Mayer van den Bergh: de spreuken van Breugel

We zijn naar Antwerpen gegaan met de trein.
Want sinds kort kunnen we ‘direct’ naar Antwerpen.
Tot voor kort moesten we via Roosendaal. Daar moest je dan overstappen.
Zo duurde de reis naar Antwerpen belachelijk lang.
Nu moet het met 1 halte in the middle of nowhere (Noorderkempen), 33 minuten duren.
Maar de NS is zo goed in het verpesten van je reisplezier.
De trein deed er gisteren 56 minuten over.

Maar goed, even de frustratie over de amateurs van de NS achter me laten.
Het bezoek aan Museum Mayer van den Bergh was geweldig.
Het museum is niet zo groot maar is een mooi gebouw dat een fantastische
collectie heeft. Een beetje te vergelijken met Meermanno:
een private verzamelaar bracht de collectie bij elkaar.
En wat voor een collectie.

Helaas waren er nogal wat werken niet en zijn twee zalen dicht.
Het belangrijkste werk is Dulle Griet, je weet wel van Suske en Wiske.

DeDulleGriet

Dulle Griet van Willy Vandersteen.


Maar er is in het museum nog een werk van Pieter Breugel.
Op een aantal eetborden schilderde Breugel een twaalftal spreuken.

WP_20180505_12_20_55_ProPieterBreugelSpreuken

Het werk dat van de borden gemaakt is ziet er dan zo uit:

WP_20180505_12_21_24_ProPieterBreugelSpreukenOpEetborden

Pieter Breugel, Twaalf spreuken op borgen, 1558 (?), eik.


PieterBreugelDeOudeDetailTwaalfSpreukenOpBordenOntydichTvysscxxxEnDronckenDrincken
Pieter Breugel, bovenste spreuk: ‘Ontydich tuysschen en droncken drinken, maeckt arm, misacht den naem, doet stincken.’


PieterBreugelDeOudeDetailTwaalfSpreukenOpBordenEenPlaceboBenIckEndeAlsooGesint

Pieter Breugel, bovenste spreuk: Een placebo ben ick ende alsoo gesint.


Ik vond ‘placebo’ zo’n modern woord maar dat is helemaal niet het geval.
Op een website van Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde vond ik
het volgende stuk van een artikel:

Behagen door Peter W. de Leeuw

‘Een placebo ben ick ende alsoo gesint, dat ick de huyck alom hanch naeden wint’.
Deze spreuk schilderde de oude meester Pieter Bruegel de Oude (ca. 1525-1569) op een houten paneeltje dat ooit als eetbord dienst had gedaan.
Hij wilde hiermee klaarblijkelijk duidelijk maken dat hij de placebo als een nogal opportunistisch typetje beschouwde.
In de middeleeuwen was een placebo namelijk iemand, meestal een monnik, die tijdens een begrafenis meezong als het gebed voor de dode werd ingezet met psalm 116,
vers 9: placebo Domino (ik zal de Heer behagen).
Ook toen al was de geestelijkheid niet helemaal zuiver op de graat want de monniken schrokken er niet voor terug om de rouwenden in ruil voor deze troostende achtergrondmuziek veel geld afhandig te maken.
Placebo en belangenverstrengeling lijken dan ook sterk met elkaar verbonden te zijn.

PieterBreugelDeOudeDetailTwaalfSpreukenOpBordenInDeenHantDragreVierInDanderWater

Pieter Breugel, bovenste spreuk: In deen hant dragre vier in dander water. Hier waarschuwt Breugel ons voor ‘dubbelhartige en schijnheilige mensen, ze zijn niet te vertrouwen en zullen een geheim vlug doorvertellen.’


Museum Mayer van den Bergh: Lucas Cranach de oudere

GidsMuseumMayerVanDenBerghAntwerpen

De twee paneeltjes die ik gisteren in Antwerpen zag
in Museum Mayer van den Bergh komen niet voor in hun top 10 Quicktour
en ook niet in bovenstaande gids.
Persoonlijk vind ik dat onbegrijpelijk.
Misschien zijn de werken niet groot maar
ze zijn prachtig.
Het gaat om de volgende twee werken:

LucasCranachTheElderStCatherineOfAlexandria

Lucas Cranach the elder (de oudere), St. Catherine of Alexandria.


LucasCranachTheElderStBarbara

Lucas Cranach the elder, St. Barbara.


