Nog mistroostiger werd de foto door het feit dat het
ook nog een miezerige, natte ochtend was.
De vijver in het Valkenberg in Breda zonder water, de fontein ligt er open en bloot bij.
De wereld van de VOC
In het Nationaal Archief is een tentoonstelling te zien
over ‘De wereld van de VOC’.
Prachtige archiefstukken vertellen de verhalen over de
omzwervingen en handelsinitiatieven van de VOC.
Er wordt stilgestaan bij de minder mooie kanten van
dit verhaal maar de aandacht ligt vooral bij de stukken
uit de verzameling Nederland.
De Wereld van de VOC: Geen speculaas zonder speculeren. Niet iedereen zal de reclame-uitingen geslaagd vinden maar ik vond ze goed gevonden. Dit is de achterkant van het toegangskaartje.
De tentoonstelling is superinteressant.
Maar het meest getroffen was is door twee stukken.
Beide van de hand van Robert Gordon.
Onlangs beschreef ik hier nog het boek van Luc Panhuysen over
Robert Jacob Gordon, ontdekkingsreiziger in Zuid-Afrika.
Op de tentoonstelling zag ik een beschrijving van zijn hand
van de Khoikhoi (Hottentotten) en een geschilderd panorama
van 7,5 meter breed van de Tafelberg aan Kaap de Goede Hoop.
Het panorama is een samenwerkingsverband van Gordon met Johannes Schumacher.
Gordon over de Khoikhoi, 1778, archief familie Fagel. Hendrik Fagel was Griffier van de Staten-Generaal en Gordon correspondeerde met hem.
Fragment van Panorama van de Kaap, Robert Gordon en Johannes Schumacher, 1778, Kaartenarchief Topografische Dienst InvNr15120F.
Onderaan het panorama staat het volgende± van de Hoeker de Neptunus den 22 Juny A° 1778 en volgende daagen R. J. Gordon. Volgens Wikipedia is een hoeker: De hoeker is een rondgebouwde driemaster van Nederlandse oorsprong uit de zeventiende eeuw.
Ontdek de wereld van de VOC No Delft Without China.
Ontdek de wereld van de VOC No Business Without Battle.
Lee Bontecou
In het Haags Gemeentemuseum zijn meerdere tentoonstellingen.
Naar Porselein met karakter zag ik er de tentoonstelling
met werk van de Amerikaanse kunstenares Lee Bontecou.
Het werk is indrukwekkend.
Het gebeurt niet vaak dat je moderne kunst van deze kwaliteit
in Nederland kunt zien.
Twee werken heb ik op de foto gezet.
De foto’s zie je hier:
Lee Bontecou, Zonder titel, 1996, gelast staal, porselein, gaas, zijde en draad.
Lee Bontecou in samenwerking met Joan Banach gemaakt, The Sandbox, 2017.
De Sandbox
De Sanbox, de grootste die ooit gemaakt is, brengt een variatie aan sculpturale vormen samen, van simpel tot complex, van staand tot hangend. De installatie functioneert als een toneel dat vanuit verschillende hoeken steeds weer andere verbanden binnen Bontecous poëtische oeuvre zichtbaar maakt. Bijna al de materialen die ze ooit heeft toegepast komen aan bod, wat de veelzijdigheid van haar werk nog eens onderstreept.
In de Sandbox wordt volgens de kunstenaar zelf ‘visual science’ bedreven. (Porseleinen) modellen, kleine (gesneden) beeldjes, tere vormen uit gelast staaldraad en bloemen en zeilen uit vacuüm-formed plastic zijn gecombineerd met botanische monsters en fragmenten van steen. Een illustratie van Bontecous interesse en een tegelijkertijd natuurlijke en experimentele vormentaal.
De Sandbox is gemaakt tussen 2015 en 2017 en is een samenwerking tussen Lee Bontecou en Joan Banach. De schaal van het werk is afgestemd op de zaal en het daklicht waar diffuus licht naar binnen valt. Het prototype werd in Bontecous atelier in Pennsylvania in verschillende sessies gemaakt.
De uiteindelijke Sandbox, waarin elementen zijn opgenomen die dateren van de jaren zestig tot nu, geeft een dwarsdoorsnede van Bontecous oeuvre.
Gelukkig is bij deze tentoonstelling wel een catalogus verschenen.
Floddertje, misschien wel mijn favoriet!
Fiep Westendorp heeft veel bekende typetjes getekend.
