Irma Boom: Kunst+Boeken

Regelmatig lees ik de afgelopen weken over de tentoonstelling
‘BOOK! BOOM!’ in Vaticaanstad.
Maar tegelijk is er een tentoonstelling te zien in het Rijksmuseum.
Een goed samengestelde tentoonstelling van de bijzondere
boeken die Boom ontwerpt met ‘bijbehorende’ kunstwerken.
Genieten.

DSC06313IrmaBoomKunst+BoekenTheGrimmerschordCollection2015 01DSC06313IrmaBoomKunst+BoekenTheGrimmerschordCollection2015 02

Overzicht en detal van The Grimmerschord Collection, 2015.


DSC06314IrmaBoomKunst+BoekenTheGrimmerschordCollection2015 01DSC06314IrmaBoomKunst+BoekenTheGrimmerschordCollection2015 02

Overzicht en detal van The Grimmerschord Collection, 2015.


Deze boeken hangen naast een werk van de Nederlandse
kunstenaar Ad Dekkers.

DSC06316AdDekkersReliefMetSegment1967PolyesterDSC06317AdDekkersReliefMetSegment1967PolyesterTXT

Ad Dekkers, Relief met segment, 1967, polyester.


DSC06318IrmaBoomKunst+BoekenJamesJenniferGeorgina2010 1200Paginas

Een boek met 1200 (!) pagina’s met als titel: ‘James Jennifer Georgina’, 2010.


Dit boek is te zien naast een heel opmerkelijk kinetisch kunstwerk.

DSC06320GerhardVonGraevenitz3VertikaleStreifen1976VerfHoutMetaalElektrotechnischeMaterialen

De foto bewijst het werk geen dienst want het is constant in beweging. Gerhard von Graevenitz, 3 Vertikale streifen, 1976, verf, hout, metaal en elektrotechnische materialen.

DSC06321GerhardVonGraevenitz3VertikaleStreifen1976VerfHoutMetaalElektrotechnischeMaterialenTXT


DSC06322rmaBoomKunst+BoekenMutiatiesMetamorfozeTwintigJaar2017

Mutilaties, Metamorfoze twintig jaar, 2017. Een boek waarvan de pagina’s opzettelijk ‘beschadigd’ zijn. De pagina’s zijn deels doorgesneden met verschillende aantallen/groottes cirkels.

DSC06324AdDekkersVariatieOpCirkelsIV1965-1967PolyesterDSC06325AdDekkersVariatieOpCirkelsIV1965-1967PolyesterTXT

Ad Dekkers, Variatie op cirkels IV, 1965 – 1967, polyester.


Enveloppenboek

Al een tijd geleden begon ik aan een enveloppenboek.
Ik maakte een boekblok van gebruikte enveloppen die
allemaal, min of meer, dezelfde grootte hebben.
Dat boekblok ging vrij snel.
het boek kan gebruikt worden als een soort van notitieboek.
De papiersoorten verschillen en er zijn enveloppen tussen
die een venster hebben.

Tijd om het boek af te maken.
Op de BoekAmbachtBeurs kocht ik Zaansch Bord van
De Zaansche molen. Dat ga ik gebruiken.
Om de juiste maat te bepalen en om uit te vinden hoe
ik het vouwen het best kan benaderen, gebruik ik een mal
van papier van een reclameblad over vis.

IMG_9490MalRondEnveloppenboek

Het idee is om voor de platten een dubbelgevouwen stuk Zaansch Bord te gebruiken. In de vouw past dan het buitenste blad van de buitenste envelop. Ik kan ook lijm gebruiken maar op deze manier kan het boekblok altijd nog eenvoudig vervangen worden.


IMG_9493MalopZaanschBord

De mal kan ik gebruiken om vast te stellen hoe ik het Zaansch bord het best kan snijden.


IMG_9495EnveloppenboekZaanschBord

De randen van het Zaansch Bord zijn ‘rafelig’. Dat snij ik er niet af. Het voegt een extra aspect aan een boek toe.


