ABeCeDarium in Tilburg

Afgelopen week weer een avond met letters gestoeid.
De eerste pagina met de letter A is bijna gereed.

 photo WP_20150415_002HetBegin.jpg

Dit is het dichts bij het basisidee. Gebruikmakend van de schuinte van de letter A. Die schuine kant steeds weer opnieuw als de basis gebruiken voor de volgende letter A. Het papier wat ik hier gebruik is op basis van bamboe en geschikt voor bijvoorbeeld acryl (90% bamboe, 10% katoen). Het neemt de olieverf die we gebruiken niet goed op. De letter blijven daardoor vlekkerig wat op zich goed werkt bij letters die van zichzelf niet te vol zijn, die geen grote vlakken hebben.


 photo WP_20150415_001FaseTwee.jpg

De uitbreiding naar boven beviel me niet zo. Hier alleen de tak die afbuigt naar beneden. Dit papier heeft weer andere eigenschappen. Door de kleuren zijn lijnen ontstaan in het papier die anders omgaan met de verf. Leuk effect. Middenlinks op het papier beginnen is misschien niet zo’n goed idee. Hier is letter 4 een heel volle A.


 photo WP_20150415_003IetsTeVeelRuimte.jpg

Dit is een blauw papier. De vorm bereikt langzaam wat is wil bereiken. De witruimte tussen letter 3 en 4 is te groot. Hier is letter 4 wel een smallere letter met kleine versieringen.


 photo WP_20150415_004BijnaGereed.jpg

Als letter 4 een andere letter gekozen. Ik heb daar een kleine letter geprobeerd en twee verschillende kapitalen. De letter die ik hier gebruik is wat breed. Letter 8 is deels van het papier afgevallen. Dat is niet de bedoeling. Het gele papier voelt als het meest waterafstotend. Toch ben ik over het resultaat niet ontevreden. De kleine vlekjes in het donkerbuin/zwart ga ik niet bijwerken.


 photo WP_20150415_005DeLettervoorraad.jpg

De lettervoorraad die ik ter beschikking had en die deels gebruikt is voor deze pogingen.


Van tas naar boekenkaft

Het idee om gewoon stof te kunnen gebruiken
om een boek in te binden hield me al een tijd bezig.
Eingenlijk vanaf het moment dat ik de term boekbinderslinnen hoorde.
Op een cursus boekjes maken in Breda kwam dat aspect ook
aan de orde.
Textiel leent zich slecht omdat lijm er eenvoudig doorheen
kan lopen. Dat geeft dan weer allerlei problemen met het
in een pers of onder bezwaar leggen van een boek.
Bovendien is het dan niet echt meer schoon werken.

Bij die cursus is Breda kregen we ook een ‘goodie bag’.
Een linnen tas van Gallery Pepper met een paar leuke
handige voorwerpen.
Die tas, daar gaat het over in mijn blog.

 photo DSC_6419GalleryPepper.jpg

Linnen tas van Gallery Pepper. Ik vind linnen tassen niet zo handig dus had ik nog geen toepassing voor de tas.


 photo DSC_6420EvenEenTasjeLortornen.jpg

Zondag heb ik de tas los getornd.


 photo DSC_6421DeTasLigtUitElkaar.jpg

Resultaat een stuk linnen, twee linnen slierten (de hengsels) en veel draadjes.


 photo DSC_6422NaHetStrijkenGereedVoorKnippen.jpg

Dat heb ik eerst eens gestreken.


 photo DSC_6423Proefstrook.jpg

Op een stuk van de tas heb ik vlieseline gestreken. Dat werkt prima. Het resultaat lijkt net boekbinderslinnen.


 photo DSC_6424.jpg

Het logo van Gallery Pepper wil ik gebruiken op mijn boekomslag. Dus het logo op een behoorlijk oppervlak uitgeknipt en voorzien van vlieseline.


 photo DSC_6425.jpg

Strijken met een vochtige doek. Op internet is precies te zien hoe en hoe lang je moet strijken. Er zijn verschillende soorten vlieseline. Bijvoorbeeld voor soepele stoffen of voor leer (!). De vlieseline die ik had gekocht was ook voor hobbytoepassingen.


 photo DSC_6426.jpg

Nu nog een boekblok maken en een boekomslag. Ik heb al wel ideeen maar dat volgt later nog wel een keer. Het lijkt er op dat als je een mooie stof hebt en je wilt het gebruiken op je boekomslag, dat er best mogelijkheden zijn.


Koolmezen: het boekje is gereed

 photo DSC_6382AlleFotosVerbondenEnKaftAangebracht.jpg

Dat de foto’s verbonden waren met boekbinderslinnen was in de vorige blog al te zien. Maar hier zijn de kaften bevestigd aan de schutbladeren.


Nu wil ik nog de achterkanten van de foto’s
aan elkaar naairen met een kruissteek.
Hiervoor maak ik een mal zodat de gaten straks allemaal op
dezelfde hoogte komen te zitten.

 photo DSC_6383DeMalVoorDeGaten.jpg

Je moet de mal zo maken dat je kunt zien waar je de mal weglegt op je werk. Alleen dan kun je keer op keer de mal op precies de goede plaats leggen en dus ook de gaten op de juiste plaats maken.


 photo DSC_6384DeHansboorVoorDeGaten.jpg

Dit is de handboor die ik gebruik om de gaten voor te boren.


 photo DSC_6385MetDeMalZieJeNogSteedsHoeHemWegTeLeggen.jpg

Goed positioneren voor een goed resultaat.


 photo DSC_6388OogtGoed.jpg

Vandaag gaat het naaiwerk beginnen. Eens zien hoe dat werkt met een kruissteek.


