De kerstperiode is voorbij.
Gisteren werd zo rond het middaguur de laatste kerstboom van de
Grote Markt in Breda weggereden.
Het bewijs.
Nou, ik heb er afgelopen jaar twee gekocht.
Een voor mezelf en een voor een vriend.
Niet dat ik denk dat ik hem veel zal gebruiken.
Het is meer een soort van liber amicorum.
De agenda is gemaakt bij de Grafische Werkplaats Amsterdam
als onderdeel van hun ‘Meester zoekt gezel’-programma.
Een programma waar ervaren grafici hun ervaring overdragen
op leerlingen. Ze doen dat met oudere drukpersen en de
agenda is dan ook handwerk, inclusief het inbinden.
Dit is de (Typo)Grafische Agenda 2021 in zijn stofomslag.
Dit is de agenda zonder stofomslag. Het inbindwerk is gedaan door Thekla Ahrens, een boekbindster die ik ken van naam. Ik heb zelf niet aan de agenda meegewerkt en heb er ook geen belangen bij. Hij is gewoon mooi en het is een goed idee om een dergelijk project te realiseren.
Dit is de stofomslag die je nog verder kunt openvouwen.
Zo is het een poster van een tentoonstelling die vast niet is doorgegaan vanwege corona.
De foto’s zijn van exemplaar 86 van een reeks van 100 agenda’s.
Dit zijn twee agendabladen.
Er zitten ook grote afbeeldingen in de agenda.
Twee dingen sprongen er uit. Deze kleine begrippenlijst. Leuk gevouwen. Goed bedacht.
Het andere zijn deze boekenleggers in de vorm van twee cicerolatten.
Dit is een toelichting op het ‘Meester zoekt gezel’-programma met Mels de Gooijer, Florence van Heuvelen, Tjitze Mast, Rudi Oostermeijer, Carola Rombouts, Michael Timmers, Maaike Bol, Gus Moystad, Alette de Roos en Juliette Timmers. Verder Thekla Ahrens (boekbinden en meester) en productie: Corine Elemans, Sara Blom.
Meerkleuren. Dit ruikt zo heerlijk!
Als laatste nog het colofon.
Leuke organisatie dat GWA.
Misschien moet u eens de website opzoeken of misschien later dit
jaar zelf gaan kijken in Amsterdam.
Vandaag heb ik de haan weer in de rode inkt gezet om de boekband af te ronden (voor wat betreft het bedrukken). Als de haan ook op het leer is gedrukt en het is allemaal goed gedroogd, dan zal het leer nog gedund moeten worden om een flexibele maar sterke leren bekleding van de boekband te worden. Maar dat dunnen is nog niet gebeurd. De grootste uitdaging is om de haarzijde van het leer, de kant met de afbeelding, mooi te laten. Niet te beschadigen en niet vuil te maken.
Maar eerst een paar testafdrukken maken. De eerste op papier waarop ik eerder de tekst had getest. Je ziet dat het papier en de boekenpers al gereed staan.
Los van het feit dat dit een eerste afdruk is met de linosnede (na schoongemaakt te zijn geweest en te hebben liggen drogen), zie je heel grote verschillen tussen het materiaal waarop je drukt. Ik heb vanmiddag drie papiersoorten, karton en leer gebruikt als ondergrond en de textuur van de afdruk is steeds anders.
Maar na al het testen is het nu de beurt aan het leer. De hopelijk definitieve afdruk. Gelukkig bleek vandaag dat de verwarming in mijn werkplaats weer werkte. Je merkt dat meteen aan het veel sneller drogen van de drukinkt.
Het lukte goed om de linosnede in de mal te passen.
Met dit eindresultaat ben ik dan ook heel tevreden. Het rood over de zwarte letters heeft een betere dekking dan bij eerdere pogingen.
Dan kan hierna het leerdunnen beginnen.
In het grote Taragarh Fort zijn een aantal paleizen en andere
gebouwen, tuinen en vijvers. Een van de paleizen heet Chhatra Mahal.
Het is een gebouw bekend vanwege de schilderingen.
Daar heb ik een paar foto’s van.
