Toen ik gisterochtend ergens in Tilburg door een straat fietste zag ik het bovenstaande huis. Voor het raam zag ik iets wat me direct opviel: een lotgenoot!
Als ik de foto wat uitvergroot wordt het waarschijnlijk voor iedereen duidelijk: de poster is voor de Boek Kunst Beurs in Leiden op 10 & 11 november (in de Pieterskerk). De beurs voor alle margedrukkers en (hobby-)boekbinders in Nederland.
Pas geleden schreef ik al iets over het blad See All this en de
prachtige foto’s die er in staan.
De mooiste foto’s heb ik uit het blad gesneden.
Twee of drie stukken tekst ook.
Dat levert een mooie set op waar ik een boekje over kan maken.
Een soort kijken naar kunst.
Als ik de foto’s een beetje uitspreid op mijn werkbank dan krijg je een beeld van de diversiteit van de foto’s.
Vervolgens heb ik de boekband verder af gemaakt. Ik heb een blauw boekbindlinnen gebruikt. De band ligt nu onder bezwaar te drogen.
Dat gaf me tijd om verder te werken aan de laatste pagina’s
die ik nog nodig heb voor mijn dichtbundel.
Het beeld is wel poëtisch geworden maar niet perse een gedicht.
Een tijd terug heb ik een proefset karton aangevraagd bij een papierproducent.
Het bedrihf heet IGEPA en stuurde voorbeelden van hun papier zoals het bedrukt
is door hun klanten (vermoed ik).
Het geeft een heel goed beeld wat met hun papier en karton te doen is
en het geeft mij ideeën over kleuren, afwerking en gramgewicht.
Een dan de foto’s gebruik ik voor de voorlaatste pagina.
In dit voorbeeld gaat het om papier met foto’s van de Amerikaanse fotograaf Sam Falls met de naam Plein Air. Het papier heet EOS 2.0, houtvrij, crème wit papier, opdikking 2.0 – 90 gram/m2.
Dat resulteerde in dit werk. Probleem is een beetje dat ik nog steeds veel woorden heb en nog maar 1 pagina moet vullen. Eens zien hoe ik dat ga oplossen. Ik heb toch al heel wat tekst gebruikt en het artikel was niet groot. Maar dit resultaat spreekt me wel aan.
Met de reparatie heb ik toch ook nog wel tijd om aan
mijn Dada-project te werken.
Hier zie je nu alle katernen, om en om voorzien van een beschermblad van bespat spinnenwebpapier.
Dit is de boekband in wording voor de dummy. Ik heb al gezien dat ik te veel ruimte geef tussen de middelste drie delen van de rug. Die mogen vaster tegen elkaar. Dat geeft meer stevigheid.Ik ga de rug toch afmaken om te zien of ik nu nog schutbladen nodig heb of niet. Ik vermoed dat het niet nodig is, niet voor de stevigheid van het boek maar misschien wel om een mooiere afwerking te krijgen.
Het blijft me verbazen dat je met eenvoudige middelen
toch best leuke resultaten kunt bereiken.
Gisteren nog even doorgegaan met het werk aan de dummy
en nog drie spinnenweb pagina’s gesneden en voorzien
van eenvoudig spatwerk met ecoline.
De katernen zijn allemaal genaaid op de bergvouw van een strook papier. Nu dwing ik het Zaansch Bord met daaraan de katernen in een huls. Daarmee bepaal ik de dikte van de rug van het boek. Terwijl de katernen genaaid zitten aan de ‘rug’ heb ik de pagina’s in de snijmachine op maat gesneden. Dat ging eerder steeds mis. Daarbij werd nu het spinnenwebpapier mooi gesneden. Dat laat zich immers niet zo eenvoudig snijden. Dus de methode biedt perspectieven. De huls is op de foto goed te zien. Die moet straks minder breed worden zodat je de vouwen aan de onderkant van de huls kunt zien. Idee is om dan tegen de huls de rug van het boek aan te brengen.
Nog drie spinnenwebpapier katernen gesneden en voorzien van spatwerk. Van twee daarvan heb ik een foto. Het idee is dat het papier meer bescherming biedt aan de collages (soms met drukinkt, ecoline en verf op onder andere handgeschept papier). Net als vroeger in een foto-album. Hier ligt het gedeeltelijk doorzichtige papier op de groene tafel van de snijmachine.
