Buidelboek door H. Knoors

Het boek is uitgegeven door Rob Koch van Atelier de Ganzenweide.
Ieder katern is, dubbelzijdig, op 1 vel papier gedrukt.
Voor een boekbinder de gewoonste zaak van de wereld maar
voor een hobbyist als ik, een uitdaging.
Gisteren dus even overleg gehad met mijn vader om te zien
of ik het goed begrepen heb.

Vandaag ga ik de pagina’s dan met de hand snijden.

De kleur van het linnen, dat ik ga gebruiken om in te binden,
heb ik al gekozen. Zo ook het papier voor het schutblad.
De versiering van de kaft heb ik ook al bedacht.

 photo DSC_7770HKnoorsEenHeelKaternOpEenBladGedruktDubbelrijdig01.jpg

Hier zie je een blad met een ogenschijnlijke wirwas aan pagina’s. Gelukkig staan er marge-indicatie streepjes op het papier gedrukt. Dus ik weet precies waar te snijden. Er staan natuurlijk ook paginanummers op, die helpen bij het correct rapen van de pagina’s. Ik heb van een A4-tje even een model gemaakt, de ‘pagina’s’ even losgesneden, om dan te zien hoe te rapen en vouwen om tot een goed katern te komen. Is te doen. Uitdaging zijn de twee lege katernen. Daar ontbreken de marge-indicatie streepjes.


 photo DSC_7770HKnoorsEenHeelKaternOpEenBladGedruktDubbelrijdig02.jpg

Hier zie je hoe de pagina’s nog aan elkaar zitten. Een van de mooie kapitalen (hoofdletters, de letter B van buidelboek) en als je goed kijkt de marge-indicatie streepjes. (Daar is vast een andere naam voor.)


Harrie Knoors: Buidelboek

Vandaag was ik te gast bij Museum Meermanno bij de
boekpresentatie van het boek met de titel ‘Buidelboek’.
Het boek is geschreven door Harrie Knoors die er ook zelf
al het onderzoek voor heeft gedaan.
Hij heeft gezocht naar afbeeldingen van buidelbpoeken in de
kunst aanwezig in Limburg.
De nadruk ligt dan vooral op kerkelijke kunst: houtsnijwerk,
schilderijen, beeldhouwwerk, ramen enz.
De afbeeldingen die hij gevonden heeft, zijn door hem beschreven
en in het boek in beeld gebracht.
In het Nederlandse erfgoedbezit is 1 zo’n buidelboek aanwezig.
Dat is in de collectie van Meermanno.
Dat is bijzonder want er bestaan wereldwijd nog maar
een kleine 25 buidelboeken.
Het buidelboek is een bindwijze waarbij het boek zo wordt ingebonden
dat een soort buidel ontstaat die aan een riem gehangen kan worden
en zonder van de riem genomen te worden, kan worden gelezen.
Het boek bevindt zich dan in de buidel die meestal van leer is.
Het was een typische binding voor bijvoorbeeld kloosterlingen.
In het geval van het buidelboek van Meermanno gaat het om
een Gebetbuch, gemaakt in Neurenberg door de drukker met de
noodnaam ‘Drukker van de Rochus-legende’, circa 1484.
De bijeenkomst was georganiseerd door Atelier De Ganzenweide
of de uitgever Rob Koch.

 photo DSC_7726SchrijverOnderzoekerHarryKnoorsBuidelboekUitgeverijDeGanzeweideRobKoch.jpg

De inleiding door schrijver en onderzoeker Harrie Knoors, zelf ook boekbinder.


 photo DSC_7727HarrieKnoorsTijdensZijnPowerPointPresentatie.jpg

Alle ontdekte buidelboeken werden kort besproken en middels powerpoint getoond.


 photo DSC_7724TafelMetModerneBuidelboeken.jpg

De moderne buidelboeken, gemaakt door de aanwezige boekbinders, lagen al op een tafel te wachten. Maar eerst een Middeleeuws voorbeeld.


 photo DSC_7728DrieVeilingcatalogiTweeDozenEenKussenEnHogeVerwachtingen.jpg

De spanning werd nog een beetje opgevoerd: drie veiligcatalogussen, twee foedralen, een kussen en een conservator: Erik Geleijns.


 photo DSC_7730GebetbuchNeurenbergDrukkerVanDeRochuslegendeCa1484.jpg

Hier ligt het buidelboek op het kussen. Gebetbuch, gemaakt in Neurenberg door de drukker met de noodnaam ‘Drukker van de Rochus-legende’, circa 1484.


 photo DSC_7731InDeHandenVanDeConservatorErikGeleijns.jpg

In combinatie met de handen van conservator Erik Geleijns krijg je een goed idee van de grootte van het boek. Onduidelijk is hoe groot het deel van het buidelboek vanaf de beugel/ring/knop/knoop die bevestigd werd aan een riem, tot aan het boek, nu typisch was. Er waren voorbeelden waarbij dit erg kort was. Zoals hier bij de Meermanno-versie maar er was ook een moderne uitvoering waarbij dit deel twee maal zo lang was als het boek.Vanaf de riem hing het boek dan over de knie.


 photo DSC_7732NederlandsBuidelboekEnModel.jpg

Bij eerder boekhistorisch onderzoek is een model van het Meermanno buidelboek gemaakt en ook dat werd getoond.


 photo DSC_7733InDeHandenVanDeConservator.jpg

De Duitse tekst. De tekst staat zo in het boek dat als je het boek pakt terwijl het aan je riem hangt, je het gelijk kunt lezen (dus normaal gesproken zou je zeggen: op zijn kop).


 photo DSC_7738.jpg


 photo DSC_7739.jpg

Een prachtig maar kwetsbaar boek.


 photo DSC_7741GebetbuchNeurenbergDrukkerVanDeRochuslegendeCa1484.jpg

Gebetbuch, Neurenberg, Drukker van de Rochus legende, ca 1484.


 photo DSC_7744TafelVolMetBuidelboeken.jpg

De tafel vol met buidelboeken.


