Droom en Realiteit

IMG_0301StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023DroomEnRealiteit

Kort geleden las ik een aankndiging van een nieuw boekje
en ik kocht het meteen.
Het is een uitgave van De Carbolineum Pers uit Kalmthout.
Eerder kocht ik boeken van deze margedrukker.
De Carbolineum Pers richt zich vooral op uitgaves van
proza, gedichten en boekgeschiedenis.

Deze keer ging het over een prospectus, zeg maar een
vorm van reclame, dat in 1926 is uitgebracht om een boek
van Stijn Streuvels onder de aandacht te brengen.

Meestal betreft het wat ‘droge’ informatie die bestaat
uit een ronkende tekst en veel productdetails als de
afmetingen van het te verschijnen boek en het aantal
pagina’s.

Hier betrof het naast de standaard informatie een weergave
van een interview met Streuvels. Die bespreekt de drie
novelles die samen het nieuw te verschijnen boek
vormden : ‘De werkman’, ‘Kerstmis in niemandsland’ en
‘Het leven en de dood in de ast’.

De titel van het boek zou zijn ‘Werkmenschen’.
De uitgever was Excelsior uit Brugge.

IMG_0296StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023

Hierboven links het drukwerk van De Carbolineum Pers met rechts de doos waar het boekje met de titel ‘Gelijk een graan ontkiemt’. De titel is een citaat uit een zin waarin Streuvels het proces beschrijft van het ontstaan van een boek. Het had ook de titel van dit bericht kunnen zijn. Maar dat werd ‘Droom en Realiteit’.


IMG_0297StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023

Naast de prospectus bevat het boek een nawoord van Paul Thiers (Streuvelsexpert volgens de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen).


IMG_0298StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023IMG_0299StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023

Een mooi drukwerk, interessante informatie op bijzonder papier. Maar de novelle waar het in de prospectus ging, kende ik niet. Alleen de titel van de laatste novelle kwam me bekend voor. Reden om eens uit te zoeken of het boek nog te koop is.


IMG_0295StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023

Het was nog te koop. Niet de allereerste, in Vlaanderen uitgegeven editie. Maar de editie die in Nederland verscheen: Werkmenschen. Met een bijzonder ontworpen band.


IMG_0300StijnStreuvelsWerkmenschen1926

Deze Nederlandse uitgave verscheen ook in 1926 en de uitgever was L.J. Veen (ook bekend van de uitgaves en boekbanden van het werk van Couperus). Stijn Streuvels, Werkmenschen, 1926. Het ontwerp van de boekband is van Rich. Acke.


Richard Acke (Kortrijk, 5 januari 1873 – 17 januari 1934) was een Vlaams architect en graficus die vooral actief was in en rond zijn geboortestad Kortrijk.

IMG_0301StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023

Hier komt de titel van dit bericht vandaan. Op een van de laatste pagina’s van het boek staat een tekst geschreven. Er staat onder andere dat in het jaar van verschijnen, 1926, Stijn Streuvels 55 jaar was. Of dat belangrijke informatie is laat ik in het midden.


Ik lees in het handschrift de volgende tekst:

Een avond en nacht in een suikerij = oven
Fantastische en rembrandtieke mengeling van duisternis en klaarte.
Stemmingsnovelle, met tot eenheid geschapen
droom en realiteit, vulgair leven en levensgeheim
lvensintensiteit, homogeen in al de onderdelen
van binnenuit beleefd
en niet als v d W
Boer die sterft
verfijnde literatuur
algemeen menselijke problemen

Streuvels werd 55 / 1926 /

IMG_0304StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023DeWerkman1911
IMG_0303StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023KerstmisInNiemandsland1925

De laatste pagina van De werkman met het jaartal waarin de novelle geschreven is. Rechts de titel van de tweede novelle.


IMG_0302StijnStreuvelsGelijkEenGraanOntkiemt1926WerkmenschenDeCarbolineumPersKalmthout2023HetLevenEnDeDoodInDenAst

De titel met zoveel vragen: Het leven en de dood in de ast. De laatste novelle.


IMG_0306StijnStreuvelsWerkmenschen1926Titelpagina

Op de titelpagina zag ik het uitgeverslogo van L.J. Veen. Op internet vond ik er twee varianten van uit de collectie van het Rijksmuseum. Bij de een werd het logo omschreven al met een afbeelding van een zaaier terwijl bij het andere logo gesproken werd over een man op straat.


IMG_0307LJVeenLaborIntegerVincitMDCCCXXCVII1887

L.J. Veen, Labor Integer Vincit, MDCCCXXCVII of 1887.


