Ik, Maria van Gelre – De hertogin en haar uitzonderlijke gebedenboek (1380 – 1429)

Jaren geleden heb ik meegedaan aan een crowdfunding actie.
Een initiatief van Johan Oosterman ondersteund door de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Toen in maart 2015 ging het er om 25.000 euro bij elkaar te brengen.
Afgelopen vrijdag was een opening in het Museum Het Valkhof in Nijmegen
waar vanaf gisteren de tentoonstelling ‘Ik, Maria van Gelre’
bezocht kan worden waar een twintigtal bladen van het gebedenboek te zien zijn.

ConsumptieMuntHetValkhofNijmegen

De organisatie van de tentoonstelling liet wel wat steken zo links en rechts vallen maar dat doet niets af van het prachtig boek en de unieke kans daar wat van te zien.


WP_20181012_18_48_16_ProMosselen

Ik begon de avond in Nijmegen met mosselen met Belgisch bier.


WP_20181012_19_15_05_ProHetWasKermisBijHetValkhofNijmegen

Het was kermis op het terrein naast het museum.


WP_20181012_19_30_30_ProIkZagKysiaHeksterAlsAltijdOpDeTV

Er waren te veel mensen gevraagd voor de opening. Gevolg is dat ik Kysia Hekster net als anders op een televisie heb gezien. Ze gaf een luchtige introductie op de tentoonstelling.


WP_20181012_19_46_57_ProNabootsingVanMariaVanGelre

Omdat het zo druk was werd een deel van de mensen gevraagd de tentoonstelling te beginnen bij het einde. Dus via deze nabootsing van Maria van Gelre. Dit is een soort re-enactment van een afbeelding uit het 1200 pagina’s tellende gebedenboek.

IkMariaVanGelreFol19vCirca1415

Dit is die pagina. Fol 19v, Gebedenboek Maria van Gelre, omstreeks 1400.


WP_20181012_19_50_16_ProVenster1270-1287GlasInLoodDarmstadtHessischesLandesmuseum

Aan het eind van de tentoonstelling zijn voorwerpen te zien die de cultuurhistorische context tonen waarbinnen dit gebedenboek tot stand kwam. De tentoonstelling begint meer met het persoonlijke leven en middenin de tentoonstelling zijn de bladen van het boek te zien. Dit is een Venster, 1270 – 1287, glas-in-lood, Darmstadt, Hessisches Landesmuseum.


WP_20181012_19_58_26_ProHetValkhofNijmegenPrachtigeDocumenten

Er lagen meerdere prachtige oorkondes (Verbondsbrieven) uit de tijd van Maria van Gelre. De politieke situatie was complex in die tijd met veel kleine ‘landjes’ of invloedssferen in wat nu Nederland, België, Duitsland en Frankrijk is.


WP_20181012_20_02_38_ProAanbiddingVanDeHerdersVerluchterWerkplaatsPassiemeesterEnTemporalmeesterVanMariaVanGelreNoordelijkeNederlandenOmstreeks1420Perkament

Er zijn andere gebedenboeken te zien en illustraties als dit hier: Aanbidding van de herders, verluchter is uit de werkplaats van de Passiemeester en Temporalemeester van Maria van Gelre, Noordelijke Nederlanden, omstreeks 1420, perkament.


De term ‘Temporalemeester’ ben ik niet eerder tegengekomen.
Op internet geen hits.
Dus ik hoop dat de catalogus meer verheldering gaat verschaffen.
Het gaat er in ieder geval om dat het onderzoek naar wie de diverse
schilderingen voor hun rekening hebben genomen niet één handschrift/stijl
betreft maar dat men meerdere makers kan aanwijzen zonder hun
echte naam te kennen: De Passiemeester en de Temporalemeester.

WP_20181012_20_17_45_ProIkMariaVanGelreGetijdeboekVanMariaVanGelreFol85vHetLaatsteAvondmaalCirca1415

Deze foto geeft een beeld van hoe de bladen uit het gebedenboek worden gepresenteerd op de tentoonstelling. Het blad dat je hier ziet heeft een afbeelding van het Laatste Avondmaal. Fol 85v.