Een voor een kwamen de makers/eigenaren van de moderne buidelboeken
hun verhaal bij het boek vertellen.
Hun namen heb ik niet genoteerd.
Hun boeken wel gefotografeerd.

 photo DSC_7746JanVanEyckMadonnaMetKanunnikJorisVanDerPaele.jpg

Zo was daar deze museummedewerker (?) uit Brugge die ons een detail toonde van het schilderij van Jan van Eyck, Madonna met kanunnik Joris van der Paele. Joris heeft een buidelboek en een vroege bril in zijn hand.


 photo DSC_7748BruggeModelVanNederlandseBindster.jpg

Na bestudering van het schilderij heeft een Nederlandse bindster dit model gemaakt.


 photo DSC_7749InVolleLengte.jpg

Het uiteinde is bij dit voorbeeld geen ring of gesp maar een knoop.


 photo DSC_7750BuidelboekMetBeslagEnPerkamentenTitel.jpg

Met een titel van perkament en beslag. Een mooi buidelboek.


 photo DSC_7751GeopendBuidelboek.jpg


 photo DSC_7752heelListigOpTeVouwenBoekDatJeHangtAanJeRiem.jpg

Kunstig gevouwen boek dat je aan een riem kunt hangen. Geen buidelboek maar een aanverwante soort


 photo DSC_7753InOpgevouwenToestand.jpg

In opgevouwen/dichtgevouwen staat.


 photo DSC_7758NogNietGereedVissensluiting.jpg

Mooi exemplaar dat nog niet helemaal gereed is. De vissensluiting is erg mooi.


 photo DSC_7760AlsEenCadeautje.jpg

Nog een kunstige, moderne interpretatie. Als een cadeautje.


 photo DSC_7761VrijeInvullingVanHetBegripBuidelboekHeelCreatief.jpg

Het voormalig beroep van de eigenaar/maker (kleermaker van de Nederlandse Opera), was terug te vinden in de benadering en het patroon dat de maker ontwikkeld had.


 photo DSC_7763EenVoorbeeldVanEenKleinBuidelboek.jpg

De buidelboeken komen in alle soorten en maten voor.


 photo DSC_7764BuidelboekVanDeHandVanDeSchrijver.jpg

Dit is een voorbeeld van een buidelboek dat door de schrijver Harrie Knoors zelf gemaakt is. Hier een knop in plaats van ring, beugel of knoop.


 photo DSC_7765DrieBuidelboekenMetInHetMiddenEenBoekMetEenKnopAanHetEindIPVRing.jpg

Drie buidelboeken met in het midden het boek met de knop.


 photo DSC_7768DeSchrijverSigneertMijnVersieVanHetBoek.jpg

Dhr. H. Knoors signeert mijn exemplaar van het Buidelboek. Nu moet ik het nog gaan inbinden.


Het dikkere wit

Gisteravond was het weer zover:
de cursus in Tilburg startte weer na de zomervakantie.
Al binnen een kwartier na het begin, bij het opruimen
van de letters ‘B’, liet ik een letterbak,
die vol met letters zat,
uit mijn handen vallen.
Alles over de vloer.

 photo WP_20150916_002VanDeVloerGehaald.jpg

De letters eerst opgeveegd. Nu kunnen ze uitgesorteerd worden: kleine letters, hoofdletters, tussen wit, cijfers, de lange ij en y, de klinkers met umlauts etc, de medeklinkers met de cedille (ç), bijzondere tekens als & of % en de leestekens, enz.


 photo WP_20150916_001LettersUitsorteren.jpg

Dan uitsorteren. Gelukkig hielpen mijn medecursisten mee. Het lezen van de letters is soms al een uitdaging (grootte, inktresten).


 photo WP_20150916_003NietOpAlfabet.jpg

De letters moeten dan terug in de letterbak maar ze liggen er niet in alfabetische volgorde. Voor een deel liggen ze er naar ratio van hun voorkomen in de Nederlandse taal. De ‘E’ en ‘e’ komen vaker voor en er is dan ook meer ruimte in de letterbak voor hen gereserveerd. Dat valt niet mee. Het is veel zoeken.


 photo WP_20150916_004Halverwege.jpg

We zijn zo’n beetje halverwege.


 photo WP_20150916_005HetDikkereWit.jpg

Naast de letters dus ook de zogenaamde witruimtes. Ze kunnen gebruikt worden om de ruimte tussen woorden en tussen letters te regelen. Je hebt ze dan ook in verschillende diktes. Dit zijn de dikkere witruimtes.


 photo WP_20150916_006DeLetterbakWeerGevuld01.jpg

De bak is weer vol.

 photo WP_20150916_006DeLetterbakWeerGevuld02.jpg


Aan het stempelen met de letters zijn we gisteren niet toegekomen.

Sjabloon gereed: Grote Toren en het water in de stad Breda

Daarmee is het titelblad van de ingebonden versie van De Nieuwe Mark
bijna gereed.
Ik heb twee sjablonen uitgezocht die samen een beeld vormen
dat op het titelblad van het boek komt: de Grote Toren (gemaakt
op basis van een foto) en drie golven (gestyleerd, gemaakt
met Paint Shop Pro).
De sjablonen zijn met de hand gesneden en vervolgens heb ik
de verfkwast gebruikt om het sjabloon af te drukken.
Graag had ik dit met een roller gedaan, maar dat kreeg ik niet
voor elkaar. Nog eens onderzoeken of dat
met andere materialen wel had gewerkt.
De afdruk is niet direct in het boek gemaakt maar op
een los stuk papier dat al wel op maat gesneden was.
Daarmee kan het resultaat beter drogen en voorkom ik vlekken
die dwars door het papier heen kunnen ontstaan.
De randen van het papier hebben een kleurtje gekregen. Simpel.
Maar er ontstaat wel een soort kader.