 photo DSC_6389AlHeelLeesbaar.jpg

Het boek is al goed te lezen.


 photo DSC_6390HetBoekWaaierdNatuurlijkAlleKantenUit.jpg

Maar de pagina’s kunnen nog alle kanten op. Hier dwars.


 photo DSC_6391.jpg

Dat is niet prettig vasthouden. Dat moet dus anders.


 photo DSC_6393DeDraadZitDoorHetEersteGat.jpg

De draad door het eerste gat. Zorg ervoor voldoende draad te nemen. Beter te veel dan te weinig.


 photo DSC_6394KruissteekMoeilijkMooiStrakTeKrijgen.jpg

Probleem is om de kruissteek mooi strak te krijgen en te houden.


 photo DSC_6395DeEersteGangVanVoorNaarAchter.jpg

De eerste gang, van voor naar achter, is gereed. Nu de kruissteek compleet maken.


 photo DSC_6396MetKruissteek.jpg

Met kruissteek zit er nog altijd te veel speling op. Ik ga dus aan de onderste en bovenste rij gaten, de achterkanten aan elkaar knopen.


 photo DSC_6398KruissteekPlusExtraVerbindingBovenEnOnder.jpg

Ik ben blij met het resltaat.


Gisteravond in Tilburg

ben ik nog het meest bezig geweest met het doorzoeken van bakken
met houten letters om er de mooiste letters ‘A’ uit te zoeken.
Een kort fotoverslag (niet alle letters zijn de A).

 photo WP_20150401_001WroetenInLetterBakken.jpg

Wroeten in bakken.


 photo WP_20150401_002InAlleMaten.jpg

Letters in alle maten, houten letters, die vooral gebruikt zijn om posters ed te maken.


 photo WP_20150401_003VeelBakkenMetHoutenLetters.jpg

Nog meer bakken.


 photo WP_20150401_005EleganteHoofdletterA.jpg

Elegante hoofdletter A (rechts).


 photo WP_20150401_007DeRechtseIsGeenA.jpg


 photo WP_20150401_008DeVerzamelingMetAa.jpg

De eerste selectie. Nu aan de slag met het stempelen.


Koolmezen in een leporello

Een leporello of harmonicaboekje.
Zo’n boekje wilde ik eigenlijk al eens maken.
Met de serie foto’s van de koolmezen en het vogelrestaurant
had ik de kans dat eens te doen.

 photo DSC_6373FotosBeschrijvenUitsnijdenGoedeVolgorde.jpg

Eerst de foto’s op de goede volgorde. Dan een foto uitgesneden voor op de kaft. Vervolgens hier en daar bij de foto tekst geschreven en nog een aantal pagina’s toegevoegd met alleen maar tekst.


 photo DSC_6376StrookjesBoekbindersLinnen.jpg

Vervolgens heb ik boekbinderslinnen gebruikt om de foto’s aan elkaar te maken. De volgende keer maak ik de stroken net zo groot (hoog) als de foto’s.


 photo DSC_6377LangzaamGroeitHetBoek.jpg

Dan maar plakken en je ziet het boek ‘groeien’.


 photo DSC_6379.jpg

Het wordt een hele reeks. Hier de achterkanten met de stroken linnen.


 photo DSC_6380BoekblokGereed.jpg

Het boekblok is klaar. Maar het is zo lang. Ik ga nu de achterkanten aan elkaar naaien. Niet heel strak maar voldoende om het boek niewt uit elkaar te laten vallen. De eerste kaarten gaan straks het schutblad vormen voor het boek en worden op de kaft geplakt.


 photo DSC_6381BoekblokGereed.jpg

De achterkanten.


Cursus in Tilburg: Drukken en boekbinden

Afgelopen week was de tweede avond in Tilburg.
Daar krijg ik les / is een atelier ter beschikking.
De eerste opdracht begint met het maken van een dummy.
De dummy was de eerste avond gesneden en ge-rild.

Wikipedia:

Rillen is het persen of aanbrengen van een vouwlijn, bijvoorbeeld in papier of karton: een ril. Veelal gebeurt dit in een stevig vel papier (veelal met een dikte vanaf 170 gr.) of karton dat zonder rillijn lastig in een rechte lijn is te vouwen.

Door met een lijn of speciaal stomp wieltje het papier in een contragroef te drukken wordt het papier op deze plaats zwakker, waardoor het papier of karton op die plaats zich mooier en gemakkelijker laat vouwen. De ril zit aan de binnenkant van de vouw.

 photo WP_20150325_001BoekSchrift.jpg

Dit is het voorbeeld: een schrift/boek. de kaft heeft aan de voor en achterkant een flap. De ‘rug’ bestaat uit drie delen. Niet twee zoals traditioneel. Op deze manier is er ruimte voor drie boekblokken in plaats van 1 of twee.


 photo WP_20150325_002VlnrFlapLinkseBoekblokMiddelsteBoekblokJapanseBindingRechtseBoekblokFlap.jpg

Van links naar rechts: flap, boekblok 1: reguliere binding, boekblok 2: in het midden, Japanse binding, boekblok 3: reguliere binding, flap.


 photo WP_20150325_003LinkseBoekblokLigtOpen.jpg

Hier ligt het linkse boekblok open. Het is maar 1 katern met maar twee vellen papier (8 pagina’s), gebonden met een koordje.


 photo WP_20150325_004MiddelsteBoekblokJapanseBindingLigtOpen.jpg

Hier houdt een houten letter een pagina omgevouwen van het tweede boekblok: Japanse binding.


 photo WP_20150325_005RechtseBoekblokLigtOpen.jpg

Hier ligt het rechts boekblok open.


