Voortgang werkplaats

Gisteren de tijd genomen mijn twee letterkasten samen te voegen tot een.
De getekende kapitalen (hoofdletters met accenten als Ă, Ü) uit
de letterkast gehaald (wanneer gebruikt he die nou) en vervangen
door dezelfde letters maar dan in onderkast (de kleine letter variant).
Naast deze wijziging nog een paar andere dingen verandert zodat
de letterkast in de basis precies is ingericht zoals een
Nederlandse zetkast ingericht moet zijn.

Wikipedia:

Kapitaal, grote letter of bovenkast is in de typografie de naam voor wat in de volksmond hoofdletter heet. Kapitalen zijn het tegenovergestelde van de onderkast (de kleine letters). De kapitaal komt het meest voor als hoofdletter: aan het begin van een naam en aan het begin van een zin. Maar kapitalen worden ook gebruikt in afkortingen (bijvoorbeeld DNS of DHCP). Een kapitaal is dus niet per definitie een hoofdletter, maar een hoofdletter is wel altijd een kapitaal.

Het kapitaal-schrift stamt al uit de tijd van de Romeinen voor het begin van de Gregoriaanse jaartelling. Op vele plaatsen zijn de teksten te vinden, een beroemd voorbeeld is de zuil van Trajanus. De oorsprong gaat echter nog verder terug op het alfabet van de Grieken, die zelf weer schatplichtig waren aan de Phoeniciers.

De Romeinse kapitalen bleven vele eeuwen behouden in de vele inscripties in steen, op graven, steles en monumenten. Tijdens de Renaissance werd teruggegrepen op de vele oude voorbeelden die de Venetiaanse lettersnijders om zich heen zagen om hun kapitalen vorm te geven.

De naam “bovenkast” stamt uit de tijd dat loden letters werden gebruikt om teksten te drukken. De letter van een corps werd gewoonlijk in twee letterladen weggeborgen, de bovenste lade bevatte de kapitalen, de onderste lade de “kleine” letters. Op deze manier werd “bovenkast” uiteindelijk synoniem aan “kapitaal”. Gelijk zo werd “onderkast” synoniem aan “kleine letter”.

Even verder staat:

de “getekende” letters. Dat wil zeggen: alle letters, hoofd-letters en kleine letters met een teken of accent

De volgende website geeft een overzicht van letterkasten
in de diverse landen om ons heen.
Je zult daar zien dat er niet 1 Nederlandse lay-out voor
letterkasten zijn maar meerdere.

Website David Bolton

 photo WP_20170211_012.jpg

Dat betekent dat een aantal letters in zelfgemaakt envelopjes in een la gaan. Klaar om te gebruiken maar niet direct vanuit de letterkast.


 photo WP_20170211_013JongeSikhInGoudenTempelAmritsar.jpg

Daarnaast heb ik de foto die ik op canvas heb laten aanbrengen, geplakt op een stuk karton zodat het dadelijk de voorkant kan worden van de set van twee boeken over India. Jonge Sikh in de Gouden Tempel in Amritsar.

De Amsterdamse Krulletter

Al eerder besprak ik dit boek aan de hand van een artikel in de Volkskrant.
In het boek van Ramiro Espinoza en Rob Becker staan twee schilders
en hun productie centraal:

 photo DSC_7311RamiroEspinozaRobBeckerDeAmsterdamseKrulletter.jpg

Ramiro Espinoza en Rob Becker: De Amsterdamse Krulletter. The Curly Letter of Amsterdam.


Visser was het zesde kind van huisschilder Joannes Augustinus Visser en Susanna Peters. Hij wilde graag naar de kunstacademie, maar de financiele beperkingen van een gezin met zestien kinderen hielden in dat hij op twaalfjarige leeftijd in de zaak van zijn vader moest werken. In 1941 vond hij dat hij daar genoeg had opgestoken en besloot voor zichzelf te beginnen met een schildersbedrijf, gevestigd op de Da Costakade 134. Deze nieuwe zaak was een succes, met in drukke perioden niet minder dan vierentwintig werknemers. Letters schilderen was Vissers grote liefde, maar omdat deze activiteit niet genoeg inkomsten genereerde, deed het bedrijf voornamelijk in huisschilderwerk. De grootste klant was de Amstelbrouwerij, die de raamdecoratie bekostigde van cafes die hun bier verkochten – een indertijd veel voorkomende praktijk. … Het zijn de ramen van deze cafes waar we voor het eerst de knap geschilderde cursieve letters kunnen aantreffen, op foto’s uit de vroege jaren vijftig.