 photo DSC_7721HetSjabloonStaatOpEenLosStukPapierMetGekleurdeRanden.jpg

Hier ligt het losse stuk papier met daarop de afbeelding al op het boek. Dat geeft al een goed idee hoe de titelpagina (nog even zonder tekst) er uit komt te zien.


 photo DSC_7722EvenEenMalGemaaktEnGeplaktOmPlakkenSjabloonTeVereenvoudigen.jpg

Het opplakken van het losse stuk papier moet dadelijk snel gebeuren. Het papier zuigt enorm en dan is de lijm droog voor het papier er netjes op zit. De mal die even in het boek geplakt wordt, zorgt ervoor dat ik dadelijk snel te werk kan gaan en het losse stuk papier toch precies daar komt waar ik het wil.


 photo DSC_7723SjabloonKlaarOmTeDrogen.jpg

Hier is het papier in het boek geplakt en kan het onder bezwaar. Het kan rustig drogen en het bezwaar zorgt ervoor dat het blad niet gaat bobbelen. Door de gekleurde randen valt het minder op dat de afbeelding pas later op de pagina is geplakt.


Tessa de Swart

Gisteren zag ik werk van Tessa de Swart (beeldend kunstenaar en dichter).
Ze heeft een serie gedichten vastgelegd in haar Zeeboek.
Daar heb ik een exemplaar van gekocht.
Basis voor het boek is dit grote werk.

 photo DSC_7712TessaDeSwartZeeboekKnielenVoorDeZee2015.jpg

Tessa de Swart, Zeeboek (knielen voor de zee), 2015.


 photo DSC_7713TessaDeSwartZeeboekKnielenVoorDeZee2015.jpg

Tessa de Swart, Zeeboek (Linkerpaneel).


 photo DSC_7714TessaDeSwartZeeboekKnielenVoorDeZee2015.jpg


Van het Zeeboek had ze nog maar een paar exemplaren.
Er waren twee verschillende kaften.
Ik vroeg haar welke ze het mooist vond en ze antwoordde: de gouden.
Het exemplaar met de gouden kaft heb ik gekocht.

 photo DSC_7718TessaDeSwartZeeboekGoudenUitvoering.jpg

Tessa de Swart, Zeeboek. Met de hoofdpersoon op de omslag.


 photo DSC_7719TessaDeSwartZeeboekOpengeslagen.jpg

Het boek is door Tessa zelf in elkaar gezet met pagina’s in kleur waar je de teksten vind. De gekleurde pagina’s zijn met alle emoties gemaakt en die zijn nog te zien: grote letters, kleine letters, uitroeptekens, herhaling, doorhalingen, kleuren, tekeningetjes enz. Op de pagina er naast is de tekst ‘schoon’ te lezen.


Mijn avonturen met een douchepuff

Misschien denk je waar gaat dat nou weer over,
maar het gaat om het sjabloneren.
Een tijd terug heb ik een paar sjablonen
uitgesneden. Een eerste test uitgevoerd.
Maar de resultaten waren onvoldoende om daarmee
al in mijn boek aan de slag te gaan.
Daarom vandaag nog een paar experimenten.
Onder andere met een douchepuff (ja dat is een echt word).

 photo DSC_7698MarerialenLiggenGereed.jpg

Alle materialen en de sjablonen liggen gereed. De kapotte douchepuff zie je rechtsonder (in paars).


 photo DSC_7699TeDunneVerfGroteTorenBreda.jpg

De eerste versie was met de kwast. Op zich werkte dat beter dan met een roller. Maar ik heb de lino drukverf iets te veel verdund. Daarom vloeit het, op dit papier, te veel uit. De de vezels die blijkbaar op het papier liggen komen los.


 photo DSC_7700DichteSponsTurfschipper.jpg

Dan een test met een soort spons. Het is een sponsje om mascara uit je gezicht te verwijderen. Het is een vaste spons. De spons zelfs heeft veel verf nodig. Hier zie je het resultaat met het sjabloon nog op het papier.

 photo DSC_7705MetOpenSponsTurfschipper.jpg

Dit is het resultaat voor de Turfschipper. Wel mooi die kleurvarianten.


 photo DSC_7701MetKwastVoorzichtigMetDunneVerfInTopGroteTorenBreds.jpg

Nog maals met de kwast maar heel voorzichtig met te dunne verf in de top van de Grote Toren van Breda. Deze keer vloeit er niets uit.


 photo DSC_7702MetKwastNegatiefGroteTorenBreda.jpg

Weer met de kwast maar nu door het deel wat ik uitgesneden had op de ondergrond te plakken. Geeft goed effect. Misschien gebruik ik deze negatief wel in het boek.


 photo DSC_7703GedepteTurfschipper.jpg

Dit is een effect met een douchepuff. Doordat het papier zo zuigt worden de scherpe lijnen en vlakken, zwakke vlekken. Misschien leent de vorm zich ook niet zo voor dit gereedschap. Heeft zeker mogelijkheden.


 photo DSC_7704ProbleemTevochtigVoor het papier.jpg

Dit is eigenlijk het enige probleem van de dag: te veel vocht dringt door in het papier en wordt zichtbaar op de achterkant. Dat kan ik in mijn boek niet gebruiken. Dat moet ik morgen oplossen.


Verslag van een reis door Noord India

In 1823, op 16 juni om precies te zijn,
vertrok Reginald Heber met vrouw en kind vanuit Engeland
naar Calcutta (Kolkata).
Hij was aangesteld als Anglicaans bisschop voor Calcutta.
Dat bisdom omvatte het grootste deel van India, Ceylon,
Australie en delen van zuidelijk Afrika.
Er was dus wel iemand nodig die bereid was om te reizen.

