Als lid van Drukwerk in de Marge ontving ik afgelopen dagen een pakketje met mooi drukwerk. Deze Koppermaandagprent en gedicht was er een onderdeel van.
Dit is het gedicht van Ingmar Heytze.
Dit gedicht schreef Ingmar Heytze op 12-12-2015 als in memoriam voor drukker Kees Thomassen.
Het werd voor Koppermaandag 2023 gedrukt door Avalon Pers, de Zwarte Hen Pers en Vers van de Pers.
De tekst is gezet uit de Spectrum, de Univers en de Folio.
De actie #12DagenCreatief is beeindigd op de dag voor Driekoningen
maar ik heb alle inspiratie nog niet kunnen ometten in werkjes.
De laatste keer was ‘Een portret van een man’ van Frans Hals
te zien en dat is de inleiding tot nog een paar kleedjes of gordijntjes
onder andere gebaseerd op details van genoemd schilderij.
Dus ga ik hier door waar ik gebleven was.
Hier heb ik in het boek (De heks en de archeoloog) een ondergrond gemaakt voor een proefje. Dat maken van een kleedje was zo lang geleden dat ik even wilde nagaan wat de werwijze ook weer was. Het is dus een soort van proefgordijn of proefkleedje.
Of ik blij wordt van het resultaat laat ik in het midden maar het werken met wasco was wel weer eens fijn.
Een afdruk van een detail van het schilderij is opgerold en platgevouwen. Zo ontstaan er verschillende vouwen op elkaar. Hoe meer vouwen hoe dikker het papier en hoe moeilijker knippen. Ik laat me hier aan de hand nemen door Hals door de zwarte vlakken op de vouw weg te knippen. Niet een vouw maar iedere vouw die ik tegenkom als ik het papier uitvouw. Door Hals te volgen worden de gaten veel minder geometrisch.
Vervolgens snij ik van het resultaat de interessante stroken af om die verder te bewerken. Bijvoorbeeld door eerdere knipsels uit het boek weer toe te voegen aan dit tussenresultaat. Binnenkort het eindresultaat van ‘Sloot’.
Al sinds de BoekAmbachtBeurs denk ik af en toe na over het boek
‘Mevrouw, mijn moeder’, geschreven door Yvonne Keuls.
Afgelopen jaar was het het boek dat in het kader van de
leesbevordering ‘Nederland leest’ werd uitgedeeld door het CPNB.
De Stichting Handboekbinden was er in geslaagd om voor leden
en belangstellenden een versie beschikbaar te krijgen
die nog in losse katernenen is.
Dit is mijn exemplaar in losse katernen van ‘Mevrouw, mijn moeder’ van Yvonne Keuls. Een roman over de Indische moeder van mevr. Keuls. Het boek heb ik nog niet gelezen. Dat ga ik pas doen nadat ik het ingebonden heb. Over mijn avontuur met dit boek gaat een serie van blogberichten waarvan dit de eerste is.
Yvonne Keuls (1931) werd geboren in het toenmalige Nederlands-Indië en kwam op zevenjarige leeftijd naar Nederland. Ze heeft meer dan negentig publicaties op haar naam staan, van toneelstukken en hoorspelen tot literaire televisiebewerkingen en romans. Midden jaren zeventig brak ze door bij het grote publiek met haar ‘sociale romans’, zoals Jan Rap en z’n maat en Het verrotte leven van Floortje Bloem. Veel van haar boeken werden bekroond en zijn uitgegroeid tot klassiekers van de Nederlandse literatuur. In december 2021 vierde Yvonne Keuls haar negentigste verjaardag en onlangs verscheen Gemmetje Victoria, een roman over een jonge vrouw die Keuls ontmoette in het opvanghuis waar ze vrijwilligerswerk verrichtte.