De ‘opvolger’ van Jan Willem (Wim) Joseph Visser (1911 – 1987)
was Leonardus (Leo) Petrus Beukeboom (1943).

Leo Beukeboom omschrijft zichzelf als allergisch voor hierarchische structuren; hij heeft altijd genoten van de vrijheid en onafhankelijkheid van de kleine zelfstandige. Hij heeft nooit assistenten of leerlingen in dienst gehad (met uitzondering van Marly, een jong meisje dat op een boot op de Amstel woonde en hem een paar maanden heeft geholpen). … Beukeboom heeft zichzelf nooit gezien als kunstenaar, maar als een goed ambachtsman die eer met zijn werk inlegde. Zijn werkrelatie met Heineken heeft voortgeduurd tot 1989. Toen is het bedrijf gestopt met het gratis aanbieden van raambeschilderingen aan cafes – een zware slag voor Beukebooms carriere.

 photo DSC_7310RamiroEspinozaRobBeckerDeAmsterdamseKrulletterTheCurlyLetterOfAmsterdam.jpg

Los van de geschiedenis die in het boek wordt vastgelegd
is de analyse van de bronnen van het schrift en het vastleggen
van het schrift in het boek, het belangrijkste onderdeel.

 photo DSC_7317RamiroEspinozaRobBeckerDeAmsterdamseKrulletter.jpg

De Amsterdamse Krulletter is verschenen in een oplage van 1000 stuks. Als onderdeel van het boek heeft Ramiro Espinoza een model opgenomen van het alfabet met hoofdletters (kapitalen), kleine letters (onderkast) en cijfers onder het motto ‘Alcohol is je grootste vijand. Heb je vijanden lief’.


 photo DSC_7317RamiroEspinozaRobBeckerDeAmsterdamseKrulletterAlcoholIsJeGrootsteVijandHebJeVijandenLief.jpg

Detail van het letter- en cijfermodel.


Daarnaast bevat het boek een grote serie foto’s
waarmee de nu nog bestaande raamdecoraties worden gedocumenteerd.
Niet alleen in Amsterdam maar ook in Maastricht en Gent.
De foto’s zijn het werk van Rob Becker.

Voorbeelden

 photo WP_20150217_001JimmWilliamsDeBasisVanTypografi.jpg

Naar aanleiding van het boek ‘De basis van typografie’ van Jim Williams
wat voorbeelden van hoe je kunt spelen met typografie in bijvoorbeeld
de krant. In dit geval de zaterdagbijlage van de Volkskrant.

 photo DSC_6219VolkskrantMagazine20150221.jpg

De regels van de tekst staan erg dicht op elkaar,
Hierdoor komt de staart van de letter ‘g’ uit regel 1
in aanraking met de vlag van letter ‘l’ in regel 2.
Ik weet niet of het toeval is of dat bewust gezocht is
naar het in verband brengen van de woorden ‘meehangen
en ‘loslaten’

 photo DSC_6220VolkskrantMagazine20150221.jpg

Alle letters ‘j’ uit regel 1
botsen met letters in regel 2.
De leestekens zijn erg prominent in de tekst aanwezig.

 photo DSC_6222VolkskrantMagazine20150221.jpg

In regel 1 staat een programmanaam in italic en de naam is onderstreept
terwijl ik zou zeggen dat die naam niet het belangrijkste is in de tekst.
in de tekst zitten heel veel botsende letters vooral de ‘g’ van regel 2 (groot)
en de ‘k’ van regel 3 (kogels).
Die ‘g’ van kogels weer met het woord ‘op’ in regel 4.
op zijn beurt weer het woord ‘op’ met ‘frontlinie’ op regel 5.
De leesbaarheid van deze tekst staat behoorlijk onder druk.

 photo DSC_6223VolkskrantMagazine20150221.jpg

Hier zie je een hangende apostrof. Zie hoofdstuk 3.14 hangende interpunctie).
Het afbreken van het woord: Voortdu-rend valt op.
De woorden ‘de vijand’, de laatste regel van deze kop, is in onderkast gezet.
De rest van de tekst in kapitalen. Heel opvallend.
De vlag van ‘de’ botst met de ‘A’ van ‘Amerika’.
De puntjes van de ‘ij’ (de tittels) botsen met de ‘E’
De ‘d’ van ‘vijand’ botst met de ‘K’ van ‘Amerika’. De laatste apostrof.

 photo DSC_6224VolkskrantMagazine20150221.jpg

Dit dan een heel ander voorbeeld van spelen met typografie.
Heel geslaagd!

Gelezen: de basis van typografie

 photo WP_20150217_001JimmWilliamsDeBasisVanTypografi.jpg

Jim Williams, De basis voor typografie.