 photo WP_20150325_006ApparaatOmConsistentOpDezelfdePlaatsGaatjesTePrikken.jpg

Een dergelijk apparaat had ik niet eerder gezien. Het is een hulpje om in verschillende pagina’s op precies dezelfde plaats gaten te kunnen prikken.


 photo WP_20150325_007BoekblokEnKaftInEenKeerDoorprikken.jpg

Erg handig. Hier prik ik in het boekblok en de kaft, precies op de ril, drie gaten.


 photo WP_20150325_008PerfecteGaten.jpg

Perfecte gaten.


 photo WP_20150325_009BoekblokLinksEnTechtsGereedNuJapanseBindingInHetMidden.jpg

Hier vij het linker en rechter boekblok gereed. Nu volgt de Japanse binding. Het ‘Japanse’ boekblok is ‘korter’ dan de andere twee boekblokken. De Japanse binding loopt niet gelijk met de achterkant van het boek zoals normaal. Hierdoor zie je meer van het bindwerk op de achterkant van de kaft.


 photo WP_20150325_010PapierVastgezetPrikmalGemaaktPrikkenMaar.jpg

Het papier is vastgezet en de mal om de gaten te prikken is bevestigd.


 photo WP_20150325_011MijnEersteJapanseBinding.jpg

Na het gaten prikken kan er genaaid worden. Voor een eerste poging ben ik niet ontevreden over het resultaat.


 photo WP_20150325_012DeDummyIsGereed.jpg

Het eindresultaart. Volgende week gaan we wat experimenten uitvoeren voor de inhoud.


Infinit is gereed

 photo DSC_6298Geopend.jpg

Hier ligt mijn boek, opengeslagen, in de zon.


 photo DSC_6299Geopend.jpg

De deksel doet ook dienst als standaard voor de tekst.


 photo DSC_6300Uitgepakt.jpg

In de doos zitten naar Infinit met de tekst nog een voorwerp en een koordje.


 photo DSC_6301MetBok.jpg

Het voorwerp en het koordje vormen samen een soort bok zodat de tekst mooi rechtop blijft staan. Het chassis is de lessenaar.


 photo DSC_6302Infinit.jpg

Zo staat dan het boek en kan het gelezen worden.


De tekst bestaat uit 8 delen maar de delen vormen samen 1 tekst.
Om de leesvolgorde te ondersteunen begint ieder tekstdeel
met het paginanummer.

 photo DSC_6303EenTwee.jpg

Deel een en twee.


Tekst 1:

Een boek, voor mij, is een beschermings-mechanisme voor tekst, die het tegelijkertijd mogelijk maakt om van die tekst kennis te nemen.
B E S C H E R M I N G E N L E Z E N
Dat is nu een probleem met hoe het boekje Infinit wordt gepresenteerd. Infinit/infinite staat voor oneindig. Het is dan ook een presentatievorm van tekst die je ‘oneindig’ kunt omvouwen. Steeds kun je vanuit de binnenkant de volgende teksten openen. Om het lezen aangenaam en begrijpelijk te maken, kun je het boekje Infinit op verschillende manieren benaderen. Daarvoor heb ik een oplossing bedacht.
Dat voor wat betreft het lezen. Maar het element bescherming ontbreekt. Daarom heb ik een plat doosje gemaakt dat het boekje beschermt en tegelijk een presentatieplatform biedt.

Tekst 2:

Twee manieren, of misschien nog meer, zijn er om de pagina’s ‘om te slaan’. De doorlopende tekst wordt door die verschillende manieren van bladeren niet altijd goed leesbaar. Daarom begint iedere pagina van deze tekst met zijn paginanummer.
De bescherming van een tekst tegen vocht, licht, stof en gebruik, gebeurt vaak door een kaft. Maar soms is een doosje ook heel geschikt. Dit doosje heeft echter nog een functie.
P R E S E N T A T I E
Iedere keer als je een volgende tekst van het boekje wilt lezen, open je de pagina’s van de binnenzijde naar buiten, en draai je het boekje een kwartslag naar rechts. De opstaande zijkanten passen precies in de twee gleuven in de bodem van de doos. Zo kan de volgende tekst gelezen worden.

 photo DSC_6304DrieVier.jpg

Deel drie en vier.


Tekst 3:

Drie functies kan ik bedenken die een reden zijn om een boek te maken, naast de functies die al genoemd zijn: plezier, verspreiding en het bewaren van de tekst en/of afbeeldingen.
V R I J H E I D
Uiteindelijk zijn de ideeën die tot tekst gevormd zijn het belangrijkst. Die tekst mag vernieuwend, controversieel, wervend of uitdagend zijn. Dat hoeft natuurlijk niet. De vrijheid om dat wat je bezig houdt op ‘papier’ te zetten en het te verspreiden, is een fundamenteel recht. Dat kan schuren, wringen en weerstand oproepen, maar dat mag/moet dan ook. Iets anders is het als mensen het recht om te beledigen opeisen. Dan lijkt het niet meer om de zaak te gaan maar om de actie op zich. Duidelijk is dat die grens erg gevoelsmatig en grijs is. Beter van afblijven dus.

Tekst 4:

Vier dat recht op persvrijheid en vrije meningsuiting. Schrijf, spreek, blog, presenteer, schets, teken, maak foto’s, zing en maak games (volgens literatuurwetenschapper F.W. Korsten zijn games de toekomst van de literatuur. Arnon Grunberg sluit daar op aan met ‘Ook taal is een simulatie van de werkelijkheid. Een game.’ Volkskrant 21/02/2015)
H O R I Z O N T A A L
Lees in dit boek bij voorkeur de horizontaal liggende tekst. ‘Liggende’ is hier letterlijk bedoeld. Lees vervolgens de tekst van links naar rechts.
Je kunt de teksten op de opstaande randen ook zien en misschien met wat moeite ook lezen, maar als je steeds de horizontaal liggende paren tekst leest, weet je zeker dat na de teksten een en twee, drie en vier, tekst

 photo DSC_6305VijfZes.jpg

Deel vijf en zes.