Bron: Nederland leest
Het boek zoals ik dat van de Stichting Handboekbinden heb gekregen omvat 13 katernen. Die katernen moeten nog op maat gesneden worden. Typisch doet een boekbinder dat nadat het boekblok in ingebonden, maar nog voordat het boek een band krijgt.
Al een tijdje denk ik na, ben ik op zoek naar een titel
waarvoor ik mijn eerste boekbeslag kan gaan maken.
Ik volg sinds kort een cursus edelsmeden.
Dat is geen beroepsopleiding, meer een edelsmeden voor hobbyisten.
Daarover was al het een en ander te lezen geweest op mijn blog.
Met kerstmis kregen we als kerstcadeau een geslepen steen en
de vorm en kleur van de steen was aanleiding om weer serieus
naar ‘Mevrouw, mijn moeder’ te kijken.
De titel onderstreept het begrip ‘vrouw’, dus ik wil het
boek een vrouwelijke uitstraling geven.
Daarnaast is de letter ‘M’ dominant in de titel aanwezig,
in drie woorden, drie keer als beginletter.
Afgelopen tijd zag ik nog eens filmpjes van
Bep van Gasteren. Op haar website zegt ze over haar activiteiten:
Ik maak boeken en dozen. Ik gebruik daarbij niet de klassieke bindwijzen, maar de zgn creatieve bindwijzen.
Bron: Boekendoos.
Ze liet op een van haar filmpjes een binding zien met
Zaansch Bord als materiaal voor de boekband en met allerlei
creatieve bindwijzes. De criss cross stitch (soort van
kruissteek) die ze daarbij gebruikt is voor mij de inspiratiebron
om iets dergelijks te doen op de rug van het boek.
Dus ik ga een binding maken waarop ik een ‘M’ van metaal wil bevestigen met daarop de geslepen steen (zoisiet met robijn, donkerrood en roze van kleur). Op de foto is het metaal alpaca (een zilverkleurige legering op basis van koper). De komende tijd ga ik leren een kast voor een steen te maken. Dit wordt dan mijn meesterproef. De kast en de steen bevestig ik dan op de letter ‘M’ die ik eerst ga uitzagen. De letter bevestig ik dan met de klamptechniek die ik eerder leerde te gebruiken. Een staafje zilver gaat dan door de letter en de plat van het boek om aan de achterzijde geklonken te worden. Die klamp gaat uit zicht aan de achterkant van het plat door het schutblad dat het plat aan de rug en het boekblok gaat bevestigen. Klinkt ingewikkeld maar valt wel mee (hoop ik).
Omdat ik hier meerdere technieken gebruik die ik niet eerder heb toegepast moet ik wel een en ander beter voorbereiden dan wanneer ik een eenvoudige binding maak. Zo heb je bij een cross stitch binding een veelvoud van twee katernene nodig. ‘Mevrouw, mijn moeder’ bestaat uit 13 katernen en geen van die katernen kan ik weglaten. Ik ga dus een katern bijmaken dat leeg zal blijven als een serie pagina’s voor aantekeningen. Die cross stitch binding techniek doet meerdere dingen: het maakt een patroon aan de buitenkant van de rug maar bindt tegelijk de katernen aan de rug. Het boek op maat snijden nadat het gebonden is, lijkt me geen goed idee. Daarom zal ik het boek straks eerst snijden. Het idee is om drie keer de letter ‘M’ op de rug zichtbaar te maken. Daarbij is het idee om de letters uit te voeren in verschillende kleuren en de kruissteken er om heen in één kleur.
Om veel vrijheid te hebben om aan het voorplat te kunnen werken kies ik voor de bindwijze ‘opgelegde platten’. Die heb ik eerde gebruikt. Daarbij maak je een rug voor een boek die je aan het boekblok bevestigd. Pas daarna maak je het voor- en achterplat er aan vast. Dus onafhankelijk van het boekblok en de rug kun je dan werken aan de voor- en achterkant van het boek. De rug ga ik maken van Zaansch Bord en bij de recente Boekambachtbeurs kocht ik vier kleuren. Een van deze kleuren gaat dus de rug worden.
