hoe getoonde voorwerpen
in hun omgeving beleefd werden en worden.
Een knappe prestatie die zeker ook nog veel stof zal geven
tot verder onderzoek en debat.

DSC03496TimoteusAnggawanKusnoLukaDanBisaKubawaBerlariWoundsAndVenomICarryAsIAmRunning2022MixedMediaInstallatie

Timoteus Anggawan Kusno, Luka dan bisa kubawa berlari (Wounds and Venom I Carry as I am Running), 2022, mixed media installatie.

DSC03499TimoteusAnggawanKusnoLukaDanBisaKubawaBerlariWoundsAndVenomICarryAsIAmRunning2022MixedMediaInstallatie
DSC03498TimoteusAnggawanKusnoLukaDanBisaKubawaBerlariTxt

DSC03497TimoteusAnggawanKusnoLukaDanBisaKubawaBerlariWoundsAndVenomICarryAsIAmRunning2022MixedMediaInstallatie

Timoteus Anggawan Kusno, Luka dan bisa kubawa berlari (Wounds and Venom I Carry as I am Running), 2022, mixed media installatie.


DSC03500TonyRaftyBrits-IndiaseTroepenVanDeVijfdeDivisieLadenVoorradenUit1945PenEnInktOpPapier

Door journalisten werd een oorlog verslagen zonder de moderne mogelijkheden van satellietbeelden, Facebook en mobiele telefoons. Tony Rafty, Brits-Indiase troepen van de vijfde divisie laden voorraden uit, 1945, pen en inkt op papier.


DSC03502TonyRaftyBurgersVluchtenVoorOorlogsgeweld1945AquarelOpPapier

Tony Rafty, Burgers vluchten voor oorlogsgeweld, 1945, aquarel op papier.


DSC03505IndonesischePostersPeneranganTentaraResimenIGadjahIISoemateraVermoedelijk1947PapierTxT
DSC03504IndonesischePostersPeneranganTentaraResimenIGadjahIISoemateraVermoedelijk1947Papier

Indonesische poster, Penerangan tentara resimen I Gadjah II Soematera, vermoedelijk uit 1947, papier.


DSC03507Poster1945-1949PapierTxt
DSC03506Poster1945-1949Papier

Poster, 1945 – 1949, papier.


DSC03508KoranJavaIndonesiëJaartalOnbekendPapierInkt

Een deel van de tentoonstelling bevat voorwerpen die allemaal een heel eigen verhaal hebben en waarvoor het Rijksmuseum een poging gedaan heeft om het verhaal boven tafel te krijgen. Dit is een Koran, Java, Indonesië, jaartal onbekend, papier, inkt.


DSC03508KoranJavaIndonesiëJaartalOnbekendPapierInktDetail

Hier zie je in detail wat een prachtig boek het is. Bekijk de handgeschreven teksten eens.


DSC03510JoopHuetingOmgevingYogyakartaJavaDecember1948

Dit is het verhaal van Joop Hueting, omgeving Yogyakarta, Java, december 1948.


Morgen het vervolg.

Tu Wei-chang: De toekomst van nu

Tu Wei-chang

De toekomst van nu: de Bu Num beschaving in het Rijksmuseum

Sinds het begin van de 21ste eeuw werkt de Taiwanese kunstenaar
Tu Wei-cheng aan een reeks kunstwerken waarin hij een virtuele,
door hem bedachte beschaving creëert, de Bu Num.
Hij maakt objecten, graaft ze op, interpreteert en presenteert ze,
en gebruikt daarbij fascinerende elementen uit oude culturen.
En ook al ‘ontdekt’ hij als archeoloog specifiek de Bu Num cultuur,
toch laten zijn werken duidelijk de sporen zien van de moderne beschaving.
Feitelijk draait hij de onderzoekende blik om:
in plaats van het verleden vanuit een modern oog te interpreteren,
legt zijn werk de huidige beschaving bloot.
In deze interventie gaan de objecten uit de Bu Num beschaving
een dialoog aan met de oude culturen die te zien zijn in het
Aziatisch Paviljoen.