Tekst 5:

Vijf komt, samen met zes, gevolgd door zeven en acht.
Teksten en tekeningen (of iedere andere vorm van afbeeldingen) zijn twee verschillende technieken om ideeën over te brengen. In die zin zijn ze voor mij hetzelfde en hebben ze, in relatie tot een boek, dezelfde functie. Maar ze zijn anders, ze kunnen elkaar versterken en sommige lezers beleven meer plezier aan een tekening dan aan een tekst en andersom. Met beide kun je een verhaal vertellen.
Het maken van een goed verhaal is een vak of kunst op zich.
V E R H A A L
Het is duidelijk dat schrijven niet een kunst is waar ik in uitblink. Deze tekst is dan ook een middel voor mij om het boekje Infinit te kunnen maken.

Tekst 6:

Zes dagen heeft het mij op zijn minst gekost om deze tekst te maken. De combinatie van het onderwerp en de eis, die ik mezelf had opgelegd, om iedere tekst met het paginanummer te laten beginnen, was veel gevraagd.
S C H R I F T
Maar het is gelukt en daarmee kunnen we nog even stilstaan bij de geschiedenis van het boek. Want al voel ik me soms een monnik, de geschiedenis van het boek is veel ouder dan dat van de Middeleeuwse monniken.
Al bij de oudste beschavingen (Soemerië, China, Egypte en de Indus-vallei) ontstonden verschillende vormen van het schrift (spijkerschrift, hiërogliefen, alfabet) en manieren om geschreven teksten te bewaren (klei, papyrus).


 photo DSC_6306ZevenAcht.jpg

Deel zeven en acht.


Tekst 7:

Zeven jaar duurt een bepaalde opleiding tot boekbinder. Dat is niet te combineren met mijn werk en privéleven. Het moet wel een hobby blijven. Bovendien zit de lol er voor mij niet in om voor andere mensen boeken te maken.
B O E K
Zusterboeken. Dat is het grote thema waarin een aantal van de toekomstige projecten zullen komen te staan. Zusterboeken zijn boeken waarvan/waarover ik meer dan 1 exemplaar heb of gemaakt heb. Een tijd terug kocht ik bijvoorbeeld een zesde druk van Hella S. Haasse ‘Het woud der verwachting’, 1962. Toen kreeg ik een paar weken geleden nog een versie van dit boek van mijn moeder. Een negenentwintigste druk uit 2011. Deze boeken zijn zusterboeken en die horen bij elkaar te blijven. Daar ga ik voor zorgen.

Tekst 8:

Acht pagina’s over wat ik denk dat een boek is. Maar wat denken anderen? Ik zocht en vond bijvoorbeeld de volgende vertaalde definitie van Philip Smith (boekbinder uit Engeland)
Een boek is de verpakking van meerdere oppervlaktes die samengehouden worden in een vaste of variabele volgorde door een scharniermechanisme, enige vorm van ondersteuning of een container, met daaraan verbonden zichtbaar of gesproken inhoud die we een tekst noemen.
SAMENGEHOUDEN DRAGER VAN TEKST
Volgens de auteur sluit deze definitie tekstdragers als kleitabletten en rollen uit, zo ook enkelvoudige oppervlaktes waarop een tekst is aangebracht (een tekst op een folder is geen boek).
Volgens deze definitie kan een CD een boek zijn.

Infinit is bijna gereed

Na het Chassis is nu de deksel ook bijna gereed (Infinit, Spiabooks).
Nadat ik deze blog heb gemaakt ga ik de laatste hand
leggen aan dit boekblok met doos.

 photo DSC_6241DekselBodemEnVoorgesnedenWandenLiggenKlaar.jpg

Hier zie je dat de dekselbodem al gereed is. De bodem is gemaakt van 2 lagen karton. De vier stroken die op de bodem liggen zijn de voorgesneden zijwanden.


 photo DSC_6292HetGereedschapLigtKlaar.jpg

Dan sla ik een paar stappen over: de wanden zijn inmiddels geplaatst en afgewerkt met een laagje karton van 1 mm. Hier ligt het gereedschap gereed om de deksel te bekleden met marmerpapier.


 photo DSC_6293LijmSierpapierEnDekselLiggenKlaar.jpg

Het marmerpapier heb ik een tijdje geleden gekocht. Al gauw zal blijken dat dit niet de ideale papiersoort is voor om de deksel af te werken maar het kan wel en het is mooi papier. Hier staat de zelfgemaakte lijm al klaar, het marmerpapier is op maat gesneden en de plaats van de deksel is gemarkeerd, de deksel ligt ook gereed.


 photo DSC_6294DekselMetIngelijmdSierpapier.jpg

Het ingelijmde marmerpapier van Karli Frigge wordt op de wanden aangebracht. Het vochtige papier snijdt moeilijk. Dat zie je niet aan de buitenkant maar aan de binnenkant zijn de hoeken en de randen aan het binnenvlak lelijk. Dat moet ik gaan repareren maar eerst moet de deksel drogen onder bezwaar.


 photo DSC_6295Deksel.jpg

Het resultaat op onze glazen tafel.


 photo DSC_6296DekselMetMarmerPapierKarliFrigge.jpg

Bovenaanzicht. Mooi papier, niet?