Misschien is Floddertje wel mijn favoriet.
Ze is te zien op de tentoonstelling Blikvangers
in het Nederlands Drukkerij Museum in Etten-Leur.
Misschien een idee voor de Paasvakantie?
Fiep Westendorp: Floddertje.
Porselein met karakter
De reden voor een bezoek aan Den Haag was de tentoonstelling
Porselein met karakter.
Het is een van ten minste 4 tentoonstellingen in Nederland,
deze zomer, die als onderwerp iets met China te maken hebben.
Twee van die tentoonstellingen bezocht ik vandaag.
In beide gevallen moet ik zeggen dat het hele mooie
tentoonstellingen zijn maar dat beide geen catalogus uitbrengen
bij de tentoonstelling.
Niet eens de tekst van de voorwerpen op een losse folder.
Dat is erg jammer omdat je dan later niet nog eens terug kunt kijken
wat je precies gezien hebt en wat de context is van de voorwerpen.
De Nederlandse tekst van de tentoonstelling in het Gemeentemuseum
rammelt overigens nogal eens een keer.
Jammer dat niemand de moeite genomen heeft die tekst nog eens na te lezen
voor dat hij op de muur wordt aangebracht.
De tentoonstelling in Den Haag is een mooie mix van voorwerpen
uit eigen collectie, van andere musea of verzamelingen en van
klassieke voorwerpen en nieuwe, eigentijdse projecten.
Het gaat bij deze tentoonstelling om wat de voorwerpen ons te vertellen hebben.
Dus niet zo zeer het gebruik of het maakproces maar het verhaal staat centraal.
Helaas zijn mijn foto’s niet zo mooi als wat je mag verwachten
van een catalogus en is mijn selectie ook echt ‘mijn selectie’.
Je zult dus zelf moeten gaan kijken om te zien of er nog mooiere
voorwerpen te zien zijn en dat zou ik zeker doen.
Want ondanks mijn opmerkingen vond ik het een goede tentoonstelling.
Christiana Vignatelli Bruni, Lost in Sound, 2016, steengoed (ik vermoed dat men aardewerk bedoeld). Bewust heb ik de foto gemaakt op een moment dat ik tussen de kolommen door loop. Dat is immers de bedoeling. Ga het proberen!
‘Lost in sound’ is een interactief geluidssculptuur.
Zes bamboe-achtige cilinders van verschillende groottes
splijten de ruimte, zoals ook penseelstreken van inkt
hun sporen op papier markeren.
Elke kolom is verbonden met een specifiek muziekpatroon
dat wordt geactiveerd zodra iemand de kolom benadert.
Zo wordt als het ware een ‘akoestisch landschap’ gecreëerd.
Elk onderdeel van de kolom dient als een resonant voor
het geluid dat ontsnapt via gaten aan de basis en aan de top van de cilinders.Dit werk is in 2016 gemaakt tijdens een werkperiode
van Christina Vignatelli Bruni in het Europees Keramisch Werkcentrum (EKWC) in Oisterwijk en gerealiseerd met technische ondersteuning van het FabLab Unterwelt in Rome.
Momenteel studeert Vignatelli Bruni aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag.
David Derksen, Oscillation Plates, 2013.
Bij het kalligraferen op de Taoistische manier wordt de Tao via het penseel in ‘Qi’ uitgedrukt.
‘Dào’ betekent letterlijk ‘de weg’ en kan gezien worden
als de stroom van het universum en ‘qi’ is de metafysische energie die alle levende wezens in stand houdt.
De strepen die door de slinger zijn gemaakt om deze borden te decoreren verraden verborgen patronen van de natuur.De pendule wordt gevuld met een zwart glazuur en stroomt in een dunne lijn over de borden.
Het resulterende patroon is een samenspel van de natuurwetten van een slingerbeweging veroorzaakt door de zwaartekracht, en de willekeurige inbreng van de persoon die de slinger in beweging zet.
Kom met keizerlijke (tel de 5 vinders) draak en sanskriet-inscriptie, Wanli-periode 1573 – 1620, Collectie Edwin van Drecht.
Zo hangt de toelichting in het museum: met ‘Draag‘ in plaat van ‘Draak’ en ‘Sankriet’ in plaats van ‘Sanskriet’.
Bord, Sunzhi-periode, 1644 – 1661.