IMG_9496EnveloppenboekZaanschBord

Het Zaansch Bord laat zich gemakkelijk verwerken.


IMG_9497EnveloppenboekVerstevigingEnAanhechting

De rug wil ik versterken en de versterking dient meteen aan aanhechtpunt voor het lint waarmee het boek gesloten kan worden en de elastiek waarmee ik boekband hecht aan het Zaansch Bord.


IMG_9501EnveloppenboekVerstevigingVanDeRug

Voor het zwarte elastiek maak ik gaten die bijdragen aan de decoratie van het boek.


IMG_9502EnveloppenboekSluitMetLint

De linten lopen langs beide platten. Steeds lopen de linten, afwisselend langs de buiten- en binnenkant.


IMG_9503EnveloppenboekDeRug

Ook het elastiek loopt aan beide zijdes van de rug en dan door het midden van het boekblok waar de twee uiteindes met elkaar worden geknoopt. Het boekblok kan er nog steeds uit als het moet.


IMG_9504TweeBoekenGereed

Ook het tweede boek is afgerond in deze eindejaarsvakantie.


Danger & Destiny gereed

Toen ik gisteravond het boek uit de boekenpers haalde
kon ik meteen zien dat het project geslaagd is.
De met de laser gesneden en gegraveerde kopieën
van de afbeelding van de Gebroeders Grimm zat
mooi op de voor- en achterkant van de boekband.

IMG_9469GebroedersGrimmDangerAndDestinyAfdrukNaBoekenpers

Het boek met de decoratie van balsahout had een afdruk achtergelaten in het kunststof waartussen ik het boek had gelegd voor het in de boekenpers te steken. Die afdruk die gaat vanzelf weer weg maar maakte het mogelijk dat het boek 24 uur heeft kunnen drogen in de pers. Dit is de afdruk van de achterkant: de twee laagjes van één millimeter, op elkaar gelijmd, zorgden voor de afdruk.


IMG_9470GebroedersGrimmDangerAndDestinyAfdrukNaBoekenpers

Dit is de afdruk van het gegraveerde portret.


IMG_9471GebroedersGrimmDangerAndDestiny

Dit is het resultaat: Danger & Destiny geschreven door David Blamires en gedrukt door Incline Press.


Gebroeders Grimm uit de boekenpers

Naar mijn gevoel is het boekje goed gelukt uit de boekenpers gekomen.
De groene linnen bekleding past goed bij het Danger & Destiny
in de sprookjes van Grimm. Met name als er geschreven wordt
over de rol van het bos in de sprookjes.

Maar nu is het tijd voor de kers op de taart:
de met een laser gesneden en gegraveerde portretten
bevestiging op de omslag.
Om de afbeelding op de voorkant en achterkant op
dezelfde plaats te krijgen maak ik een mal uit
een stuk papier.

IMG_9464MalMaken

De mal gaat er voor zorgen dat de afstand tot de boven- en zijkanten op de voorkant en achterkant van de boekband gelijk zal zijn. Ik begin met een stuk papier op dezelfde grootte te maken als het boek. Dan snij ik daar een raampje uit waar de laserafbeeldingen in gaan passen.


IMG_9465MalTesten

Omdat het straks misschien niet zo eenvoudig zal zijn het boek in de boekenkast te zetten vanwege de kwetsbaarheid van het balsahout werd me het idee aan de hand gedaan straks het boek zo weg te zetten dat je zowel de voor als achterknt, tegelijk, kunt zien.


IMG_9466DeMalIsGereed

Dit is de mal op de achterkant van het boek.


IMG_9467Achterzijde

Hier is de afbeelding gelijmd en is de mal al weer weg.


IMG_9468InDeBoekenpers

Ik leg het boek tussen twee stukken speciale kunststof. Zo zullen de gelaserde afbeeldingen goed aangedrukt worden in de boekenpers zonder platgedrukt te worden. Morgen zien we het resultaat.


