Vanmorgen zag ik een wagen met grote aanhanger het Kasteelplein oprijden. Mijn indruk was dat de lading bestond uit kerstbomen. Maar vanavond was daar op het Kasteelplein niets meer van te zien. Misschien heb ik het helemaal fout gezien. Toch een aardige foto.
Aan het eind van de dag liep ik door de Willemstraat in Breda. Daar stond wel een grote kerstboom met verlichting en er stonden vlaggen voor Betoverend Breda.
Vandaag is de ‘Beurs voor bijzondere uitgevers’ in Amsterdam.
Helaas kon ik daar niet naar toe.
Maar ik ben er zeker van dat een aantal van de mensen van wie ik
in dit bericht producten toon of noem, op die beurs aanwezig
zullen zijn als gast of als exposant.
Dus het geeft mij de kans om een juweel van drukwerk te laten
zien die ik een tijdje terug kocht op de BoekKunstBeurs in Leiden:
De vergeten letters, een project van Hans van Eijk (In de Bonnefant)
en Jan Klerken (acerPERS).
Deze twee margedrukkers nodigde alle drukkers in Nederland (en België?)
uit om rond het thema ‘Vergeten letters’ een drukwerk te maken.
Vermoedelijk was het A3-fromaat het uitgangspunt.
De doos met meer dan 30 drukwerken die ik kocht in Leiden.
Kiezen is de niet-gekozenen te kort doen.
In dit bericht toon ik een aantal prachtige werken maar
dat wil niet zeggen dat degene die ik niet koos,
niet mooi zijn.
Dit is gewoon een eerste oppervlakkige selectie.
De omslag van de inhoudsopgave.
Hier de inleiding en een overzicht van de 33 inzendingen.
Omdat alle 33 inzendingen individueel tonen wel erg veel ruimte vraagt, hier een overzicht van de eerste 15.
Deze omslag is blauw. De foto geeft de kleur niet helemaal juist aan. Op de vorige foto is dit de meest linkse op de bovenste rij: Wijn & een vergeten letter, gedichtjes van Wynand van de Vin, Mercator Pers. Op de vorige foto zie je de kleur van de omslag correct.
een vergeten letter
creatief zetten
is zetten en dichten
tegelijkertijd
dat kan een hobby zijn
vaak ook noodzaak
voor een dichter
met te weinig tijd
die ook zetter is
dan komt het voor
dat zo’n letterzetter
neer gaat letten
op het dichten
dan op het zetten
en als hij dan niet goed oplet
en geen corrector op hem let
wordt de niet gezette letter
een vergeten letter
Wynand van de Vin
In veel inzendingen is een colofon opgenomen met vermelding van gebruikt papier en lettertype(s). Nog even over de blauwe omslag. Dat is zo’n fijn fluweelzacht papier. Deed me meteen aan wijn denken.
Bij deze inzending van Jelly Nijhuis van The Freemont Press is een afbeelding van een letterbak in de omslag verwerkt. Blinddruk.
Binnenin een mooi, zacht, semi doorzichtig blad met vezels.
Dan volgt het drukwerk met een citaat van Eleanor Roosevelt.
Als een Werkman is Roosje Keijser van De zwarte hen pers aan de slag gegaan met ‘Gemengde berichten’.
De vergeten letters van Nelleke Boomsma van de Vogelboompers.
De tweede helft.
Tot mijn verrassing zag ik die lettersprookje van Lien van Horen, ze heeft het zetwerk laten doen door Cees Smolders van het Nederlands Drukkerij Museum in Etten-Leur. Daar heb ik ook een tijd, met heel veel plezier, een opleiding handzetten gevolgd bij Cees Smolders.
Iedere ontwerper en drukker kiest zijn eigen invalshoek en dat levert heel verrassend werk op. Hier van Steph Heyvaert en Katrien de Nil.
Françoise Vogelenzang, Vogelboompers.
Een heel uitgebreide inzending is die van Karel F. Gildemacher van De Hynsteblom: Fergetten Letters. Over vergeten letters en de geschiedenis van de spelling van het Fries.
Virusgrafiek kwam met meerdere inzendingen en had die gebundeld. Dit is Izaak Brunke met ‘Gevlogen’.
Harriet Rademakers met ‘Blauwdruk voor een vergeten landschap’ (misschien staat de foto wel op zijn kop).