‘Men draait zich om, wijzend op de weg voor de terugreis,
kruist het veld verdwijnt in de dichte mist.’Dit is een bewerking van het verhaal over een Taoistische persoon in Volume 14 van de ‘Verhalen om Mensen te Verlichten’ van Feng Menglong (1574 – 1646).
Zijn werk wordt beschouwd als cruciaal in de ontwikkeling
van geschreven spreektaal in Chinese fictie.
In tegenstelling tot andere auteurs die de neiging hadden
het belang van vrouwen te negeren, beschreef Feng Menglong vrouwen als sterk en intelligent.
Onsterfelijk.
Onsterfelijke Figuren
China is lang geobsedeerd geweest door onsterfelijkheid.
Zoals de eerste Chinese keizer Qin, die waarschijnlijk aan een kwikvergiftiging overleed, stierf menig keizer aan medicijnen die zouden helpen een eeuwig leven te behalen. De komst van het taoisme hielp deze traditie in stand te houden door verhalen te vertellen over hoe onsterfelijkheid bereikt kon worden.
De taoistische overleveringen verzamelden hun eigen groep
van de acht onsterfelijken die allen een manier hadden gevonden om de dood voor altijd te vermijden.De onsterfelijken kunnen herkend worden aan de attriburen die zij bij zich dragen zoals de perzik van onsterfelijkheid of de kallebas. Laozi, een van de stichters van het taoisme, kan bijvoorbeeld herkend worden als portrettering van zijn bijnaam ‘Oude Langoor’, omdat ‘Lao’ oud betekent en ‘langoor’ een symbool is van een lang leven.
De attributen van de onsterfelijken worden vaak ook alleen
afgebeeld en worden zo zelfs emblemen die de ‘acht verscholen onsterfelijken’ heten.
Als een groep vertegenwoordigen ze het taoisme maar
symboliseren ze ook geluk. Door hun nauwe relatie met de
taoistische goden Fu (welvaart) en Shou (lang leven),
worden ze vaak allemaal samen afgebeeld.
Jelle Mastenbroek, Detail van de pronkkast Splendour Lender, 2012.
Status is altijd onderdeel geweest van het leven.
Het weerspiegelt een bepaald prestige en toont onze positie in de maatschappij.
Door te pronken met bezittingen voelen we ons bevoorreacht, gerespecteerd en van belang voor de samenleving.In Nederland werd status onder meer onderstreept door te pronken met de mooiste porseleinen sierstukken in porseleinkasten.
Deze muziekkast ‘Splendour Lender’ is geinspireerd op de historische pronkkast en reflecteert op status in de huidige tijd.
Hoe belangrijk is de status in een periode van afbrokkelende morele standaarden?
In tijden waarin geld een doel op zich lijkt te worden?
Met dit project geeft Jelle Mastenbroek uitdrukking aan het werkelijk karakter van geld en het echte verhaal achter status: geluk.‘Splendour Lender’ brengt porselein tot leven en laat de
oorspronkelijke functie zien van geld als medium om goederen en diensten uit te wisselen.
Werp een euromunt in de kast en beleef een vrolijk moment.
De ‘Circel van geluk’ blijkt oneidig want na gebruik
wordt het muntstuk aan u teruggegeven.
Bij mij ging het mis. De euro’s bleven in de pronkkast hangen. Het porselein kwam maar heel kort tot leven en de muziek werd niet afgemaakt. Daarnaast kreeg ik mijn geld niet terug. Gelukkig was er even later een bezoeker die meer geluk had en de ruimte werd gevuld met muziek.
Kom, Zhangzhou, Wanli, 1573 – 1620. ‘Toewijding’ is denk ik het linkse karakter dat je deels kunt zien en rechts staat denk ik ‘Integriteit’.
De karakters op deze kom zijn afkomstig uit ‘De Analecten van Confucius’ en vertegenwoordigen ‘zijn vier dingen die Confucius ons geleerd heeft’:
= letters (kennis)
= ethiek (loopbaan)
= toewijding (trouw)
= integriteit (waarachtigheid)
Ook hier klopt de toelichting niet helemaal. Het moet zijn: Wu Shuang Pu, Porseleinen dekselkom en schotel, 19e eeuw, Collectie Familie Fei. Over de schrijfwijze van Chinese namen kun je van mening verschillen maar de kom staat echt niet op de schotel. De Engelse toelichting zegt dat ook niet.