Als bindgaren ga ik borduurzijde gebruiken. Via mijn moeder heb ik een voorraad borduurgaren gekregen in allerlei kleuren van een tante die al lang geleden overleden is. Maar sinds de opheffing van mijn werkplaats had ik het garen niet meer gezien. Dus ik moest op zoek en heb het gevonden.
Van de band van mijn enveloppenboek was nog een strook Zaansch Bord over. Groot genoeg om op werkelijke schaal de ross stitsch uit te proberen. Je ziet op de foto dat mijn potloodmarketing op het Zaansch Bord overeenkomt met de snijtekens die op de katernen staan. Dus hier kan ik een proefje gaan maken.
Ik heb dan al besloten om af te wijken van de cross stitch binding in de zin dat niet alle kruissteken ook daadwerkelijk door de katernen zullen gaan. Ik ga de rug dus ‘borduren’ en ‘binden’ met kruissteken. Voor iedere letter kies ik voor 5 regels kruisjes. De letters worden omringd met kruisjes van de ‘neutrale’ kleur. De eerste regel, de regel tussen de eerste en tweede letter, de regel tussen de tweede en de derde regel en de laatste regel worden de ‘bind’-regels.
Dan ontstaat dit beeld. Daarbij zijn nu de breedte en de hoogte van de kruisjes niet meer van belang voor het binden. Maar in het begin was dat wel. Hier ga ik uit van een breedte van 4 centimeter en een hoogte van 7 centimeter voor de eerste letter. Maar 4 centimeter is eigenlijk te breed voor het boekblok. Het huidige boekblok (13 katernen) is 2 centimeter dik.
Nu ik gaten wil voorprikken kom ik tot de ontdekking dat ik materiaalpech heb. Ik heb geen els (priem) meer met complete naald. Dus heb ik gisteren die meteen gekocht maar intussen moet ik verder met wat ik heb. De linkse els met een boekbindnaald hoewel die niet precies in de houder past.
Dit zijn de gaten die ik nodig heb voor de eerste letter. Straks moet ik dus vanaf de goede kant prikken en niet zoals hier vanaf de achterkant. De gaatjes zijn zo minder mooi.
Om te oefenen heb ik de letter in het zwart uitgevoerd. Het niet waxen van de draad maakt het naaien moeilijker. Dus ik moet mijn was gaan opzoeken.
Als ‘neutrale’ kleur heb ik nu even wit boekbindersgaren gekozen. Omdat ik hier borduur en niet bind, hoef ik geen rekening te houden met de beperkingen waar je mee te maken krijgt als je meteen de katernen gaat binden. Als je katernen gaat binden kun je niet zomaar vanuit het centrum van katern 1 naar katern 2 overspringen. Als je borduurt kan dat wel. Daarnaast is een punt van aandacht dat je ieder kruisje op dezelfde manier maakt. Dus bijvoorbeeld steeds als eerste onderdeel van de steek linksboven beginnen door uit de rug te komen met de draad en rechtsonder in de rug te steken, dan als tweede onderdeel rechtsboven uit de rug te komen (je moet immers in het katern blijven) en dan linksonder afsluiten.
Dat laatste aspect (niet verspringen van katernen) wordt toegelicht
in de volgende video op YouTube: Cross stitch binding door Compass & Ink.
Als je de kruissteken oefent op de manier die je nodig hebt om er tegelijk mee te kunnen binden dan zal het beeld aan de achterkant er uit zien zoals op bovenstaande foto links. Alle bewegingen aan de achterkant blijven allemaal in dezelfde verticale rij met gaten. Bij borduren is die discipline niet nodig. Dan kan een beeld zoals aan de rechtse kant eenvoudig ontstaan en dat is dan ook geen probleem.
Wat heb ik verder nog geleerd:
= ik moet er voor zorgen de gaten nog preciezer te maken
qua positie;
= één laag Zaansch Bord is misschien niet stevig genoeg.