Vlaggenboek

Eerder schreef ik al over de eerste stappen het boekje Signum,
een vlaggenboek, te maken.
Het is al af en al aan zijn tweede bestemming toe.

WP_20180209_14_07_59_ProVlaggenboekZitInElkaar

Alle vlaggen zijn aangebracht. Maar voor mij is een leeg boek geen boek. Dus hoe ga ik dit nu vullen. Het eerste idee was om het te vullen met patronen uit Azie. Daarom begon ik met een geprinte foto te bewerken van een Laoitaanse, Boeddhistische monnik.


WP_20180209_14_36_23_ProThaiseMonnikMetTatoeage

Hier zie je die monnik met die enorme tatoeage op zijn rug. Maar ik kan niet zeggen dat ik er enthousiast van werd. Zeker niet als ik het boekje helemaal opende.


WP_20180209_14_36_54_ProDeThaiseMonnikDatGaatHemBietWorden

Dit gaat hem niet worden. Toen ik in mijn stapeltje toekomstige projecten ging snuffelen voor een volgend boekje kwam ik een set ansichtkaarten tegen van het Plantin-Moretus in Antwerpen. Een van de kaarten is zelfs een portret van Plantin. Een mooie voorkant.


WP_20180210_11_19_30_ProBewerkteAnsichtkaarten

De kaarten zijn veel te groot voor op een vlag. Daarom heb ik de kaarten versneden. De stroken die zo ontstaan hebben voor de meeste mensen, hoop ik, wel een referentie naar het drukkers- en uitgeversvak. Dat dezelfde afbeelding vaker gaat voorkomen is niet zo erg. De vlaggen hebben twee kanten en je ziet dus altijd maar een deel van de afbeeldingen en dan nog een gedeelte. Daarnaast heb ik ‘lange’ en ‘korte’ vlaggen. Dat alles bij elkaar geeft zo’n variatie dat dit wel gaat werken.


WP_20180210_11_21_06_ProPlantinOpDeVoorkantRestjes

De kaart die op de voorkant van het boekje komt zie je hier onder. Daarboven zie je ook een serie smallere strookjes. Die zijn overgebleven van de kaarten. Die ga ik ook verwerken.


WP_20180210_12_02_28_ProVlaggenboekPlantinInDeMaak

Vanochtend heb ik een begin gemaakt met het opplakken van de stukken kaart.


WP_20180210_14_16_28_ProVlaggenboekPlantin

Vanmiddag waren alle vlaggen bekleed. Het boekje ligt nu onder bezwaar zodat het goed kan drogen.


Conn3ct in de Nottebohm zaal van Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen

Conn3ct is een reizende tentoonstelling die bijvoorbeeld
eerder in Den Haag te zien was in Museum Meermanno,
het Huis van het Boek.
Afgelopen weekend was ik in Antwerpen en had de kans
de tentoonstelling daar te zien.
Er wordt een verband gelegd tussen de moderne media
en de handschriften en boeken van de organiserende collecties.
Heel geslaagd.

 photo WP_20170729_09_41_26_ProSchilderijOpHotelkamer.jpg

Dit was het schilderij in de hotelkamer waar we verbleven. Het lijkt of er een vlekje zit op het schilderij, of…..


 photo WP_20170729_09_41_26_ProSchilderijOpHotelkamerKogelgat.jpg

….is het een kogelgat?


 photo WP_20170729_14_18_07_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg

Een eerste blik op de prachtige Nottebohm-zaal van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Prachtig.


 photo WP_20170729_14_20_43_ProSamengesteldHandschriftBroedersVanHetGemeneLevenGoudaVraagTeken1516-1534Antwerpen.jpg

In de overgang van handgeschreven werken naar volledig gedrukte uitgaves waren veel stappen mogelijk. Hier zie je een werk dat lijkt op een gedrukt werk maar het niet is. Samengesteld handschrift van de Broeders van het Gemene Leven, Gouda ?, 1516 – 1534, Antwerpen.


 photo WP_20170729_14_20_43_ProSamengesteldHandschriftBroedersVanHetGemeneLevenGoudaVraagTeken1516-1534AntwerpenDetail.jpg


 photo WP_20170729_14_29_13_ProDialogusMiraculorumCaesariusVanHeisterbachKeulenUlrichZellCa1475.jpg

Dialogus miraculorum van Caesarius van Heisterbach, Keulen, Ulrich Zell, circa 1475.