Dit mooi vormgegeven boek geeft een inzicht in de elementen
die een typograaf kan beinvloeden bij het maken van een boek,
een advertentie, een slogan, een folder, een krant of
wat voor visueel medium dan ook waarbij tekst een rol speelt.
Dus ook een blog.
Inderdaad.

Het boek is geen droge stof, aan de hand van een groot aantal
voorbeelden, worden kort allerlei begrippen en verschijnselen besproken.
Heel informatief en leuk tegelijkertijd.
Na het lezen ben je geen typograaf maar kun je aan een tekst
wel herkennen of er aandacht is besteed aan de manier
waarop die tekst zijn vorm gekregen heeft.

Inclusief punten, wezen, weduwen, aanspatieeren, mager en vet,
en-dash, em-dash, apenstaartje, kapitalen en onderkast.
Heel concreet sprak mij bijvoorbeeld pagina 92 erg aan.
Daar worden twee voorbeelden gegeven van ‘botsingen’.
Botsingen ontstaan doordat of letters te dicht op elkaar staan
(veel te veel afspatiering) of omdat de regelafstand te klein is.
Het Volkskrant zaterdagmagazine speelt met dit laatste fenomeen.
Kijk zaterdag maar eens. De tussenkoppen zijn vaak bewust zo
gezet dat de vlaggen en staarten (letters f en g bijvoorbeeld)
in onder elkaar staande regels tekst, elkaar raken.

Grote Kerk Breda: Leest als een boek

Gisteren was ik in de Grote Kerk van Breda.
Er was en is een soort verkooptentoonstelling van drie dagen.
Maar dat was slechts de aanleiding voor het bezoek.
De kerk is prachtig en zeker bij mooi weer net als gisteren.
De zon door de ramen benaderukt iedere keer
nieuwe aspecten van dit prachtig voorbeeld van Brabantse Gotiek.
Twee zaken sprongen het meest in het oog:
de koorbanken en een muurschildering.
Vooral de koorbanken lieten zich vandaag
op een bijzondere manier lezen.



We gaan eens rondkijken.


Zeefdruk van Ton Schulten, Herfst II, 1998.


Een Corneille doet het altijd goed.


De Grote Kerk in Breda is van rond 1410. Dat is kort voor de geboorte van Jheronimus Bosch en bijvoorbeeld Breughel. Van wanneer deze schildering dateerd weet ik niet maar enige inspiratie vanuit deze beroemde schilders kan je niet ontgaan. dit mannetje maakt onderdeel uit van een grote muurschildering van de Heilige Christoffel met het Christuskind op zijn schouders.


Ook deze aap die op z’n kop is afgebeeld is er een deel van.





Dit is de hele muurschildering van de Heilige Christoffel met het Christuskind op zijn schouder.


 

Wikipedia

Sint-Christoffel
Zijn naamdag is 24 juli (voor het Tweede Vaticaans Concilie viel zijn naamdag op 25 juli, omdat dat ook de gedachtenis van Jacobus is, werd Sint-Christoffel een dag verplaatst). In de Orthodoxe Kerk valt zijn feestdag op 9 mei.

Sint-Christoffel is de patroonheilige van de reizigers, alle verkeersdeelnemers, timmerlieden, schilders, pelgrims, fruithandelaren, boekbinders, schatgravers, hakebusschutters, hoedenmakers, tuinmannen en kinderen en patroon tegen besmettelijke ziekten, onverwachte dood, de pest, droogte, onweer, hagel, watersnood, vuurrampen, oogziekten, tandpijn en van de bewoners van de stad Roermond.

 

 


Het hoofd van de heilige, Christus en de wereldbol.


De Grote Kerk in Breda heeft een groot aantal grafzerken en grafmonumenten. Dit is het grafmonument voor Dirk van Assenelft en zijn vrouw Adriana van Nassau. Het bestaat uit meerdere delen. Hier knielen de overledenen voor een achtergrond die helaas vernield is maar die lijkt op het ‘Laatste oordeel’.



Dit is een tweede deel van het grafmonument van Van Assenelft.



Gerti Bierenbroodspot.


Gerti Bierenbroodspot.


Maar je hoeft je niet te haasten. Er is voldoende voorraad.


Muurschildering met veestapel.



De koorbanken zijn heel mooi.
De mooi gesneden versieringen van de bankjes zijn echter
zwaar beschadigd bij de Beeldenstorm.
Opzij van de banken, aan de kant van waar vroeger het hoofdaltaar
heeft gestaan, is het snijwerk als kapitalen (hoofdletters)
in een Middeleeuws boek.


Uit hout gesneden kapitaal.