Ik had al het plan opgevat om het Zaansch Bord aan de
achterkant te bekleden met gaas of textiel;
= de gaten van buiten naar binnen maken;
= gebruik garen met was;
= de letters moeten smaller en dan waarschijnlijk ook
minder hoog. Hierdoor ontstaat op de rug wel meer
ruimte om bijvoorbeeld de letters over meer regels
te maken. Het letterbeeld zal daardoor beter worden.
Misschien geldt hetzelfde ook voor het aantal steken
in de breedte….
Deze keer geen groenteparade maar meteen de soep.
Een parade van erwten, broccoli, aardappel en
Italiaanse kruiden is niet zo’n spannende foto.
Dus meteen de soep.
Een heerlijke soep trouwens.
Vandaag de kerstkrans ontmanteld en omgebouwd to kandelaar.
Zou zo’n ras bestaan, pluiskip.
De kippen in het Valkenberg verrassen je steeds weer.
Ze zorgen voor een ochtendritueel met hun gekraai
en de soorten die er ziet!
Deze had ik niet eerder gezien.
Breda, Valkenberg.
Allemaal gezien in Florence, eerder dit jaar.
Lorenzo Monaco, Adorazione dei Magi il Redentore i Profeti Isaia e David, circa 1420. Tempera on wood.
Gentile da Fabriano, Adorazione dei Magi, 1423. Tempera on wood (detail, no predella).
Leonardo da Vinci, Adorazione dei Magi, circa 1481 – 1482. Oil on wood.
Albrecht Dürer, Adorazione dei Magi, 1504. Oil on panel.
Benozzo Gozzoli, Palazzo Medici, The Magi Chapel, 1459 – 1460. Of de drie afbeeldingen ook de drie koningen zijn durf ik niet te garanderen. Het was zo indrukwekkend. De fresco’s beslaan meerdere muren.
Benozzo Gozzoli, Palazzo Medici, The Magi Chapel.
Dan heb ik het over de werkzaamheden aan de Verlengde Mark in Breda.
Het witte gebouw dat in het licht baadt is het voormalige kadastergebouw. Nu een bedrijvengebouw. Bljikbaar gaan de verhuurzaken goed.
Als je door de binnenstad loopt vind je
de meest vreemde dingen op straat.
Wat zou dit zijn?
Alert state A.
Gebouwd als Stadhuis. Kantoren voor de hogere ambtenaren. Wat een luxe!
We begonnen in de eregalerij met de Nachtwacht van Rembrandt.
Titus en Zelfportret als apostel Paulus.
De foto van het briljante glas, dat ook op het schilderij staat waar deze twee details van komen, met de verschillende vormen van een schittering van het licht ontbreekt. Die foto van dit werk van Pieter Claesz (Stilleven met kalkoenpastei, 1627) was bewogen.
Adam van Vianen, zoutvat met sater, 1622, zilver.
André-Charles Boulle, Twee toiletkoffers, 1685 – 1690, naald- en eikenhout beplakt met schildpad, messing, tin, verguld brons.
Melchior d’Hondecoeter, Een pelikaan en ander gevogelte bij een waterbassin, “Het drijvend veertje”. Olieverf op doek, circa 1680.
Helaas zit de vakantie er al weer op en heb ik veel mider
tijd dan vorige week om dagelijks te werken met het inspirerende
materiaal van #12DagenCreatief.
Afgelopen weekend was ik al aan een ‘kleedje’ begonnen.
Een heel eenvoudige start.
Twee rijtjes met sterren zo gepositioneerd dat de kraag van het portret dat Frans Hals gemaakt heeft goed zichtbaar is. In tegenstelling tot andere schilders uit de periode (begin 17e eeuw) is Hals geen fijnschilder maar durft hij met grovere kwaststreken zijn afbeelding weg te zetten. De kraag was het detail dat me deed denken aan een ‘kleedje’.
