Klein boekje over strengels

IMG_0721KleinBoekjeOverStrengelsAstridBeckersAtelierLibri

Dit is het ‘Klein boekje over strengels’ dat Astrid Beckers van Atelier Libri maakte voor de workshop over strengels op de Open Dag van de Stichting Handboekbinden.


Wat is een strengel?
Een strengel is een smal reepje perkament dat je net
zo lang draait totdat het op een touwtje lijkt.
Het binden met strengels is een oude methode, vooral gebruikt
in archieven, om papier in te binden.
In de Nederlandse archieven (maar ook buiten Nederland) zie
je deze methode heel vaak.
In het Engels worden dit ‘tackets’ genoemd en je ziet er
voorbeelden van in bijvoorbeeld het boek ‘Limp bindings
from the Vatican Library’ van Monica Langwe.
Peter Goddijn noemt ze ‘nestels’. Het in elkaar draaien
van twee nestels noemt hij dan weer strengelen.
What’s in a name?

IMG_0722KleinBoekjeOverStrengelsAstridBeckersAtelierLibriStrengelInDeMaak01

Stuk karton met twee klemmen. Daartussen zie je het vochtig gemaakt perkament dat is opgedraaid. Door het vocht is het perkament zacht en flexibel geworden. Geklemd op het karton krijgt de strengel de kans om te drogen en daardoor weer opnieuw harder te worden.


Perkament is een redelijk hard en stug materiaal.
Daar een smalle strook van draaien is eenvoudiger als je
het perkament eerst nat maakt (Astrid Beckers) of je maakt
het vochtig met stijfsel (Peter Goddijn).

IMG_0722KleinBoekjeOverStrengelsAstridBeckersAtelierLibriStrengelInDeMaak02

Hier zie je het iets meer in detail. De bedoeling is dat het er uitziet als een koordje.


IMG_0727DeTweeUiteindenVanDeStrengelWordenAanDeBuitenkantVerstrengeldEnDanWeerNaarBinnenGevoerd

Als de strengel gedroogd is kun je het uit de klem halen en dan de eindjes zo knippen dat aan het uiteinde een soort van scherpe punt ontstaat. Prik je katern en de perkamenten omslag voor. Vervolgens steek je de strengel door een voorgeprikt gat. Dat doe je ook met het tweede uiteinde. Aan de buitenkant van je boekje kun je dan je twee uiteindes weer verstrengelen en daarna voer je de twee uiteindes weer terug je boek in.


IMG_0728DeStrengelsVerstrengeldAanDeBinnenkantVanHetBoekje

Zo ziet dat er dan aan de binnenkant uit. Hierop kun je allerlei varianten toepassen.


IMG_0734BoekjeOverStrengelsAstridBeckersAtelierLibri

Omdat de instructrice vertelde dat je perkament ook kunt schilderen heb ik dat, thuis gekomen, meteen geprobeerd.


IMG_0735StrengelsJeKuntDusVervenOpPerkament

Ool de strengel zelf heb ik geverfd. Perkament blijft werken. Dus ik weet niet hoelang de verf op de strengels blijft zitten. Vooral omdat het boekje op dit moment onder bewaar ligt.Maar als de verf goed blijft zitten kun je de strengels natuurlijk ook na het drogen een kleur geven. Met alle mogelijkheden die dat weer oplevert.


Een heel geslaagde workshop op een verder prima
Open Dag waar ik weer veel geleerd heb.
De workshop komt op een geweldig moment omdat mijn
volgende Peter Goddijn project de
‘Omslagband met directe strengeling’ wordt.

Post uit Zweden

 photo DSC_6233Langwe.jpg

Deze week arriveerde een envelop uit Zweden. In de envelop zit het boek “Limp bindings from the Vatican Library”, geschreven door Monica Langwe.


Limp bindings is een beetje een vreemde term (vond ik).
Ik kende de uitdrukking ‘Limp’ alleen in verband met iemand die met een been trekt.
In de betekening van ‘mank lopen’.
Dat ligt natuurlijk aan mij, niet aan het woord.
Een andere betekenis voor ‘Limp’ is slap.
In het kader van boekbinden komt dat er op neer dat een boek
wordt ingebonden zonder een harde kaft.
Ook zonder de bij een harde kaft horende goudopdruk,
afbeeldingen en versieringen op de kaft.

 photo DSC_6234MonicaLangweLimpBindingsFromTheVaticanLibrary.jpg

Limp bindings from the Vatican Library, door Monica Langwe.


In het geval van zo’n limp binding wordt het boekblok wel gewoon ingenaaid
maar in plaats van dat het vervolgens in een harde kaft gaat,
gaat het in een stuk leer, perkament, papier of combinatie,
met een lint, strengen leer of stroken perkament bij elkaar gebonden.
Deze wijze van inbinden is goedkoper (want minder arbeidsintensief),
het resultaat is minder een pronkstuk maar zeker niet
perse lelijk. Het bindwerk is vaak nog zichtbaar.
Het is een heel praktische manier van inbinden want je bent
flexibeler als het gaat om vorm en afwerking.
Het is zeker niet minder duurzaam immers er wordt weinig tot
geen lijm gebruikt. Hierdoor is het boek later eenvoudig
weer uit elkaar te halen zonder beschadegingen en kunnen
onderdelen die kapot zijn eenvoudiger worden vervangen.
In de bibliotheken van vorsten uit de Middeleeuwen
en de Renaissance kwamen grote aantallen van dit soort bindingen voor.

 photo DSC_6235MonicaLangwe.jpg

Ook het boek van Langwe is eenvoudig ingebonden. Geen harde kaft. Wel een mooie omslag met op de binnenkant de plattegrond van Vaticaanstad.


Behalve een beschrijving van de geschiedenis van de collectie van
de Vaticaanse bibliotheek, lees je ook over de groep mensen
die door de jaren heen, de collectie beschikbaar hebben gehouden
en bevat het boek een aantal voorbeelden met werktekeningen
van Limp bindings.
Daarnaast zie je een aantal voorbeelden van boeken
gemaakt door boekbinders van over de hele wereld
die zich hebben laten inspireren door deze bindingen.

Een plezier om te lezen, bekijken en om naar aanleiding daarvan
toekomstige projecten uit te denken.