Uit de hoogtepunten van de eigen collectie van het Gemeentemuseum: Schotel met draak en vlammende parel, Qing Dynastie, Qianlong periode, 1736 – 1795.
Detail van vorige foto. Die draak ligt zo prachtig in de schotel.
Pot, Tzu Chou-periode 960 – 1269, Gemaakt door een uitzonderlijk persoon. Wie die persoon dan is weet ik niet. Verdere toelichting ontbrak helaas. Maar ik vond de vorm en kleur van het voorwerp prachtig!
In de tuin van het Gemeentemuseum
Vanochtend was ik vroeg in Den Haag.
Ondanks het feit dat het Gemeentemuseum al om 10 uur open gaat
had ik toch wat tijd om door de tuin te lopen.
In de tuin staat een muur waarin een aantal gevelstenen
uit Den Haag (?) zijn ingemetseld.
Waarschijnlijk van panden die ooit afgebroken zijn.
Althans dat vermoed ik.
Een paar voorbeelden:
De ooievaar als symbool voor de hofstad Den Haag.
‘In de drie mollen’, dat ken ik als een merk van een koffiebranderij. Maar die zit in Den Bosch.
Morgen Star.
In Breda kennen we een Loopschansstraat. Op deze oude gevelsteen kun je zien dat je op een schans echt kon lopen.
Goede Vrijdag
Het gebedenboek van Maria van Gelre: de kruisiging.
Op het negende uur, de none (volgens onze huidige tijdrekening valt dat rond drie uur in de middag)
wordt de kruisiging overdacht.
De evangelist Mattheus schrijft: Rond het middaguur vier er duisternis over het hele land, die drie uur aanhield.Aan het einde daarvan, in het negende uur,
gaf Jezus een schreeuw en riep luid: ‘Eli. Eli, lama sabachtani?
Dat wil zeggen: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?’ Kort daarna stierf hij.
Op de miniatuur zien we dat moment, met aan weerszijden van het kruis Maria en de apostel Johannes.
De wanhoop is van hun gezichten af te lezen.De vesper, aan het einde van de middag, is het uur waarop het dode lichaam van het kruis wordt genomen:
de depositio. Zoals in veel van de miniaturen zijn de gewaden in prachtige kleuren geschilderd en vangt de miniaturist, die de Passiemeester van Maria van Gelre genoemd wordt, het drama van het lijdensverhaal op een indrukwekkende manier.Het laatste uur van de dag, de completen, biedt een meditatie over de graflegging.
Het wrede afscheid door de dood wordt overdacht.
Een miniatuur ontbreekt, al moet die er oorspronkelijk wel zijn geweest.
Ergens in de afgelopen eeuwen is deze weggesneden uit het gebedenboek.
Kasteelplein parkeerplaats?
Het is lang geleden dat ik gezien heb, dat het
Kasteelplein in Breda gebruikt werd als parkeerplaats.
Dit lijkt me niet de bedoeling. Kasteelplein, Breda.
Ingeinkte lino’s
Gisteren nog even geprobeerd de lino’s die ik in de middag
gesneden heb, af te drukken.
Zo zien de lino’s er uit als ze ingeinkt zijn:
De afdrukken, daar ben ik nog niet helemaal tevreden over.
Vooral de bruine pater is nog niet egaal blauw.
De tekeningen komer er wel goed uit.
Bij de sleutel moet ik nog wat bijsnijden.
Maar dat gaat lukken.
Witte Donderdag
Gebedenboek van Maria van Gelre: het laatste avondmaal.
Jezus en zijn leerlingen hielden een maaltijd, staat er in het evangelie van Johannes.
Het Laatste Avondmaal, in de volksmond.
Of deze maaltijd in de avond plaatsvond is maar de vraag,
maar in elk geval was het Jezus’ laatste maaltijd met zijn vrienden voor hij veroordeeld en gekruisigd zou worden.De miniatuur, die een prachtige serie karakterkoppen laat zien, verbeeldt deze maaltijd.
Op de voorgrond, in kleding die door de kleur duidelijk afwijkt van wat de anderen dragen,
zien we Judas die kort nadien Jezus zal verraden.
De miniaturist heeft heeft hem al een beetje buiten het kader van de afbeelding geschilderd, om te laten zien dat hij op het punt staat de kring van leerlingen te verlaten.Tijdens de maaltijd confronteert Jezus zijn leerlingen met de vraag wie hem trouw zal blijven.