We konden toen geen toelichting vinden op de schilderingen. Ook de te volgen route door de gebouwen en ruimtes en een aanduiding van hun namen ontbrak. Misschien is dat nu al weer veel anders. Hier zie je een deel van een muur met prachtige nissen met daarboven een schildering.
De staat van die schilderingen is misschien niet top maar
ze geven een goed beeld van de zorg en aandacht die er aan besteed is.
In de schildering is een soort van ontvangst of audiëntie aan de gang. De maharadja zit in een grote hal met voor zich, veel kleiner afgebeeld zijn bezoekers. Achter de maharadja staat een bediende koele (?) lucht toe te wuiven.
Dit is de maharadja.
Dit is zijn bezoek.
Het plafond wordt ondersteund met kolommen die versierd zijn met olifanten die een berijder op de rug hebben.
Aan het echte plafond zijn ook olifanten te vinden.
Er is een hele optocht geschilderd.
Met bijvoorbeeld dit rijtuig dat door twee olifanten getrokken wordt.
Met verschillende soldaten, in verschillende uniformen. Kijk eens naar hun verschillende snorren en baarden.
Een rijtuig met paarden.
Even verder op lopen kamelen of dromedarissen met hun berijders.
Is de foto niet helemaal scherp of is de schildering beschadigd. Ik weet het niet meer maar de foto’s geven wel een beeld van de diversiteit van de afbeeldingen (onderwerp, kleur, enz).
Er is ook een grote groep vrouwen die meeloopt.
Dan deze heer. Hij is er een uit een serie van drie. Wat ze bij zich dragen weet ik niet maar ik zag dit op meerdere plaatsen op de schilderingen.
De drie heren beelden hetzelfde type soldaat/dienaar uit maar hebben een individueel uiterlijk.
Is dit mooi of is dit prachtig?
Vlaggen mogen niet ontbreken.
Kijk eens naar de oren van dit paard!
Mooie compositie met twee figuren op de voorgrond en twee in het midden maar meer op de achtergrond. Beschadigd door de tijd maar sommige van de planten zijn nog heel mooi.
De belangrijkste figuur van vorige afbeelding (vermoed ik).
De boekband die ik aan het maken ben voor ‘Sint Veit’,
een tekst van Aart van der Leeuw, krijgt op de leren band
de tekst ‘morgen’ over twee regels gedrukt met afficheletters.
Gisteren zag je hier een bericht over de eerste drie letters,
vandaag waren die droog en kon de tekst ‘gen’ ook gezet worden.
Bij de eerste test, op papier, komen de letters ‘gen’ te dicht of zelfs op ‘mor’ te staan. Dat moet beter. Daarom heb ik op het papier een streep getrokken. Die zie je links van de tekst. Dat is zogenaamd de onderkant van de tekst waaronder ik ‘gen’ ga drukken.
Bij de eerste test heb ik waarschijnlijk onvoldoende opgelet. Je ziet de potloodstreep opzij van de letters, op het plakband. Dat is hoe hoog de letters komen. Die moet ik dus in balans brengen met de streep op het papier.
Dit is het resultaat waar ik naar op zoek ben: een kleine kier wit tussen de twee regels met tekst.
Dan leg ik het leer met de mal zo gereed dat het geheel met de afficheletters dadelijk eenvoudig in de boekenpers kan. Goed opletten dat het papier of het leer dadelijk niet tegen de pers aan stoot. Alles moet mooi blijven liggen zoals ik het wegleg.
Het resultaat is prima. Je ziet nog een kleurverschil tussen de bovenste en onderste regel maar dat komt omdat de onderste regel nog uit natte inkt bestaat. Morgen zal dat bijgetrokken zijn.
Net als gisteren zet ik de mal even zo vast dat de tekst helemaal vrij is en goed kan drogen zonder bijvoorbeeld aan het papier te drogen. Volgende keer is het de beurt aan de haan.
De basis voor de boekband heb ik in elkaar gezet. De twee platten en het ruggebord zijn met elkaar verbonden met een stuk kraftpapier. Nu ik dat heb kan ik het leer gaan voorbereiden dat de bekleding van deze basis gaat vormen.
Het plan is om op basis van deze basis en het leer
een mal te maken dit ik gebruik om daarbinnen de
tekst (mor – gen) en de lino (afbeelding van een haan)
te gaan afdrukken.