Plantijn Moretus

Gisteren ben ik op bezoek geweest
in het Plantijn Moretus museum in Antwerpen.
Ik was er al eens eerder geweest
maar dat was erg lang geleden.

 photo DSC_6288AnoniemPlantijn16eEeuw.jpg

Anoniem, Plantijn, 16e eeuw.


Het is een fantastische ervaring.
Het museum is uniek omdat het een heel oude drukkerij combineert
met bijvoorbeeld stijlkamers en andere prive vertrekken
en prachtige boeken.

 photo DSC_6290PlantijnMoretusHendrikGoltziusPortretChristoffelPlantinMetPasserDetail.jpg

Hendrik Goltzius, Portret Christoffel Plantin met passer (detail).


De drukkerij toont een compleet beeld van een werkplaats
waar de letters werden ontworpen/gemaakt/gegoten, met de
kamer van de correctors, de zaal met de persen
en een complete boekwinkel.
Dat alles, meestal, beneden.
Boven zijn meer de privevertrekken, slaapkamers
en de bibliotheken!

 photo DSC_6251PlantijnMoretusWenceslasbijbelOfBijbelVanKonradVechta1402-1403.jpg

Wenceslas bijbel of bijbel van Konrad Vechta, 1402 – 1403.


Zoals het hoort in Middeleeuwse patriciershuizen zijn de gebouwen
rond een binnentuin gebouwd.
De sfeer is dus top en de voorwerpen van bijbels tot schilderijen
van Rubens, van kopergravures en etsplaten tot prenten,
van gebruiksvoorwerpen tot de ambachtswerktuigen
Werkelijk uniek.

 photo DSC_6252PlantijnMoretusLeeuwentrap.jpg

Museum Plantijn Moretus


 photo DSC_6254ChristophPlantijn.jpg

Christoph Plantinus.


Plantijn had een aantal dochters. Een van hen trouwde met de
latere opvolger van Plantijn. Zo kwam de naam Moretus in de familie
en in de familiegeschiedenis.

 photo DSC_6255PlantijnMoretus.jpg

De binnentuin van het Plantijn Moretus.


 photo DSC_6256BalthasarMoretus.jpg

Balthasar Moretus.


 photo DSC_6259PlantijnMoretusDeBoekwinkel.jpg

De boekwinkel, compleet met werktuigen om geld op hun geldigheid te kunnen vaststellen.


 photo DSC_6261PlantijnMoretusGobelin.jpg

Details van de wandbekleding. Hier de tapijten. Sommige kamers hebben heel speciaal behang.

 photo DSC_6262PlantijnMoretusGobelin.jpg


De wapens van de beide families kom je op meerdere
plaatsen in het gebouw tegen. Je struikelt er haast over
als deze sluitstenen niet aan het plafond bevestigd waren.

 photo DSC_6263PlantijnMoretusOveralInHetHuisHetLogoVanFamPlantijn.jpg

Familie Plantijn.

 photo DSC_6264PlantijnMoretusOveralInHetHuisHetLogoVanFamMoretus.jpg

De familie Moretus.


 photo DSC_6265PlantijnMoretusPlaatsVanDeCorrectors.jpg

In een lang verleden ben ik ook een tijdje corrector geweest. Aan een dergelijk bureau zaten we niet.


 photo DSC_6266PlantijnMoretusAdriaanVanDeVenneDeProeflezerEersteHelft17eEeuw.jpg

Dat er ook kunstwerken waren met daarop de afbeelding van een proeflezer was me helemaal nieuw: Adriaan Van de Vennen, eerste helft 17e eeuw.


 photo DSC_6268PlantijnMoretusKastenMetLetters.jpg

De kasten met letters. Tegenwoordig vinden we al die letters en lettertypes heel normaal maar in de tijd van Plantijn moesten die nog ontwikkeld worden. Onder andere hier in Antwerpen.


 photo DSC_6269PlantijnMoretusZaalMetPersen.jpg

De zaal met de persen. Op het hoogtepunt van de uitgeverij had Plantijn 70 mensen in dienst.


 photo DSC_6270PlantijnMoretusDegelpers.jpg

Degelpers.


 photo DSC_6271PlantijnMoretusDeTweeOudsteDrukpersenTerWereld.jpg

De twee oudste persen ter wereld.


Plantijn had een enorm aandeel in de wetenschappelijke boeken
die er in zijn tijd verschenen.
Niet in de laatste plaats omdat hij zelf het initiatief nam
een polyglot bijbel op de markt te brengen.
Een bijbel in meerdere talen.
Het vertrouwde Latijn maar ook Aramees, Grieks en bijvoorbeeld Hebreeuws.

 photo DSC_6273ChristophePlantin1581MathiasLobeliusKruydtboeckOftBeschrijvingheVanAllerleyeGhewassenHandgekleurd.jpg

Christophe Plantin, 1581, Mathias Lobelius: Kruydtboeck oft beschrijvinghe van allerleye ghewassen, hand gekleurd.


 photo DSC_6281PlantijnMoretusGroteBibliotheek.jpg

Plantijn Moretus: de grote bibliotheek.

 photo DSC_6282PlantijnMoretusGroteBibliotheek.jpg


 photo DSC_6284PlantijnMoretusKleineBibliotheek.jpg

Plantijn Moretus: de kleine bibliotheek.

 photo DSC_6285PlantijnMoretusKleineBibliotheek.jpg


 photo DSC_6291PlantijnMoretusTypografischMateriaalGuyHutsebaut.jpg

Het aantal objecten in het museum is overweldigend maar de opstelling zorgt er voor dat het je niet overdondert. Hier typografische werktiugen. Veelal nodig bij het maken van de letters. Foto: Guy Hutsebaut.


 photo DSC_6289PlantijnMoretusDetailLetterkastJorisLuyten.jpg

De letters waar het allemaal om draait. Foto Joris Luyten.


 photo DSC_6286PlantijnMoretusLeesvoer.jpg

Ten slotte heb ik er nog wat leesvoer gekocht.