De drie bladen liggen nu onder bezwaar want de ecoline zorgt er voor dat de hoeken omhoog gaan staan en dat het papier bobbelt. Na een tijdje onder bezwaar worden ze weer mooi glad. Werkt goed. Hier ligt het papier op de houten zitting van een vierkante kruk met een handgreep in het midden..
Voor nog een of twee pagina’s moet ik een dadadicht maken.
Er zijn nog voldoende woorden maar ook daar zal aan het eind het toeval toeslaan.
De bundel gaat alle woorden van het artikel bevatten.
Niet meer en ook niet minder.
Dus grote kans dat het ineens, ergens middenin, stopt.
Gisteravond was er een bijeenkomst in De Watermaker in Breda.
Ik kende het pand helemaal niet bij die naam terwijl
mijn kleuter- en lagere school er naast stonden.
Achter mijn oude school was een waterlaboratorium
dat nu een soort bedrijvengebouw is voor creatieve ondernemers.
Er zit onder andere het kantoor Graphic Matters.
Op onregelmatige interval organiseren ze een bijeenkomst
met de naam Overwerk.
Overwerk #15 met panGenerator en Jan Bajtlik. Allemaal uit Polen en hier vanwege presentaties van hun werk op de Dutch Design Week.
Gisteren had men twee gasten:
– het design collectief panGenerator in de persoon van Jakub Koźniewski
– de grafisch en boekontwerper Jan Bajtlik.
De avond wordt ingeleid door Dennis Elbers van Graphic Matters.
Het collectief panGenerator maakt mooi uitgevoerd werk, design, op het snijvlak
van de computertechnologie, geluid, licht en muziek.
Daarbij maken ze gebruik van mooie vormgeving, sensoren, batterijen, computers,
speakers, magneten, licht, enz.
Ze werken onder andere vanuit de ideeen achter Radical Atoms.
Deze filosofie is uitgedacht door:
Radical Atoms – Leonardo Bonanni, Hiroshi Ishii and Tangible Media Group / 2012
Wil je er meer over weten kijk van hier: Tangible Media Group.
Hier legt Jakub Koźniewski een en ander uit over de visie van Tangible Media Group.
Vervolgens introduceert hij een serie projecten. Vooral het project met de sieraden van licht sprak mij enorm aan. De projecten waren bijvoorbeeld Hash2Ash, Constellaction, Mickyphon, Quantum of peace, Dodecaudion, Echoooooooo, Apparatum
en Spiralalala. De projecten werden uitgevoerd voor bedrijven (Disney), musea enz.
Jan Bajtlik begon zijn loopbaan met posters. Hij heeft een grove stijl waarbij het steeds meer is gaan letten op de vorm van de letters en hun oorsprong. Hier gebruikt hij de letters van Solidarność (de bekende Poolse vakbond) voor de poster Sold Out (Uitverkocht).
Zijn interesse voor letters en hoe kinderen daar creatief mee om gaan leidde tot het boek Alphadoodler. Dit boek is in meerdere talen verschenen. Het ‘verleidt’ kinderen en alle volwassenen die jong (willen) blijven tot een heel speelse manier om met letters om te gaan.
Dit is een voorbeeld van zijn website. De HIV preventie poster: Remember (Niet vergeten!)
Jan Bajtlik heeft op dit moment een tentoonstelling in Breda
en als het even kan volgt hier nog wat van op mijn blog.
Het was een heel geslaagde avond waarop ik veel inspiratie kon opdoen.
Deze foto is van voor het begin van de avond met helemaal rechts Jakub Koźniewski van panGenerator en op de rug (sorry) Jan Bajtlik.
Boek Kunst Beurs in Leiden.
Mijn klein Dada-project gaat stap voor stap verder.
Gisteren heb ik de bladen spinnenwebpapier bespat met ecoline.
Ik heb daar eerder gemaakte sjablonen voor gebruikt.
Simpel maar wel een leuk effect (hoop ik).