DSC03488BuNum


Een beetje verstopt in het Aziatisch Paviljoen van
het Rijksmuseum, is een bijzondere tentoonstelling
te zien: werk van Tu Wei-chang.
Over deze kunstenaar uit Taiwan kan ik eigenlijks
niets vinden op internet!
Dus het zijn de teksten die ik in het Rijksmuseum zag
die me moeten helpen een beeld te vormen van het proces
dat de kunstenaar volgt en de bedoelingen die hij heeft.
Maar het werk spreekt me erg aan.

DSC03483TuWei-chengBloemenDieBloeienAlsEenWeefselVanBrokaatTaiwan2017Brons

Een deel van: Tu Wei-cheng, Bloemen die bloeien als een weefsel van brokaat, Taiwan, 2017, brons. Alleen die titel al.


DSC03482TuWei-chengBloemenDieBloeienAlsEenWeefselVanBrokaatTaiwan2017Brons

Dit is het hele werk.


DSC03485TuWei-chengBloemenDieBloeienAlsEenWeefselVanBrokaatTaiwan2017Brons

Detail van Tu Wei-cheng, Bloemen die bloeien als een weefsel van brokaat, Taiwan, 2017, brons.


DSC03486TuWei-chengBloemenDieBloeienAlsEenWeefselVanBrokaatTaiwan2017Brons

Ik kreeg er geen genoeg van. Fascinerend.


DSC03487TuWei-chengBM0803Taiwan2008Kunststeen

Tu Wei-cheng, BM0803, Taiwan, 2008, kunststeen (geen idee wat kunststeen is).

DSC03489TuWei-chengBM0803Taiwan2008KunststeenTxt

DSC03487TuWei-chengBM0803Taiwan2008KunststeenDetail


DSC03490TuWei-chengEenVatVanVluchtendeZielenTaiwan2019Kunststeen

Tu Wei-cheng, Een vat van vluchtende zielen, Taiwan, 2019, kunststeen.


DSC03491TuWei-chengEenVatVanVluchtendeZielenTaiwan2019Kunststeen


DSC03492TuWei-chengEenVatVanVluchtendeZielenTaiwan2019KunststeenTxt


Domitianus, Julia Titi en Domitia Longina: deel II

Al zal het bij tijd en wijle lijken op een modeshow
is dit een verslag van de super serieuze tentoonstelling
God op aarde over de Romeinse keizer Domitianus.

DSC03447PriesterInDeGedaanteVanAnubisKopVanEenJakhalsTempelVanIsisPompei62-79NaChrFresco

Voor mij een van de topstukken op de tentoonstelling. Een fresco uit Pompeï. Een afbeelding van een priester in de gedaante van de Egyptische god Anubis met de kop van een jakhals. Tempel van Isis, Pompeï, 62 – 79 na Chr.


DSC03448PaneelUitDeTempelVanIsisMetCabraslangIchneumonOfFaraoratDruivenAcanthusbladPompei62-79NaChrFresco

Nog een fresco uit Pompeï: paneel uit de Tempel van Isis met Cobraslang en een Ichneumon of een Faraorat (het is schijnbaar meer een mangoest dan een rat). Verder met druiven en acanthusblad. Pompeï, 62 – 79 na Chr.


DSC03450IOArriveertInEgypteTempelVanIsisPompei62-79NaChrFresco

Dit deel van de tentoonstelling gaat over de manier waarop culturen elkaar beïnvloeden en hoe sommige culturen daar heel erg open voor staan. Io arriveert in Egypte, Tempel van Isis, Pompeï, 62 – 79 na Chr. Fresco.


DSC03452KopVanSoldaatMetHelmEersteBoogVanTitusRome81NaChrMarmer

Kop van een soldaat met helm. Deel van de eerste triomfboog van Titus (broer en keizer voor Domitianus), Rome, 81 na Chr. Marmer.