35 Kleuren. Vijfendertig! Het Vergeten letterfeest van acerPERS.
Het verhaal van de letters staat op de kaft van dit ingezonden werk van Sander Pinkse. Hij gebruikt letters die vergeten waren en die in het verleden Willem Sandberg gebruikte voor drukwerk van het Stedelijk. De drukkerij die Sandberg gebruikte was de Stadsdrukkerij Amsterdam. Vandaar.
Misschien had is toch alle 33 drukwerkjes moeten laten zien……
Vanochtend weer even aan het boekselen geweest.
Maar dan wel kerstboekselen.
Op het terrein van de FutureDome (de voormalige koepelgevangenis
in Breda) staan op de luchtplaatsen een groot aantal
bushokjes en telefooncellen.
Een paar weken geleden zijn van een van de bushokjes twee ruiten
vernield. Dat klas verkruimeld meer dan dat het breekt.
Dat kan ik goed gebruiken voor een glazen kerstboom.
Okay, dat is geen boekselen meer, maar ik vond het wel
een leuk idee.
Eerst met de grotere stukken de onderkant van een boom gemaakt. Gelukkig plakt zo’n hobbylijm alles aan elkaar.
Daarna heb ik het onderstuk op een stukje karton gezet en heb ik de boom afgemaakt. Grote vraag is of ik er nu nog sneeuw op moet aanbrengen?
Het raam van mijn werkplaats raakt steeds voller maar op de vensterbank is nog veel ruimte.
Vandaag is er naast de glazen kerstboom nog een boom bijgekomen (beide rechts).
Een paar weken terug kocht ik dit stuk perkament. Afkomstig van een geit en vervolgens bruin gemaakt. Mooie kleur vond ik voor het boekje dat ik aan het maken ben.
Al een tijd heb ik een groot kerkboek te logeren.
Van dit boek heb ik uitgezocht wie de drukker was, wie de boekbinder
was en heb daar een verhaal van gemaakt.
Aangevuld met foto’s en een beschrijving van de inhoud en
van de staat van het boek (voor zover ik dat kan beoordelen,
restauratie is niet mijn ding).
Van de tekst wil ik twee ecemplaren maken: één voor de eigenaar
van het kerkboek en één voor mij.
Dit is de tekst: ‘Pennen over een kerkboek’. Gemaakt met mijn tekstverwerker en geprint bij de copyshop.
Het perkament is erg dun (en heel moeilijk te verwerken vond ik), te dun om daar het katern aan te naaien. Daarom dat ik twee leren stroken uit een oude tas heb gesneden om de rug te versterken.
Zo gaat het er dan uitzien.
De etiketten zijn van handgemaakt Saa-papier uit Laos. Bewust de randen nat gemaakt en een beetje gerafeld om het authentieker te laten lijken. ‘Justinus’ is een grapje voor insiders.
Met het koordje erom gaat mijn exemplaar in mijn verzameling.
Volgens de web site van The Lonely Planet bevat dit museum onder
andere de collectie van een Duitse priester die in Chichicastenango werkte:
Chichi’s archaeology museum holds the collection of Hugo Rossbach, a German who served as the town’s Catholic priest until his death in 1944. It includes some beautiful jade necklaces and figurines, along with ceremonial masks, obsidian spearheads, incense burners, figurines and metates (grindstones for maize). A second hall features a portrait gallery of cofradía leaders.
Dit boek beschrijft op deze pagina’s links in een taal die ik niet herken en rechts in het Spaans het bekendste manuscript: Popol Buj of Popol Vuh. ‘Vuh’ = boek, het boek van de raad.
Wikipedia:
De Popol Vuh (K’iche’: Popol Wu’uj) is een historisch-mythologische tekst van de K’iche’ (in de oude spelling: Quiché), een Mayavolk uit Guatemala, die kort na de Spaanse verovering voor het eerst in Europees schrift werd uitgeschreven (midden 16e eeuw). Het document werd vermoedelijk opgesteld door leden van de K’iche’-adel om in de beginnende koloniale maatschappij de eigen positie te legitimeren.
Ik ga graag in Nederland naar musea en in het buitenland
is dat niet anders. Groot of klein, dat maakt niet uit.
In de drukte van Santo Tomas en de zondagmarkt, is het even rust
in dit bijzondere museum.
