Het was al weer afgelopen woensdag. Schutblad gereed dus tijd om het boekblok eens schoon te snijden. Dat viel niet mee. Het boekblok paste maar net in mijn snijmachine en zo’n dik pak papier vraagt veel kracht. Maar het is gelukt. Als bewijs de stapels snijafval.
Zo komt dan het boekblok er uit te zien.
Het schutblad. De serieuze opsomming van machines en drukvoorbeelden vind ik wel passen bij zo’n serieus boek als ‘Het geïllustreerde boekbindersboek’.
Op naar de volgende stappen.
Nu ik tevreden ben over het schutblad (goede marge,
goede kleur, goede grootte) wordt het tijd de
schutbladen te verwerken.
De twee dubbelgevouwen schutbladen met foto’s van Uitgeverij Boekblok. De foto’s zijn onderdeel van de tekst en illustraties van ‘Het geïllustreerde boekbindersboek’.
De achterkant.
De voorkant van het boekblok. Op het schutblad zijn de markeringen overgenomen die moeten helpen om het boekblok op de juiste maat te snijden. Enige uitdaging na het vouwen van de twee A3 bladen was het een identieke plaats bevestigen van de bladen.
Straks bij het schoonsnijden worden de schutbladen één met de rest van het boekblok. Ik denk dat ik de eerste (en laatste) pagina straks ga verlijmen met de platten. Dan zie je dus de afbeelding niet meer. Maar omdat voor- en achterschutblad identiek zijn, zullen alle afbeeldingen die ik heb opgenomen te zien zijn.
Een paar oude nummers van De Boekenwereld gebruik ik als basis voor een nieuw boek. Ik snij de rug van het blad af en bekijk welke afbeeldingen ik zou willen bewaren. Hoe die in een boek (of meerdere boeken) gaan belanden weet ik nog niet.
Het is even stil geweest rond de boekbindactiviteiten
met betrekking tot ‘Het geïllustreerde boekbindersboek’.
Een ruime week vakantie en een niet erg meewerkende
copyshop zorgden voor vertraging.
Maar vandaag heb ik de boekbindersdraad weer opgepakt.
Ik wil schutbladen maken met behulp van de negen afbeeldingen die Uitgeverij Boekblok bij het boek levert. Moeilijkheid daarbij is dat de afmetingen van de schutbladen niet eenvoudig zijn. Ik moet de afbeeldingen drukken op een papier van A3-formaat om vervolgens het overtollig wit weg te snijden (samen met het overtollig wit van de katernen). Volgens mijn redenering had ik het in Word allemaal goed opgezet: de grootte van het papier, de marges, boven, links en rechts en aan de rugzijde. Hierboven zie je het eerste resultaat (van een andere copyshop die heel behulpzaam was).
Het printen gaat goed. Alleen staan de afbeeldingen zo dat er onnodig veel wit overblijft aan de voorkant (de kant die je gebruikt om het papier om te slaan). De afbeeldingen staan precies tegen de rugkant. De crèmekleur van de A3 zal prima passen. De 160gram van het papier is ook mooi stevig om als schutblad te dienen. Dus ik weet wat ik moet aanpassen.
Na een tweede bezoek aan de copyshop heb ik de schutbladen met de afbeeldingen. Ze passen prima op de katernen.
Morgen de schutbladen bevestigen op het boekblok en dan kan het boekblok gesneden worden. Altijd een mooi moment.
De foto’s in de blog van vandaag
zijn er niet om te maskeren dat
er niets gebeurd met ‘Het geïllustreerde boekbindersboek’.
Want dat is niet het geval.
Maar denkwerk laat zich moeilijk in een foto vervatten.
Ik wil de grote foto’s die bij het boek geleverd werden
gebruiken om er schutbladen mee te maken.
Maar de afmetingen zijn, laten we zeggen a-typisch.
Dus ik heb een copyshop nodig die wil meedenken en meewerken.