Na zijn dood op 3 april 1826, gaf zijn vrouw,
in drie delen, zijn reisverslag en een deel van zijn correspondentie uit.
De eerste ditie is uit 1827.
Ik kocht onlangs een herdruk uit 1985.

 photo DSC_7691ReginaldHeberNarrativeOfAJourneyThroughTheUpperProvincesOfIndiaVolumeIFirstPublished1827Reprint1985PublishedInIndiaByBRPublishingCorporationDelhi.jpg

Reginald Heber, Narrative of a journey through the upper provinces of India, Volume I, first published 1827, reprint 1985, published in India by BR Publishing Corporation in Delhi.


Het deel dat ik nu lees is de introductie die gaat
over de vier maanden (!) lange bootreis van Engeland
naar India.

In het boek leren we ook zijn gezin kennen. Op dat moment heeft hij 1 dochter.
De inleiding beschrijft de praktijk op schepen, om brieven mee te geven
aan tegemoet komende Engelse schepen, met het verzoek de brieven te posten
als de boot in Engeland aankomt.
Om brieven en andere goederen uit te wisselen werd er een sloep
van de ene naar de andere boot gestuurd.
Op een keer gaat Heber met die sloep mee en dan schrijft hij bijvoorbeeld:

On returning to the Grenville I saw my little girl at one of the cabin windows, who shewed great delight in recognizing me.
She had been much distressed at seeing me go off in the boat, and twice began crying.
All this, which, I trust, may be considered as indications both of intelligence and affection, interests me so much that I cannot help writing it down, in the hope that I may read it with increased interest and pleasure one day when her matured good qualities may fulfill the present hopes of her parents, and give those parents a daily increasing motive for gratitude to Him who has lent her to them.
Dear little thing!
I did not suppose, before I possessed her, how closely a child of her age can entwine itself round the heart.

Reginald Heber, pagina XLVIII.

Nederlandse samenvatting:
Terwijl we terug varen naar de Grenville (de boot) zie ik mijn kleine meid
door een van de raampjes van de hut.
Bij mijn vertrek was ze zeer ongerust en moest tot twee keer huilen.
Ik ga er van uit dat dit tekenen van intelligentie en genegenheid zijn.
Het hield me zo bezig dat ik het op moest schrijven zodat ik later
met nog meer interesse en plezier, dit nog eens mag lezen,
om mij en mijn vrouw extra dankbaar voor God te maken.
Ik had me nooit gerealiseerd, voordat ik haar kreeg,
hoe een dergelijk klein kind, je hart kan omwikkelen.

Heber probeert Hindoestaans te leren uit een boek en oefent
door het maken van vertalingen.
In zijn boek (Gilchrist’s Hindoostanee Guide) staat een
vertaling maar Heber vindt dat hij dat beter kan.
Dit is zijn poging:

Sonnet by the late Nawab of Oude
Asuf Ud Dowla (Asaf-ud-Daula)

In those eyes the tears that glisten as in pity for my pain,
Are they gems, or only dew-drops? can they, will they long remain?

Why thy strength of tyrant beauty thus, with seeming ruth, restrain?
Better breathe my last before thee, than in lingering grief remain!

To yon Planet, Fate has given every month to wax and wane;
And—thy world of blushing brightness—can it, will it, long remain?

Health and youth in balmy moisture on thy cheek their seat maintain;
But—the dew that steeps the rose-bud—can it, will it long remain?

Asuf! why, in mournful numbers, of thine absence thus complain,
Chance had joined us, chance has parted!—nought on earth can long remain.

In the world, may’st thou, beloved! live exempt from grief and pain!
On my lips the breath is fleeting, can it, will it long remain?

Reginald Heber, pagina XLIX

Ik waag me niet aan een vertaling.

Sjabloneren

Ik ben de vaste bezoeker nog wat informatie schuldig.
Vorgie week ben ik bezig geweest met het sjabloneren
met de sjablonen van de Grote Kerk en de golven.

 photo DSC_7629SjabloonVoorbereidingen.jpg

De voorbereiding van het sjabloneren. Het was zondag wel erg warm. De verf droogde (te) snel.


 photo DSC_7631SjabloonEersteResultaat.jpg

De eerste resultaten (links op het zacht gele vel). In het boek wat ik net ingebonden heb wil ik de Grote Toren met daaronder de golven op de titel pagina als een soort symbool voor het water terug in de stad. Of de Nieuwe Mark. Maar met het eerste resultaat ben ik nog niet tevreden. De roller kwam niet op alle plaatsen. Ik heb eigenlijk de hele invulling van de sjablonen met mijn vingers gedaan.


Gelezen: Het Spookklooster Rechter Tie van Robert van Gulik

Het verhaal had ik natuurlijk al eens gelezen.
Maar ik lees de mysteries van Rechter Tie niet iedere week.
Dan is het iedere keer toch weer een groot plezier.
The house of Books heeft besloten de serie (?) nogmaals
uit te geven. Dat juich ik toe.
Daarom heb ik dit deel ook gelijk gekocht.

De overeenkomst met ‘De naam van de roos’ die in de inleiding
wordt genoemd is niet helemaal terecht.
De plattegrond van het klooster speelt zeker een rol in
deze heel goede detective maar is niet zoals bij
Umberto Eco een van de hoofdrolspelers.
In Eco staat het doolhof, dat het gebouw is, model voor de
opstelling van de kerk tegen de wetenschap.
Het gebouw is bij Eco een metafoor.
Dat is niet het geval bij Rechter Tie.
Hier is het Spookklooster vooral een hindernis die het Rechter Tie
moeilijk maakt om de verschillende zaken in het boek op te lossen.

 photo DSC_7619RobertVanGulikRechterTieHetSpookklooster.jpg

Dat het boek hier in een ‘benneke meej stekke’ ligt (een afwasteiltje
met wasknijpers) daar moet je niets achter zoeken.
Het teiltje stond op het balkon en de mat was nog nat.
Je gaat een boek niet in het water leggen.
Dus geen diepere betekenis in dit geval.