Droom en Realiteit, beide onderwerp van schrijvers en dus van boeken.
Dat sprak me aan in de handgeschreven tekst en werd daarom de
titel van dit bericht.
Nu het boek uit 1926 nog lezen.

Gideon Kremer in de Nottebohmzaal

In de tentoonstelling was werk van twee kunstenaars te zien.
Gisteren zag je hier het werk van Jeffe De Brabandere.
In dezelfde zaal was een reeks kleinere schilderijen te zien
van Gideon Kremer.
Beide kunstenaars waren onbekend voor mij maar beide waren meer dan interessant.

IMG_9721AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerNottebohmzaalFinesTerrae


IMG_9733AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerTheMartyrdom2022

Gideon Kremer, The Martyrdom, 2022.


IMG_9734AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerTheVision

Er staat soms veel yekst op de werken. Die teksten zijn niet altijd eenvodig te lezen. Gideon Kremer, The Vision.


IMG_9735MattheusCrommeDat NieuweTestamentOnsHeerenJesuChristiAntwerpen1538

De werken van Gideon Kremer baseren zich op de Apocalyps en op een boek: Dat Nieuwe Testament ons Heeren Jesu Christi, Antwerpen, 1538.


IMG_9738AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerTheHorsesAndTheirManes20220927

Gideon Kremer, The horses and their manes, 27/09/2022.


IMG_9739AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaal


IMG_9740AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerTheHymn

Gideon Kremer, The Hymn.


IMG_9741AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerCryingWoe

Gideon Kremer, Crying woe.


IMG_9742AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerEatingTheBook20221105

Een werk over boeken en met een interessante detailschets kan ik niet onopgemerkt laten. Gideon Kremer, Eating the Book, 05/11/2022.

IMG_9743AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerEatingTheBook20221105Detail


IMG_9744AlbrechtDürerTheWomanOfTheApocalypsAndTheSevenHeadedDragon1498

Albrecht Dürer, The woman of the Apocalyps and the seven headed dragon, 1498.

IMG_9744AlbrechtDürerTheWomanOfTheApocalypsAndTheSevenHeadedDragon1498Deatail

Detail met een aantal van de 7 hoofden van de draak.


IMG_9746AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerFightingTheDragon

Gideon Kremer, Fighting the dragon.


IMG_9747AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscience


IMG_9748AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceGideonKremerWhore

Gideon Kremer, Whore.


Ik heb genoten!

Jeffe De Brabandere in de Nottebohmzaal

IMG_9792AntwerpenErfgoedbibliotheek


Met andere deelnemers van de cursus edelsmeden waren we
in Antwerpen. Een van de plaatsen om te bezoeken was de
Wijngaardstraat. Daar zitten meerdere zilver- en goudsmeden.
Toen ik er aankwam herkende ik de straat meteen als de
straat met al die goede restaurants die loopt naar het
Hendrik Conscience-plein.
Daar vind je de Sint Carolus Borromeuskerk en Erfgoedbibliotheek
Hendrik Conscience.
Als ik daar kom bezoek ik graag de bibliotheek met de
prachtige Nottebohmzaal.
Deze keer was er werk te zien van twee kundtenaars in het
kader van een tentoonstelling die op meerdere
plaatsen te zien is in Antwerpen: Finis Terrae.

FINIS TERRAE heeft als doel een blik te werpen op onze wereld vandaag.
Daarnaast wil de tentoonstelling eveneens hoop, de veerkracht van de mens, en de kracht van kunst in de verf zetten.
FINIS TERRAE nodigt kunstenaars uit om een werk te tonen dat hun visie op het thema verbeeldt.
Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen jong en oud, man en vrouw, blank en gekleurd of tussen enige kunstdiscipline.
Bewust wordt geopteerd voor levende, Belgische kunstenaars (en kunstenaars die in België resideren).

IMG_9719AntwerpenFinesTerraeGideonKieferJeffeDeBrabandereIMG_9719AntwerpenFinesTerraeJeffeDeBrabandere

Het werk in dit bericht is dus van de kunstenaar Jeffe De Brabandere.


IMG_9722AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandere

De vier werken van kunstenaar Jeffe De Brabandere staat op de as van de bibliotheek opgesteld.


IMG_9723AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVanDenHemelEnDeHemelscheGlorie

Er staan geen naambordjes bij de vier werken maar een aantl hebben een stuk tekst bij zich als onderdeel van het werk. De titel van die tekst gebruik ik als naam van de werken. Voor mij is dit: Jeffe De Brabandere, Van den Hemel en de Hemelsche Glorie.


IMG_9724AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVanDenHemelEnDeHemelscheGlorie


IMG_9725AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVanDeHelle

Jeffe De Brabandere, Van de Helle.