De software die ik heb schiet tekort voor wat ik wil
bereiken. Bovendien is de copyshop op zaterdag en
zondag gesloten.
Het ingebonden boekblok ligt intussen gewoon mooi te zijn.
De katernen had in voorgeprikt maar daarna weer in
de boekenpers gedaan.
Natuurlijk gaan de gaten daarvan niet open staan.
Dus voor ik een katern toevoeg aan het boekblok
om het in te binden, prik ik de gaten nog even open.
Hier zijn een paar gaten weer geprikt en de rest moet nog volgen.
Het vordert best maar je ziet op de foto een foutje. Ik heb even niet op zitten te letten en de draad is blijven hangen achter een van de knoppen. De draad uit de laatste reeks katernen halen is natuurlijk altijd mogelijk maar ik nam een kortere weg. Ik knipte de lus van de draad door en bond de twee uiteindes strak aan elkaar. Ik denk dat dit geen afbreuk doet aan de stevigheid van de binding. Maar een gewoonte moet je hier niet van maken.
Dat is dan het laatste katern.
Deze fase van het inbinden van een boek is gereed. Door het binden ontstaat er een lichte verdikking aan de rugzijde van het boekblok. Dus het ik het boekblok uit het naaibankje gehaald. De bandjes zijn even verdeeld over de rug (zie de foto de ruimte van boekblok naar bovenste vastzetpunt is langer dan de onderkant van het boekblok). Maar de bandjes kun je nog goed verschuiven. Daarna is het boekblok weer terug in de boekenpers gegaan. Nu moet ik iets gaan verzinnen voor de schutbladen.
Het binden van het boek “Het geïllustreerde boekbindersboek” begint met op mijn naaibankje de bandjes vast te zetten waarom de katernen genaaid gaan worden. Dit is het eerste bandje.
Het worden in totaal drie banden. De banden stellen je in staat de katernen goed gelijk aan elkaar te binden en worden later gebruikt om de verbinding tussen het boekblok en de boekband te maken. Dit geeft veel stevigheid, nu bij het binden maar belangrijker nog straks in het gebruik van het boek.
Dit is daarbij het idee: een deel van de voorgeprikte gaten bevindt zich rond de bandjes.
Zo kan ik dan het eerste katern opzetten op de naaibank en kan het innaaien beginnen.
Een van de knoppen op mijn moderne naaibank gebruik ik om het begin (of vind je dit het eind?) van de draad even vast te zetten. Dat doe ik totdat ik dit eindje in een knop met de draad uit katern nummer twee gebruik.
De draad van katern nummer een gaat om de bandjes heen. Daarmee verbind je met die draad de individuele vellen van het katern met elkaar en het katern met de bandjes die straks op hun beurt met de boekband worden verbonden.
Even later.
Tot hier ben ik gekomen. De volgende keer ga ik verder. De draad die ik gebruik bij dit boek is ge-waxed. De draad is door de was gehaald en blijft bij het binden veel beter zitten dan wanneer je een draad gebruikt waarbij dat niet het geval is. De draad heb ik zo gekocht maar als boekbinder kun je dat ook zelf doen.
Bovenaanzicht.
Dit deel komt de volgende keer aan de beurt. Ik denk dat ik er morgen niet aan toe kom. Men geeft aan dat het weer regenachtig zal zijn, een goed moment om eens een tijdje te lezen……in een boek.
Gisteren ben ik natuurlijk ook weer
verder gegaan aan “Het geïllustreerde boekbindersboek”
Met al dat voorprikken voelde ik me
een beetje een Meester Prikkebeen.
Hij staat in de sneeuw aan de poort van de stad en prikt de
dagen van december op zijn hoed
Hij fluit zijn pluche lapjeskat want hij heeft last van muizennissen die nesten maken in zijn baard
Maar die laat hem altijd mooi fluiten, het dier preekt ernstig
voor de vissen gevallen van een haringkar
Hij lokt de dagen met zijn lied de dagen vliegen hij blijft staan
Waar komt hij vandaan?