Het gebedenboek van Maria van Gelre

 photo MariaVanGelre.jpg

Maria van Gelre


Gisteren vond ik informatie over een crowdfunding actie
ten behoede van het restaureren van het gebedenboek:

Het gebedenboek van Maria van Gelre, sinds de zeventiende eeuw bewaard in Berlijn, is uitzonderlijk: hoogtepunt van de boekproductie uit de Noordelijke Nederlanden rond 1400, en een van de mooiste en kostbaarste kunstvoorwerpen die er uit die tijd bekend zijn. Meer dan duizend bladzijden, een geïllustreerde kalender, zo’n honderd miniaturen en talrijke kleine drôlerieën in de marge geven dit boek een luxe uitstraling. Maar het is ook uiterst kwetsbaar: het perkament scheurt en op verschillende plaatsen laat de zeshonderd jaar geleden aangebrachte verf los. Al meer dan dertig jaar geleden is het daarom uit de band genomen en opgeborgen in een imposante doos waarop in rode letters staat: ‘Für die Benutzung gesperrt!’

De crowfunding actie staat onder leiding van Johan Oosterman (@johanoosterman)
en wordt ondersteund door de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Ik heb gisteren ook meegedaan aan de crowdfunding actie:

Op de site doet mediëvist Johan Oosterman verslag van zijn project om 25 duizend euro te crowdfunden voor de restauratie van het boek.

Als hij dat bedrag bij elkaar weet te brengen dan wil hij het boek ook weer toegankelijk maken voor onderzoekers en het grote publiek. De eerste stap die daarvoor gezet moet worden is dus een grondig materieel en technisch onderzoek om vast te stellen hoe het boek beschadigd is geraakt. Pas dan is restauratie mogelijk. Als hij de 25 duizend euro bij elkaar weet te brengen dan zal restauratie plaatsvinden in de Staatsbibliotheek Berlijn.

Vandaag om 16:00 uur staat de stand op 19.770 euro.

Ga naar de website (http://www.ru.nl/mariavangelre/)
of naar de facebook pagina (https://www.facebook.com/gebedenboekmariavangelre)
en zie hoe prachtig dit werk is.
Van facebook heb ik een paar foto’s overgenomen:

 photo MariaVanGelreDeBakkerAanHetWerkKalenderminiatuurInDeMargeVanDeMaandDecember..jpg

Maria van Gelre, De bakker aan het werk, kalenderminiatuur in de marge van de maand december. In werkelijkheid is dit een geel kleine afbeelding. Maar zie eens hoe levensecht.


 photo MariaVanGelreDeKalenderVanNovember.jpg

Maria van Gelre. Dit is een voorbeeld van een kalenderpagina met rechts een afbeelding. Dit is van de maand november. De pagina is schitteren. Op de volgende foto wat meer details.


 photo MariaVanGelreDeKalenderVanNovemberDetail.jpg

Zie de florale motieven, de mooie kapitalen en de rode en blauwe opvullingen van de zinnen met hun decoraties.


 photo MariaVanGelreDetailUitDeKalenderVanNovemberHetSlachtenVanEenRund.jpg

Maria van Gelre, detail uit de kalender van november: het slachten van een rund. Een paar seconden later hoef ik niet perse te zien.


Post uit Zweden

 photo DSC_6233Langwe.jpg

Deze week arriveerde een envelop uit Zweden. In de envelop zit het boek “Limp bindings from the Vatican Library”, geschreven door Monica Langwe.


Limp bindings is een beetje een vreemde term (vond ik).
Ik kende de uitdrukking ‘Limp’ alleen in verband met iemand die met een been trekt.
In de betekening van ‘mank lopen’.
Dat ligt natuurlijk aan mij, niet aan het woord.
Een andere betekenis voor ‘Limp’ is slap.
In het kader van boekbinden komt dat er op neer dat een boek
wordt ingebonden zonder een harde kaft.
Ook zonder de bij een harde kaft horende goudopdruk,
afbeeldingen en versieringen op de kaft.

 photo DSC_6234MonicaLangweLimpBindingsFromTheVaticanLibrary.jpg

Limp bindings from the Vatican Library, door Monica Langwe.


In het geval van zo’n limp binding wordt het boekblok wel gewoon ingenaaid
maar in plaats van dat het vervolgens in een harde kaft gaat,
gaat het in een stuk leer, perkament, papier of combinatie,
met een lint, strengen leer of stroken perkament bij elkaar gebonden.
Deze wijze van inbinden is goedkoper (want minder arbeidsintensief),
het resultaat is minder een pronkstuk maar zeker niet
perse lelijk. Het bindwerk is vaak nog zichtbaar.
Het is een heel praktische manier van inbinden want je bent
flexibeler als het gaat om vorm en afwerking.
Het is zeker niet minder duurzaam immers er wordt weinig tot
geen lijm gebruikt. Hierdoor is het boek later eenvoudig
weer uit elkaar te halen zonder beschadegingen en kunnen
onderdelen die kapot zijn eenvoudiger worden vervangen.
In de bibliotheken van vorsten uit de Middeleeuwen
en de Renaissance kwamen grote aantallen van dit soort bindingen voor.

 photo DSC_6235MonicaLangwe.jpg

Ook het boek van Langwe is eenvoudig ingebonden. Geen harde kaft. Wel een mooie omslag met op de binnenkant de plattegrond van Vaticaanstad.