Omdat de dikte van de verschillende katernen nogal verschilt,
en ik daar slechte ervaringen mee heb bij het inbinden,
probeer ik eens een andere techniek.
Daarvoor maak ik een dummy.
De sjablonen liggen er klaar voor.
Hier spatten met zwart. Ik merk dat ik de verschillende kleuren ecoline heel verschillend gebruik. Vandaar dat ik mezelf dwing om bijvoorbeeld ook het zwart te gebruiken.
Resultaat in zwart.
Steeds dezelfde sjablonen, anders georganiseerd, andere kleuren ecoline.
Dit is mijn dummy. Ik naai de katernen op de bergvouwen van een strook gevouwen karton (Zaansch bord). Vervolgens ga ik die strook de ruimte geven die ik wil dat de rug maximaal gaat krijgen. Dan ga ik de rug rond het karton maken. Bedoeling is dat ik wel de katernen kan snijden in mijn snijmachine. Dat is ook de reden dat ik bij 1 katern het spinnenwebpapier heb ingesloten. Dus nog wat experimenteren.
Het is niet altijd wat het lijkt.
Het doorzichtige papier is volgens veel sites helemaal geen papier.
Vaak wordt het aangeduid met spinnenwebpapier.
zo staat er op de volgende website Online hobby shop:
Spinnenwebpapier is eigenlijk niet echt papier. Het is een dun, geweven stukje stof dat doorzichtig is.
Het probleem met dit papier is dat het zich niet zo eenvoudig laat snijden. Vooral de niet gladde kant gaat makkelijk onder je mes stroppen. In had een groot vel en wil daar A4-tjes uit snijden om het verf- en inktwerk dat onder of tussen de Dadagedichten zit te beschermen. Zoals hierboven op een teststuk te zien is kun je er met ecoline best goed op spatten. Nu ligt het papier onder bezwaar want door het vocht gaat het bollen.
Ik ben bezig een dummy te maken van een nieuw idee van mij. Waarschijnlijk is het helemaal geen nieuw idee maar wel voor mij. Door de diktes die ontstaan door het aanbrengen van papier en dan vooral het handgeschepte papier kreeg ik in het verleden steeds problemen met het op maat snijden en vervolgens mooi inbinden van een boek. Door de enkele katernen (soms met een extra vel spinnenwebpapier) te naaien op een stevige karton zoals bijvoorbeeld Zaansch bord, hoop ik het probleem van het ontbreken van dikte in de rug te voorkomen.
‘spinnenweb’, vast vanwege een nieuwe regel.
Maar een web wordt toch door 1 spin gemaakt.
Je spreekt het niet uit, het is niet nodig om het woord goed te kunnen lezen,
het is niet nodig om het woord te begrijpen.
‘spinnenweb’ is dan toch volledig onzinnig?
Onnodige regelgeving. Geen blijvertje.
Tijdens een eerder bezoek aan de Gouden Tempel had ik gezien
dat er een bibliotheek was.
Dus wilde ik daar gaan kijken. Proberen kan altijd.
In het begin vonden de mensen die er waren het maar vreemd.
Ik uitleggen dat mijn hobby het inbinden van boeken was.
Zij bonden ook boeken in.
Ik toonde hen mij zelfgemaakte reisboek/verslag.
Daaraan is goed te zien dat het helemaal op maat van
onze vakantie was gemaakt.
Dus voorzichtig lieten ze ons het een en ander zien.
Uiteindelijk waren ze super vriendelijk.
In de ruimte ware we waren stonden wel kasten met heel grote boeken. Van een formaat dat je niet zomaar in de hand neemt. Ze bonden, ook nu nog, tijdschriften en kranten in. Maar boeken hadden ze ook en ze lieten er twee zien. Een van die boeken kun je ook op internet lezen: Sir John Malcom, Sketch of the Sikhs – A singular nation who inhabit the provinces of the Penjab, situated between the rivers Jumna and Indus. Ik vermoed niet helemaal vrij van politieke implicaties. Dit boek verscheen het eerst in 1812. Dat is niet deze versie vermoed ik.
Dit zijn de kasten in de ‘ontvangstruimte’ met de grote boeken met tijdschriften.