De omstandigheden, verlichting en de oude vitrines zijn misschien
niet ideaal maar dat wordt goedgemaakt door de sfeer, de voorwerpen
en de toewijding van de mensen die het museum draaiend houden.
Niet overal staan verklarende teksten bij. Misschien heb ik die over het hoofd gezien en waren ze er wel.
Op het laartje staat: Nicoya Polycromo (polychroom of meerkleurig) Sureste de Mesoamerica Preclásico Temprano (Vroeg pre-klassiek).
Bij dit voorwerp stond een kaartje met de volgende tekst: Chama (vlam) Clasico Tardio (laat-klassiek), Tierras Bajas (laagland).
Ergens in Museo Arqueologico Rossbach kon je naar buiten kijken en had je dit uitzicht.
In meerdere talen hing waarschijnlijk dezelfde tekst. Dit is natuurlijk de Engelse versie. Het vertelt eigenlijk meerdere verhalen: de geschiedenis van de stad, de bevolking die hier woont en verhaalt van de verschillende gewoontes. Het beschrijft ook het belangrijkste feest in het jaar: Santo Tomas.
Chichicastenango
The name means, “place of nettles” and was founded by Quichés who fled from the destruction of Utatlán.
They settled close to Chaviar, commercial emporium of the Cakchiquels.
Today the quiché indians continue calling the town “Siguan Tinamit” which means “Place surrounded by ravines” and they called themselves “Mashenos” derived from Max which at the same time means Tomas.
Chichi, as it is popularly called, is located 145 kilometers from Guatemala City.
From early age the women learn the art of weaving an a waistheld loom.
The “huipiles” carry symbols that represent the universe as well as lightning, corn, cardinal points, the sun and a beveled bird.The men weave their belts and wool jackets for their black suits.
The jacket and pants are very similar to those used by Spanish soldiers during the colony.
The wooden masks that dancers use and which symbolically bring them closer to their gods are manufactured in Chichicastenango.
A mask factory and a were house (warehouse?) that keeps the costumes for the dancers and rents them the outfits, is located in the last house on the trail to Pascual Abaj.
There are fourteen ‘cofradias’ (brotherhoods) in Chichicastenango, each with six or eight brothers of different rank and responsibilities.
Each “cofradia” is in charge of guarding a saint, which is keep (kept) in the house of the first mayor.
The saint is only taken out for processions and selected festivals.
The festive days of the Christian calendar are splendidly celebrated with fireworks, music and much color, and start the town’s most important fiesta, which takes place the 17th to 21st of December in honor (of) Santo Tomas.
Processions and traditional dances like La Conquista and El Torito take place.
This is one of the three towns where the daring acrobatic act “El Palo Volador”, of the pre-hispanic origin takes place, in honor of the sun.
Korte samenvatting:
De naam Chichicastenango komt van ‘plaats met brandnetels’.
De oorspronkelijke bewoners zijn de Quichés.
De vrouwen leren op jonge leeftijd te weven.
De ‘huipiles’ zijn de blouses met typische geweven voorstellingen.
Mannen maken hun zwarte pakken van wol.
De houten maskers worden gebruikt bij de dansen.
Er zijn 14 ‘cofradias’ of broederschappen of buurtschappen
in Chichicastenango en ze zijn religieuze organisaties.
Christelijke feestdagen worden met vuurwerk, processies en
traditionele dansen gevierd.
Een speciale plaats neemt ‘El Palo Volador’ in, jonge mannen
die acrobatische toeren uithalen in een hoge paal,
boven het publiek.
Wikipedia heeft een pagina over de Quiché:
De K’iche’ of Quiché zijn een Mayavolk woonachtig in Guatemala. Met ongeveer 2.300.000 zijn zij het talrijkste van de Mayavolkeren.
De K’iche’ leven in het middenwesten van Guatemala, voornamelijk in het naar hen genoemde departement El Quiché, en in de departementen Quetzaltenango, Sololá en Totonicapan. Het gebied waar de K’iche’ leven is overwegend bergachtig. Ook leven er emigrantengemeenschappen in Mexico en de Verenigde Staten.
Het woord K’iche’ betekent ‘veel bomen’ in het K’iche’, en is de benaming die zij aan hun leefgebied gaven. Van de vertaling in het Nahuatl, Cuauhtemallan, is de naam Guatemala afkomstig.