Danger & Destiny

Het boek met beschouwingen op het werk, de sprookjes,
van de Gebroeders Grimm, vordert.
Het heeft weer even stil gelegen maar deze week
ben ik er weer verder mee gegaan.

Het boekje kocht/kreeg ik 6 jaar geleden van
de Engelse margedrukker Incline Press.
Voorin staat als colofon een afdruk van een ets met de
portretten van Jacob en Wilhelm Grimm.
Wat ik niet wist is dat die ets eigenlijk over
drie mensen gaat: de schrijversbroers Grimm en
de tekenaar en broer Ludwig Emil Grimm.

IMG_9442GebroedersGrimm

De twee platten en de rug, gelijmd op kraftpapier.


IMG_9448GebroedersGrimm

Als bekleding gebruik ik een groene boekbinderslinnen. Hier is die al op maat gesneden. Het boekblok past er natuurlijk in en het gegraveerde dubbelportret ligt al klaar. Het is de bedoeling dat dit portret op het boekbindlinnen wordt geplakt. dus niet hier binnenin.


IMG_9449GebroedersGrimm

De hoeken er nog af gehaald.


IMG_9452GebroedersGrimmVoorkant

Dit is het beeld waar ik naar streef. Hier ligt het dubbelportret nog los op het linnen.


IMG_9453GebroedersGrimmAchterkant

Zo wordt de achterkant. De vraag is hoe kwetsbaar het is. Het balsahout is erg dun en niet zo sterk. Het is wel gevernist.


IMG_9454GebroedersGrimm

Het boekblok is gelijmd in de boekband. Zo gaat het nu eerst in het boekenpers.


Vlakkunstig

Mijn exemplaar heb ik opgehaald op de BoekAmbachtBeurs
bij de uitgever: Jannie de Groot van Uitgeverij Boekband.
Het draait om de uitgave ‘Meetkunstig vlakornament’
van Herman J. de Vries uit 1891.
In twee mappen werden voorbeelden van geometrische
decoraties op de markt gebracht.
Tweedimensionale decoraties.

Nu is de keuze aan de boekbinder: twee mappen, een doos
of een Japanse binding? Wat ga je maken…
Één deel, drie delen?
Het is aan de boekbinder.

Er zit een soort van handleiding bij om zelf
decoratieve ornamenten te maken en sets van vellen
papier met ornamenten in kleur die je bijvoorbeeld als
schutbladen kunt gebruiken.

Vandaag heb ik voor het eerst de inleiding gelezen
en het inspiratiedeel. Voorpret.
Ik heb er al van genoten!

IMG_9358JannieDeGrootMeetkunstigVlakornamentHermanJDeVries

De uitvoering van Jannie de Groot van de uitgave van ‘Meetkunstig vlakornament’, van Herman J. de Vries uit 1891.

IMG_9359JannieDeGrootMeetkunstigVlakornamentHermanJDeVries


Gebroeders Grimm in de lijm

IMG_9351LijmHalfOpOndergrondHalfOpVorm

De contouren van de Gebroeders Grimm ga ik lijmen op het grote duoprofiel zodat er een relief ontstaat. Hier probeer ik de lijm op de ondergrond aan te brengen waar het kan (langs de buitenkant) en op de achterkant van het lijnprofiel waarvan de positie zal worden bepaald door waar het uiteinde samenvalt met de rand van de ondergrond.


IMG_9354GebroederGrimmMoetGebroedersWorden

Hier moet de ‘Gebroeder Grimm’ nog ‘Gebroeders Grimm’ worden.


IMG_9355GebroedersGrimm

Gelukt! De lijm droogt onzichtbaar op (hoop ik).


IMG_9356LijmOpDeAchterkantAanbrengen

Ook het tweede exemplaar probeer in in elkaar te zetten. Deze keer lijm ik de hele achterkant.