Ook daar liet men voorbeelden zien. Het gaat om ‘The Illustrated Weekly Of India’ met op de linkse pagina ‘Doings in Delhi’. Dit is een tijdschrift dat meer dan 100 jaar is verschenen in India.
De tekening van de rechtse pagina van de vorige foto. Een verhaal over Divali door ‘Snilloc’
Op deze pagina is de datum te lezen: 8 november 1916. The illustrated weekly of India. een verhaal over Chinese Boeddhistische priesterstudenten die gewijd worden in de Kelaniya Temple in Colombo, Ceylon.
Er stond ook een strip in The illustrated weekly of India. Van Geo McManus: Bringing Up Father (Vader opvoeden).
De ingang van de bibliotheek lag bij een van de vier ingangen van het tempelcomplex. Deze ingang hadden we niet eerder genomen. Maar ook vanuit hier is de Gouden Tempel betoverend.
Het was volgens mij een superdrukke dag.
Er werd ook iets te eten uitgedeeld. Volgens mij niet een volledige maaltijd.
Sommige vinden dit waarschijnlijk een foto van niets maar zo’n oude man die voor een paar oude maar heel mooie deuren zit om geld in te zamelen. Dat is top voor mij.
Deze dag was er muziek. Vooral om de wachtenden te vermaken.
Normaal gesproken komt een boek dat ik nog niet gelezen heb niet op mijn blog. Maar vandaag wel. Ik las een artikel over boekenleggers, boekhandelzegels en andere dingen die je in een boek kunt vinden. Boekhandelzegels heb ik nog nooit gezien maar ik hou altijd wel de rekening of een folder over een boek bij het boek. Dit combinerend dacht ik laat ik een boekenlegger maken waar ik de factuur en eventuele andere kleine stukjes papier in kan bewaren. Mijn eerste poging is voor Tomas Lieske – De vrolijke verrijzenis van Arago.
Ik had nog een ontwerp liggen met de tekst van een 11-je er op. Gemaakt in het kader van mijn Dada-project. Heeft niet zoveel te maken met dit boek vermoed ik maar het is een eerste poging. Ik heb een stuk, dat met de gedrukte tekst, uitgesneden en geplakt op een stuk handgeschept papier. De interessantste kant van het papier aan de achterkant gehouden. Je ziet dat de rekening er prima inpast en de boekenlegger past in zijn geheel in het boek. Alleen de bovenkant is een beetje leeg.
letters
gebeeldhouwd begrip
lijnen in orde
gebogen inkt, strepen, tekens
woord
Toen ik het boek nog eens in de hand nam dacht ik: Waar komt de naam ‘Arago’ vandaan? Toen bleek dat Arago de achternaam is van een Franse wetenschapper die zich onder andere heeft bezig gehouden met de meridiaan die door Parijs loopt. De Fransen noemde die meridiaan de 0-meridiaan en leidde er de meter van af.
Zo ziet de boekenlegger er uit samen met het boek van Tomas Lieske. Nu nog lezen.
In het weekend van 10 en 11 november is het zover: de Boek Kunst Beurs van 2018 in de Pieterskerk in Leiden. Ik ga er ook heen en combineer dat met een bezoek aan de tentoonstelling ‘Goden van Egypte’ in het Rijksmuseum van Oudheden.
Jaren geleden heb ik meegedaan aan een crowdfunding actie.
Een initiatief van Johan Oosterman ondersteund door de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Toen in maart 2015 ging het er om 25.000 euro bij elkaar te brengen.
Afgelopen vrijdag was een opening in het Museum Het Valkhof in Nijmegen
waar vanaf gisteren de tentoonstelling ‘Ik, Maria van Gelre’
bezocht kan worden waar een twintigtal bladen van het gebedenboek te zien zijn.
De organisatie van de tentoonstelling liet wel wat steken zo links en rechts vallen maar dat doet niets af van het prachtig boek en de unieke kans daar wat van te zien.
Ik begon de avond in Nijmegen met mosselen met Belgisch bier.
Het was kermis op het terrein naast het museum.
Er waren te veel mensen gevraagd voor de opening. Gevolg is dat ik Kysia Hekster net als anders op een televisie heb gezien. Ze gaf een luchtige introductie op de tentoonstelling.