Dat er in het boek diepe gedachten staan is waar.
Maar laat ik eerst zeggen dat de volgende tekst geen beeld geeft
van het boek. Ik vond het gewoon mooi:

Rechter Tie kon de woorden volgen van het refrein dat met indringende eentonigheid terugkwam:

 

Sterven is als naar huis terugkeren,
Terug naar het vaderhuis, na de moeizame reis,
Als de druppel die zich weer bij de stroom voegt,
De brede stroom die eeuwig voortvloeit.

Volgens Robert van Gulik werd dit voorgelezen
door de Taoistische monniken in het Klooster der Morgenwolken,
de locatie van het Spookklooster.

Vouwbeen uit 3D-printer

 photo DSC_7620LeonBVouwbeen.jpg

Op een boekbindersbijeenkomst kocht ik onlangs een vouwbeen gemaakt met een 3D-printer. Ik heb hem zelf nog niet gemaakt maar wat wel leuk is dat mijn naam er in staat. De ‘gewone’ vouwbenen kun je wel eens kwijtraken als je in een gezelschap met mede hobbybinders bezig bent.


Even iets grappigs: het boekwiel van Capitano Agostino Ramelli

Net als de iPod is de e-reader een geweldige uitvinding.
Beide een groot commercieel succes en erg handig.
Het idee van de e-reader, ontdekte ik vandaag,
is echter al heel oud.

Een apparaat waarmee je in meerdere boeken tegelijk kunt lezen,
zonder dat je vergeet waar je gebleven bent,
eenvoudig vanuit een stoel.

Dat kon al in 1588 met het boekwiel of leeswiel.
Een uitvinding van de Italiaan Agostino Ramelli.
Het bestaat zoals hieronder is te zien, uit een groot wiel met
daarin, beweegbare, boekplanken waarop opengeslagen boeken
rustig konden blijven liggen. Met de open kant naar boven.
Lichte boeken, zware boeken, dat maakte niet uit.

1588!

 photo LeDiverseEtArtificioseMachineDelCapitanoAgostinoRamelliBookWheel.jpg

Dit is een afbeelding uit het boek ‘Le diverse et artificiose machine del Capitano Agostino Ramelli’.


Ik ga even een boek lezen.

Gul geïllustreerde en handgebonden schetsboek: Getemde hemel van Miek Zwamborn

 photo DSC_7618MiekZwambornTamedSkiesGetemdeHemel.jpg

Miek Zwamborn, Tamed skies / Getemde hemel.


Pas geleden kocht ik een prachtig boek.
Dat doe ik wel vaker maar nu gaat het om een hedendaags werk:
Tamed Skies / Getemde hemel van Miek Zwamborn.

Het boek is ontstaan vanuit de mogelijkheid die Miek Zwamborn kreeg
om een half jaar lang in de depot’s van het Haags Gemeentemuseum te snuffelen.

Arjan Peters beschreef het op 1 augustus zo in De Volkskrant:
Een halfjaar mocht Miek Zwamborn als gastschrijver
vrij rondlopen in het Haags Gemeentemuseum.
Voorzien van witte handschoentjes kon zij wél de depots in.
Daar trof ze opgesloten natuur aan, schilderijen met wolkenluchten,
schetsboeken die ooit door de schilder mee naar buiten zijn genomen.
Zwamborns onderzoekingen hebben geleid tot Getemde hemel,
tegelijk een catalogus, essay, dagboek en dichtbundel;
men kan het haar eigen gul geïllustreerde en handgebonden schetsboek noemen.

Het roept bij mij vragen op over collecties.
Natuurlijk weet je van een collectie dat de daarin
opgenomen voorwerpen zo goed mogelijk bewaard worden.
Met zorg en aandacht.
Maar tegelijk heeft ieder museum maar een beperkt beeld
van wat je wil verzamelen. Ook al is je doelstelling nog zo beperkt.
Dan kun je de spullen goed bewaren, maar meestal ziet niemand ze,
permanent op zaal kunnen de meeste voorwerpen wel vergeten.
Onderzoek, ja voor onderzoek zijn ze misschien beschikbaar
maar dan zit je weer met de beperktheid van een collectie.
Moeilijk.

Miek Zwamborn is schrijver, vertaler en beeldend kunstenaar.
In haar werk spelen landschap en geschiedenis een belangrijke rol.
Aan de hand van historisch beeldmateriaal, reisverslagen en wetenschappelijke rapporten
pluist zij bestaande verhalen na om met deze fragmenten
via verschillende media een koppeling naar het heden te maken.
(tekst van haar website)

Mooie verhalen allemaal.

Maar waar het mij om gaat is dat het zo’n prachtig boek is.
Verschillende groottes papier, allerlei kleuren, een heel originele
inhoudsopgave, ingebonden met boekschroeven, uitklapplaten,
een poster, een essay, ……
Niet alleen veel verschillende dingen, maar een boek
met heel veel doorleefde samenhang.

Het boek is in een beperkte oplage verschenen: 75 stuks.
Ik kocht nummer 47.
Om de kaft zat een smalle papieren strook met het nummer en mijn naam.
Die heb ik hier even onleesbaar gemaakt.

 photo DSC_7617MiekZwambornTamedSkiesNummer47.jpg

Was de smalle strook om de kaft verticaal uitgevoerd,
in het boek, zat nog een horizontale omslag gemaakt van
hetzelfde smalle papier. Dit maal met de naam van de auteur
en een datering: zonnewende 2015.
Om de strook papier er in zijn geheel uit te halen
moest wel een van de boekschroeven los.
Enig probleem met het boek tot nu toe is dat de stroken papier
eenmaal van het boek afgehaald, helemaal krullen.

 photo DSC_7616MiekZwambornTamedSkiesZonnewende2015 01.jpg

Het lezen en doorbladeren van het boek is een avontuur.
Wat moet het onderzoek en het maken van het boek
een genot zijn geweest.