Natuurlijk zit achter het ‘kleedje’ het hele portret. (Frans Hals, Portret van een man, oil on canvas, 1635).
Breda, Grote Kerk.
Een van de inspiraties gaat over het maken van een weefsel.
Er aan verwant (voor mij) is het maken van een ‘kleedje’.
Maar eerst concentreren op weefsel.
Ik gebruik het kleurige scheursel met mooie en verschillende
lettertypes.
Wat als ik dat scheursel eens in 10 stroken scheur…
Hier zijn de 10v stroken. Idee is om deze 10 stoken te weven in twee naast elkaar liggende pagina’s.
Dit geeft een beeld van hoe het scheursel er uit zag.
Het leuke aan deze activiteiten is dat je steeds weer een nieuwe werkwijze moet bedenken en die je steeds bestelt op basis van tussentijdse evaluaties. Je ziet dat ik de plaatsen waar de insnijdingen gaan komen markeer met twee puntjes. Dan trek ik de lijn tussen steeds twee punten. Die snij ik in en zo ontstaat het patroon waarin de scheursels zich bewegen.
Halverwege. Je ziet dat ik de tekst lees en dan de toepasselijke woorden omcirkel. Die cirkels vermijd ik bij het ‘weven’.
Vandaag heb ik het afgerond. De kleuren deden me besluiten alle woorden te boekselen die iets te maken hebben met zintuigen of zintuigelijke waarnemingen. Plots doken er ook twee namen van kleuren op….
Zachtrood…
…en indigoblauw.
Nog voor het opruimen van de paden in het Valkenberg
vond ik een groep afgewaaide zaaddozen.
Het zal wel een bekende boom zijn waar dit vandaan komt maar aan de hand van de zaaddozen kan ik de boom niet bepalen.
Al een tijd geleden begon ik aan een enveloppenboek.
Ik maakte een boekblok van gebruikte enveloppen die
allemaal, min of meer, dezelfde grootte hebben.
Dat boekblok ging vrij snel.
het boek kan gebruikt worden als een soort van notitieboek.
De papiersoorten verschillen en er zijn enveloppen tussen
die een venster hebben.
Tijd om het boek af te maken.
Op de BoekAmbachtBeurs kocht ik Zaansch Bord van
De Zaansche molen. Dat ga ik gebruiken.
Om de juiste maat te bepalen en om uit te vinden hoe
ik het vouwen het best kan benaderen, gebruik ik een mal
van papier van een reclameblad over vis.
Het idee is om voor de platten een dubbelgevouwen stuk Zaansch Bord te gebruiken. In de vouw past dan het buitenste blad van de buitenste envelop. Ik kan ook lijm gebruiken maar op deze manier kan het boekblok altijd nog eenvoudig vervangen worden.
De mal kan ik gebruiken om vast te stellen hoe ik het Zaansch bord het best kan snijden.
De randen van het Zaansch Bord zijn ‘rafelig’. Dat snij ik er niet af. Het voegt een extra aspect aan een boek toe.
Het Zaansch Bord laat zich gemakkelijk verwerken.
De rug wil ik versterken en de versterking dient meteen aan aanhechtpunt voor het lint waarmee het boek gesloten kan worden en de elastiek waarmee ik boekband hecht aan het Zaansch Bord.
Voor het zwarte elastiek maak ik gaten die bijdragen aan de decoratie van het boek.
De linten lopen langs beide platten. Steeds lopen de linten, afwisselend langs de buiten- en binnenkant.
Ook het elastiek loopt aan beide zijdes van de rug en dan door het midden van het boekblok waar de twee uiteindes met elkaar worden geknoopt. Het boekblok kan er nog steeds uit als het moet.
Ook het tweede boek is afgerond in deze eindejaarsvakantie.