 photo WP_20170729_14_20_52_ProTekst.jpg


 photo WP_20170729_14_29_13_ProDialogusMiraculorumCaesariusVanHeisterbachKeulenUlrichZellCa1475DiverseHoofdletters.jpg

Een reeks hoofdletters. Zoek de verschillen.


 photo WP_20170729_14_29_13_ProDialogusMiraculorumCaesariusVanHeisterbachKeulenUlrichZellCa1475HoofdletterR.jpg

De hoofdletter R.


 photo WP_20170729_14_30_23_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg

Nottebohm-zaal, Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience.


 photo WP_20170729_14_30_43_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscienceVondel.jpg

Vondel.


 photo WP_20170729_14_32_49_ProMissaleTraiectenseLeidenJanSeversz1514-1515.jpg

Missale Traiectense, Leiden, Jan Seversz, 1514 – 1515. De makers van de tentoonstelling gaat het hier om de pagina-indeling, het kleurgebruik en het gebruik van houtgravures. Mij ging het meer om de leuke navigatiehulpmiddelen aan de zijkant van de bladen.


 photo WP_20170729_14_33_53_ProCorneliusAureliusDieCronyckeVanHollandtZeelandtEndeVrieslantLeidenJanSeversz1517.jpg

Cornelius Aurelius, Die cronycke van Hollandt, Zeelandt ende Vrieslant, Leiden, Jan Seversz, 1517. Drukkers hadden soms een grote betrokkenheid bij de inhoud en lay out van werken die ze drukten. Zo werd er soms ‘ruimhartig’ omgesprongen met de houtgravures.


 photo WP_20170729_14_33_53_ProCorneliusAureliusDieCronyckeVanHollandtZeelandtEndeVrieslantLeidenJanSeversz1517DeVrouwMistEenDeelVanHaarHoofd.jpg

Hier ontbreekt een deel van de houtgravure. Het hoofd van de vrouw is niet compleet.


 photo WP_20170729_14_33_53_ProCorneliusAureliusDieCronyckeVanHollandtZeelandtEndeVrieslantLeidenJanSeversz1517SlechtsEenKleinDeelVanDeHoutgravureIsHierGebruikt.jpg

Hier is maar een klein, niet zoveel zeggend, linkerdeel van de oorspronkelijke houtgravure gebruikt.


 photo WP_20170729_14_36_12_ProCornelisVanHoornCorteCornikelUtrechtJanBerntsz1537.jpg

Dit was het boek dat mij het meest in het oog sprong. Degene die vaker op mijn blog lezen hebben misschien een idee. Cornelis van Hoorn, Corte cornikel, Utrecht, Jan Berntsz, 1537. Kronieken waren een genre op zich. Het waren (wereld)geschiedenissen. In een boek werd geprobeerd de geschiedenis overzichtelijk in beeld te brengen. De koper kon kiezen hoe hij of zij de informatie van de publicatie ging gebruiken. Als een boek, zoals hier maar het kon ook als boekrol worden gebruikt.


 photo WP_20170729_14_37_11_ProTekst.jpg


 photo WP_20170729_14_37_36_ProCornelisVanHoornCorteCornikelUtrechtJanBerntsz1537Detail.jpg

Of dit nou zo overzichtelijk was weet ik niet. Ik begreep van deze pagina’s niet hoe de informatie gestructureerd was.


 photo WP_20170729_14_41_16_ProPetrusApianusCosmographicusLiberCorrectusEdGemmaFrisiusAntwerpen1533.jpg

Een boek met bewegende delen. Prachtig. Petrus Apianus, Cosmographicus liber correctus, Ed Gemma Frisius, Antwerpen, 1533.

 photo WP_20170729_14_41_23_ProTekst.jpg


 photo WP_20170729_14_43_03_ProTekst.jpg

Dat boeken op verzoek werden ingekleurd en gebonden wist ik wel maar je ziet het niet zo vaak. Hier een prachtig voorbeeld.

 photo WP_20170729_14_42_45_ProMissaleTrajectumAntwerpenHenrickPeetersenVanMiddelburch1540Ingekleurd.jpg

Missale Trajectum, Antwerpen, Henrick Peetersen van Middelburch, 1540, ingekleurd.

 photo WP_20170729_14_42_53_ProMissaleTrajectumAntwerpenHenrickPeetersenVanMiddelburch1540NietIngekleurd.jpg

Dezelfde tekst, dezelfde editie, dezelfde pagina maar nu niet ingekleurd.


 photo WP_20170729_14_58_02_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg


 photo WP_20170729_15_05_48_ProDePrinterPrinteHetBewijsVanMijnBezoek.jpg

De printer print een bewijs van mijn deelname aan Conn3ct.


 photo WP_20170729_15_06_34_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg

De Nottebohm-zaal van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience is een bezoek waard.