Dat kunnen lezen en alleen al daarover kunnen nadenken,
wat een feest!

Bibliografische gegevens:
Talen: EN-NL
Grootte: 22 cm x 33 cm, oblong
Soort kaft: hardcover (linen)
Aantal pagina’s: 100 pages full color
Gebruikte technieken: risoprint / silkscreen / bookprint / inktjet
Aantal exemplaren: 75
Drukkerij: Charles Nypels Lab, Jan van Eyck Academy, Maastricht

 photo DSC_7616MiekZwambornTamedSkiesZonnewende2015 02.jpg


MAS private press: de lino

Om mijn boek compleet te maken wil ik er ook een logo
in hebben van de maker: MAS Private Press.
Dus ben ik begonnen met een ontwerp:

 photo DSC_7584MASPrivatePressEersteOntwerp.jpg

MAS Private Press.


 photo DSC_7585MetRodeBolus.jpg

Ik ga proberen om de lijnen over te zetten op het ‘linoleum’ met rode bolus, een soort carbonpapier-techniek. Ik veeg de rode bolus over de achterkant van het ontwerp.


 photo DSC_7587MASPrivatePress.jpg

De restjes rode bolus zijn verwijderd. Voor de volgende keer.


 photo DSC_7588DeLijnenOvergebracht.jpg

Door de lijnen over te trekken zet de rode klei zich af op het ‘linoleum’. De linoleum die ik gebruik is een soort moderne kunststof. Ik ga hem voor het eerst gebruiken.


 photo DSC_7589InDeZonLijktDeRodeBolusWelTeSmelten.jpg

In de zon gaan zitten werken met de gutsen is niet zo’n succes. Het lijkt wel of de tekening wegsmelt. Daar moet ik iets anders op verzinnen.


Aap, noot, mies, …

 photo DSC_7573AapNootMies.jpg


 photo DSC_7574LeesplankjeWieZietDeFout.jpg

Een Hoogeveen’s verbeterd leesplankje van JB Wolters in Groningen.


 photo DSC_7575Letterdoosje.jpg

Met twee letterdoosjes.


 photo DSC_7576HoogeveensVerbeterdLeesplankjeEnTeun.jpg

En met Teun.


 photo DSC_7577InPerfecteStaatIsHetNietMeer.jpg

De aanbieder noemt dit ‘met gebruikssporen’.


 photo DSC_7578DeLettertjes.jpg

Maar ik vind het plankje en de letters prachtig.


De Nieuwe Mark: de kaft

De foto’s die op de kaft van het boek moeten komen
heb ik een tijdje geleden al geselecteerd.
Nu het boek in elkaar gezet is en goed gedroogd is
kunnen de foto’s aangebracht worden.

 photo DSC_7566DeFotosopMaatGesnedenZoOngeveerMoetenZeOpDeKaftKomen.jpg

De foto’s heb ik op maat gemaakt. Ze zijn allemaal van of over de openingsfestiviteiten die op 30 juni / 1 juli 2007 plaatsvonden. Je ziet een beeld van de oude vissersschepen in de haven, een foto van Corrie Konings en een van Vader Abraham (beide tijdens hun optreden op het water in de nieuwe haven). De kleurigste foto is van een aankondiging van het openingsfeest. Hier liggen de foto’s nog los op de kaft. Zo ongeveer moeten ze komen.


 photo DSC_7567EvenPassenDeMalOmPotloodstrepenOpDeKaftTeKunnenZettenMetDeFotosErop.jpg

Even passen. Ik heb een mal gemaakt om zodadelijk op de kaft potloodstrepen te kunnen zetten om me te helpen de foto’s op de juiste plaats te plakken. Hierbij ga ik uit van het midden van het A4-tje en het midden van de kaft. Vandaar uit bepaal ik waar ik de steunstrepen ga zetten. Vervolgens snij ik uit dit papier gaten waardoor ik straks de potloodstrepen ga zetten.


 photo DSC_7568DeMalVoorDePositieVanDeFotosNuKunJePotloodstrepenTrekkenOpDeKaft.jpg

Hier zie je de mal met de gaten waardoor de strepen kunnen worden aangebracht.


 photo DSC_7570DePotloodStrepenOpHetBoekbindlinnen.jpg

De strepen staan op het boekbinderslinnen. De foto’s worden precies over de strepen geplakt. Dat is even opletten.


 photo DSC_7571DeeersteFotpGelijmd.jpg

De eerste foto is nu op de kaft gelijmd.


 photo DSC_7572NuOnderBezwaar.jpg

Nu kan het boek onder bezwaar zodat de lijm goed kan drogen en de foto’s continue goed aangedrukt worden. Niet te veel lijm gebruiken zodat het niet onder de foto’s wordt uitgedrukt. Tegelijk voldoende lijm om ook de randen goed te bevestigen. Hoe de foto’s zich in de tijd gaan gedragen weet ik niet. Met het in een boekenkast schuiven zal wel oppassen blijven.


The personal history of David Copperfield by Charles Dickens. Illustrated in colour by Frank Reynolds RI

Onlangs kocht ik deze versie van David Copperfield uit 1911.
Een groot boek waarvan de kaft niet zo mooi meer is,
maar waarin 21 platen zijn opgenomen,
in kleur, gemaakt door Frank Reynolds RI.

Die platen tonen een paar van de meest iconische figuren
uit de wereldliteratuur: Mr. Micawber, Mr. Dick, Steerforth,
Uriah Heep en Mr. Peggotty.