DSC03454PortretkopMogelijkTempelVanJupiterJunoEnMinervaRomeCapitool81-96NaChrMarmer

Portretkop mogelijk uit de Tempel van Jupiter, Juno en Minerva, Rome, Capitool, 81 – 96 na Chr. Marmer.


DSC03456MeleagerRoodharigeMythischeJagerDierentemmerKopieVanGrieksOrigineel4eEeuwVChrPompei1eEeuwNaChrRodeKalksteenVanRhodos

Laat ik het voorzichtig zeggen: niet zo mooi. Maar wat een verhaal. Meleager is een roodharige, mythische jager en dierentemmer. Hij werd als propagandamiddel, als voorbeeld gebruikt voor Domitianus. Het is een Romeinse kopie van een Grieks origineel dat uit de 4e eeuw voor Christus dateerde. Dit exemplaar stamt uit Pompeï, 1e eeuw na Chr. Rode kalksteen van Rhodos.


DSC03457MeleagerRoodharigeMythischeJagerDierentemmerKopieVanGrieksOrigineel4eEeuwVChrPompei1eEeuwNaChrRodeKalksteenVanRhodos

Maar de jachttrofee vond ik intrigerend. Of dit deel ook uit de 1e eeuw stamt weet ik niet. Een kop van een everzwijn (denk ik). Het publieksboek geeft na een eerste scan geen infi over dit beeld. Volgens mij komt het er niet in voor. De op zet van het boek is niet dat van een catalogus. Dus zijn voorbeelden niet snel te vinden in het boek (als ze er al in staan).


DSC03459SierreliefMetTheaterscenePomPeï1eEeuwNaChrMarmer

Sierreliëf met theaterscene, PomPeï, 1e eeuw na Chr. Marmer.


DSC03460TweeSchrijvendeDamesPomPeï45-79NaChrFresco

Twee schrijvende dames (op deze titel is wel wat af te dingen want slechts 1 vrouw geeft schrijfgerei bij zich. Ze is dus niet aan het schrijven. Waarschijnlijk kan ze dat wel). Pompeï, 45 – 79 na Chr. Fresco.


DSC03462DomitiaLonginaEchtgenoteDomitianusHerkomstOnbekend90NaChrMarmer

Wat een kapsel! Domitia Longina, echtgenote van Domitianus. Herkomst onbekend. 90 na Chr. Marmer.


DSC03464

Ik kan nu niet meer achterhalen van welk beeld dit de achterzijde is maar ik wilde laten zien dat niet alleen de voorkant opvallend was.


DSC03465DomitiaLonginaromeinseRijk90-100NaChrMarmer

Nogmaals Domitia Longina, Romeinse rijk, 90 – 100 na Chr. Marmer.


DSC03467JuliaTitiDochterVanTitusRomeinseRijk90NaChrMarmer

Wel uniek om dit allemaal bij elkaar te kunnen zien in Nederland. Julia Titi, dochter van Titus, Romeinse rijk, 90 na Chr. Marmer.


DSC03469GrafportretVanEenVrouwEgypte75-100NaChrPigmentMetVloeibareBijenwasPaneelvanLindenhout

Grafportret van een vrouw, Egypte 75 – 100 na Chr. Pigment met vloeibare bijenwas, paneel van lindenhout. Flavische mode.


DSC03471ZonnegodHellos-SolEnDomitianus'Numen(spiritueleKracht)RomeinseRijk87NaChrMarmer

Zonnegod Helios / Sol en Domitianus’ numen (= spirituele kracht), propaganda uit het Romeinse rijk, 87 na Chr. Marmer.


DSC03474SenatorenInTogaRomeinseRijkFragment50-75NaChrBrons

De slechte omgang met het establishment was een van de redenen voor de moord op Domitianus. Senatoren in toga, Romeinse rijk, fragment, 50 – 75 na Chr. Brons.


Alles bij elkaar fantastisch om te zien.
Ik heb weer veel geleerd.
Aanrader!