Hij koestert de dagen van rood cellofaan, van glitter- en watten- en sterrenpapier
Geen mens kent zijn naam
Meester Prikkebeen, Meester Prikkebeen, de mensen lopen langs hem heen hij blijft alleen Meester Prikkebeen
……..
Bekende uitvoering is van Boudewijn de Groot met Elly Nieman.
De tekst is van Lennaert Nijgh.
De muziek van Boudewijn de Groot.
Maar ik begon met het boek uit de boekenpers te halen. Een groot deel van de katernen zijn al voorgeprikt maar nog niet allemaal. Dus dat moet ik afmaken.
Deze keer gebruik ik twee mallen: de houten prikmal als gasis. Die zorgt ervoor dat katern en papieren mal steeds op dezelfde plaats liggen, en de papieren mal met de gaten op de afstand zoals ik ze wil hebben. Dit is de ‘before’.
Dan is dit natuurlijk het beeld ‘after’.
Zo kan de set in de boekenpers terug en kan binnenkort het naaien beginnen.
Natuurlijk heb ik afgelopen woensdag ook nog gewerkt
aan het ‘Het geïllustreerde boekbindersboek’ van
L. Brade & Dr. E. Winkler.
Het avontuur begon met het maken van een prikmal.
Ik heb een houten prikmal maar ik was er niet van
overtuigd dat die het beste resultaat zou gaan
opleveren als ik het boek wil binden op bandjes.
De hoogte van de katernen en het werken met linten deden me besluiten de houten mal niet te gebruiken voor het bepalen van de plaats waar ik de katernen ga voorprikken. Dat ga ik vaststellen met behulp van een dubbelgevouwen strook papier.
Vervolgens gebruik ik die papieren prikmal om de plaatsen vast te stellen waar ik straks de linten ga spannen. Zie de potloodstreepjes op de prikmal. Daarvoor dienen de knoppen op de juiste plaats te zitten en me straks bij het naaien niet te hinderen.
Vervolgens gebruik ik de houten prikmal wel om de katernen goed op hun plaats te leggen in combinatie met de papieren prikmal. Morgen weer verder.
‘Het geïllustreerde boekbindersboek’ begint met een hoofdstuk over de geschiedenis van het boekbinden. Tussen neus en lippen wordt daar een bijzondere anekdote verteld. Op internet kon geen bevestiging van het verhaal vinden terwijl er wel degelijk een bisschop Herman is geweest.
Mijn hertaling:
Een Engelse monnik, HERMAN genaamd, een bekwaam boekschrijver en binder, werd zelfs tot bisschop van Salisbury verheven.
De monniken bonden hun boeken op de volgende manier in:
ze naaiden de afzonderlijke vellen (perkament?) aan de rug aan elkaar en
maakten er daarna nog een omslag van perkament aan vast.
Het achterste gedeelte van de omslag sloeg meestal over het eerste gedeelte heen,
zodat de hele omslag er toe diende om de bladeren er in te wikkelen zodat ze van alle kanten beschermd waren.
Het boek is hoog, zeker de bruto afmetingen. Gelukkig past het op mijn naaibankje.
Om het naaien eenvoudiger en mooier te laten verlopen begin ik met de gevouwen katernen in de boekenpers te leggen. De pers niet zo vast mogelijk draaien maar wel op een manier dat de vouwen scherper worden.
Dit wordt waarschijnlijk het volgende boek dat ik ga inbinden. Alleen moet ik nog wat meer nadenken over de vorm die ik ga kiezen. Dus vanmiddag nog eens goed door het boek heenbladeren om ideeën op te doen. L. Brade & Dr. E. Winkler, Het geïllustreerde boekbindersboek, 2021, in een uitgave van Uitgeverij Boekblok met een nawoord door Gijs Wortel.