Terwijl de Maya’s van Yucatán en El Petén op hun hoogtepunt waren tijdens de klassieke periode, viel het hoogtepunt van de precolumbiaanse K’iche’ in de postklassieke periode. Het K’iche’-koninkrijk Q’umarkaj werd in het begin van de 12e eeuw gesticht, wist een groot deel van de Guatemalteekse hooglanden onder controle te krijgen, en veranderde in een welvarend handelsrijk. De 15de-eeuwse K’iche’ zijn vooral bekend uit de Popol Vuh (K’iche’: Popol Wu’uj), een inheems geschiedenisboek dat kort na de Spaanse verovering is opgesteld.
Aan het eind van de 15e eeuw werden de K’iche’ tot vazallen van de Azteken. De Spanjaarden, geleid door Pedro de Alvarado, vielen in 1523 Guatemala binnen, gesteund door de Kaqchikel, de traditionele vijanden van de K’iche’. In februari 1524 werd de laatste K’iche’-heerser, Tecún Umán, gedood door Alvarado.
In de jaren 1980 hoorden de K’iche’ tot de grootste slachtoffers van de Guatemalteekse genocide.
De mensenrechtenactiviste Rigoberta Menchú, winnares Nobelprijs voor de Vrede in 1992, is een K’iche’.
Deze foto geeft een beeld van het museum.
In een achterzaaltje, tegen de muur, stond een schaalmodel van de hoge paal met het ‘platform’ die gebruikt wordt bij ‘El Palo Volado’.
Altijd leuk, zo’n museum.
Nee, natuurlijk niet. Vanochtend zag ik dit spinnenweb dat helemaal bedekt was met rijp.
De spinnenwebben worden door het rijp veel beter zichtbaar. Prachtig om te zien!
Ben vandaag nog heel even aan het boekselen geweest (knutselen met boeken) in het kader van de kerst. Deze letters liggen nog te drogen en kunnen dan ook opgehangen worden.
Vandaag werd ik verrast.
Ik liep door het Valkenberg en zag dat Hercules terug
op zijn plaats staat.
Op dat moment had ik weinig tijd en maakte snel deze foto:
Hercules op de sokkel in het Valkenberg.
Later op de middag kon ik deze foto nog maken. Mooi dat het beeld weer terug is.
Het is een soort van voorbeschouwing. Ik heb het boek nog niet kunnen lezen want het zat vandaag bij de post: Xerxes in Griekenland – De mythische oorlog tussen oost en west door Jona Lendering. Maar Jona en zijn eerder werk kennende durf ik dit best ongelezen aan te prijzen.
….laat zich niet zo mooi op de foto zetten als ik wel
graag zou willen maar het leverde toch een mooie foto op.
Het Kasteel van Breda op de voormalige KMA in Breda. Gefotografeerd vanuit het Valkenberg.
De processie gaat naadloos over in de markt.
Natuurlijk zijn de mensen al druk bezig hun kerstinkopen te doen
terwijl de marktlui tegelijk oog houden voor de toeristen.
In 2018 schreef ik:
De avond ging over in de ochtend. Het vuurwerk, de muziek, al het lawaai ging gewoon door. Tel daar de bussen met de claxons bij. Knappe jongen als je daar door heen slaapt. Ik niet dus. Maar dat de vroege ochtend onrustig zou zijn had ik al wel ingecalculeerd in verband met de zondagsmarkt. De markt was druk, kleurrijk, gewoon leuk. Ik heb er nog gesproken met een vrouw uit Haiti (die al vier houten maskers gekocht had) over de maskers en hun prijs. Wij vinden de maskers te groot. Dus nog even niets gekocht.
De markt is druk.
Er zijn groenten te vinden en fruit en vlees, textiel, huishoudelijke producten, aardewerk en al het andere wat je maar kunt bedenken.
Op de trappen van de Iglesia Santo Tomas kun je bloemen kopen.
Volgens mij zijn de gedachten van de mensen nog voor een deel bij het feest van Santo Tomas en voor een deel al bij het kerstfeest.
De sfeer is ontspannen.
Deze maskers zijn voor de toeristen bedoeld. We waren nog maar net in Guatemala dus kochten we er hier geen. Uiteindelijk zullen we dat nog doen op het vliegveld terwijl we onderweg naar huis zijn.