Behalve een beschrijving van de geschiedenis van de collectie van
de Vaticaanse bibliotheek, lees je ook over de groep mensen
die door de jaren heen, de collectie beschikbaar hebben gehouden
en bevat het boek een aantal voorbeelden met werktekeningen
van Limp bindings.
Daarnaast zie je een aantal voorbeelden van boeken
gemaakt door boekbinders van over de hele wereld
die zich hebben laten inspireren door deze bindingen.

Een plezier om te lezen, bekijken en om naar aanleiding daarvan
toekomstige projecten uit te denken.

Infinit: bijna af

De teksten 7 en 8 moeten nog geplaatst worden.
Dan moet de deksel nog gemaakt worden.
De teksten zijn inmiddels aangebracht en gedroogd.
Op dit moment ligt de bodemplaat en de binnenkant
van de deksel onder bezwaar.
Van de tekst zijn al foto’s.

 photo WP_20150307_002DeLettersLiggenKlaar.jpg

De nummers/beginwoorden van tekst zeven en acht moest ik nog aanbrengen met stempels. Hier liggen de letters al klaar.


 photo DSC_6236ZevenAcht.jpg

Het resultaat als Infinit (Spiabooks) nog plat ligt in de doos.


 photo WP_20150307_003GebruiktEnSchoongemaakt.jpg

De letters gebruikt en schoongemaakt liggen te drogen.


Gelezen: Christiaan Weijts, De linkshandigen

Met mijn verjaardag kreeg ik deze roman van mijn ouders.
Het is een erg vlot geschreven verhaal.
Er zit heel veel vaart in.
De omslag is natuurlijk echt bijzonder.

 photo DSC_6232ChristiaanWeijtsDeLinkshandigen.jpg
Christiaan Weijts, De linkshandigen.

Die speelt met het feit dat een aantal gebruiksvoorwerpen
in onze wereld niet voor linkshandigen gemaakt zijn.
De schaar is een voorbeeld dat me zo het eerst te binnenschiet.

Het verhaal is een soort detective zonder detective.
Twee mensen gaan op reis en ontdekken tijdens de reis
steeds meer van en over elkaar.
Het einde in abrupt.
De man is politiek tekenaar. Hoogst actueel.

Soms, iets te gemaakt, komt de hogere cultuur aan bod.
Gaat het plots over Casals, Gluck, Grieg, Picasso,
Modigliani, Last tango in Paris, Edith Piaf,
Vermeer’s Gezicht op Delft, Edvard Munch.
Allemaal dingen waar je op zich niets op tegen kunt hebben
maar die in combinatie met bekende namen van Parijse straten,
Engelse warenhuizen een sfeer moeten oproepen van ‘ons
moderne mensen van de wereld’.

Overigens is een onderzoek naar de fysieke structuur,
de korte hoofdstukken van het boek, zeker naar het einde,
een onderzoek waard.

Leuk boek, met veel plezier gelezen.

Stand Infinit

 photo DSC_6231VijfZes.jpg

De vijfde en zesde tekst zijn inmiddels opgelijmd.
Helaas komt de lijm door het papier heen.
Jammer maar dit is het geval op alle pagina’s.
Of ik er nu veel of weinig lijm op doe.
De lijm die ik gebruik is een alleslijm voor hobbytoepassingen.
Terwijl ik deze log schrijg heb ik net de nieuwe tekst
onder bezwaar gelegd.
Zal morgen wel droog zijn voor de laatste twee teksten.
Tot nu toe blijft Infinit goed doorbladerbaar.
Er was natuurlijk een kans dat door de toegenomen dikte
van het papier met de tekst, Infinit minder doorbladerbaar zou worden.

Vorderingen aan Infinit

Gisteren was ik al verder dan ik kon laten zien.
Het chassis was onder bezwaar.
Maar nu dan wat foto’s.

 photo DSC_6225GewentelwiektMetInfinit.jpg

Je ziet hier goed hoe de wanden van de doos in wentelwiek gelijmd zijn. Als het goed gedroogd is worden de te lange stukken afgesneden en kan ook de grondplaat op maat worden gemaakt. Dat moet hier nog gebeuren.


 photo DSC_6226GewentelwiektMetInfinit.jpg

Op deze foto’s zie je al wel hoe Infinit straks op deze bodem kan worden getoond. Nu nog zonder de tekst.


 photo DSC_6227WentelwiekEnOvertolligeGrondplaatWeggehaald.jpg

Dit is de huidige stand. De lange stukken zijn afgesneden en ook de grondplaat is op maat.


Vorderingen aan Infinit

Infinit is een bouwdoos van Spiabooks.com.
Het is een ‘boek’ waarbij je oneindig de tekst kunt
doordraaien. Een tekst, 8 stukken, ben ik aan het voorbereiden.
Maar omdat je voor een boek ook een kaft of iets anders moet
hebben om de tekst te kunnen beschermen,
maak ik een doos voor Infinit.
Die doos staat je ook toe om Infinit er op te presenteren.

 photo DSC_6214ChassisVoorDeInfinitDoos.jpg

Dit is het ‘chassis’ van de doos, of althans het begin ervan.


 photo DSC_6213EersteGlimpVanInfinitInActieOpBodemDoos.jpg

Hier krijg je een eerste glimp van hoe het boek Infinit zich laat presenteren. Inmiddels zijn de wanden van de doos ook al geplaatst maar dat kan ik nog niet laten zien omdat de doos droogt onder bezwaar.