Schrijven is een kunst en sommige mensen halen alles uit de kast.

Als je naar China wilt vliegen, rechtstreeks vanaf Amsterdam,
dan loont het de moeite om een vlucht te zoeken
die van Antwerpen naar de plaats in kwestie in China gaat.
Je gaat dan namelijk met de Thalys van Antwerpen
naar Schiphol, waar je vervolgens met het vliegtuig
naar bijvoorbeeld Beijing of Shanghai vliegt.
Het scheelt een paar honderd euro.

Vorige week nam ik deze route voor de tweede maal.
Zorg wel dat je werkelijk via Antwerpen/Thalys gaat.
Het wordt in Amsterdam gecontroleerd.

 photo DSC_0427AntwerpenCentraalStation.jpg

Centraal station Antwerpen.


14/09/2016
Starbucks, Antwerpen, Centraal Station.
Onderweg naar Shanghai.
Schrijven is een kunst en sommige mensen halen alles uit de kast.

Aan een lange tafel, rechts op de hoek,
met de rug naar de muur, zit een man.

De tafel voor hem is ingericht als een bureau:
kleine tablet, half schuin opstaand tegen een tasje,
pennen, boekjes, een etui voor de leesbril,
typex, een mok – hier in de winkel gekocht,
souvenir van Belgie, Leuven, Brussel of Antwerpen,
ik kan het niet precies zien.
Alles ligt precies geordend voor hem.

Leesbril op de neus en rondkijkend, soms kijkend naar de tablet.
Het is misschien niet druk maar er is best wat te zien.
De ober flirt met een vaste klant en ze vindt het leuk,
toeristen met hun pc’s, want er is hier stroom, gratis wifi,
koffie en er zijn zitplaatsen.
Studenten met pc want er is stroom, gratis wifi,
en het is dicht bij school.

Durf ik af te drukken?

 photo WP_20160914_002WieIsDezeSchrijver.jpg

Ja, dus.


AANDENKEN der HAVEN van ANTWERPEN

Een van de voorwerpen uit de recente ‘erfenis’
is een setje van oorspronkelijk 10 ‘Ontvouwbare zichtkaarten’.
Het woord ansichtkaart is al uit de tijd, maar dat zijn het dus.

 photo DSC_3156NelsErnThillBruxellesOmslagVoor.jpg

Nels, Ern. Thill, Bruxelles. Ingevouwen omslag.

Oorspronkelijk waren het er 10, in mijn setje zijn het er nog 8 kaarten.
Zes daarvan zijn nog ‘ontvouwbaar’.
Twee zijn los.

 photo DSC_3157NelsErnThillBruxellesOmslagAchter.jpg

Nels, Ern. Thill, Bruxelles. Achterkant met logo en naam.

Het is een oud (?) souvenir van de stad Antwerpen.
Het is een product van een bedrijf met de naam Nels.
Daar werkten twee fotografen: Edward Nells en Ernest Thill.
Het bedrijf ontstond in 1898.
Ernst Thill zette het is 1913 alleen voort tot 1942.
Uit deze laatste periode dateert mijn setje dus waarschijnlijk.
Al deze informatie is afkomstig van Wikipedia.

De kaarten toon ik hier in een willekeurige volgorde.
Ze bevatten foto’s van de stad, de havens en bekende boten (rederijen).

 photo DSC_3158OmslagUitgeklapt.jpg

Overzicht van het deels uitgeklapte setje.


 photo DSC_3159ErnThillBruxellesAntwerpenSSAnversville.jpg

Antwerpen, SS Anversville.

Dit is een schip dat in de vaart was bij de ‘Compagnie Belge Maritime du Congo’.
Een koloniaal schip voor vracht- en personenvervoer.
Waarschijnlijk is dit schip gebouwd in 1912 en naar de schroot gegaan in 1938.

De CMB is een van de oudste en grootste Antwerpse rederijen. De officiële benaming van de holding CMB is thans zowel Belgische Scheepvaartmaatschappij als Compagnie Maritime Belge. De groep is genoteerd op Euronext.