Zoals de titel aangeeft is het een boek met illustraties. Misschien niet zoveel als je in een modern boek zou mogen verwachten maar voor een boek uit 1861 toch heel uitgebreid voorzien van afbeeldingen.
Hier bijvoorbeeld een papiersnijmachine. Deze machines zijn geschikt om veel papier in één keer, recht af te snijden. Probeer dat maar eens met de hand met een mes. Dat zal je niet lukken maar met een dergelijke machine gaat dat prima.
Bij het boek zit een bijlage (Aanhangsel) met recepten. In 1861 was het boekbindersvak nog grotendeels handwerk. Recepten om materialen en hulpmiddelen zelf te maken waren noodzakelijk. Voor mensen die terug willen naar het oude ambacht (of er van willen leren) een schat aan informatie.
Als ik internet mag geloven (ik ken de man alleen van naam) is Gijs Wortel nog een ambachtsman die het vak van jong af aan heeft geleerd en die er ook jaren les in heeft gegeven. Zijn boeken winnen prijzen. Dus ook zijn nawoord ga ik vanmiddag nog eens goed lezen.
Even de feiten op een rijtje. Dit helpt mij altijd als ik wat wil weten over het boek terwijl ik het niet onder handbereik heb. Vooral de afmetingen zijn vaak belangrijk. Zeker om dat dit zowel een dik als een groot boek wordt.
Een van de illustraties uit het boek. Dit is een bordschaar. Zeker als je karton wil snijden, recht wil snijden, dan is zo’n tafelformaat bordschaar ideaal.
Agenda’s zijn in een tijd van mobiele telefoon en andere mobiele apparaten niet meer de meest hippe voorwerpen (het woord hip alleen al) maar dat neemt niet weg dat dit een mooi voorbeeld uit het boek is voor een titelblad voor een agenda.
Het boek is ‘Handboek voor den Boekbinder’, jet
boek van Laurent Peeters dat ik net ingebonden heb en
vandaag uit de boekenpers gehaald heb.
Het boek is ingebonden in een boekband die bekleed
is met leer dat ik van een weggegooide stoel
heb gesneden.
Het boek valt mooi open.
De band is niet gedecoreerd. Ik heb nog een stuk van dit materiaal liggen. Als ik er nog een boek mee ga inbinden zal ik eerst eens kijken of ik iets met blinddruk op de band kan doen. Maar dat is voor mij een heel nieuw terrein. Wie weet kan dit boek mij daar bij helpen.
De titelpagina.
Het resultaat is prima. Ik ben er blij mee. Nu nadenken over het volgende project.
Het karton was gesneden, het leer uitgezocht.
Tijd dus om te proberen basis en bekleding,
op maat te maken en ze aan elkaar lijmen.
De hoeken van het leer afgesneden. Ook het leer aan de rug wordt eerst voorbereid. Daarbij wil ik eventueel te veel leer zo veel mogelijk verwijderen en wat overblijft zonder al te veel dikte in rug te vouwen. Die rug wordt vooral gevormd aan de naad tussen de twee stukken leer. Die is op zich dik en zwaar.
Als ik wat verder ben met verder positionerenen proportioneren kan ik zijde voor zijde inslaan en natuurlijk vastlijmen.
Het stuk ‘leer’ dat ik van een stoel gesneden heb heeft in het midden een naad. Dat deel wil ik gaan gebruiken als de bekleding van de rug van het boek. Hierboven zie je een eerste indruk. Het stuk ‘leer’ is nog niet op maat gesneden maar heb ik even om het boekblok geslagen. Het boekblok is hier nog niet schoongesneden.
Maar dat snijden gaat hier dus gebeuren.
Dit is het snij-afval van de drie zijdes van het boekblok die je schoon kunt snijden.
Prachtig zo’n gesneden boekblok.