IMG_9357WelkeGebroedersGrimmKomtOpDeBoekband

Het zal nog moeilijk worden te bepalen welke op de boekband zal komen.


Gebroeders Grimm in vernis

De tafel heb ik vanavond niet nodig dus ik kan
de verschillende stukken balsahout breed wegleggen
en rustig vernissen.

IMG_9330GebroedersGrimmDeKlus

De losse profielen van de Gebroeders Grimm.


IMG_9331GebroedersGrimmDeKlus

Dit zijn de twee complete profielen en het gegraveerde exemplaar. Ik wil de verschillende delen vernissen voordat ik ze op een boekband ga bevestigen. Er stond nog wat vernis die ik voor andere hobbyprojecten gebruikt heb.


IMG_9332GebroedersGrimmProfielInVernis

Met vernis gaan de profielen meteen een beetje bol staan.


IMG_9333GebroedersGrimmProfielInVernis

Dat zie je ook bij de versies die niet gegraveerd zijn.


IMG_9334GebroedersGrimmProfielInDelen

Waar ik bang voor was gebeurt ook: de lijnprofielen breken. Het balsahout was 1 mm dik en de profielen zijn heel smal. Dus het gaat snel mis. Maar omdat deze smalle profielen op de grote, complete profielen worden bevestigd, zie je er straks misschien niets van.


IMG_9336GebroedersGrimmProfielRechtsMetVernisLinksNogZonder

Links nog zonder vernis, rechts met.


IMG_9337GebroedersGrimmProfielInTweeDelen

Op aanraden van de medewerker van #MakersbaseBreda heb ik van de niet-gegraveerde versies twee exemplaren laten maken. Ook het smalle profiel van exemplaar twee breekt in twee stukken.


IMG_9338GebroedersGrimmProfielInDrieDelen

Uiteindelijk is het eerste exemplaar in drie delen gebroken. Maar zien hoe dit gaat lopen.


Toeristisch Florence

Toen ik afgelopen september in Florence was
besloot ik op de eerste dag eerst eens rond te lopen
en niet meteen naar een bekende attractie te gaan.
Dat wil niet zeggen dat ik nergens naar binnen ging.
De Basilica di Santa Maria Novella was een naam die ik
voor deze zomer niet kende.
Nu ging ik er naar binnen met de verwachting dat het
een grote kerk was. Het bleek een enorme schatkamer te zijn.

DSC04479FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovella

De Basilica di Santa Maria Novella in Florence.


DSC04480FlorenceWinkelDoorDeRuit

Zomaar een etalageruit.


DSC04481FlorenceAanDeGevelBovenEenRestaurant

De gevel van een restaurant. Echt of namaak?


DSC04482FlorenceOfJeEenBoekWilt01

Wie wil er nog een boek (bij de Arno)?

DSC04482FlorenceOfJeEenBoekWilt02


DSC04483FlorenceArno

De rivier de Arno.


DSC04484Florence


DSC04485FlorenceEnArnoDSC04486FlorenceEnArnoDSC04487FlorencePonteVecchio

Ponte Vecchio.


DSC04488FlorenceEnArnoDSC04489FlorenceUffiziMuseumEnArno

Uffizi Museum.


DSC04490FlorenceGiulianoVangiStJohnTheBaptist

Giuliano Vangi, St. John the Baptist.


DSC04491FlorenceTrafficSignDSC04492Florence

Hier gaat mijn wandeling de volgende keer verder.


11.000 maagden en een boek

Bij de Basilica di Santa Maria Novella is ook een soort
van schatkamer. Als ze hem zo niet noemen dan is dat onterecht.
De voorwerpen die er te zien zijn lijken een soort
van allegaartje maar de kwaliteit en uniciteit is hoog.