Omdat het zo druk was werd een deel van de mensen gevraagd de tentoonstelling te beginnen bij het einde. Dus via deze nabootsing van Maria van Gelre. Dit is een soort re-enactment van een afbeelding uit het 1200 pagina’s tellende gebedenboek.
Dit is die pagina. Fol 19v, Gebedenboek Maria van Gelre, omstreeks 1400.
Aan het eind van de tentoonstelling zijn voorwerpen te zien die de cultuurhistorische context tonen waarbinnen dit gebedenboek tot stand kwam. De tentoonstelling begint meer met het persoonlijke leven en middenin de tentoonstelling zijn de bladen van het boek te zien. Dit is een Venster, 1270 – 1287, glas-in-lood, Darmstadt, Hessisches Landesmuseum.
Er lagen meerdere prachtige oorkondes (Verbondsbrieven) uit de tijd van Maria van Gelre. De politieke situatie was complex in die tijd met veel kleine ‘landjes’ of invloedssferen in wat nu Nederland, België, Duitsland en Frankrijk is.
Er zijn andere gebedenboeken te zien en illustraties als dit hier: Aanbidding van de herders, verluchter is uit de werkplaats van de Passiemeester en Temporalemeester van Maria van Gelre, Noordelijke Nederlanden, omstreeks 1420, perkament.
De term ‘Temporalemeester’ ben ik niet eerder tegengekomen.
Op internet geen hits.
Dus ik hoop dat de catalogus meer verheldering gaat verschaffen.
Het gaat er in ieder geval om dat het onderzoek naar wie de diverse
schilderingen voor hun rekening hebben genomen niet één handschrift/stijl
betreft maar dat men meerdere makers kan aanwijzen zonder hun
echte naam te kennen: De Passiemeester en de Temporalemeester.
Deze foto geeft een beeld van hoe de bladen uit het gebedenboek worden gepresenteerd op de tentoonstelling. Het blad dat je hier ziet heeft een afbeelding van het Laatste Avondmaal. Fol 85v.
Zo’n oud handschrift bevat naast de ‘Officiële’ afbeeldingen en randversieringen ook kleine figuurtjes ter vermaak van de lezer. Hier zie je een Draakje met zwemvliezen. Fol 420r, circa 1415.
Dit is de pagina met de dramatische Bekering van Paulus. Gebedenboek Maria van Gelre, fol 161r, circa 1415. Met rechts in de marge een extra figuurtje.
Hoofd van een engel, Bourges, omstreeks 1400, kalksteen.
Misschien wel het mooiste voorwerp op de tentoonstelling: Tekening van een hoofs gezelschap, Gelre (?), omstreeks 1415 – 1420, zilverstift op perkament. Uppsala Universiteitsbibliotheek.
Op de volgende website staat iets over de tekening
(http://www.hetwoudderverwachting.nl/hofmakerij-in-gelre.html):
Met de fluit richting jonkvrouw wijzend maakt de jonker haar het hof en slaat zijn ogen neer. Haar chaperon staart naar de fluit. Zij streelt het hondje, symbool voor trouw. De dame, die zwanger oogt, keert glimlachend het hoofd af. De tekening wordt qua inhoud en stijl met het Hof van Gelre en de Gebroeders gerelateerd, datering en aankleding kloppen. Coll. UB Uppsala.
De catalogus geeft een heel andere uitleg aan de tekening:
een allegorie op liefdestrouw versus begeerte.
Bij de tentoonstelling komt een kloeke catalogus. Dus er is de komende weken en maanden weer heel wat te lezen. Maar eerst gaan kijken!
De basis is handgeschept papier. Dat papier heb ik gemaakt op een workshop bij Marieke de Hoop. Dat papier bevat meerdere vezelsoorten en is niet heel erg vlak. Maar dat werkt juist weer mooi als je er bijvoorbeeld met een rode drukinkt over gaat. Het papier is vervolgens versneden en daarna is de tekst aangebracht.
Het gebeurt niet vaak dat ik een slecht boek koop.
Een paar weken geleden is het me toch overkomen.
Het boek heet ‘How to be a better tourist’.
Het is gemaakt door Johan Idema.
De uitgever is BIS Publishers.