Dit is die basis. Eigenlijk zou de rug van een nog dunner soort grijsbord moeten zijn maar die heb ik niet op voorraad.
Dit is het stuk leer dat ik al op maat gesneden heb. Het is een stuk leer van een Engelse leverancier die het ‘book calf’ noemt. Het is nu nog vrij dik. De kant die nu naar boven ligt en waarop ik lijnen getrokken heb is de vleeszijde. Dat is de kant die je straks niet ziet. Dit is, zeg maar, de binnenkant.
Voor de zekerheid nog eens de basis voor de boekband passen en meten op het leer. De breedte voor de rand die straks wordt omgeslagen is hier 3 centimeter.
Dit is de mal voor het bedrukken van het leer. De donkere zwarte lijnen zijn de buitenmaten van het boek. Daarbinnen laat ik een halve centimeter boven, onder en aan de zijkanten. Daar zie je de potloodstrepen. Daar ga ik het papier wegsnijden om de ruimte vrij te maken voor het bedrukken.
Hier zie je dat ik de mal bevestigd heb op het leer. Ik heb besloten de buitenkant van de boekbandbekleding te gaan bedrukken voordat ik het leer ga dunnen. Of dat slim is weet ik (nog) niet. Ik zal extra voorzichtig moeten zijn met de ‘goede’ kant van het leer. Voorzichtig zijn is niet mijn sterkste kant maar je moet jezelf regelmatig uitdagen.
Nog een keer de boekbandbasis passen en meten op het leer en de mal. Het goede nieuws is dat ik bijna 1 centimeter meer ruimte heb in de hoogte voor de tekst en de afbeelding. Dat komt omdat ik bij het testen van het drukken uitgegaan ben van de grootte van het boekblok. Maar de boekband steekt daar aan de boven en onderkant natuurlijk uit. Aan de zijkant trouwens ook (1 maal).
Dat dan weer even checken met de afficheletters en de lino. Steeds passen en meten.
Bij het drukken van de tekst en de linosnede op het leer maak ik gebruik van de boekenpers. Dus voordat ik aan het werkelijk bedrukken ga beginnen eerst nog even controleren hoe dat dadelijk zal gaan met het leer en hoe een en ander in de boekenpers past.
Eerst de eerste letters uitproberen op papier. Bij een eerste drukgang gaat er altijd wel iets mis zoals je hier kunt zien bij de bovenste tekst bij de letter ‘r’. De tweede drukgang is beter.
De derde poging is op het leer. Zo komt het uit de boekenpers.
‘mor’, de eerste drie letters van ‘morgen’. Dat is het woord dat me opviel toen ik de eerste bladzijde van Sint Veit bekeek. Daar stond ‘Nu brak de morgen aan’. Dat woord ‘morgen’ combineer ik met een haan, een zelf gesneden linosnede.
Ik plak de mal even zo vast dat de lekst vrij van de mal kan drogen. Morgen misschien de rest van ‘morgen’.
Meestal fotografeer ik de Veemarktstraat in Breda vanuit het centrum. Dus vanaf de Grote Markt, kijkend naar de Catharinastraat in de verte. Gisteravond was ik even aan het eind van de Veemarktstraat en maakte bovenastaande foto in de omgekeerde richting. Deze foto toont meteen waarom ik graag na een regenbui in de stad een foto maak. De regen en de verlichting zorgen dan voor een ‘glimmend’ beeld.
Het paleis is overweldigend.
In 2013 (deze foto’s zijn op 19 november 2013 gemaakt) is het paleis
niet in beste staat. Maar dat neemt niet weg dat het een fantastisch
gebouw is gemaakt met veel fantasie en aandacht.
In dit bericht staan twee onderdelen centraal: de Ratan Doulat (een
soort van koninklijk balkon of koninklijke loge) en de Hathiyasal
(of misschien is de schrijfwijze Hathiya Sal, de olifantenzaal).
Als je via de olifantenpoort het fort binnenkomt dan kom je op een binnenplaats. Op de eerste verdieping is er dan één balkon. Dat heet de Ratan Doulat. Hier zie je dat balkon met een klein stukje van de prachtige zitplaats van onder af gezien.