Om de scheursels te kunnen bewaren in het boek van Hubert Lampo maak ik kleine enveloppen. Simpel: vouw de onderste hoek van de bladzijde naar binnen. Lijm het omgevouwen deel aan de rugkant vast op dezelfde bladzijde. De scheursels steken als frieten uit een zak met friet.
De door mijzelf tot ‘Stekkerman’ benoemde tekening van Cyprian Koscielniak, is de eerstevan de maaksels in het kader van 12 dagen creatief. Dit is het uitgangspunt.
Voor nu is dit het resultaat.
In een van de inspiraties werd gesproken over het maken
van een kleedje. Een ander had het over een weefsel.
Weer een ander gaf als inspiratie het maken van foto’s
van een opvallende structuur.
Toen ik in het Rijksmuseum was combineerde ik dat in
mijn gedachten en maakte alvast foto’s die ik er bij
ga gebruiken.
Frans Hals, Portret van een man, oil on canvas. Circa 1635.
De kanten kraag die met losse kwaststreken is weergegeven levert een structuur op maar is tegelijk een ‘kleedje’.
Wordt vervolgd.
Als een volkomen verrassing ontving ik een
kerst- en nieuwjaarsgroet van de Stichting Desiderate.
Prachtig uitgevoerd met typisch Amerikaanse kerst illustraties.
Thomas Nast, Merry old Santa Claus. Harper’s Weekly, January 1 1881.
George T. Tobin. Cover of St. Nicholas. Illustrated magazine for boys and girls, December 1913.
J.B. Geyser, The night before Christmas.
Deze week was ik weer even in het Rijksmuseum.
Met gasten uit Italië en dan bekijk je weer eens andere
dingen dan wanneer je voor een grote tentoonstelling
gaat. Ik maakte weer wat foto’s en thuis gekomen
bleek dat er veel foto’s een relatie hebben met
het drukproces.
Toegeschreven aan Elias Verhulst, Dwergooruil (onder aan de tekening staat volgens mij als naam “Stokuil”), Otus Scops, penseel in bruine inkt en dekverf, gehoogd in wit, potlood, 1596 – 1601.
Toegeschreven aan Anselmus Boëtius de Boodt, Diverse paddenstoelen, penseel in bruine inkt, waterverf en dekverf, over zwart krijt,gehoogd in wit, 1596 – 1601.
Dat de Historia Naturalis-albums slechts drie keer in vier eeuwen zijn verkocht, verklaart de uitstekende staat van elke tekening.
De kleuren – zoals het krachtige rood en heldere geel en oranje op dit blad – zijn nog net zo fris als toen ze werden aangebracht.
Aan de donkere verkleuring in de rechter bovenhoek is te zien dat het blad wel waterschade heeft geleden, voordat het in de 19de eeuw opnieuw werd ingebonden.Bruikleen van een particulier, 2017.
RP-T-BR-2017-1-11-56
De boeken trokken zo mijn aandacht dat ik niet gelet heb of er een algemene beschrijving van de boeken die er lagen te lezen was (hun herkomst, samensteller enz).
Jan Davidsz de Heem, Stilleven met boeken, olieverf op paneel. Circa 1625 – 1630.
Gravure van Magdalena de Passe, naar Adriaen van de Venne, De ontvoering van Europa, cira 1625 – 1637. Opgenomen in het boek Les Metamorphoses d’Ovide, Brussel, 1677.
Magdalena de Passe, Tobias en de engel, 1615.
Jan Lievens, Stilleven met boeken, olieverf op paneel, circa 1627 – 1628.
Schijn bedriegt. Dit boek is in werkelijkheid een drinkbeker.
Drinkbeker, Raeren, circa 1600 – 1615, geglazuurd steengoed.
Deze keer bezocht ik de eregalerij en de omliggende zalen.
De volgende keer toch weer eens een ander deel ook bezoeken.
Gisteren was ik in Amsterdam en was even in de kerk op het begijnhof. Daar zag ik deze mooie kerststal.
In dezelfde kerk.
Argusvlinder 