IMG_9726AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVanDeHelleIMG_9727AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVanDeHelle


IMG_9728AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVanHetLaetsteEnAlgemeynOordeel

Jeffe De Brabandere, Van het laetste en algemeyn oordeel.

IMG_9729AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVanHetLaetsteEnAlgemeynOordeelDetail


IMG_9730AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVierdeRuiterVanDeApocalypsDeRuiterVanDeDood2022

Ik lees ergens als titel ‘Vierde Ruiter van de Apocalyps’ en weer ergens anders ‘De Ruiter van de Dood, 2022’. U snapt het al, er werd niet veel gelachen met Jeffe De Brabandere, afgelopen vrijdag.

IMG_9731AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVierdeRuiterVanDeApocalypsDeRuiterVanDeDood2022IMG_9732AntwerpenErfgoedbibliotheekHendrikConscienceNottebohmzaalJeffeDeBrabandereVierdeRuiterVanDeApocalypsDeRuiterVanDeDood2022


Gefascineerd door Vos

IMG_8203GefascineerdDoorVosLindeDePotterMarie-CharlotteLeBaillyStevenVanImpe

Gefascineerd door Vos, onder redactie van Linde De Potter, Marie-Charlotte Le Bailly en Steven van Impe.


Pas geleden zag ik de aankondiging van dit boek.
Meestal bespreek ik een boek niet voordat ik het uit heb maar
ik kan niet wachten om het onder jullie aandacht te brengen.

Het boek is een uitgave van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience,
bij de gelegenheid van de pensionering van An Renard (!). Ze was er directeur.
Het boek zit vol illustraties en, voor zover ik het nu gelezen heb,
leuke, toegankelijke verhalen over Reynaert de Vos en zijn verschijning
in allerlei boeken in de Vlaamse verzameling, maar ook de oude en
moderne literatuur.

Zo rijgt Linde De Potter in ‘La Renarde, of eerherstel voor vrouw de vos’
de Middelnederlandse tekst aan moderne varianten om de eigenschappen van
Reynaert en andere hoofdrolspelers uit het verhaal te versterken of uit te breiden.
Alsof het verhaal niet gestopt is rond 1260 en nog doorloopt tot nu (Louis
Paul Boon, Wapenbroeders/1953 – Lida Dijkstra & Thé Tjong-Khing, Verhalen voor de
vossenbroertjes/2011 – Anne Louise Avery, Reynard the Fox/2020).
Ik vond het prachtig gedaan en lees vol interesse door.
Misschien iets voor jullie?

Conn3ct in de Nottebohm zaal van Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen

Conn3ct is een reizende tentoonstelling die bijvoorbeeld
eerder in Den Haag te zien was in Museum Meermanno,
het Huis van het Boek.
Afgelopen weekend was ik in Antwerpen en had de kans
de tentoonstelling daar te zien.
Er wordt een verband gelegd tussen de moderne media
en de handschriften en boeken van de organiserende collecties.
Heel geslaagd.

 photo WP_20170729_09_41_26_ProSchilderijOpHotelkamer.jpg

Dit was het schilderij in de hotelkamer waar we verbleven. Het lijkt of er een vlekje zit op het schilderij, of…..


 photo WP_20170729_09_41_26_ProSchilderijOpHotelkamerKogelgat.jpg

….is het een kogelgat?


 photo WP_20170729_14_18_07_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg

Een eerste blik op de prachtige Nottebohm-zaal van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Prachtig.


 photo WP_20170729_14_20_43_ProSamengesteldHandschriftBroedersVanHetGemeneLevenGoudaVraagTeken1516-1534Antwerpen.jpg

In de overgang van handgeschreven werken naar volledig gedrukte uitgaves waren veel stappen mogelijk. Hier zie je een werk dat lijkt op een gedrukt werk maar het niet is. Samengesteld handschrift van de Broeders van het Gemene Leven, Gouda ?, 1516 – 1534, Antwerpen.


 photo WP_20170729_14_20_43_ProSamengesteldHandschriftBroedersVanHetGemeneLevenGoudaVraagTeken1516-1534AntwerpenDetail.jpg


 photo WP_20170729_14_29_13_ProDialogusMiraculorumCaesariusVanHeisterbachKeulenUlrichZellCa1475.jpg

Dialogus miraculorum van Caesarius van Heisterbach, Keulen, Ulrich Zell, circa 1475.

 photo WP_20170729_14_20_52_ProTekst.jpg


 photo WP_20170729_14_29_13_ProDialogusMiraculorumCaesariusVanHeisterbachKeulenUlrichZellCa1475DiverseHoofdletters.jpg