Misschien het mooiste voorwerp dat ik in Florence
gezien heb naast de ‘beroemde’ voorwerpen als de David en
de werken van Leonardo da Vinci:

DSC04448FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaUnknownSieneseSculptorReliquaryBustOneOfTheElevenThousandVirginsOfCologneEnd14thCentCarvedPolychromeAndGildedWoodGlassPaste

Onbekende beeldhouwer uit Siena, reliekhouder in de vorm van een buste van een van de 11.000 maagden van keulen. Ursula van Keulen was een koningsdochter die heilig verklaard werd. Er bestaat een legende over haar en 11.000 maagden. Unknown Sienese sculptor, Reliquary bust, one of the eleven thousand virgins of Cologne. End 14th century. Carved polychrome and gilded wood, glass paste.


DSC04450FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaBernardoDaddiMadonnaAndChildEnthronedWithSaintsPeterJohnTheEvangelistJohnTheBaptistAndMatthew1344TemperaOnPanel

Basilica di Santa Maria Novella, Bernardo Daddi, Madonna and Child enthroned with Saints Peter, John the Evangelist, John the Baptist and Matthew, 1344. Tempera on panel.

DSC04452FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaBernardoDaddiMadonnaAndChildEnthronedWithSaintsPeterJohnTheEvangelistJohnTheBaptistAndMatthew1344TemperaOnPanel


DSC04454FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaPlautillaNelliLastSupperC1560OilOnCanvas 01

Een ‘Laatste Avondmaal’ van een vrouwlijke schilder. Een groot indrukwekkend werk. Het hangt er in een ruimte waar recht tegenover nog een ‘Last Supper’ te zien is. Plautilla Nelli, Last Supper, circa 1560. Oil on canvas. Rood is dé kleur die er uit springt wat een bijzonder effect oplevert. Het werk hangt hoog in de ruimte en door de breedte is het moeilijk om helemaal in beeld te krijgen. Daarom volgt hier een detail.

DSC04454FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaPlautillaNelliLastSupperC1560OilOnCanvas 02Detail


DSC04455FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaPaoloDiDono-PaoloUcelloTheGardenOfEdenEarly1430

Paolo di Dono beter bekend als Paolo Ucello, The Garden of Eden. Early 1430’s.


DSC04456FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaPaoloDiDono-PaoloUcelloOriginalSinEarly1430

Paolo di Dono beter bekend als Paolo Ucello, The Original Sin. Early 1430’s.


DSC04458FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaFlorentineGoldsmithMissalCoverFirstQuarter19thCentEmbossedChiselledAndCastSilver

Florentine goldsmith, Missal cover. First quarter 19th century. Embossed, chiselled and cast silver.


DSC04461FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaUnknownToMeLastSupper

Dit is het andere ‘Laatste avondmaal’. In de ruimte zelf kon ik niet vinden wie de maker van dit werk was. De vorm van het werk is zeker opvallend.


De Spaanse kapel (met boek)

Het complex van de Basilica di Santa Maria Novella omvat
een grote hal die ‘De Spaanse kapel’ (Cappellone degli Spagnoli)
wordt genoemd.
Het complex is tussen 1343 en 1355 en is ontworpen door
Fra Iacopo Talenti.
De fresco’s zijn gemaakt door Andrea di Bonaiuto.
Het is indrukwekkend. Fantastisch.

DSC04441FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapel

Met een boek op je schouder (midden, boven).


DSC04442FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelInLimbo

Christ in limo.


DSC04443FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDuivels02DSC04443FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDuivels01DSC04444FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapel

De fresco’s ‘lezen’ als een stripverhaal. Er staan meerdere scene’s die aan elkaar gepakt zijn. Samen vertellen ze niet alleen het leidensverhaal van Christus maar ze verwijzen ook naar de (ontstaans)geschiedenis van de Dominicaner orde.