De uitgevers zijn Hodder & Stoughton (London, New York, Toronto).
De platen zijn gegraveerd en gedrukt door Henry Stone & Son Ltd, Banbury.
De drukker is T. and A Constable, printers to His Majesty.

Het is altijd leuk om te zien waar het boek vandaan komt.
In het boek zit een exlibris van JC Ebbinge Wubben.
Er is een persoon die JC Ebbinge Wubben heet en deze meneer
was directeur van Boijmans van Beuningen.

 photo DSC_7540KaftThePersonalHistoryOfDavidCopperfieldByCharlesDickensIllustratedInColourByFrankReynoldsRI.jpg

Dit is de kaft van The personal history of David Copperfield by Charles Dickens. Illustrated in colour by Frank Reynolds RI. Je ziet dat de kaft niet echt mooi meer is door verkleuring.


 photo DSC_7541Schutblad.jpg

De schutbladen voor en achter bestaan uit een tekening van Frank Reynolds.


 photo DSC_7542ExLibrisJCEbbingeWubbenVoorFons11-11-79GemaaktDoorJoanCollette.jpg

Dit is de exlibris die gemaakt is door de Nederlandse kunstenaar Joan Collette. Je ziet een aantal zuilen met daaronder een stuk muziek van JS Bach. Met pen is er op geschreven: Voor Fons 11-11-’79.


 photo DSC_7543FrankReynoldsRIMrMicawber.jpg

De eyeopener, frontispiece van het boek. We zien Mr. Micawber een van de meest geslaagde karakters van Dickens (naar mijn mening).


 photo DSC_7544toelichtingBijPlaten.jpg

Iedere kleurplaat is voorzien van een afdekkende en beschermende pagina van een soort vloeipapier met daarop de tekst die aanleiding gaf tot het onderwerp van de plaat. In dit geval Mr Micawber. De tekst luidt: ‘Mr. Micawber
A stoutish, middle-aged person, in a brown surtout and black tights and shoes, with no more hair upon his head (which was a large one, and very shining) than there is upon an egg. His clothes were shabby, but he had an imposing shirt-collar on. He carries a jaunty sort of stick, with a large pair of rusty tassels to it; and a quizzing-glass hung outside his coat, – for ornament, I afterwards found, as he very seldom looked through it, and couldn’t see anything when he did. Page 101.’


 photo DSC_7545DavidCopperfieldTitelpagina.jpg

De titelpagina van David Copperfield.


 photo DSC_7546MissBetseyTrotwood.jpg

Miss Betsey Trotwood. Pagina 8.


Miss Betsey Trotwood

My mother had a sure foreboding at the second glance, that it was Miss Betsey.
The setting sun was glowing on the strange lady, over the garden fence, and she came walking up to the door with a fell rigidity of figure and composure of countenance that could have belonged to nobody else.


 photo DSC_7547IObserve.jpg

I observe (de vrouw in de deur is Peggotty). Pagina 24.


 photo DSC_7548MrMurdstone.jpg

Mr. Murdstone. Pagina32.


 photo DSC_7549LittleEmlyAndI.jpg

Little Em’ly and I. Pagina 64.


 photo DSC_7550TheFriendlyWaiter.jpg

The friendly waiter. Pagina 96.


 photo DSC_7551MrsMicawberAndFamily.jpg

Mrs. Micawber and family. De teskst is ‘Mrs Micawber and family: A thin and faded lady, not all young, who was sitting in the parlour.’. Pagina 128.


 photo DSC_7552IReachCanterbury.jpg

I reach Canterbury. Pagina 160.


I reach Canterbury

I seemed to be sustained and led on by my fanciful picture of my mother in het youth, before I came into the world.
It always kept me company.
It was there, among the hops, when I lay down to sleep; it was with me on my waking in the morning; it went before me all day.
I have associated it, ever since, with the sunny street of Canterbury, dozing as it were in the hot light; and with the sight of its old houses and gateways, and the stately grey cathedral, with the rooks sailing round the towers.


 photo DSC_7553MrDickAnswersAQuestion.jpg

Mr. Dick answers a question. Pagina 192.


 photo DSC_7554MrDickAndHisKite.jpg

Mr. Dick and his kite. Pagina 224.


 photo DSC_7555TheEldestMissLarkins.jpg

The eldest miss Larkins. Pagina 256.


 photo DSC_7556Steerforth.jpg

Steerforth. De tekst is: ‘A handsome well-formed young man, dressed with a tastefull easy negligence.’. Pagina 288.


 photo DSC_7557MissMowcher.jpg

Miss Mowcher. Pagina 320.


 photo DSC_7558IFallIntoCaptivity.jpg

I fall into captivity. Pagina 352.


 photo DSC_7559MrMicawberInHisElement.jpg

Mr. Micawber in his element. Pagina 384.


I never saw a man so thoroughly enjoy himself amid the fragrance of lemon-peel and sugar, the odour of burning rum, and the steam of boiling water, as Mr. Micawber did that afternoon.
It was wonderful to see his face shining at us out of a thin cloud of these delicate fumes, as he stirred, and mixed, and tasted, and looked as if he were making, instead of punch, a fortune for his family, down to the latest posterity.


 photo DSC_7560MrPeggottyAndHam.jpg

Mr. Peggotty and Ham. Pagina 416.


 photo DSC_7561Agnes.jpg

Agnes. Pagina 448.


 photo DSC_7562UriahHeep.jpg

Uriah Heep. Pagina 480.


 photo DSC_7563TheWanderer.jpg

The wanderer. Pagina 512.


 photo DSC_7564TraddlesAndIVisitMrMicawber.jpg

Traddles and I visit Mr. Micawber.


 photo DSC_7565MrPeggotty.jpg

Mr. Peggotty. Pagina 560.