Onder andere deze kalkoenen achter op een pick-up, zijn het vlees waar ik eerder over sprak. Er was een hele hoek van de markt met mensen die kippen en kalkoenen verkochten.
Deze kip is goed bevonden en verkocht.
Dat deze verkoopster haar ogen dicht heeft was niet de bedoeling van de fotograaf.
Chichicastenango, grote brug over de hoofdweg.
Het raam van mijn werkplaats in de FutureDome. Vol met kerstboeksel voorbeelden. Er gaan er nog meer volgen.
3D strokenster gemaakt van stroken snijafval dat vrijkomt bij het op maat snijden van katernen.
Hij is een beetje dik aangezet, de titel van de tentoonstelling
in het Stedelijk Museum Breda.
Maar het museum komt van ver en maakt een inhaalslag met deze goede
tentoonstelling over de schilders die halverwege de 19de eeuw
naar het dorp Dongen trokken om er het ongerepte Brabantse land
met eigen ogen te zien en te schilderen.
Een kunstenaarsdorp in de 19e eeuw.
Het Noord-Brabantse dorp Dongen was ooit een geliefd kunstenaarsoord.
Schilders kwamen van heinde en verre om hier studies te maken van het landschap en de bewoners.
Dongen was al vroeg in de 19e eeuw in trek.
Passend bij de romantische trend van die tijd vonden schilders er pittoreske bos- en heidegezichten, oude boerderijen en een bijzonder duingebied.
De omgeving lokte ook talrijke veeschilders.Toen meer interesse ontstond voor binnenhuis- en volkstaferelen, vonden de kunstenaars onder de dorpsbewoners volop excentrieke types.
August Allebé ontdekte hier zijn ‘toverkol’.
Deze oude boerin met haar karakteristieke Dongense muts poseerde onder meer voor Petrus van der Velden, Johannes Albert Neuhuys en Suze Robertson.Ook oude ambachten zijn vaak verbeeld op de Dongense schilderijen.
De Duitser Max Liebermann schilderde een Schoenmakerswerkplaats, dat op de Parijse Salon werd geprezen vanwege de losse, impressionistische stijl.
Jozef Israëls vond er zijn schoenmakersgezin aan de aardappelmaaltijd.
Hiermee inspireerde hij op zijn beurt Vincent van Gogh tot diens beroemde Aardappeleters.
De interesse voor het Brabantse land werd onder andere aangewakkerd door de legering van troepen in Brabant rond de Belgische opstand. Willen de Klerk, Bivak in een bos bij Breda, 1832, olieverf op doek.
Willem de Klerk had als bijnaam de ‘Dordtse Koekkoek’: in zijn werk is de invloed merkbaar van Barend Koekkoek.
De Klerk woonde tijdens de Belgische Opstand twee jaar in Breda.
In die periode schilderde hij in de bosrijke omgeving dit tafereel van een militaire bivak.
Een van zijn studenten was de Dordtse veeschilder Frans Lebret, die ook in Dongen heeft gewoond.
Constant C. Huijsmans was een van de eerste die Dongen als bijzonder dorp zag. Op deze foto een van zijn schetsboeken, 1832 – 1850.
Constant C. Huijsmans werkte onder andere als tekenleraar aan de KMA in Breda. Voor zijn tekenpnderwijs ontwikkelde hij een methode. Die methode is hier op de foto te zien: ‘Het Landschap – Eene volgreeks van oorspronkelijke voorbeelden en studien voor het teekenen met potlood vormende eenen leercursus in dit genre’.
Dit is fragment van een van de voorbeelden in de methode ‘Het landschap’ van Constant Huijsmans.
Voorbeeld van een Brabantse muts. Verder op de tentoonstelling wordt de muts van de Dongense boerinnen vaker genoemd. Ik heb wat moeite deze muts te herkennen op de schilderijen en tekeningen.
Jan Veth, Lezende boerin, Dongen, 1885, ets op papier.
August Allebé, Staande boerin – Vrouw Muskens, 1869, krijttekening op papier.
August Allebé, Buurpraatje, 1869, olieverf op paneel.
August Allebé, Bij de waterput, 1869, olieverf op paneel.
A. Smits, Vrouw Verdiesen voor de Haansche Hoef te Dongen, 1905.
De toverkol
Bijgeloof speelde in de 19de eeuw nog een belangrijke rol op het Brabantse platteland.