WP_20181012_20_25_45_ProIkMariaVanGelreGetijdeboekVanMariaVanGelreFol420rCirca1415DraakjeMetZwemvliezen

Zo’n oud handschrift bevat naast de ‘Officiële’ afbeeldingen en randversieringen ook kleine figuurtjes ter vermaak van de lezer. Hier zie je een Draakje met zwemvliezen. Fol 420r, circa 1415.


WP_20181012_20_28_17_ProIkMariaVanGelreGetijdeboekMariaVanGelreFol161rCirca1415DeBekeringVanPaulus

Dit is de pagina met de dramatische Bekering van Paulus. Gebedenboek Maria van Gelre, fol 161r, circa 1415. Met rechts in de marge een extra figuurtje.


WP_20181012_20_33_45HoofdVanEenEngelBourgesOmstreeks1400Kalksteen_Pro

Hoofd van een engel, Bourges, omstreeks 1400, kalksteen.

WP_20181012_20_33_50_ProHoofdVanEenEngelTekst


TekeningVanEenHoofsGezelschapGelreOmstreeks1415-1420ZilverstiftOpPerkamentUppsalaUniversiteitsbibliotheek

Misschien wel het mooiste voorwerp op de tentoonstelling: Tekening van een hoofs gezelschap, Gelre (?), omstreeks 1415 – 1420, zilverstift op perkament. Uppsala Universiteitsbibliotheek.


Op de volgende website staat iets over de tekening
(http://www.hetwoudderverwachting.nl/hofmakerij-in-gelre.html):

Met de fluit richting jonkvrouw wijzend maakt de jonker haar het hof en slaat zijn ogen neer. Haar chaperon staart naar de fluit. Zij streelt het hondje, symbool voor trouw. ​​De dame, die zwanger oogt, keert glimlachend het hoofd af. De tekening wordt qua inhoud en stijl met het Hof van Gelre en de Gebroeders gerelateerd, datering en aankleding kloppen. Coll. UB Uppsala.

De catalogus geeft een heel andere uitleg aan de tekening:
een allegorie op liefdestrouw versus begeerte.

WP_20181014_11_28_10_ProIkMariaVanGelreDeHertoginEnHaarUitzonderlijkeGebedenboek1380-1429JohanOosterman

Bij de tentoonstelling komt een kloeke catalogus. Dus er is de komende weken en maanden weer heel wat te lezen. Maar eerst gaan kijken!


Al 1700 oprichters van Das Mag (nieuwe Nederlandstalige uitgever)

Doe mee!
Er zijn al 1700 mensen die meewerken om een nieuwe
Nederlandstalige literaire uitgeverij uit de grond te stampen.
Crowdfunding is de manier hiervoor.

De huidige deelnemers zitten in heel Nederland en Belgie (al is een
startfeestje in Paradiso wel erg des grachtengordels).

 photo DasMag.jpg

Hier wonen wij in Nederland en Belgie, de mede-oprichters van Uitgeverij DAS Mag.


Het gebedenboek van Maria van Gelre

 photo MariaVanGelre.jpg

Maria van Gelre


Gisteren vond ik informatie over een crowdfunding actie
ten behoede van het restaureren van het gebedenboek:

Het gebedenboek van Maria van Gelre, sinds de zeventiende eeuw bewaard in Berlijn, is uitzonderlijk: hoogtepunt van de boekproductie uit de Noordelijke Nederlanden rond 1400, en een van de mooiste en kostbaarste kunstvoorwerpen die er uit die tijd bekend zijn. Meer dan duizend bladzijden, een geïllustreerde kalender, zo’n honderd miniaturen en talrijke kleine drôlerieën in de marge geven dit boek een luxe uitstraling. Maar het is ook uiterst kwetsbaar: het perkament scheurt en op verschillende plaatsen laat de zeshonderd jaar geleden aangebrachte verf los. Al meer dan dertig jaar geleden is het daarom uit de band genomen en opgeborgen in een imposante doos waarop in rode letters staat: ‘Für die Benutzung gesperrt!’