Domitianus, Julia Titi en Domitia Longina: deel I

Zoals altijd, ik bezoek een tentoonstelling en als het mag
maak ik foto’s van wat ik mooi vind, bijzonder, opvallend,
interessant enz.
Thuis bekijk ik de foto’s nog eens goed en lees ik de catalogus.
Dan blijkt soms dat ik veel gemist heb en soms dat ik de
voor mij interessantste objecten gefotografeerd heb.
Ga het zelf maar controleren in het Rijksmuseum van Oudheden.

DSC03426PortretVanDomitianus81-96NaChrMarmer

Portret van Domitianus, 81 – 96 na Chr., marmer.


DSC03427PortretVanDomitianusInLegeruitrusting81-96NChrMarmer-RomeinseDolkIjzerWestMaasEnWaal1eEeuwNaChr

Portret van Domitianus in legeruitrusting, 81 – 96 na Chr., marmer met een Romeinse dolk, ijzer, West Maas en Waal, 1e eeuw na Chr.


DSC03430DrieKeizersVanDeInTotaal12AanTweeArmbandenVespasianusTitusDomitianus19eEeuw

Drie van de 12 Romeinse Keizers in twee armbanden. Hier Vespasianus, Titus en Domitianus. 19e eeuw.


DSC03432WandmozaiekMetKandelaarGranaatappelstraatMidden1eEeuwGlasKalksteenSchelpen

Wandmozaïek met kandelaar, uit de Granaatappelstraat (waar de Flavius-familie woonde), midden 1e eeuw. Glas, kalksteen en schelpen.


DSC03434PortrtVanEenJongeManOostGalliëFrankrijk60-70NaChrBrons

Portret van een jonge man, Oost Gallië, Frankrijk, 60 – 70 na Chr., brons.


DSC03436HelmStagnoLombardoCremona70-96NaChrBrons

Helm, Stagno Lombardo, Cremona, 70 – 96 na Chr., brons.


DSC03438VloermozaiekCremonaPiazzaMarconiDomusDelNinfeoStanzaDiAriannaBeschadigd69NaChrDetail

Vloermozaïek, Cremona, Piazza Marconi, Domus del Ninfeo, Stanza di Arianna. Beschadigd in 69 na Chr. Detail.


DSC03440VloermozaiekCremonaPiazzaMarconiDomusDelNinfeoStanzaDiAriannaBeschadigd69NaChr

Vloermozaïek, Cremona, Piazza Marconi, Domus del Ninfeo, Stanza di Arianna. Beschadigd in 69 na Chr.


DSC03441Titus(BroerDomitianus)Rome79-81NaChrMarmer

Titus (broer van Domitianus), Rome, 79 – 81 na Chr. Marmer.


DSC03445VechtendeJongens(DeEenBijtDeAnserInHetBeen)RomeBadenVanTitus1eEeuwNaChrMarmer

Vechtende jongens (De een bijt de ander in het been), Rome, Baden van Titus, 1e eeuw na Chr. Marmer.


Aziatisch paviljoen

Vandaag was ik in Amsterdam.
Onder andere in het Rijksmuseum.
Ik ging kijken naar de tentoonstelling REVOLUSI!
maar kon het Aziatisch paviljoen niet met rust laten.
Er is nu te weinig tijd om veel over dit avontuur
te vertellen maar ik zag twee werken
die ik vandaag wil laten zien.

Denk eens na over de verschillen en overeenkomsten
tussen de twee werken.

DSC03478EdmundDeWaalAnIdeaForTheJourney2013PorseleinGlasHout

Edmund de Waal, An idea (for the journey), 2013, porselein, glas, hout.

DSC03477EdmundDeWaalAnIdeaForTheJourney2013PorseleinGlasHout


DSC03480HoofdVanEenBoeddhaChina550-650Marmer

Hoofd van een Boeddha, 550 – 650, China, marmer.