Waarom iemand uit Nederland een boek schrijft in het Engels
ontgaat me volledig.
Het boek is de oppervlakkigheid zelve.
Alle foto’s (bijna op iedere pagina) komen van het Internet.
De tekst op de achterflap is zowat de hele tekst van
de inleiding, je zou verwachten de samenvatting van een analyse
op het toerisme.
De analyse van de industrie van 17e eeuw tot nu neemt
minder dan 10 zinnen in beslag (hoofdstuk Introduction).
De ene open deur is nog niet dicht gedaan of de volgende
open deur is in aantocht.
Alles afgedekt door ‘experts’.
Vooral professor Vingerhoets. Ik weet het miet zeker
maar ik denk dat de volgende meneer is bedoeld:
Website Universiteit van Tilburg:
De expertise van Prof. Vingerhoets ligt met name op het gebied van stress, emoties, en kwaliteit van leven. Zijn bijzondere belangstelling gaat daarbij uit naar huilen, stress en vrijetijd, en de ontwikkeling van nieuwe meetmethoden voor het meten van deze aspecten.
Ik begrijp niet dat de Volkskrant de moeite heeft genomen
dit ‘boek’ te benoemen in hun krant.
Iedereen die meer betaalt dan de kosten van de postzegel en envelop kan bij mij terecht.
Vandaag heb ik in mijn werkplaats in de FutureDome in Breda
de poster van de Boek Kunst Beurs opgehangen.
Niet vergeten:
Zaterdag 10 en Zondag 11 november in de Pieterskerk in Leiden.
Speciale gast: Tomas Lieske.
Maar ik heb nog steeds van het eerste artikel een aantal woorden
over en die wil ik allemaal verwerken in mijn ‘dichtbundel’
met Dadagedichten (dadadicht).
Ook als plots de woorden op zijn ontstaat er straks
een bijzondere situatie die volledig op toeval berust.
Ik heb nu de woorden gebruikt om de tekst ‘Da’ te maken. Ik zal daar nog bij schrijven ‘maal 2’. De lengte van de woorden en soms de grootte van het wit dat nog aan de knipsels zat, vormden de toevalsfactoren. Vervolgens begon ik een vrij figuur dat eindigde als een soort muurtje. Hier heb ik al een afbakening gemaakt met papier zodat de vorm mooi uitkomt.
Dit is de huidige stand van de pagina. Voor de bundel moet ik nog twee of drie pagina’s maken en dan schrijf ik nog een katern vol (?) met wat ideeën over ‘toeval’.
‘Perkament in stukken’ is een tentoonstelling in Het Utrechts Archief
en een boek onder redactie van Bart Jaski, Marco Mosterd en Kaj van Vliet.
Beide gaan over ‘Teruggevonden middeleeuwse handschriftfragmenten’.
Of zoals in het boek te lezen is:
Het waren ‘onnutte boeken’ (libri inutiles) geworden, om wat voor reden dan ook.
Maar hun teksten hadden dan wel geen nut meer. het materiaal waarop ze geschreven werden, had dat nog wel.
In de vroege middeleeuwen werd beschreven papyrus gebruikt om latere handschriften in te binden, en van op perkament geschreven teksten kon de tekst worden verwijderd om zo plaats te maken voor nieuwe tekst.
Zo’n nieuwe tekst heet een palimpsest.
De teksten die oorspronkelijk op het hergebruikte papyrus, perkament, en later ook wel papier waren geschreven, bleven vaak nog leesbaar.
Uiteraard ging het bij dat hergebruik niet om de oorspronkelijke teksten; die zijn daarom vaak slechts fragmentarisch bewaard gebleven.
En vooral perkament had eigenschappen, die het ook tot nuttig materiaal voor het luchtdicht bewaren van voedsel maakte, voor het luchtdicht maken van orgelpijpen, of voor enveloppen.
Of men kon er vliegers van maken.
Marco Mosterd, Perkament in stukken, pagina 14.
Gisteren bezocht ik de tentoonstelling en maakte er wat foto’s.
De foto’s zijn niet zo goed gelukt als de foto’s in het boek of
de boeken in het echt.
Mijn advies: ga kijken in Utrecht.