Precies dat element komt ook aan de orde in de gebeden voor Witte Donderdag die volgen op deze miniatuur:
‘Wij bidden: Heer, help ons dat we niet twijfelen en dat ook wij de pijn van het kruis zullen lijden.’
De gelovige die deze woorden bidt, Maria van Gelre dus in de eerste plaats, wil Jezus volgen in zijn lijden: een goed voorbeeld van Imitatio Christi, de navolging van Christus.
Creatieve woensdag
Vandaag bezig geweest met lino’s ontwerpen en snijden
Vanavond wil ik ze nog een eerste keer afdrukken.
Ze zijn anders dan zoals ik tot nu toe lino’s maakte.
De sleutels (rechts) zijn al uitgesneden, de Bruine Pater moet nog.
Ze zijn beide gereed. Nu vanavond nog een proefdruk maken. De bruine pater is wel erg priegelwerk geworden. Op dat iets leuks oplevert bij het afdrukken moet nog blijken.
Van de letters D de eerste gesneden. Bij de andere letters van het woord HOND heb ik steeds twee maal de letter uitgesneden (op verschillende manieren) en dan als laatste iets met bloemen of takken. Nu een veel abstractere invulling aan nummer drie gegeven. Er zal maar 1 lino met echt de letter D komen.
De jongens van zand en klei
Soms denk je dat je het allemaal wel een keer gezien/gegeten hebt:
Italiaans, Spaans, Grieks, Libanees, Indiaas, Thais,
Chinees, Japans, Afghaans, boerenkool, spruiten, asperges,
snert, hamburgers, insekten, marmot,…
Wat heb je niet allemaal gegeten?
Dan is een restaurant dat zich helemaal richt op gerechten rond
de aardappel, wel een verrassing.
Een heel geslaagde verrassing.
De gerechten zijn heel smakelijk, worden heel apart gepresenteerd
en zijn goed betaalbaar.
Een ideale combinatie.
We gaan binnenkort nog een keer!
Ming tomb in Nanjing
De laatste blog over dit onderwerp ging vooral over de wandeltocht naar de tombe.
In dit bericht zie je ook de eigenlijke graftombe.
Maar mijn dag begon met schrijven met water in mijn hotelkamer.
Er lag dat typische ruitjespapier dat je kunt gebruiken om
kaligrafie te leren en een kwast en een instructie
hoe het te gebruiken. Met water!
Mijn wateroefeningen in het hotel. Als het water opdroogt verdwijnen de karakters en kun je opnieuw beginnen.
Dit is dan de Ming tombe in Nanjing. Het bovenste, rode deel kun je bezoeken. Daar kom je via de ingang, beneden, in het midden.
Mijn medetoeristen zijn voornamelijk mensen uit Azie.
Ming Tower displays the architectural system initiated at the Ming Tomb.
Built atop the Rectangular Citadel, it is the commanding point among all buildings of the Ming Tomb.
There are three arched doors in its southern wall, and one in each of other three walls.
The inside floor is paved with square bricks.
Its yellow glazed double-eave roof was destroyed during the reign of Qing Emporer Xianfeng.
The top reconstruction started in June 2008.
De manier van een graf aanleggen voor een keizer
werd min of meer hier in Nanjing bedacht. De keizers die volgde
werden allemaal op vergelijkbare manier begraven in de buurt van Beijing.
Dat geldt niet alleen voor dit hoofdgebouw maar ook voor de wegen
er naar toe en de ommuring enz.
Het dak van dit graf was al in de periode van 1850 tot 1861 vernield.
Dit is in 2008 gereconstrueerd.
Bij de reconstructie zijn ook de typisch Chinese beschilderingen aangebracht.
Dit is bij het bovenste deel van de tombe.
Nog meer dak.
Om bij het bovenste deel te komen volg je onder andere de trappen aan de achterkant van het gebouw.
Dit is de tunnel / trap die je van de voorkant naar de achterkant van het gebouw brengt.
Niet alle terassen in dit grote complex zijn in even goede staat.
Onderweg stuur ik een kaart naar mezelf. Gewoon om te zien of die aankomt en hoelang de kaart er over doet. Een World Heritage kaart.
Deze weg ga ik in de volgende blog bewandelen.
Een eerste lino voor mijn boek
Afgelopen zaterdagochtend even een eerste lino gemaakt.
Deze lino is gesneden uit kurklinoleum.
Eigenlijk niet zo geschikt om heel precies te werken.
Het brokkelt namelijk makkelijk af.