Binnen de katholieke religie leefden oude heidense gebruiken gewoon voort.
Zo kalkten mensen naast de deur van hun boerderij heidense tekens om boze geesten af te weren.
Ook het geloof in spoken en heksen was nog niet uitgedoofd.
August Allebé, die Dongen typeerde als het ‘Heksenland’, speelde hier als eerste op in door een oude boerenvrouw als toverkol af te beelden.
Zijn model Pieternella Verhoeven (‘Pietje Verhoef uit de Biezen’) kreeg vervolgens diverse andere schilders op bezoek.
Ook in hun werk heeft zij de rol van sprookjesachtig type: de heks van Dongen.
August Allebé, Binnenhuis te Dongen, 1868, olieverf op doek.
August Allebé, Studies van een knielende en staande boerin – Dongen, 1868, gewassen pentekening.
Remigius Haanen, Op weg naar het dorp, 1834 – 1836, olieverf op doek.
Dit is de lijst met kunstenaars die op de een of andere manier ook op de tentoonstelling aan de orde komen.
Johannes Christiaan Karel Klinkenberg, Landschap met boerderij in Dongen, 1871 – 1872, olieverf op doek.
Een fysiek groot werk in mijn geheugen dat veel indruk maakt: Jakob Smits, Christus bij de boeren, circa 1920, olieverf op doek. Afmetingen 103 x 128 cm.
Max Liebermann, De spinster, 1880, olieverf op paneel.
Als er dan iets af re dingen is op de tentoonstelling dan is het wel de catalogus. Het boek bevat mooie afbeeldingen van de werken op de tentoonstelling maar de teksten zijn hetzelfde als op de tentoonstelling. Niet verkeerd maar je verwacht een catalogus om meer diepgang te krijgen.
Diepgang is er op een aantal punten nog zeker te realiseren.
Bijvoorbeeld rond de tekencursus van Huijsmans of de ‘heidens tekens’
die Brabanders naast hun deur schilderden.
Op de tentoonstelling zijn er voorbeelden van.
Op mijn foto’s staan er twee voorbeelden:
Dit wordt genoemd als een afbeelding van de levensboom.
Voor dit teken was geen duiding aanwezig.
Aan de tentoonstelling is ook een kleinere tentoonstelling
gekoppeld met modern werk: ‘Dongen revisited’.
Ook deze publicatie blijft wat aan de oppervlakte.
Marenne Welten, Do not come closer series – Lemon, 2016, olieverf op doek.
Tessa Chaplin, ZT, 2019, olieverf op doek.
Al bij al een goede tentoonstelling.
een goed startpunt voor nog een aantal kleinere en grote
vervolgtentoonstellingen.
Mijn indruk is dat het beplanten van de bloembakken kan beginnen.
De nieuwe bloembakken in Park Valkenberg in Breda.
Deze eerste fase van een ster, gemaakt van snijafval van een boek, gaat de basis vormen voor een komeet.
De strokenster hangt intussen. Deels metallic grijs gespoten.
De komeet hangt. De ster is eerst grijs gespoten en daarna met een paar kleuren ecoline gespat. Maar er ontbreekt nog iets. Nu staan op het terrein van de FutureDome een aantal bushaltes. Die dienden als schuilplaats voor de gevangenen op de luchtplaatsen. Bij een van de bushaltes is een paar weken geleden een grote ruit gesneuveld. het glas ligt er nog. Kan ik daar iets mee?
In het kerst-boekselboekje staat een manier om een soort 3D-ster te maken. Mijn stroken zijn te kort, ik heb de lussen verkeerd gelijmd maar de vorm vind ik leuk. Ik heb al langere stroken afvalpapier gevonden en daar ga ik er binnenkort nog een mee maken. Dan in combinatie met verf of opnieuw spatwerk.
Hier ligt het glas, dat zo mooi brokkelt, op een kleine handdoek zodat de stukken goed kunnen drogen.
Er zijn al een paar stukken glas op de komeet gelijmd. Ben benieuwd of die blijven zitten.
Vandaag las ik een stuk in ‘De Brandmeester’,
de gedundrukte uitgave van Van Oorschot van het beste van Bomans.
Het begin van het verhaal ‘Nederlanders in Rome’ viel me op.