Voorbeelden

 photo WP_20150217_001JimmWilliamsDeBasisVanTypografi.jpg

Naar aanleiding van het boek ‘De basis van typografie’ van Jim Williams
wat voorbeelden van hoe je kunt spelen met typografie in bijvoorbeeld
de krant. In dit geval de zaterdagbijlage van de Volkskrant.

 photo DSC_6219VolkskrantMagazine20150221.jpg

De regels van de tekst staan erg dicht op elkaar,
Hierdoor komt de staart van de letter ‘g’ uit regel 1
in aanraking met de vlag van letter ‘l’ in regel 2.
Ik weet niet of het toeval is of dat bewust gezocht is
naar het in verband brengen van de woorden ‘meehangen
en ‘loslaten’

 photo DSC_6220VolkskrantMagazine20150221.jpg

Alle letters ‘j’ uit regel 1
botsen met letters in regel 2.
De leestekens zijn erg prominent in de tekst aanwezig.

 photo DSC_6222VolkskrantMagazine20150221.jpg

In regel 1 staat een programmanaam in italic en de naam is onderstreept
terwijl ik zou zeggen dat die naam niet het belangrijkste is in de tekst.
in de tekst zitten heel veel botsende letters vooral de ‘g’ van regel 2 (groot)
en de ‘k’ van regel 3 (kogels).
Die ‘g’ van kogels weer met het woord ‘op’ in regel 4.
op zijn beurt weer het woord ‘op’ met ‘frontlinie’ op regel 5.
De leesbaarheid van deze tekst staat behoorlijk onder druk.

 photo DSC_6223VolkskrantMagazine20150221.jpg

Hier zie je een hangende apostrof. Zie hoofdstuk 3.14 hangende interpunctie).
Het afbreken van het woord: Voortdu-rend valt op.
De woorden ‘de vijand’, de laatste regel van deze kop, is in onderkast gezet.
De rest van de tekst in kapitalen. Heel opvallend.
De vlag van ‘de’ botst met de ‘A’ van ‘Amerika’.
De puntjes van de ‘ij’ (de tittels) botsen met de ‘E’
De ‘d’ van ‘vijand’ botst met de ‘K’ van ‘Amerika’. De laatste apostrof.

 photo DSC_6224VolkskrantMagazine20150221.jpg

Dit dan een heel ander voorbeeld van spelen met typografie.
Heel geslaagd!

Geodriehoek

 photo GeoDriehoekVanDeAction.jpg

Geodriehoek van de Action. Normaal maak ik geen reclame maar hoe kunnen ze het er voor maken?


 photo DSC_6199GeodriehoekVanDeAction.jpg

Dit is de set met meetinstrumenten, verborgen in de verpakking zit ook een ‘harde geodriehoek’.


Bij het maken van dozen, is een halve geodriehoek erg handig.
Die flexibele geodriehoeken die je vaak ziet
hebben aan de zijkanten schuine kanten.
De harde geodriehoeken hebben dat niet en zijn daarom iets breder.
Perfect om de bekleding in een doos op maat te snijden
en een klein randje op de bodem over te laten.

Infinit – Spiabooks.com

 photo DSC_5961SpiaBooksFiveInfinitSerpentSignum.jpg

Een tijd terug heb ik 4 kits gekocht, zeg maar bouwdoosjes,
voor vier boekjes.
Een tijd terug heb ik ze al allemaal uit de verpakking gehaald
en bekeken. Het boekje Infinit vond ik maar een vreemde eend.
De verpakking van de bouwdoos is hierboven op de foto te zien.
Het is het boekje rechtsonder.

Eigenlijk is het geen boekje, althans niet in mijn definitie.
Bij een boek gaat het om een constructie die bedoeld is
de tekst te beschermen en leesbaar te maken en houden.
Infinit/Infinite is een presentatievorm die je in staat stelt om
oneindig de pagina’s om te slaan.
Maar bijvoorbeeld een kaft heeft het niet.

Ik heb deze week daarom maar eens een dummy gemaakt.
De constructie is heel eenvoudig: 4 stroken papier van
20 bij 9,9 cm. Iedere strook heeft twee vouwen.
Beide vouwen zitten op 5 cm van de buitenrand.

Met restpapier (dus geen karton) van afwijkende maten
heb ik een dummy gemaakt. Maar dat hielp niet echt.
Gisteren heb ik de vlakken die volgens mij ‘leesbaar’ zijn
voorzien van teksten die ik uit de Volkskrant van zaterdag had gesneden.
Dat heeft twee voordelen:
= het geeft een beeld van hoe je de tekst straks kunt lezen
= het maakt het geheel steviger waardoor het gedrag meer lijkt
op een kartonnen constructie.

 photo DSC_6198InfinitDummy.jpg

De dummy van wit papier. Slapper dan het werkelijke eindproduct dat van karton wordt gemaakt. Daarom leunt het boek hier tegen een deurstijl.


Toen kreeg ik een beter beeld.
Ik ga nu 8 teksten schrijven die samen 1 doorlopend verhaal vormen.
Iedere tekst begint met zijn ‘paginanummer’.
Het eerste woord van iedere tekstje ga ik met letterstempels
aanbrengen zodat die goed opvallen.
Hopelijk geeft dat de lezer steun bij het ‘omslaan’ van de pagina’s.

Het gemis van een kaft, die is bij deze presentatievorm eigenlijk niet mogelijk,
ga ik opvangen door een kleine, platte doos te maken.
De bodem van de doos krijgt twee gleuven die het uitzetten/wegzetten
van het boek gaat vereenvoudigen. Daarnaast ondersteunt dit
de lezer die van de ene pagina naar de andere wil.

 photo DSC_6197InfinitVoorbereidingen.jpg

Een momentopname van de voorbereidingen van het boekje Infinit. Als ik het boekje kan maken zal ik eerst het ‘boekblok’ maken (de bouwdoos) en daarna ga ik mijn ontwerp van de platte doos nog eens controleren. Dan wordt die uitgevoerd.