Maar ik ben tevreden.
Dit is een rand die bovenaan een pagina gaat komen.
Gelezen: Luc Panhuysen, Een Nederlander in de wildernis
Luc Panhuysen, Een Nederlander in de wildernis. De ontdekkingsreizen van Robert Jacob Gordon in Zuid-Afrika. Begonnen als een tussendoortje. Ik las Oranje teggen de Zonnekoning en wilde De ware vrijheid lezen. Maar de boekenwinkel had even geen exemplaar van dat boek. Dus dit maar even gelezen.
In de 18e eeuw was wetenschap vooral het verzamelen van feiten.
Het is de tijd van de encyclopedie van Diderot bijvoorbeeld.
Robert Jacob Gordon was een Nederlander uit een oorsponkelijk
Schotse familie die reizen ondernam door wat nu Zuid-Afrika heet.
Hij was onder andere heel erg geinteresseerd in het kameelpaard,
het dier wat wij nu giraffe noemen.
Luc Panhuysen vertelt op een heel begrijpelijke manier
het interessante verhaal van een bijzondere man die we
helemaal vergeten zijn.
De impact van Robert Jacob Gordon op cartografie en zoologie is aanzienlijk.
Naast de verhalen over de reizen krijgen ook even mee hoe het
koloniale bestuur geregeld was en hoe dat in die jaren verliep.
Het geeft inzicht in oorzaken die later tot de Boerenoorlogen
zouden leiden.
Duijvestein collectie, C. Bogerts – G. Haasbroek, met de hand gekleurd uit Vosmaer.
Op de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren las ik:
Gordon is in zijn gehele Zuid-Afrikaanse periode zeer produktief geweest.
Er zijn nog heel wat manuskripten, tekeningen en kaarten van zijn hand bekend.
Allereerst is er een verzameling notities, sinds kort in de Brenthurst Library in Johannesburg.
Naast de journalen van de vier expedities, bevat die kollektie allerlei aantekeningen over de meest uiteenlopende onderwerpen.
Daartussen bevindt zich een folder met de titel ‘Renseignements & descriptions de plusieurs animaux’,
waarin 58 losse bladzijden met gegevens over de Kaapse fauna.
Het betreft voornamelijk uitvoerige beschrijvingen van het uiterlijk van de dieren en opgave van de afmetingen, slechts zelden wordt iets vermeld over levenswijze of woonplaats.
De reisjournalen zijn in wezen een dagboek waarin de belangrijkste gebeurtenissen, de weersomstandigheden, de route en de afgelegde afstand staan opgetekend.
Soms gaat Gordon wat uitvoeriger in op de gewoonten en taal van de inboorlingen, of op het uiterlijk van de geschoten dieren.
Volgens Barnard zou dit ongeordende materiaal bestemd zijn geweest voor een boek over zuidelijk Afrika.
Gordon schijnt dit inderdaad van plan geweest te zijn, zoals verschillende van zijn tijdgenoten ons verzekeren, er is echter nooit iets van gekomen.De tweede belangrijke bron is de ‘Gordon Atlas’ in het Rijksprentenkabinet van Amsterdam.
Er zijn zes banden.
De eerste twee bevatten 15 kaarten van zuidelijk Afrika, een plattegrond van Kaapstad en 52 topografische tekeningen.
Deel 3 bevat 25 tekeningen van de oorspronkelijke bewoners van Zuid-Afrika.
De overige tekeningen, vogels en zoogdieren.
Deel 6 tenslotte bevat 108 schetsen van Kaapse planten.
Het merendeel van de tekeningen is gekleurd met waterverf, slechts enkele zijn alleen in inkt of potlood uitgevoerd.
Gewoonlijk geeft Gordon in een paar woorden, hoogstens een paar regels, kommentaar op de voorstelling.
Alleen bij de zoogdieren wordt geregeld een uitgebreide beschrijving toegevoegd, soms lang genoeg om de gehele achterkant van de schets te beslaan.
De meeste tekeningen in de Atlas moeten gemaakt zijn in de periode van juli 1777 tot eind 1779, zoals blijkt uit het kleine aantal gedateerde schetsen en uit verwijzingen ernaar in Gordon’s korrespondentie.
Gordon is echter later in zijn leven bezig gebleven met zijn studie van de Kaapse fauna.
In verscheidene gevallen is met vrij grote zekerheid vast te stellen dat tenminste de tekst na 1779 geschreven moet zijn, of dat er woorden aan toegevoegd werden.