De CMB werd opgericht in 1895 onder de naam Compagnie Belge Maritime du Congo (CBMC). Op verzoek van Leopold II van België werd met Britse investeerders een vaste verbinding geopend op de Kongostaat van de koning. Op 6 februari 1895 verliet de Léopoldville als eerste de haven van Antwerpen. Zestig jaar lang waren de Congoboten op de lijndienst Antwerpen-Matadi een begrip.

In 1930 slorpte CBMC de Lloyd Royal Belge op, een andere Belgische rederij. De naam van de fusiemaatschappij werd Compagnie Maritime Belge (CMB), en er werden lijnen geopend op Amerika en het Verre Oosten. In 1960 werd ook nog de Armement Deppe overgenomen, tussen 1975 en 1982 gradueel ook de trampingmaatschappij Bocimar.

In juli 1991 verkocht de Generale Maatschappij van België, tot dan de hoofdaandeelhouder van de CMB, haar aandelen aan de holding Almabo en diens scheepvaartmaatschappij Exmar.

Exmar, onder leiding van de familie Saverys, voerde dan een reverse takeover uit. Zo werd CMB het moederbedrijf van de hele scheepvaartgroep.

Op 1 december 2004 kreeg Euronav een eigen beursnotering. De aandeelhouders van CMB kregen pro-rata Euronav-aandelen in handen.

Bron: Wikipedia.


 photo DSC_3160ErnThillBruxellesAntwerpenKattendijckdok.jpg

Antwerpen, Kattendijckdok.


 photo DSC_3161ErnThillBruxellesAntwerpenKruisschangssluisToulouseTonberg.jpg

Ern. Thill, Bruxelles, Antwerpen, Kruisschangssluis, Toulouse, Tonberg.

Op de kaart staat echt Kruisschangssluis.
Ga ik zoeken op internet dan heet het vandaag de dag Kruisschanssluis.
Inmiddels heeft deze sluis een nieuwe naam: Van Cauwelaertsluis.
De sluis in in !928 in gebruik genomen.


 photo DSC_3163NelsErnThillBruxellesAntwerpenSSPennlandRedStarLineLading.jpg

Nels, Ern. Thill, Bruxelles, Antwerpen, SS Pennland, Red Star Line, Lading.

Dit is wat Wikipedia over de maatschappij Red Star Line vertelt:

De Red Star Line of Société Anonyme de Navigation Belge-Américaine (SANBA) was een Belgische rederij die een geregelde dienst onderhield tussen Antwerpen en New York en soms tussen Antwerpen en Philadelphia.

De maatschappij behoorde tot de International Navigation Company (later International Mercantile Marine Company), werd gesticht in 1872 en in 1873 voer het eerste schip de oceaan over. In 1935 ging de maatschappij failliet ten gevolge van de beurscrash van 1929.

Op 28 september 2013 opent het Red Star Line Museum in de historische paviljoenen die sinds 2001 als monument erkend zijn. Voor vier miljoen Europeanen startte hier de overtocht naar het ‘land van belofte’, de Verenigde Staten en Canada. Het museum concentreert zich op de verhalen van vroegere passagiers van de Red Star Line. Die verslagen worden aangevuld door getuigenissen van moderne migranten om zo een beeld te schetsen van migratie door de tijd heen.

Er waren twee schepen in dienst bij de Red Start Line met de naam SS Pennland:
SS Pennland 1: gebouwd in 1870 en gesloopt in 1903.
SS Pennland 2: gebouwd in 1920.


 photo DSC_3164NelsErnThillBruxellesAntwerpenHetSteenAanDeHaven.jpg

Het Steen aan de haven.


 photo DSC_3165NelsErnThillBruxellesAntwerpenAanlegplaatsInterprovincialeStoombootdienstFlandriaBooten.jpg

Nels, Ern. Thill, Bruxelles, Antwerpen, Aanlegplaats Interprovinciale Stoombootdienst Flandria Booten.

Over deze stoombootdienst heb ik een hele blog gevonden:
http://flandriahistory.wordpress.com/


 photo DSC_3167NeldErnThillBruxellesAntwerpenDeReede.jpg

Nels, Ern. Thill, Bruxelles, Antwerpen, De Reede (de rede of kade zouden we nu zeggen).


 photo DSC_3169NelsErnThillBruxellesAntwerpenLuchtopnameHoofdkerkGroteMarktScheldeEnLinkeroever.jpg

Nels, Ern. Thill, Bruxelles, Antwerpen, Luchtopname met hoofdkerk, Grote Markt, Schelde en de Linkeroever van Antwerpen.