De Nieuwe Mark: Boeken helpen Boeken

 photo DSC_7515KapitaalbandAangebracht.jpg

Eerst heb ik kapitaalband aangebracht. Zowel aan de boven- als de onderkant. Geeft wel een mooi afgewerkt idee.


Vervolgens heb ik nog eens goed bekeken, ook bij andere boeken,
hoe ik de schutbladen nu precies moet gaan bevestigen aan de kaft.
Ik heb het boekblok rechtop op de rug geplaats
en flessen op de schutbladen om het boekblok op zijn plaats
te houden. Dan kan ik rustig zien wat waar gelijmd moet worden
en of de beetje ruime schutbladen niet te groot zijn.

 photo DSC_7516Eerst het boekblokEnDeSchutbladenGoedPositioneren.jpg


 photo DSC_7517DeFlessenHoudenHetBoekblokOmhoogTerwijlDeSchubladenGelijmdWorden.jpg

Daarna heb ik het rechter deel gelijmd en onder bezwaar gezet.


 photo DSC_7518BoekenHelpenBoeken-KaftenSchutbladenOnderBezwaar.jpg

Nu ook de andere kant ingelijmd en onder bezwaar is ontstaat er een soort ‘Boeken helpen Boeken’-situatie.


Nu moet het gaan drogen en dan kan ik de schutbladen
gaan gebruiken om mijn eigen foto’s van de aanleg
van de Nieuwe Haven in Breda, aan het boek en de kaft
toe te voegen.
Het boek is nog niet klaar!

Stand van zaken De Nieuwe Mark

Het boek is al weer wat verder.
Het boekblok is verder afgewerkt.
Zo is bijvoorbeeld het boekbindlinnen op maat gemaakt
en is het boekblok netjes afgewerkt.
Ook de kaft is af.
De twee moeten nu nog in elkaar gezet worden.
Het is wel warm waardoor de lijm heel snel droogt.

Zonder hulp van een instructeur, met alleen boeken en Youtube
kost het heel wat tijd om iedere keer de volgende stap te bepalen.
Soms moet je dan tussendoor even het een en ander
met andere materialen uitproberen.
Maar so far, so good.

 photo DSC_7513HetBoekbindlinnenOpMaatGemaakt.jpg

Het karton voor de platten en de rug liggen boven op de foto gereed. Onder ligt het boekbindlinnen met de mooie kant naar onder. Op het papier aan de binnenkant zijn de platten al afgetekend.


 photo DSC_7514HetGarenAanHetSchutbladGelijmd.jpg

Hier is het garen aan een kant al tegen het schutblad aan gelijmd. De kant van het schutblad dat nu zichtbaar is wordt straks tegen de binnenkiant van de kaft geplakt.


 photo WP_20150807_001EvenEenProeflapje.jpg

Door een inschattingsfout is het randje dat straks aan de binnenkant van de kaft komt aan de voorkant korten dan de onder- en bovenkant. Om er zeker van te zijn dat ik de hoeken mooi zou kunnen maken en dat dan de schutbladen het verschil wegwerken, heb ik met papier even de situatie nagebootst en een proeflapje gemaakt.


 photo WP_20150807_002EvenEenProeflapje.jpg

Maar zo te zien gaan de hoeken mooi worden.


 photo WP_20150807_003HetBoekblokEvenPassenInDeKaftDieNuGereedIs.jpg

Intussen ben ik vandaag zo ver gekomen dat ik het boekblok al los in de kaft kan leggen en kan gaan uitvinden hoe ik dat nu aan elkaar ga lijmen.


Vorderingen aan De Nieuwe Mark

De schutbladen zijn inmiddels op maat gesneden
en aan elkaar gelijmd.
Het linnen is geknipt zodat ik het op maat kan snijden.
De rug en de voor- en achterkant van de kaft zijn gesneden.

 photo DSC_7494PlattenEnRugGesneden.jpg

De platten (voor- en achterkant van de kaft) zijn gesneden uit karton. Die worden straks voorzien van boekbinderslinnen. Hier zie je de rug en een kant tegen het boekblok aan liggen.


 photo DSC_7496DubbelschutbladZachtBlauwOpBlauwBoekbinderslinnen.jpg

Ik ga dubbele schutbladen maken. Een zachtwit schutblad dat ik ga lijmen aan een zachtblauw schutblad. De blauwe schutbladen ga ik gebruiken om er mijn foto’s van de nieuwe haven in Breda op te plakken. Het witte papier is stevig en heeft een structuur zodat eventuele oneffenheden van het koord, dat met de katernen vernaaid is en aan de binnenkant van de platten wordt gelijmd (onder het schutblad), niet te zien zijn. Het donkerste blauw is het boekbinderlinnen dat de kaft gaat bekleden.


 photo DSC_7497SchutbladenOpMaatSnijden01.jpg

Dit is het zacht witte papier, handgeschept in Nepal.


 photo DSC_7497SchutbladenOpMaatSnijden02.jpg

Hier zie je de structuur van het papier.


 photo DSC_7498SchutbladenVerlijmen.jpg

Hier zijn de schutbladen verlijmd. Nu moeten ze nog drogen (de bobbels zullen dan verdwijnen) . Links zie je het lichtblauwe blad en rechts het witte. Het witte komt tegen de achterkaft. Er is nog zo’n set dat aan de voorkant van het boek komt. Ze liggen nu onder bezwaar te drogen.


De Nieuwe Mark inbinden

Gisteren nog een kleine stap verder gegaan.
De eindjes van de rood/witte koordjes
heb ik helemaal los gedraaid zodat ze straks makkelijk
en onzichtbaar aan de kaft kunnen worden bevestigd.
Ik hebb ook papier gekocht voor de schutbladeren
maar als het goed is komt dat later deze week binnen.
Dan kan ik weer verder.

 photo DSC_7492.jpg

 photo DSC_7492 Detail.jpg

In detail.