Om goede redenen is de ruimte schaars verlicht en wordt de
temperatuur en luchtvochtigheid goed in de gaten gehouden.
Dit boek staat bekend als UBU 109 E 2. Universiteitsbibliotheek Utrecht. In het boek ‘Perkament in stukken’ schrijft Marisa Mol er een verhaal over met de titel ‘In de ban(d) van de Calvinistische kanunnik’. Het boek omvat twee bijbelcommentaren. Maar hier is het even om de band te doen. Die wordt onder andere gevormd door twee handschriftfragmenten. De buitenkant met zware zwarte letters, de binnenkant in een sierlijker handschrift.
De twee bijbelcommentaren zijn:
= een tekst van Johannes Calvijn over het evangelie van Johannes uit Genève
= een tekst van Wolfgang Musculus, aanhanger van Luther,
over de brieven van Paulus aan de Romeinen, gedrukt in Bazel, 1555.
Het fragment wat we aan de buitenkant zien is geschreven in een gotische schrijfwijze
gecombineerd met gregoriaanse muzieknotatie.
Daarmee plaatst men dit fragment in de 15e eeuw.
Het is een onderdeel geweest van een Graduale, een boek voor een koor.
Het fragment aan de binnenkant zijn twee teksten uit de Moralia in Job,
geschreven door Paus Gregorius tussen 578 en 595. Dit fragment
dateert waarschijnlijk uit de late elfde eeuw of vroege 12de eeuw.
Er is dus nog veel meer over dit boek te vertellen.
Ik weet niet van alle voorbeelden wat precies hun bibliotheeksnummer is. Maar ook zonder detailtoelichting zie je al snel dat het hier om materiaal gaat dat eerder is beschreven en later op maat gemaakt is om een boek te kaften.
Ik weet niet of alle voorbeelden van de tentoonstelling ook in het boek besproken worden. Ik heb het boek alleen nog maar globaal bekeken. Maar hier is een voorbeeld van een oudere tekst die als band voor een boek is gebruikt.
Dit is eenvoudig in het boek terug te vinden door de afdruk van een (!) leren bril die waarschijnlijk door een lezer is vergeten en die een tijd in het boek gezeten heeft. Los van dit bijzonder kenmerk is het ook een bijzondere tekst: UBU Hs Fr 8.6: Sulpicius Severus, Vita Sancti Martini (het leven van de heilige Martinus), 11e eeuw. Deze tekst was gebruikt om twee boeken die in 1487 zijn gedrukt in te binden.
Dit is een voorbeeld van een oudere tekst die hergebruikt is en waar later op een helft een afbeelding is geplakt (links).
Dit is heel bizar: een stuk gregoriaanse muziek waar een envelop van is gemaakt. Dit is UBU Hs Fr 7.1. Perkament op folioformaat, de muziek maakt deel uit van een antifonaria.
Een snoekenbek. Door de manier van inbinden zijn de binnenste katernen dieper in de rug van de binding komen te liggen. Maar er is nog een andere reden waarom deze binding zo bijzonder is. De tekst op het materiaal dat gebruikt is om de binding te maken vertelt over een schenking aan de Utrechtse Dom. HUA Toegang 216, nr 665-4.
Het Utrechts Archief is ondergebracht in een interessant gebouw. Een deel van de voormalige Paulusabdij. Hier zie je een stuk van de voorraadkamer.
Bij deze boekband zie je op sommige plaatsen de tekst die gebruikt is om de boekband meer volume te geven, door het leer heen komen, .
Dit is een convoluut. Dat is een boek samengesteld uit meerdere teksten die niet iets met elkaar te maken hebben. UBU HQU 205 is ingebonden met een oudere tekst als omslag.
Nog een voorbeeld van een convoluut. Hier zie je dat een andere tekst is gebruikt als schutblad. UBU FQU 102.
Dit is echt een supervondst. Dit is een met de hand geschreven plan om een boek te zetten en drukken met een serie afbeeldingen. UBU Hs Fr 3-65. De tekst is een wereldkroniek. Je ziet bijvoorbeeld op de rechterpagina, in de linkerkolom, helemaal bovenaan de regenboog die Noah ziet vanuit de Ark en die het teken is dat het gestopt is met regenen.