Detail: harpspelende engel.


Detail: musicerende engel.


Zelfde foto: als hulp is een vleugel, de plaats waar het hoofd zat en het snaarinstrument benadrukt.


Detail: voorlezende engel.


Nog een kapitaal en dan is het boek bijna uit.


Dit is nog maar de achterkant. Prachtig in het zonlicht. De achterkant van het grafmonument van Engelbrecht I van Nassau.



 

Kunstvaria

Armando Marino, The raft, 2003.

Kunst uit Cuba: het vlot.


Boat with Daoist immortals, late 1700 – early 1800, China, bamboo.

Boat with Daoist immortals, detail.

Daoisme en Taoisme zijn twee verschillende Westerse spellingsvormen
van het Chinese woord ‘Dao’ way, path” (weg, pad).
Volgens Wikipedia (vrij vertaald vanuit de Engeltalige site):

Taoisme (of Daoisme) is een verzamelnaam voor een verzameling
aan elkaar verwante filosofische en religieuze tradities en concepten
die oost Azie de afgelopen twee milleniums hebben beinvloed.
De ‘onsterfelijke Daoisten’ zijn de ‘patroonheiligen’ van de religie.

Het voorwerp dat hierboven is afgebeeld is gemaakt uit bamboe.


Boris Dmitrievich Grigiriev, Faces of Russia, early 1920s.

Schilderij uit begin 1920.
Misschien een beetje stereotype maar ik vind het mooi.


Cindy Sherman, Untitled film still #21, 1978.

Ook al wordt het een filmbeeldje genoemd gaat het om een foto.
Bij Cindy Sherman betekent dat ze zelf op de foto staat.
De pose, kleding, kleur en plaats zijn prachtig.
Het zou zo een filmbeeld uit een oude film van Orson Wells kunnen zijn.


Fernand Leger, La partie de campagne, 1951.

Helaas is de afbeelding van dit doek dat te koop is
by Christie’s niet goed.
Maar toch de moeite waard om hier te laten zien.


Frank Stella, Damascus gate III, 1970.


Giovanni Giacometti, Il pane, Das Brot, 1908.

Ik ben weg van het werk van Alberto Giacometti.
Hier een werk van zijn vader.
De Giacometti’s zijn Zwitserse kunstenaars.
Alberto behoort op dit moment tot de top.
Zeker bij de veilinghuizen.


Jean Arp, The woman of Delos, 1959.


M. C. Escher, Rippled surface, 1950.

Ik ben niet echt een grote fan van Escher.
Zijn werk is heel doordacht maar wordt vaak saai
doordat het te doordacht is.
In dit werk is dat helemaal niet het geval.
Dit is zeer geslaagd.
Rimpelend oppervlak.


Male divinity, Vietnam, 7th century.

Mannelijke godheid afkomstig uit Vietnam.
Dit beeld is gemaakt in de 7e eeuw na Christus en het bevindt
zich nu in het National Museum of Cham Sculpture.


Richard Serra, Open ended, 2007-2008.


Rutjer Ruhle, La trame de San Romano, 1991 – 1993.

Als de titel ‘La trame de San Romano’ Italiaans is (?)
dan betekent het ‘de inslagen van San Romano’.
Bij het stadje San Romano is er een veldslag geweest
waarvan drie grote schilderijen zijn gemaakt,
Wellicht waren die de inspiratiebron voor dit werk.


Vandaag een serie van kapitalen
(hoofdletters in oude, handgeschreven boeken) en
een bladvullende tekening uit een Ethiopisch handschrift.


Master of the Brussels Initials, Christ in majesty, Italian, 1389 – 1404.

Initial A, A man lifting his soul to God, MS34, Fol7.
Hoofdletter ‘A’, de afbeelding stelt een man voor,
die zijn ziel opheft naar God terwijl de duivel toekijkt.


Unknown Inhabited initial Q, Italian, 1153.

De maker is onbekend.
MS LUDWIG IX, FOL 295.
Detail of peacock.
Bij de letter Q die volledig gevuld is met versieringen zit een pauw.
Zijn staart hangt helemaal uit het vlak van de letter.


Unknown, Initial C, A priest celebrating mass, Spanish, 1290 – 1310.

De maker is onbekend.
Soms taat er een heel verhaal is de letter.
Hier draagt een priester de mis op in de hoofdletter C.
MS LUDWIG XIV 6, FOL 9.


Unknown, The virgin and child with the archangels Michael and Gabriel, Ethiopia, 1504 – 1505.

Ook hiervan is de maker onbekend.
Het stelt de Maagd Maria voor met haar kind
en de aartsengelen Michael en Gabriel.