DSC03481HoofdVanEenBoeddhaChina550-650Marmer


Domitianus: God op aarde

Vandaag wilde ik beginnen over mijn verslag
van de tentoonstelling ‘Domitianus: God op aarde’
in het RMO in Leiden maar ik ben nog helemaal niet
aan de voorbereiding begonnen.
Hopelijk kom ik daar morgen aan toe.

Wel las ik – toevallig – het avontuur
‘De vloek van de dertig zilverlingen’ in de serie van
Blake en Mortimer, uitgevoerd door Jean van Hamme,
René Sterne en Chantal Spiegeleer.
Domitianus komt daar in voor op bijvoorbeeld
pagina 29 van deel 1 (veel verder ben ik nog niet).

IMG_7432BlakeEnMortimerDeVloekVanDeDertigZilverlingen


Laat ik de man anders even voorstellen:

DSC03426RMOLeidenDomitianus

Domitianus, Romeins keizer die leefde als god op aarde.


Ik ben niet sterk in mijn Romeinse geschiedenis (en dat is een
understatement). Daarom is het goed dat ik naar een
tentoonstelling kon die over één van de keizers gaat.

Wikipedia helpt mij:

Domitianus (Latijn: Titus Flavius Caesar Domitianus Augustus; Rome, 24 oktober 51 – aldaar, 18 september 96) was van 81 tot 96 keizer van het Romeinse Rijk. Domitianus was de derde en laatste keizer van de Flavische dynastie.

Domitianus’ jeugd en vroege carrière bracht hij grotendeels door in de schaduw van zijn broer Titus, die tijdens de eerste Joods-Romeinse oorlog militaire roem had geoogst. In deze situatie kwam geen verandering onder het bewind van zijn vader Vespasianus, die in 69 na de burgeroorlog die bekendstaat als het vierkeizerjaar, keizer was geworden. Hoewel Titus onder het bewind van zijn vader een groot aantal belangrijke ambten bekleedde, kreeg Domitianus weliswaar eervolle benoemingen, maar geen verantwoordelijkheden. Vespasianus stierf in 79 en werd opgevolgd door Titus. Aan diens bewind kwam twee jaar later echter een onverwacht einde toen hij in 81 door een dodelijke ziekte werd getroffen. Nog de volgende dag werd Domitianus door de pretoriaanse garde tot keizer uitgeroepen. Zijn bewind zou vijftien jaar duren – langer dan enige keizer ten tijde van het principaat had geregeerd sinds keizer Tiberius.

Als keizer versterkte Domitianus de economie door de Romeinse munten te revalueren. Hij breidde de grensverdediging van het Romeinse Rijk uit en startte een enorm bouwprogramma om de grote schade die Rome in de jaren zestig had opgelopen te herstellen. Belangrijke oorlogen werden uitgevochten in Britannia, waar zijn generaal Agricola een poging deed om Caledonië (Schotland) te veroveren en in Dacia (Roemenië), waar Domitianus er echter niet in slaagde een beslissende overwinning op koning Decebalus te boeken. De regering van Domitianus toonde totalitaire kenmerken; hij zag zichzelf als de nieuwe Augustus, een verlicht despoot voorbestemd om het Romeinse Rijk een nieuw tijdperk van schittering in te leiden. Religieuze, militaire en culturele propaganda bevorderde een persoonlijkheidscultus. Door zichzelf als censor voor het leven te benoemen probeerde hij de publieke en private moraal te controleren. Als gevolg daarvan was Domitianus zowel bij het volk als het leger populair. Het ontbrak hem echter aan de nodige sociale vaardigheden om zich ook populair te maken bij (delen van) de elite. Door leden van de Romeinse Senaat werd hij als een tiran beschouwd. Volgens Suetonius was hij de eerste Romeinse keizer die er op stond aangesproken worden als dominus et deus (meester en god).

Aan Domitianus’ regering kwam in 96 n.Chr. een einde toen hij door medewerkers van het keizerlijk hof werd vermoord.

DSC03427RMOLeidenDomitianus

Binnenkort meer.