Dit is een doorkijkje van binnen het gebouw op de eerste verdieping van het rijk versierde balkon en de prachtige zitplaats.
De Ratan Doulat of Diwan E Aam (in 1607 gebouwd door Rao Raja Ratan Ji). De vertaling van Diwan E Aam of Diwan I Aam is ‘ontvangsthal’.
Dit is dan het uitzicht.
Naast deze stenen duif (?) zitten er ook veel levenden.
Dan komen we in de ‘olifantenzaal’, Hathiyasal of Hathiya Sal.
Een grote zaal met kolommen. Al de kolommen worden versierd met olifanten aan de bovenkant.
Detail van vorige foto.
Langs de muren zie je een groot aantal van dergelijke nissen.
Volgende keer nog meer van Taragarh Fort en Paleis. Bundi, India.
Gisteren heb ik de katernen ingebonden tot een boekblok.
Vandaag heb ik er papier bij gezocht om als de schutbladen
te gaan dienen.
Dat is op maat gesneden en gelijmd en de platten zijn
uit grijsbord gesneden.
De volgende stap wordt dan de basis voor de boekband in
elkaar te zetten, het leer te gaan snijden en voorbereiden
(dunnen en een mal maken om het drukken van de tekst en
de lino op de boekband voor te bereiden).
In dit tempo dreigt het boek toch nog gereed te zijn
voor Koppermaandag.
Dit zijn de twee bladen paste paper die ik een tijd geleden gemaakt heb. Ik had ze zonder specifiek project in gedachten gemaakt. Maar beide zijn in hetzelfde rood. Dus dat gaat best mooi passen. De kleur die in de tekst wordt gebruikt is ook rood en die kleur gebruik ik ook voor de lino die op de omslag komt.
De katernen en de paste paper zijn in de snijmachine op maat gesneden. Ruim 16 bij 12 centimeter. De rug is gelijmd en er is gaas aangebracht om straks een goede verbinding tussen het boekblok en de boekband te krijgen.
Zo ziet het eerste schutblad er dan uit in het boekblok. De linkerhelft wordt straks tegen de boekband bevestigd.
Het schutblad achter ziet er dan zo uit. Minder fel van kleur maar een mooie, eenvoudige vorm.
Boekblok met platten.
Dan met de rug. In het nieuwe jaar kan dat in elkaar gezet worden en verder afgemaakt.
El Anatsui, In the world but don’t know the world, 2009, aluminum and copper wire.
Félix Vallotton, The Lie, 1897, oil on artist’s board.
George Grosz, Metrópolis, 1916 – 1917 (detail). Oil on canvas.
Nainsukh of Guler, The Trumpeters, 1735 – 1740.
Salman Toor, Man with face creams and phone plug, 2019.
Ben al even bezig met het nadenken over de boekband maar
ik moet natuurlijk wel eerst de losse katernen nog inbinden.
Dat heb ik vandaag gedaan.
Dan kan ik morgen de achterkant lijmen, voorzien van een stukje gaas
en dan de stukken grijsbord voor de platten en rug snijden.
De losse katernen van Sint Veit, geschreven door Aart van der Leeuw, zijn ingebonden. Stap 1 om te komen tot een boekblok is daarmee gezet.
Bundi ligt prachtig en wordt gedomineerd door een fort
met daarin een paleis dat ook de woning was van de koninklijke familie.
Er zijn te veel foto’s om die in één bericht te tonen
dus vandaag de introductie.
Taragarh Fort
The Fort was built by Rao Bar Singh in 1354 AD on the height of 1486 feet.
It is known as Taragarh because of structure of fort is like a star, later on addition was done by Maha Rao Anirudh Singh (1675 – 1685 AD) and Maha Rao Ummed Singh.
Beautiful palace, temples, water tanks and cenotaph.
Big tanks were made for water supply.
Throughout the outer wall was built by Dalel Singh, the then governer of Jaipur.
Het verhaal op het onderste bord over het paleis
begint een beetje moeizaam.