Een klein stukje (pagina 29):
Wat ons bij een vreemd volk allereerst in het oog springt, is maar een klein segment van zijn karakter, namelijk het gedeelte dat niet met onze eigen aard samenvalt. Het is nuttig deze eenvoudige waarheid eens te overwegen. Consequent doorgedacht moet zij tot de conclusie leiden dat de beste waarnemer van deze dunne schijf de man is die niets van het land weet en bovendien net is aangekomen. …. Wat is ‘raar’? Raar is al datgene wat in Bussum niet gebeurt. U kunt zich nu wel voorstellen wat een rare stad. … wel is.
Volgens mij zou het goed zijn als een deel van het Nederlandse volk
deze waarheid eens in zijn oren zou knopen.
Daarnaast is het een soort van leeshulp voor mensen die de foto’s
in dit artikel gaan bekijken.
We hadden de eerste baldakijn zien vertrekken. Hoe een en ander precies in zijn werk gaat is me nog niet helemaal duidelijk. Ik sta hier nog tussen de toeschouwers en de mensen die de ‘processie’ vormen.
Ik kijk mijn ogen uit.
Op de trappen van de kerk staan de oudere pelgrims nog steeds opgesteld en maakt de tweede baldakijn aanstalten om bij de ‘processie’ aan te sluiten.
Met vuurwerk gaat de stoet van San Tomas naar beneden.
Deze erewacht staat meer in de schaduw.
Iedere groep heeft zijn eigen muziek bij zich. Met versterking.
Terwijl de baldakijn al beneden is wordt er nog steeds vuurwerk afgestoken.
Er is niet veel ruimte en tegenover de kerk San Tomas zie je in de verte links een volgende kerk. Uiteindelijk zullen we beide bezoeken en nemen we plaats op de trappen van de tweede kerk om van het uitzicht te genieten. Maar nu zitten we nog midden in de drukte.
Er zijn veel mensen in traditionele kleding, maar niet iedereen. De muziek in de ‘processie’ zou ik omschrijven als typisch Latijns-Amerikaans.
Dit is een stuk moderner. Het ziet er gelikter uit, de muziek is keihard (oorpijn). Veel blazers en zang in hoog tempo. De sfeer zit er in. De bands wisselen elkaar af op de podia die tegenover elkaar zijn opgesteld.
Langzaam keert het feest zich weg van de ‘processie’. Tussen de twee kerken staat een hoge paal. Daarin zijn mensen bezig met touwen.
Een eind verder op is het rustig. Het is ook markt. Hier een eenzame kraam met aardewerk.
Op de muur, vlak bij het lokale museum, staat deze muurschildering. Rust in al die drukte.
Gewroet met touwen op hoogte.
Dan verschijnt deze doodskist. Ik vermoed dat een van de waaghalzen die straks capriolen gaan uithalen hoog in die paal, op deze manier zijn entree maakt.
De paal voor Iglesia Santo Tomas. We hebben een tijd staan wachten om te zien wat er gaat gebeuren, maar het duurde ons te lang.
Onderweg naar het hotel (even de weg terug zoeken) zagen we dit grappige reclamebord voor een tandarts.
We zijn in ons hotel aangekomen.
Zijn eigenlijk verbluft door het hotel en de optocht die
onder ons raam voorbij ging.
We besloten het dorp, het stadje maar eens te gaan bekijken.
Wat we konden verwachten was een beetje onduidelijk.
Blijkbaar lag een groot deel van het dorp veel lager dan ons hotel.
Behalve de bussen op de doorgaande wegen was het er niet druk. Dit is een lokale slagerij. Carniceria.
We kwamen in een deel van de stad waar ook kraampjes langs de weg stonden. Er werden veel tortilla’s bereid.
De zon is fel. De lokale mensen zoeken allemaal de schaduw op.
In de verte werd het steeds drukken. Links, hoog, was een kerk. Het bleek de Inglesia Santo Tomas te zijn. Het centrum van de festiviteiten.
Bovenaan de trappen stonden drie kleurrijke baldakijnen met heiligenbeelden. Deze zullen even later door de stad gedragen worden.
Terwijl de baldakijnen nog stil staan loopt een van de ouderen over de trappen terwijl hij vuurwerk ontsteekt. We zullen tijdens ons hele verblijf vuurwerk horen afgaan. Dag en nacht. Zonder overdrijving.