Het leeslint is bevestigd. Aan de kop van het boek (links) zie je dat het leeslint op de rug bevestigd is. Rechts (de staart van het boekblok) zie je het leeslint uit het boek komen.
Vervolgens vergat ik bijna de schutbladen. Gelukkig kan ik daar zaterdag nog aan werken. Nu ging ik meteen aan de slag het karton te snijden voor de platten en de rug. Deze vorm van inbinden heet een bandzetter.
Nu de afmetingen bekend zijn, beter nog, nu ik het karton kan gebruiken het leer te meten, is het leer gesneden en de kartonnen delen zijn met elkaar verbonden met een stuk kraftpapier (zie foto), rekening houdend met voldoende ruimte tussen de platten en de rug. De kern van de boekband en de leren bekleding kunnen daarna gelijmd worden. Dat heb ik intussen gedaan en dat ligt te drogen.
Het eerste echte katern is als laatste aan de beurt op de naaibank. Omdat ik het blanco katern in twee verdeeld heb waarvan er een het boekblok afsluit aan het einde en één aan het begin, volgt er nog een katern.
Dit is dan het complete boekblok. Op de blanco eerste pagina is te zien dat ik met potlood heb aangegeven waar ik straks het boekblok ga schoonsnijden. Maar eerst ga ik de rug lijmen en dan nog een stuk gaas aanbrengen. Dat laatste doe je voor de stevigheid van het boekblok en om de verbinding met de boekband te maken. Bij dat laatste spelen de schutbladen ook een rol.
Dus eerst gaat het boekblok nog even in de boekenpers om de rug te lijmen. Dat verstevigt de rug en zet het boekbindersgaren vast. Nu even wachten tot het droog is.
Zonder het boekblok uit de boekenpers te halen lijm ik een strook gaas tegen de rug. Dit blijft een paar dagen zo zitten om goed te drogen en uit te harden. Natuurlijk is dat ook zo omdat ik de komende dagen moet werken en even geen tijd heb voor het boek.
Pas geleden zag ik een stoel met ‘leren’ (?) bekleding in een afvalcontainer staan. Daar heb ik toen twee stukken van afgesneden. Een van die stukken wil ik gebruiken voor dit boek. In het midden van het ‘leer’ zit een naad. Die zit een beetje losser dan ik graag zou willen. De naad gaat de rug van het boek vormen. Daarom heb ik de naad om te beginnen eens gelijmd. Hopelijk zorgt dat er voor dat ik zonder problemen het stuk ‘leer’ op de juiste afmetingen kan snijden. Ik heb er ook al een kleur leeslint bij gekozen.
Er zijn een paar projecten onderweg maar
die vragen veel experimenten en denkwerk.
Dat is voor mij nu even minder geschikt.
Daarom ga ik, als een tussendoortje, een boek
inbinden op een zo’n eenvoudig mogelijke manier.
Het boek heb ik gekocht in 18 katernen. Eem van de katernen is een volledig blanco katern. Dat splits ik in twee katernen dus mijn versie zal uit 19 katernen bestaan. Het boek zal zowel aan het begin als aan het eind een aantal lege bladzijdes hebben. Dat doe ik eigenlijk altijd (als er een leeg katern beschikbaar is).
Het boek betreft ‘Handboek voor den boekbinder’ door Laurent Peeters. Het is gekocht bij Uitgeverij Boekblok. Het boekblok is nu 24 centimeter hoog maar als het gesneden wordt dan blijft er 22 centimeter over. Dat is dus het begin van de berekening voor het bepalen van de plaatsen van de gaten. Die ga ik woensdag voorprikken en dan kan het naaien van het boekblok beginnen. Nu zit het boek in de boekenpers.
Een boek met veel mooie foto’s. Heb er al wat in gebladerd maar als instructieboek laat het wel heel veel ruimte. Ik denk dat het als inspiratieboek heel geslaagd is.
Anja Schrik, Ecoverf II – Meer kleur!