De crowfunding actie staat onder leiding van Johan Oosterman (@johanoosterman)
en wordt ondersteund door de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Ik heb gisteren ook meegedaan aan de crowdfunding actie:

Op de site doet mediëvist Johan Oosterman verslag van zijn project om 25 duizend euro te crowdfunden voor de restauratie van het boek.

Als hij dat bedrag bij elkaar weet te brengen dan wil hij het boek ook weer toegankelijk maken voor onderzoekers en het grote publiek. De eerste stap die daarvoor gezet moet worden is dus een grondig materieel en technisch onderzoek om vast te stellen hoe het boek beschadigd is geraakt. Pas dan is restauratie mogelijk. Als hij de 25 duizend euro bij elkaar weet te brengen dan zal restauratie plaatsvinden in de Staatsbibliotheek Berlijn.

Vandaag om 16:00 uur staat de stand op 19.770 euro.

Ga naar de website (http://www.ru.nl/mariavangelre/)
of naar de facebook pagina (https://www.facebook.com/gebedenboekmariavangelre)
en zie hoe prachtig dit werk is.
Van facebook heb ik een paar foto’s overgenomen:

 photo MariaVanGelreDeBakkerAanHetWerkKalenderminiatuurInDeMargeVanDeMaandDecember..jpg

Maria van Gelre, De bakker aan het werk, kalenderminiatuur in de marge van de maand december. In werkelijkheid is dit een geel kleine afbeelding. Maar zie eens hoe levensecht.


 photo MariaVanGelreDeKalenderVanNovember.jpg

Maria van Gelre. Dit is een voorbeeld van een kalenderpagina met rechts een afbeelding. Dit is van de maand november. De pagina is schitteren. Op de volgende foto wat meer details.


 photo MariaVanGelreDeKalenderVanNovemberDetail.jpg

Zie de florale motieven, de mooie kapitalen en de rode en blauwe opvullingen van de zinnen met hun decoraties.


 photo MariaVanGelreDetailUitDeKalenderVanNovemberHetSlachtenVanEenRund.jpg

Maria van Gelre, detail uit de kalender van november: het slachten van een rund. Een paar seconden later hoef ik niet perse te zien.


Het lijkt wel Sinterklaas: veiling en crowdfunding

Vandaag niet 1 maar 2 pakjes.
Het moet niet gekker worden!

 photo DSC_5438HetLijktWelSinterklaas.jpg


Het zijn wel gelijk, de laatste pakjes voorlopig.
Het eerste had te maken met een crowdfunding actie
rond de kluis van St. Franciscus.
Een kluis is een sobere verblijfplaats, haast een grot.
Als Franciscus in Rome verbleef, deed hij dat in
wat vandaag de dag de kerk van St. Franciscus in Ripa wordt genoemd.
Een complex uit de 13e – 17e eeuw.

Wikipedia:
San Francesco a Ripa is een kerk in Rome, genoemd naar Sint Franciscus van Assisi.

De kerk vindt haar oorsprong in een klooster in de Romeinse wijk Trastevere. Sint Franciscus was enige tijd in het (latere franciscaner) klooster te gast tijdens een van zijn reizen naar Rome. In de zeventiende eeuw werd de kerk herbouwd en gewijd aan de heilige, waarbij Ripa (“oever”) duidt op de nabijgelegen rivier Tiber.

 photo DSC_5440FrancoZeffirelliFratelloSoleSorellaLuna.jpg

Voor mij was belangrijk de film ‘Fratello Sole, Sorella Luna’
(Broeder zon, Zuster maan) van Franco Zeffirelli.


 photo DSC_5441ChurchOfStFrancisAtRipaRome.jpg

Maar in het pakket zit ook een leuke uitklapkaart met de gevel van de kerk. Die techniek is interessant.


 photo DSC_5442ChurchOfStFrancisAtRipaRome.jpg


Het tweede pakket komt van een stripliefhebber.
Immers het label met het adres bevat een afbeelding van Kuifje.

 photo DSC_5443EtiketMetKuifje.jpg


 photo DSC_5445.jpg

 photo DSC_5446LianHuanHuaBao.jpg

De doos moet 19 nummers uit twee jaargangen van een Chinese strip bevatten. Wat het precies is ga ik nog nader bekijken maar ik zag veel sociaal-realistische afbeeldingen die door veel jonge Chinese kunstenaars tegenwoordig als uitgangspunt worden gekozen voor hun werk. Dit heb ik op Catawiki gekocht.