Dan komt de eerste baldakijn in beweging. De jonge mannen dragen het gevaarte van de trappen naar beneden. De oudere mannen van het gezelschap, de vrouwen en kinderen, samen met de muziek, volgen. Het is een ongelofelijk spektakel.
Het eerste deel van de processie is vertrokken.
De meeste toeschouwers zijn traditionele of moderne lokale bezoekers.
Daar zijn ze weer: de kleurrijk verkleedde, gemaskerde mannen met kostuums vol met touwen.
Chichicastenango in Guatemala op 22 december 2018.
Er volgt nog meer.
Bij het snijden van een boekblok voor een tweetal
boekjes ontstond er was snijafval.
Die kon ik weer gebruiken bij het boekselen:
knutselen met boeken.
Dit was het snijafval: smalle stroken papier, een deel dubbelgevouwen.
Al eerder ben ik begonnen aan een slinger. De eerste slinger bestaat uit de tekst “PRETTIGE”, de tweede gaat denk ik ‘feestdagen’ worden. Deze uitgesneden letters moeten nog een bestemming krijgen.
Hier hangt de eerste slinger. Gelukkig is hij in het echt beter te lezen.
De strokenster.
Een hotel of hotelkamer beschrijven zal ik niet zo snel doen.
Dan moet er echt wel iets bijzonders zijn.
Santo Tomas in Chichicastenango is heel bijzonder.
Het hotel ligt bij het busstation van het dorp.
Die bussen rijden overigens erg hard en houden nauwelijks rekening
met voetgangers. Dus opgepast.
Het hotel is groot, met een aantal verdiepingen maar het is geen
modern gebouw maar een gebouw dat net geen doolhof is.
Veel trappen, heel verschillende kamers en met grote algemene ruimtes.
Al die ruimtes zijn gevuld met herinneringen aan het verleden:
veel beelden uit kerken en/of kloosters, veel oude gebruiksvoorwerpen,
vaak in groepen van 5 of 6 dezelfde voorwerpen maar van
een andere kleur en uitvoering.
Kijk mee.
In onze kamer stond deze kerststal. Ook in de algemene ruimtes zag je die regelmatig. In allerlei groottes.
Boven de open haard hing een stola die een priester normaal gesproken draagt tijdens een dienst. Ook veel voorwerpen van natuurlijke materialen. Sommige zag je in de souvenirshop maar alles bij elkaar gaf het een soort van authentiek beeld.
Bij die groene stola van de vorige foto hoort deze groene kazuifel, op de muur ertegenover.
In een van de gangen hingen deze maskers in groep.
De gangen die niet altijd helemaal inpandig waren, stonden vol met dit soort combinaties van voorwerpen.
Muziekinstrumenten, heiligenbeelden.
De gangen liggen rond een goed onderhouden binnentuin. Regelmatig worden er in de tuin ara’s op hun stok gezet op de gasten te vermaken. Ara’s hebben een bijzondere betekenis voor de Maya’s.
Hotel Santo Tomas.
Een kerststal boven de brandende open haard.
Twee van de ara’s die regelmatig in de tuin te bewonderen waren.
Naar ons idee kwamen we aan in Chichicastenango op de dag
na het feest van Santo Tomas.
Dat kon niet anders met de reserveringen.
Wel zou er de dag na aankomst een markt zijn.
Het liep een beetje anders.
Misschien is Nederlands een heel moeilijke taal maar het gemak
waarmee je in onze taal woorden kunt maken die meteen voor iedereen
ook een betekenis hebben, is overweldigend.
‘Kunstkameraden’ is zo’n prachtig woord en tegelijk een project
om kinderen te laten samenwerken met een kunstenaar.
In het Stedelijk Museum Breda zijn resultaten van de samenwerking
met een kunstenaar te zien.
Het project stelt zich voor.
Ik werd op de tentoonstelling enthousiast over een kastje, misschien ooit een televisiekastje, dat een soort aquarium is geworden met als achtergrond een film. Die achtergrond is op mijn foto wat vager geworden dan dat het filmpje in het echt is. Maar de naam van dit werk, schitterend: Glinsterende Zeedroom.
Het begrip ‘Glinsterende Zeedroom’ staat in geen enkel woordenboek.
Toch roept het meteen beelden op en beschrijft het prima wat
op de tentoonstelling te zien is in de kast.
Glinsterende Zeedroom, Leonie en Husna, object en film met mixed media, 2019.