Wat illustraties van Henriëtte Boerendans.
Hebben ze geweien?
Laurent Peeters, Handboek voor den boekbinder, Uitgeverij Boekblok.
Je kunt niet alles weten, tekst Bette Westera en illustraties Henriëtte Boerendans.
Aan dit proefpakket ga ik nog een speciaal bericht wijden. Ik kocht het van Yuriko Miyoshi, een kunstenares die vooral etsen maakt. Voor de etsen en voor het uitdragen van de Japanse cultuur is het bijzondere papier medium. In dit proefpakket gaat het om papier met de aanduiding: Sekishu Banshi.
Omdat ik een pakket kocht mocht ik een kaart uitkiezen. Deze kaart zie ik me best met kerstmis versturen.
Yuriko Miyoshi heeft geen winkel met de bijzondere Japanse papiersoorten maar ze wil meer aandacht voor die producten. Dat doet ze via haar eigen werk en door het promoten van de Japanse papierverkoper die dit papier verkoopt. Haar visitekaartje.
Mochten mensen zich afvragen waar mijn versie van Liefdesbrieven van Multatuli is gebleven, het boek ligt op mijn ‘Te lezen’ stapel.
Natuurlijk het is saai: iedere keer dezelfde titel voor
een stukje over het stapje voor stapje inbinden van een boek.
Maar voor mij kost het deze tijd.
Het boek is bijna af en ik ben er blij mee.
Op de foto ligt het boek op een stuk Zaansch Bord.
Een leeslint voor Everdina (Tine) van Wijnbergen en een voor Mimi Hamminck Schepel. De boekenlegger ben ik op deze foto vergeten. Dit is mijn versie van het boek Liefdesbrieven van Multatuli dat in de reeks privé-domein is verschenen bij De Arbeiderspers en in losse katernen bij Uitgeverij Boekblok / Atelier de Ganzenweide.
Een laatste blik op de rug van het boekblok.
De achterkant van het boekblok zit al tegen de achterplat gelijmd.
Nu is het tijd voor de voorkant van het boekblok.
Dit boek is dus gisteren ‘in zijn band gezet’, daarmee is dit
een bandzetter.
Multatuli, Liefdesbrieven in een uitgave in losse katernen van Uitgeverij Boekblok en Atelier de Ganzenweide gaat dadelijk in de boekenpers. Benieuwd naar het eindresultaat? Je ziet het volgende keer.
Ook bij de tweede boekband gaat iets mis.
Maar iets dat ik kan oplossen.
De meeste problemen kun je wel oplossen bij het boekbinden.
Eerst heb ik het tornen van de blouse afgemaakt.
Dit is het rugpand van de blouse. Dat wil ik gaan gebruiken bij een volgend project. Daarbij wil ik deze textiel gaan bedrukken. Dus dat moet ik eerst gaan uitproberen.
Wat er fout ging laat ik niet zien maar je ziet wel de oplossing. Dan kun je wel raden wat er daar mis is gegaan. Toen ik de omslagen ging lijmen bleek dat het karton toch hoger is en dat de hoeken te kort zijn afgesneden. Het was maar een millimeter maar het lukte niet om het sluitend te krijgen. Daarom heb ik bedacht op de vier hoeken een smal strookje perkament aan te brengen. Dat is stevig genoeg om de opening te overbruggen. Ik laat het perkament in een soort van punt uitlopen dus kan het ook de helft van de hoek bedekken. Als je het niet weet denk je dat het zo hoort.
Zo ziet de binnenkant van de hoek er dan uit. Aan de buitenkant zie je niets van het perkament. Het paste paper dat ik als schutblad gebruik is erg stevig. Ik besloot het voor- en achterplat niet op te vullen tot het niveau van het leer. De rugkant van het boekblok en de boekband zijn gelijmd en het boek ligt nu in de boekenpers. Morgen doe ik de voorkant.
Argusvlinder 