Grotere uitersten kan bijna niet:
Een set religieuze voorwerpen als gevolg van een gift
en een set communistische lectuur als gevolg van een bod op een veiling.
Het kan allemaal op de Argusvlinder.

Shake your power, #ShakeYourPower

 photo LucasMartinsShakeYourPower.jpg

Lucas Martins, Shake your power.

Een muziekinstrument dat energie maakt.
Dat is het idee van de crowdfunding actie op Kickstarter.
De muzikant Sudha Kheterpal (Faithless) had het idee
om een dergelijk instrument te maken en noemde het SPARK.
Zeg maar Vonk.
Inmiddels hebben al een hoop mensen uit de muziekindustrie meegeholpen
en is voldoende geld bij elkaar gebracht om het prototype
uit te werken naar een echt product.
Vanuit Brazilie hebben mensen zich laten inspireren door het idee
en dat leidde onder andere tot bovenstaande afbeelding.

Crowdfunding: B. Reith

 photo BReithIllustratieVoorSprookjesVanCouperusFidessaEntrofhettothetneervielingruis.jpg

Via de Nederlandse crowdfunding site Voor de kunst
nam ik deel aan het project waarbij familie van de illustrator
Beb Reith, sprookjes van Couperus opnieuw wilde uitbrengen
met de illustraties van Beb Reith.
In 1917 maakte Beb Reith een serie Oost-Indische inkttekeningen
met pen en penseel bij het sprookje Psyche van Couperus.
Hij deed dat op eigen initiatief, gegrepen door het verhaal.
Hetzelfde deed hij in 1918 met Fidessa, een ander sprookje van Louis Couperus.
Reith neemt contact op met Couperus die aan zijn uitgever L.J. Veen
schrijft: ….’Vervolgens zou ik je willen aanbevelen den heer Bernard Reith,……
Hij toonde mij een serie zwart-en-wit illustraties voor Psyche, die ik bizonder mooi vind’.
Het komt dan niet gelijk tot een publicatie van de prenten, dat zal pas later gebeuren.
De prenten voor Fidessa zijn nooit eerder in boekvorm verschenen.
In 1970 zijn de prenten in het Rijksprentenkabinet terechtgekomen
als onderdeel van het ´Archief Veen´.

 photo DSC_4048CouperusBReithPsycheFidessa.jpg

De 2014 uitgave van Psyche en Fidessa, geillustreerd door B. Reith.


De tekst van deze blog komt onder andere van pagina 342
van het boek ‘Psyche en Fidessa’.
De prenten, volgens Couperus ‘in Engelschen stijl’ zijn prachtig!

 photo DSC_4045BReithFidessaEnTrofHetTotHetNeervielInGruis.jpg

B. Reith, Fidessa, ‘en trof het, tot het neerviel in gruis’.


Crowdfunding is hot!

Neil Young haalt ruim 6 miljoen dollar op via Kickstarter.
Neil Young is nooit een fan geweest van de CD of van de iPod.
Volgens hem is de kwaliteit die we van de muziekindustrie
aangeboden krijgen ronduit slecht.
Daarom is hij al lang bezig zijn eigen muziek uit
te brengen in een hoge kwaliteit.
Maar daarbij hoort een speler die de hoge kwaliteit kan afspelen: de Pono.
De huidige mp3 spelers zijn daarvoor namelijk niet geschikt.
Hij is dus een bedrijf gestart en is geld gaan ophalen via Kickstarter.
Zijn project was al binnen een dag overschreven.
Aan het eind van de 30 dagen periode staat de teller op 6.2 miljoen dollar.
Het op twee na meest succesvolle project op Kickstarter.

 photo ArtsBeatNeilYoungPonoOnKickstarter.jpg