Harrie Knoors: Buidelboek

Vandaag was ik te gast bij Museum Meermanno bij de
boekpresentatie van het boek met de titel ‘Buidelboek’.
Het boek is geschreven door Harrie Knoors die er ook zelf
al het onderzoek voor heeft gedaan.
Hij heeft gezocht naar afbeeldingen van buidelbpoeken in de
kunst aanwezig in Limburg.
De nadruk ligt dan vooral op kerkelijke kunst: houtsnijwerk,
schilderijen, beeldhouwwerk, ramen enz.
De afbeeldingen die hij gevonden heeft, zijn door hem beschreven
en in het boek in beeld gebracht.
In het Nederlandse erfgoedbezit is 1 zo’n buidelboek aanwezig.
Dat is in de collectie van Meermanno.
Dat is bijzonder want er bestaan wereldwijd nog maar
een kleine 25 buidelboeken.
Het buidelboek is een bindwijze waarbij het boek zo wordt ingebonden
dat een soort buidel ontstaat die aan een riem gehangen kan worden
en zonder van de riem genomen te worden, kan worden gelezen.
Het boek bevindt zich dan in de buidel die meestal van leer is.
Het was een typische binding voor bijvoorbeeld kloosterlingen.
In het geval van het buidelboek van Meermanno gaat het om
een Gebetbuch, gemaakt in Neurenberg door de drukker met de
noodnaam ‘Drukker van de Rochus-legende’, circa 1484.
De bijeenkomst was georganiseerd door Atelier De Ganzenweide
of de uitgever Rob Koch.

 photo DSC_7726SchrijverOnderzoekerHarryKnoorsBuidelboekUitgeverijDeGanzeweideRobKoch.jpg

De inleiding door schrijver en onderzoeker Harrie Knoors, zelf ook boekbinder.


 photo DSC_7727HarrieKnoorsTijdensZijnPowerPointPresentatie.jpg

Alle ontdekte buidelboeken werden kort besproken en middels powerpoint getoond.


 photo DSC_7724TafelMetModerneBuidelboeken.jpg

De moderne buidelboeken, gemaakt door de aanwezige boekbinders, lagen al op een tafel te wachten. Maar eerst een Middeleeuws voorbeeld.


 photo DSC_7728DrieVeilingcatalogiTweeDozenEenKussenEnHogeVerwachtingen.jpg

De spanning werd nog een beetje opgevoerd: drie veiligcatalogussen, twee foedralen, een kussen en een conservator: Erik Geleijns.


 photo DSC_7730GebetbuchNeurenbergDrukkerVanDeRochuslegendeCa1484.jpg

Hier ligt het buidelboek op het kussen. Gebetbuch, gemaakt in Neurenberg door de drukker met de noodnaam ‘Drukker van de Rochus-legende’, circa 1484.


 photo DSC_7731InDeHandenVanDeConservatorErikGeleijns.jpg

In combinatie met de handen van conservator Erik Geleijns krijg je een goed idee van de grootte van het boek. Onduidelijk is hoe groot het deel van het buidelboek vanaf de beugel/ring/knop/knoop die bevestigd werd aan een riem, tot aan het boek, nu typisch was. Er waren voorbeelden waarbij dit erg kort was. Zoals hier bij de Meermanno-versie maar er was ook een moderne uitvoering waarbij dit deel twee maal zo lang was als het boek.Vanaf de riem hing het boek dan over de knie.


 photo DSC_7732NederlandsBuidelboekEnModel.jpg

Bij eerder boekhistorisch onderzoek is een model van het Meermanno buidelboek gemaakt en ook dat werd getoond.


 photo DSC_7733InDeHandenVanDeConservator.jpg

De Duitse tekst. De tekst staat zo in het boek dat als je het boek pakt terwijl het aan je riem hangt, je het gelijk kunt lezen (dus normaal gesproken zou je zeggen: op zijn kop).


 photo DSC_7738.jpg


 photo DSC_7739.jpg

Een prachtig maar kwetsbaar boek.


 photo DSC_7741GebetbuchNeurenbergDrukkerVanDeRochuslegendeCa1484.jpg

Gebetbuch, Neurenberg, Drukker van de Rochus legende, ca 1484.


 photo DSC_7744TafelVolMetBuidelboeken.jpg

De tafel vol met buidelboeken.


Een voor een kwamen de makers/eigenaren van de moderne buidelboeken
hun verhaal bij het boek vertellen.
Hun namen heb ik niet genoteerd.
Hun boeken wel gefotografeerd.

 photo DSC_7746JanVanEyckMadonnaMetKanunnikJorisVanDerPaele.jpg

Zo was daar deze museummedewerker (?) uit Brugge die ons een detail toonde van het schilderij van Jan van Eyck, Madonna met kanunnik Joris van der Paele. Joris heeft een buidelboek en een vroege bril in zijn hand.


 photo DSC_7748BruggeModelVanNederlandseBindster.jpg

Na bestudering van het schilderij heeft een Nederlandse bindster dit model gemaakt.


 photo DSC_7749InVolleLengte.jpg

Het uiteinde is bij dit voorbeeld geen ring of gesp maar een knoop.


 photo DSC_7750BuidelboekMetBeslagEnPerkamentenTitel.jpg

Met een titel van perkament en beslag. Een mooi buidelboek.


 photo DSC_7751GeopendBuidelboek.jpg


 photo DSC_7752heelListigOpTeVouwenBoekDatJeHangtAanJeRiem.jpg

Kunstig gevouwen boek dat je aan een riem kunt hangen. Geen buidelboek maar een aanverwante soort


 photo DSC_7753InOpgevouwenToestand.jpg

In opgevouwen/dichtgevouwen staat.


 photo DSC_7758NogNietGereedVissensluiting.jpg

Mooi exemplaar dat nog niet helemaal gereed is. De vissensluiting is erg mooi.


 photo DSC_7760AlsEenCadeautje.jpg

Nog een kunstige, moderne interpretatie. Als een cadeautje.


 photo DSC_7761VrijeInvullingVanHetBegripBuidelboekHeelCreatief.jpg

Het voormalig beroep van de eigenaar/maker (kleermaker van de Nederlandse Opera), was terug te vinden in de benadering en het patroon dat de maker ontwikkeld had.


 photo DSC_7763EenVoorbeeldVanEenKleinBuidelboek.jpg

De buidelboeken komen in alle soorten en maten voor.


 photo DSC_7764BuidelboekVanDeHandVanDeSchrijver.jpg

Dit is een voorbeeld van een buidelboek dat door de schrijver Harrie Knoors zelf gemaakt is. Hier een knop in plaats van ring, beugel of knoop.


 photo DSC_7765DrieBuidelboekenMetInHetMiddenEenBoekMetEenKnopAanHetEindIPVRing.jpg

Drie buidelboeken met in het midden het boek met de knop.


 photo DSC_7768DeSchrijverSigneertMijnVersieVanHetBoek.jpg

Dhr. H. Knoors signeert mijn exemplaar van het Buidelboek. Nu moet ik het nog gaan inbinden.