Er staat iets als:
The Palace
It is such a place as men built for themselves in uneasy dreams the work of cobbling rather then of men”- Kipling
Wat men hier probeert te doen (denk ik) is verwijzen naar
een uitspraak van de schrijver Rudyard Kipling.
Maar die heeft het niet over ‘cobbling’ (=schoenmakers).
Het gaat om de volgende uitspraak:
‘but the Palace of Bundi, even in broad daylight, is such a palace as men build for themselves in uneasy dreams — the work of goblins rather than of men.’
Betekenis van ‘goblins’:
Een kobold is een (vaak kwaadaardige) soort kabouter, een aardmannetje.
Dan gaat de tekst als volgt verder:
The Palace
The construction work was done in reign of Maharai Ratan Singh (AD 1607 – 1631).
Ratan Daulat, Ratan Niwas, Diwan-E Khas, Rang Vilas, Rang Mandap, Hathia Pol (Elephant Gate) etc was added by him.
Hathiyasal (Elephant Hall), Badal Mahal & Phool Mahal was built by Maharao Shatrusal Singh and Anirudh Mahal (Moti Mahal) was built by Maharao Anirudh Singh.
One of the best wall paintings in the Bundi style is yet available in Chhatra Mahal, Babal Mahal and Phool Mahal.
Als je dicht bij het fort en het paleis bent voel je je een dwerg. Van dichtbij heb je helemaal geen overzicht van het complex.
Deze weg leidt naar de Olifantenpoort.
Nog een stukje omhoog en dan sta je voor de poort. Boven je zie je dan twee olifanten die elkaar aanraken met hun slurven.
Maar het is allemaal zo groot dat je het niet makkelijk op de foto kunt krijgen.
De muren van het fort slingeren over de heuvels.
De poort met de enorme deuren.
Hathi Pol of Olifantenpoort.
Het snijwerk en beslag op de poort.
Het plafond in de poort.
Detail van de plafondschildering.
De hemelse figuren hebben ieder een eigen functie.
Door de poort kom je dan op een plein/binnenplaats waar ik me zo kan voorstellen dat grotere publieke audiënties konden worden gehouden.
Taragarh Fort en Paleis.
De Olifantenpoort aan de binnenkant.
Misschien niet het beroemdste paleis van India maar heel indrukwekkend.
Volgende keer meer.
Een ‘Kund’ is een soort van variant op een stepwell.
Het is ook een waterpartij maar deze keer ligt hij
gewoon aan het oppervlak en je zou het een kunstige
vijver of meertje kunnen noemen.
Dit bericht bevat niet veel foto’s maar is
net zo bijzonder als de stepwells in Bundi.
De Rani Ji Ki Baori (stepwell) ligt vlak bij of zelfs naast de Dhabhai Kund en als ik het me goed herinner is dit de overgang tussen de stepwell en de kund.
De Dhabhai Ka Kund is bekend vanwege zijn trappen die in geometrische patronen van de toegang naar het water lopen.
Maar de trappen zijn voor mij wat smal en zonder leuning lijken ze een beetje gevaarlijk. Maar het is wel een bijzonder gezicht.
Met mijn afficheletters heb ik al een paar tests uitgevoerd
om een tekst op leer te drukken zodat ik het leer daarna
kan gaan gebruiken om het boek ‘Sint Veit’, geschreven door
Aart van der Leeuw, in te binden.
De uitgave die ik wil inbinden is de uitgave van Uitgeverij Boekblok
en Atelier de Ganzenweide. Het is de uitgave voor de
Koppermaandag van 2021.
De Koppermaandag bijeenkomst en tentoonstelling gaat het komend jaar
niet door, tenminste niet op de dag dat het echt Koppermaandag is.
Die tekst is prima af te drukken op het leer.
Naast de tekst wil ik ook een kleine lino afdrukken op het leer.
Ook dat gaat prima.
Maar wat nu als ik met de rode drukinkt van de linosnede moet drukken
over het zwart van de tekst?
Dat is de test die ik vandaag deed.
Eerst de haan voor een tweede keer op een stuk perkament afgedrukt. Net als de eerste keer gaat dat prima. Dit kan binnenkort als schutblad of als boekomslag dienen. Alleen nog een tekst zoeken.