DSC04445FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDSC04446FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDSC04447FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDSC04440FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapel1343-1355FraIacopoTalentiFrescoAndreaDiBonaiuto


Recente titels

IMG_9242CharlesAsselineauGerritDeMorreéBobPolakWimWilminkGijsWortel

De afgelopen tijd heb ik een aantal boeken gekocht. Opvallende uitgaves, van bijzondere uitgeverijen of bij bijzondere gebeurtenissen. Tot nu toe kwam ik er maar niet aan toe om ze te presenteren op mijn blog. Vandaag doe ik dat dan maar met al die boeken tegelijk. Ook zonder dat ik ze gelezen heb want sommige hebben een kleine oplage en als je dan zo’n titel zou willen hebben, dan kun je er maar beter snel bij zijn.


Het gaat om de volgende boeken (op alfabet van boektitel):
Artis Forma
Een serie knip-, snij-, rits- en vouwmodellen van dieren
gemaakt door Gerrit de Morée hier in een herdruk door
onder andere Patrick Horward;
Cabaretliedjes
Een uitgave bezorgd door Vic van de Reijt van cabaretteksten
van Wim Wilmink, misschien bekender als Willem Wilmink.
Het is een uitgave van de Statenhofpers;
De hel van de bibliofiel
Een uitgave van Stichting Desiderata. Vertaling van Franse
verhalen voorzien van een uitgebreide toelichting. Een
van de drie Franse verhalen is geschreven door Charles Asselineau;
Heet van de naald
Een lang gedicht van Max de Jong verschijnt opnieuw
met duiding. Een uitgave van Uitgeverij Fragment en
de duiding is geschreven door Bob Polak.
Mooie boeken maak je samen
Een verslag van de carriere van meesterboekbinder Gijs Wortel.
Het boek is geschreven en samengesteld door Gijs Wortel zelf en
Alex de Vries.

De diermodellen heb ik al gerealiseerd gezien. De laatste keer
op de tentoonstelling in Het Gele Huis.
Daar zijn de volgende foto’s van.

IMG_9194GerritDeMoréeIMG_9195GerritDeMoréeIMG_9196GerritDeMorée


Zeemonnik in de Artisbibliotheek

DSC04151AllardPiersonMonstersEnMeerminnenArtisBilblioteek

Leeszaal van de Artis Bibliotheek in Amsterdam.


In augustus bezocht ik twee workshops in de Artis Bibliotheek.
Ze werden georganiseerd door het Allard Pierson Museum.

DSC04152AllardPiersonMonstersEnMeerminnenArtisBilblioteek


De eerste van de twee workshops had als titel:
‘Monsters en meerminnen in natuurhistorische werken uit de vroegmoderne tijd’.
De workshop werd gegeven door Sophia Hendrikx.
Het was een indrukwekkende middag waarvan ik een paar foto’s heb.

DSC04156AllardPiersonMonstersEnMeerminnenMonstrumMarinumEffigieMonachi

Van een zeemonnik had ik nog nooit gehoord maar dit is een afbeelding van dit fenomeen. In latijn: Monstrum Marinum Effigie Monachi. Helaas waren de titels van de auteurs en boeken niet zo vanzelfsprekend voor mij. Dus die kan ik niet met zekerheid vaststellen. Ik weet zeker dat we die middag ‘Ulisse Aldrovandi, De piscibus libri V et de cetis liber I, 1640 en verzorgd door Johannes Cornelius Uiterweer’ en ‘Conrad Gessner, Historia Piscium, 1620’ zagen.


DSC04159AllardPiersonMonstersEnMeerminnenZeeAapSimiaMarina

Bij gebrek aan een betere naam, dit is een zeeaap (Simia Marina).


DSC04161AllardPiersonMonstersEnMeerminnen

Van sommige van de zeedieren werd verteld dat ze zo groot waren dat ze een boot konden aanvallen.


DSC04168AllardPiersonMonstersEnMeerminnenMonstraNiliacaParei

Monstra Niliaca Parei.