De Gordon Atlas is geenszins een uniforme verzameling, zelfs niet als we alleen de dierentekeningen bezien.
Er zijn allerlei verschillende formaten, verschillen in de afwerking van de schetsen, en minstens vijf frequent terugkerende handschriften in de notities.
Het zou voorbarig zijn om hieruit te konkluderen dat Gordon niet voor alle tekeningen en teksten persoonlijk verantwoordelijk zou zijn.
Opmerkelijk is dat vrijwel alle vogeltekeningen zijn voorzien van een naam in het frans, in een handschrift dat vrijwel zeker aan de beroemde franse reiziger François Levaillant heeft toebehoord.
Er is echter geen enkele overeenkomst of beïnvloeding te konstateren tussen Gordon’s tekenarbeid en Levaillant’s monumentale Histoire Naturelle des oiseaux d’Afrique (1796-1808).Er is al veel gestreden over de identiteit van de kunstenaar die verantwoordelijk is geweest voor de tekeningen in de Gordon Atlas.
Vroeger werd meestal Gordon zelf alle eer gegeven.
Dit is slechts ten dele waar, zoals onder meer blijkt uit een bewering van mevrouw Gordon dat‘the charts & natural history… were all designed by her own husband, who drew every outline, and had them finished under his own eye.’
Gordon had dus de volledige wetenschappelijke verantwoordelijkheid, maar hij deed niet al het werk zelf.
Hij werd daarbij geholpen door minstens één tekenaar, een soldaat van zijn compagnie.
De eerste aanwijzing voor de identiteit van die schilder komt van A. Hallema, die de tekeningen welke tijdens de reis van Hendrik Swellengrebel in de Kaaplanden in 1776-77 gemaakt werden, vergelijkt met die in de Gordon Atlas.
Volgens hem is er een ontegenzeggelijke overeenkomst wat betreft de artistieke kwaliteiten en de techniek.
Slechts één tekening in de kollektie van Swellengrebel is gesigneerd, en wel door een Johannes Schumacher.
Hallema zegt niet expliciet dat die Schumacher ook als Gordon’s tekenaar gezien moet worden.
Die stap wordt echter spoedig daarna gedaan door Forbes.
Pas kort geleden is er grote zekerheid over dit onderwerp gekomen, doordat Gordon in zijn reisjournalen
soms spreekt over zijn schilder, of over Schoenmaker (of Schoemaker).
www.dbnl.org
Dat geeft een goed beeld van het materiaal waarop Luc Panhuysen zijn
boek onder andere baseert.
Gezien: Going in style
Going in style met Morgan Freeman en Michael Caine.
Een film zoals je die van deze heren kunt verwachten:
vol humor en luchtig. Ik heb enorm gelachen.
In bijrollen: Christopher Lloyd, Ann-Margret, Matt Dillon,
Siobhan Fallon Hogan, enz
Je kunt er ook drie Trump-stemmers in zien die hun pensioen
kwijtraken door een buitenlandse firma en daardoor doorslaan.0
Ze nemen wraak op de bank.
Gelezen: The Refugees van Viet Thanh Nguyen
Viet Thanh Nguyen, The Refugees (Winner of the Pulitzer Prize for fiction 2016).
Ik had al verteld dat ik het boek aan het lezen was.
Ik zag een tweet van journalist Olaf Koens over dit boek
en ik dacht dat wil ik ook lezen.
Het boek grijpt je bij de keel maar niet met tragische en zielige
verhalen over vluchtelingen, maar met verhalen over identiteit.
Knap geconstrueerde verhalen over echte mensen met problemen
van echte mensen in onze complexe maatschappij.
Absoluut een aanrader!
Palmzondag
Vandaag is het Palmzondag.
In deze Goede Week volgen we de Christelijke feestdagen
met miniaturen uit het Gebedenboek van Maria van Gelre.
Dit gebedenboek is een prachtig boek met gebeden
die door Maria van Gelre gebruikt werd voor haar prive
gebeden en overdenkingen.
Maria van Gelre leefde van 1380 en overleed in of na 1428.
Het boek is uit ongeveer 1415.
Maria van Gelre, Folio 83r, Intocht in Jeruzalem.
De tekst, die door het team dat de restauratie van het boek uitvoert,
bij deze afbeelding plaatst, is de volgende:
Met Palmzondag begint de belangrijkste week van het kerkelijke jaar.