Een reeks hoofdletters. Zoek de verschillen.


 photo WP_20170729_14_29_13_ProDialogusMiraculorumCaesariusVanHeisterbachKeulenUlrichZellCa1475HoofdletterR.jpg

De hoofdletter R.


 photo WP_20170729_14_30_23_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg

Nottebohm-zaal, Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience.


 photo WP_20170729_14_30_43_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscienceVondel.jpg

Vondel.


 photo WP_20170729_14_32_49_ProMissaleTraiectenseLeidenJanSeversz1514-1515.jpg

Missale Traiectense, Leiden, Jan Seversz, 1514 – 1515. De makers van de tentoonstelling gaat het hier om de pagina-indeling, het kleurgebruik en het gebruik van houtgravures. Mij ging het meer om de leuke navigatiehulpmiddelen aan de zijkant van de bladen.


 photo WP_20170729_14_33_53_ProCorneliusAureliusDieCronyckeVanHollandtZeelandtEndeVrieslantLeidenJanSeversz1517.jpg

Cornelius Aurelius, Die cronycke van Hollandt, Zeelandt ende Vrieslant, Leiden, Jan Seversz, 1517. Drukkers hadden soms een grote betrokkenheid bij de inhoud en lay out van werken die ze drukten. Zo werd er soms ‘ruimhartig’ omgesprongen met de houtgravures.


 photo WP_20170729_14_33_53_ProCorneliusAureliusDieCronyckeVanHollandtZeelandtEndeVrieslantLeidenJanSeversz1517DeVrouwMistEenDeelVanHaarHoofd.jpg

Hier ontbreekt een deel van de houtgravure. Het hoofd van de vrouw is niet compleet.


 photo WP_20170729_14_33_53_ProCorneliusAureliusDieCronyckeVanHollandtZeelandtEndeVrieslantLeidenJanSeversz1517SlechtsEenKleinDeelVanDeHoutgravureIsHierGebruikt.jpg

Hier is maar een klein, niet zoveel zeggend, linkerdeel van de oorspronkelijke houtgravure gebruikt.


 photo WP_20170729_14_36_12_ProCornelisVanHoornCorteCornikelUtrechtJanBerntsz1537.jpg

Dit was het boek dat mij het meest in het oog sprong. Degene die vaker op mijn blog lezen hebben misschien een idee. Cornelis van Hoorn, Corte cornikel, Utrecht, Jan Berntsz, 1537. Kronieken waren een genre op zich. Het waren (wereld)geschiedenissen. In een boek werd geprobeerd de geschiedenis overzichtelijk in beeld te brengen. De koper kon kiezen hoe hij of zij de informatie van de publicatie ging gebruiken. Als een boek, zoals hier maar het kon ook als boekrol worden gebruikt.


 photo WP_20170729_14_37_11_ProTekst.jpg


 photo WP_20170729_14_37_36_ProCornelisVanHoornCorteCornikelUtrechtJanBerntsz1537Detail.jpg

Of dit nou zo overzichtelijk was weet ik niet. Ik begreep van deze pagina’s niet hoe de informatie gestructureerd was.


 photo WP_20170729_14_41_16_ProPetrusApianusCosmographicusLiberCorrectusEdGemmaFrisiusAntwerpen1533.jpg

Een boek met bewegende delen. Prachtig. Petrus Apianus, Cosmographicus liber correctus, Ed Gemma Frisius, Antwerpen, 1533.

 photo WP_20170729_14_41_23_ProTekst.jpg


 photo WP_20170729_14_43_03_ProTekst.jpg

Dat boeken op verzoek werden ingekleurd en gebonden wist ik wel maar je ziet het niet zo vaak. Hier een prachtig voorbeeld.

 photo WP_20170729_14_42_45_ProMissaleTrajectumAntwerpenHenrickPeetersenVanMiddelburch1540Ingekleurd.jpg

Missale Trajectum, Antwerpen, Henrick Peetersen van Middelburch, 1540, ingekleurd.

 photo WP_20170729_14_42_53_ProMissaleTrajectumAntwerpenHenrickPeetersenVanMiddelburch1540NietIngekleurd.jpg

Dezelfde tekst, dezelfde editie, dezelfde pagina maar nu niet ingekleurd.


 photo WP_20170729_14_58_02_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg


 photo WP_20170729_15_05_48_ProDePrinterPrinteHetBewijsVanMijnBezoek.jpg

De printer print een bewijs van mijn deelname aan Conn3ct.


 photo WP_20170729_15_06_34_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg

De Nottebohm-zaal van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience is een bezoek waard.