Hier zie je een versie van die wereldkroniek van Werner Rolevinck, Fascicukus Temporum, UBU Tho Rar 11-27 qu. Een wereldgeschiedenis waarbij je op de rechterpagina de regenboog ziet terugkomen.
Dit is het boek dat samen met de tentoonstelling verschenen is. Mooie grote foto’s en ook voor een leek goed te volgen verhalen onder de redactie van Bart Jaski, Marco Mosterd en Kaj van Vliet: Perkament in stukken – Teruggevonden middeleeuwse handschriftfragmenten.
Als je het boek opent dan lijkt het er een beetje op of men een oudere tekst gebruikt heeft als schutblad.
Alle info over boek en tentoonstelling nog even bij elkaar.
Het Utrechts Archief.
Over een paar weken is hij er weer. (of is het een zij?)
De Boek Kunst Beurs in Leiden.
De jaarlijkse beurs voor lezers van margedrukwerk, margedrukkers en boekbinders.
Je kunt er prachtige boekwerken kopen, heel mooie materialen (Papier!)
en gereedschappen, de beursuitgave van Tomas Lieske ophalen en inbinden,
een van de verschillende workshops volgen of vrienden en bekenden ontmoeten.
De Boek Kunst Beurs is ook dit jaar weer in de Pieterskerk in Leiden op zaterdag 11 en zondag 12 november. De beurs wordt georganiseerd door Stichting Drukwerk in de Marge en Stichting Handboekbinden.
Ik heb mijn toegangsbewijs al.
Het doel van mijn bezoek aan Utrecht was de schitterende tentoonstelling
‘Perkament in stukken’ over het hergebruik van stukken beschreven
middeleeuws perkament bij het binden van andere boeken of
archiefstukken.
Perkament in stukken. Een tentoonstelling in het Archief van Utrecht.
Verdeeld over 4 thema’s zijn voorbeelden te zien van het
verstevigen van een binding, de opvulling van een leren boekband
met oudere stukken beschreven of bedrukt perkament
en ook een paar hele bijzondere vondsten
(alsof die andere vondsten al niet bijzonder genoeg zijn).
Zo is er een blad te zien met daarop in een Nederlands handschrift
hoe de drukker van plan is een gedeelte van de tekst van een wereldkroniek
te gaan drukken en zetten. Het boek dat vervolgens gemaakt
en ingebonden is, kun je er ook zien.
Op een video geeft de onderzoeker aan wat hij ontdekt heeft.
Indrukwekkend.
Ik heb er wat foto’s gemaakt en die volgen waarschijnlijk morgen.
Maar dit wilde ik alvast met iedereen delen.
De afgelopen tijd heb ik wel wat vorderingen gemaakt maar doordat dingen ook af en toe moeten drogen duurt het dan even voor er weer eens resultaten zijn. Vandaag was ik in staat om weer eens een paar pagina’s af te maken.
Als drager voor de composities gebruik is steeds gewoon printpapier. Maar dat is niet stevig genoeg. Zeker als ik iets maak waarbij ook stukken handgeschept papier betrokken zijn dan is het gewicht van de drager en de compositie uit balans. Nu is dat nog prima maar op termijn hou je dat niet vol. Die pagina’s gaan krom staan van het gewicht.
Dit is een combinatie van handgeschept papier (zelf gemaakt op een workshop bij Marieke de Hoop) met een zwaarder papier (een restant van papier dat ik speciaal voor een boek gekocht heb) met drukinkt en ecoline-resten. De open vorm in het bruine papier is een sjabloon dat ik op andere pagina’s gebruikt heb.
Dada: gescheurd krantenpapier, verdunde drukinkt. Bij dit boekje heb ik ook bewust geen plan gemaakt van wat precies op welke pagina komt. Alles om meer toeval in de teksten, de plaats van de teksten en de illustraties toe te laten. Ik probeer ook zoveel mogelijk niets weg te gooien maar te hergebruiken bij een andere compositie.
Of ik dit ga gebruiken weet ik nog niet. Het zal in ieder geval een stuk kleiner moeten worden.
Opstaande pagina’s, van boven op de foto.
Argusvlinder 