De week waarin het lijden en de opstanding van Jezus herdacht wordt, vormt de kern van de christelijke liturgie.
De intocht in Jeruzalem, het Laatste Avondmaal, de Kruisiging en de Opstanding vormen kernmomenten in het verhaal dat ieder jaar verteld wordt.
Het gebedenboek van Maria van Gelre bevat een opvallend rijke reeks miniaturen die het lijdensverhaal uitbeelden.
De intocht in Jeruzalem, gevierd op Palmzondag, vormt de eerste episode in die serie.De Passiemeester van Maria van Gelre, een van de verluchters die heeft bijgedragen aan het gebedenboek, heeft de intocht beknopt en heel effectief uitgebeeld.
Jezus, gezeten op een ezel, nadert een stadspoort,
terwijl een man zwaait met takken en een ander een kleed uitspreidt.
De gezichten zijn gedetailleerd en verfijnd uitgevoerd,
de vacht van de ezel oogt heel zacht.
Voor de gewaden is volop gebruik gemaakt van paars en roze, kleuren waarvoor deze verluchter een voorkeur lijkt te hebben.
De dramatische werking van de voorstelling wordt versterkt doordat de randen van de voorstelling overschreden worden:
de ezel en de voet van de in blauw geklede man gaan
over het kader van de miniatuur heen.
Ik ben niet bij de restauratie betrokken en ik weet ook niet
of er nog meer miniaturen buiten de passie miniaturen
van hem bekend zijn.
Paars en roze zijn liturgische kleuren die horen bij
deze tijd van het Christelijke jaar.
Ik weet dus niet of die kleuren persoonlijke voorkeuren
waren van de maker van deze miniaturen.
Begijnhof Breda 1267 – 1535 – 2017
Deze grond werd op 22 maart 1267 door de Heer van Breda in eigendom gegeven aan de begijnen voor realisatie van een begijnhof met eigen kerk en begraafplaats.
Dit hof verhuisde in 1535 op verzoek van Hendrik III van Nassau naar de huidige locatie aan de Catharinastraat.
Onthuld door Gen-maj. N. Geerts, 22 maart 2017.
De onthulling van dit plakaat was even aan mijn aandacht ontsnapt.
Daarom dat ik dit vandaag even recht zet.
Feestelijke Blikvangers van Fiep Westendorp
Gisteren heb ik al twee foto’s getoond
van de opening van de tentoonstelling Blikvangers
in het Nederlands Drukkerij Museum in Etten-Leur.
Maar ik maakte er nog een paar foto’s.
Die volgen hieronder.
Ik maakte ook een paar foto’s op de tentoonstelling.
Die volgen later deze week om de bezoeker een idee
te geven van wat er bijvoorbeeld tijdens de Paasvakantie
te zien is van het werk van Fiep Westendorp in Etten-Leur.
Jip en Janneke waren prominent aanwezig op de lessenaar.
Bij de opening was er een korte presentatie van Wietske Lute over de wisselwerking tussen de tekenaarshand van Fiep Westendorp en de techniek van het drukken van kranten en boeken.
Wietske Lute (in het zwart, vormgeefster bij Fiep Amsterdam) in gesprek met Frans de Nijs, een van de organisatoren van het Nederlands Drukkerij Museum.
De organisatie in beeld bij de aftrap: Cees Jochems en Frans de Nijs op de rug.
Dan kan de presentatie van Wietske Lute beginnen.
Er werd stil gestaan bij de originele productie-aanwijzingen.
Het publiek volgde de aanwijzingen van Wietske Lute.
Er was een aandachtig publiek.
De presentatie bestond vooral uit het bespreken van originele werken van Fiep Westendorp in het drukproces.
En ging bijvoorbeeld over hoe een Jip in tuinbroek veranderde in een Jip met een trui, omdat dit de tekenaar meer mogelijkheden gaf de handen van Jip in beeld te brengen.
Het boek ‘Blikvangers’ kreeg ook aandacht tijdens de presentatie.
De trotse burgemeester stond nog stil bij het bijzondere feit dat Fiep Westendorp als vrouw koos voor een baan in een typische mannenwereld (het boeken- en drukkersbedrijf en de reclamewereld).
Na de ontgulling van deze grote poster met Pim en Pom kon iedereen de tentoonstelling bezoeken. De tentoonstelling is een aanrader!.
Argusvlinder 