De afdruk van de lino hoeft straks niet over de hele tekst zoals hier, maar mijn proefstuk leer is niet zo groot. Nu kan ik zien dat het maar goed is dat ze elkaar straks maar deels gaan overlappen. Maar het valt me niet tegen.
Hier links op de testafdruk op papier, zie je hoe de twee gaan overlappen.
Misschien dat ik bij dit gereedschap nog een kwast toevoeg om te zien of het rood met een kwast nog wat meer te accentueren is. Ook dat moet ik eerst testen. Voor nu is het resultaat goed genoeg om de boekband te gaan maken.
Sammy, loop niet zo gebogen
De afvalbakken worden in het centrum van Breda
met enige regelmaat schoongemaakt.
Vandaag liep ik er langs een aantal.
De bak met Sammy viel me het eerst op.
Waarschijnlijk is hier iemand met humor aan het werk.
Je ziet de tekst namelijk alleen als je naar beneden kijkt,
de kans dat je dan gebogen loopt is aanwezig.
Bij de tweede tekst dacht ik: daar zit een verhaal in.
Mijn hobby: handboekbinden vinden veel mensen opmerkelijk.
Veel mensen zullen zich de vraag stellen: “Dit is een hobby?”
Bij Ramses Shaffy ging de tekst van Sammy zo:
sammie loop niet zo gebogen
denk je dat ze je niet mogen
waarom loop je zo gebogen sammie
met je ogen sammie op de vlucht
hoog sammie
kijk omhoog sammie
want daar is de blauwe lucht
Speciaal voor de kerstdagen gekocht na een recensie in de NRC
van een paar weken geleden.
Een stripverhaal.
In het Nederlands: Het goud van de zwendelaar.
In de traditie van de schelmenverhalen. In ‘Het goud van de zwendelaar’ vertellen en tonen Alain Ayroles en Juanjo Guarnido het verhaal van Don Pablos van Segovia.
Het boek is heel anders dan ‘Watchmen’ waarover ik eerder deze
week al schreef. De tekst en de tekeningen zijn traditioneler al moet
ik zeggen dat het spel met het vertelperspectief me aanspreekt.
De verwijzingen naar Diego Velázquez en Don Quichot liggen er
net iets té dik boven op.
Rani Ji Ki Baori
Bundi is known as the city of stepwells
It has about fifty beautiful tanks and stepwells called baoris.
This one is known as ‘Rani Ji Ki Baori’ or ‘Queen’s stepwell’ which is the best because of it’s architectural beauty.
It was built in 1699 AD by Rani Nathawat Ji, the queen of Rao Raja Anirudh Singh of Bundi (reigned from 1681 to 1695 AD) who distinguished himself on the imperial campaigns of Aurangzeb in the Deccan, in the seize of Bijapur and also saw service in Afganishtan.
Baoris used to be the center of religious and social functions in those days.
The Rani Nathawar Ji is reputed to have built twenty one such as Baoris.
This baori was constructed during the reign of her son Maharao Raja Budh Singh who rules Bundi from 1595 to 1729 AD.
Een stepwell of Vav of Baori is een bouwwerk dat wij niet kennen.
Het is een put die verborgen wordt door een mooie trappenpartij.
Vaak gaan die trappen een paar verdiepingen diep.
Op die manier komt het water nauwelijks in direct contact met zonlicht.
De trappen en etages zijn vaak gedecoreerd met prachtig
beeldhouwwerk.
De opening naar de open lucht heeft men proberen af te sluiten om duiven zoveel mogelijk tegen te houden. Dat is helaas niet gelukt. Maar hier zie je gelijk een voorbeeld van het mooie beeldhouwwerk in de vorm van de olifanten en de sierlijke lijnen.
Rani Ji Ki Baori.
De duiven zien er misschien onschuldig uit op mijn foto’s maar de zurige lucht die je ruikt in zo’n stepwell brengt je al snel op andere gedachten.
Dit is een waterverfschilderij uit de collectie van het Victoria & Albert Museum in London. Dit is het portret van Rao Raja Aniruddha Singh. Het portret is naar een voorbeeld van Bundi gemaakt in Jaipur, eind 19e eeuw. Het portret is opgenomen in die verzameling met nummer IS.55-1989.