DSC04170AllardPiersonMonstersEnMeerminnen


DSC04171AllardPiersonMonstersEnMeerminnenUlisseAldrovandiConradGessner

Op twee van deze boeken lag een briefje met de naam van het boek. Vandaar dat ik eerder twee makers en titels kon geven.


DSC04172AllardPiersonMonstersEnMeerminnenMeerminOfSireneInFransBoek

Het gaat nog beter worden.


Alpaca

Dat is niet alleen een donzig dier maar ook een metaal.
Tot kort geleden had ik er nooit van gehoord.
Maar zelfs Wikipedia schrijft erover.

IMG_9097AlpacaEnKoper

Deze ‘schat’ met edelmetaal kwam met de post. Twee plaatjes, tien bij tien centimeter. Links de alpaca en rechts een stuk koper. Op zich heeft dit niets met boeken te maken maar af en toe zie je op mijn weblog toch een verwijzing bij edelsmeden naar boeken. De reden is dat ik deze cursus volg om (een vorm van) boekbeslag te kunnen maken.


IMG_9098Koper

Het messingplaatje dat je eerder zag op mijn blog is voor de cursus. Dit is mijn ‘thuisproject’. Het ontwerp is overgebracht op het koper met een stalen pen. Het zagen kan beginnen.


Weer een boek?

Met enige regelmaat koop ik boeken.
Als het kan ook nieuw margedrukwerk.
Meestal laat ik die boeken hier zien nadat ik er op
zijn minst iets in gelezen heb. In dit geval is dat
nog niet het geval maar de boeken van Factortum Pers
zijn steeds zo mooi ingebonden dat ik die graag laat zien.

IMG_9049FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijdMarcelMöring

Dit is het boek ‘Er is een tijd’. Het is uitgegeven door Factorum Pers, gebonden door Geert de Koning en heeft een inleiding gespreven door Marcel Möring.


IMG_9050FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijdMarcelMöringIMG_9051FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijdMarcelMöringIMG_9052FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijdMarcelMöring

Zo mooi kan ik geen boeken inbinden, zeker niet in een reeks.


IMG_9054FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijd

Enkele fragmenten uit het bekende bijbelboek Prediker. Prediker is een scherp waarnemer en brengt treffend onder woorden wat hij om zich heen ziet. Hij filosofeert over het leven. Van hem komt ook de uitspraak: ‘Er is niets nieuws onder de zon’. Het verkopen laat ik graag over aan Factotum Pers. Ik begrijp dat deze uitvoering nog verkrijgbaar is.


Flora Batava in Italië? (Flora Batava 4)

De afgelopen tijd was ik in Italië.
Op zich heeft dat niets met de titel van dit bericht te maken,
maar in Italië, in Florence, in het Museo Nazionale Antropologia
ed Etnologia zag ik in de boekwinkel een boek uit 2009 liggen
dat ging over de geschiedenis van de natuurwetenschappen in Italië.

Het boek was nogal prijzig en ik had al een stappeltje
museumgidsen gekocht en dat moet dan allemaal weer
mee naar huis.
Ik bladerde het even door en zag toen de volgende foto staan.

IMG_8913FlorenceMuseoNazionaleDiAntropologiaEdEtnologiaBookFilippoParlatoreFloraItaliana5Delen1848-18745DelenTeodoroCaruel

De foto op deze pagina toont de Flora Italiana. Geschreven door Filippo Parlatore. Parlatore ontwikkelde de eerste 5 delen (1848 – 1874) die daarna compleet gemaakt werden met nog eens 5 delen door Teodoro Caruel. Hoe zou dat werk zich verhouden tot de Flora Batava? Maar goed, foto’s maken van een boek in een boek/souvenirwinkel. Ik heb het boek maar gauw teruggelegd.


Op Wikipedia vind je een artikel over Filippo Parlatore.
Ook over Teodoro Caruel bestaat er een Wikipedia-pagina.
Beide pagina’s zijn niet in het Nederlands beschikbaar.

De boeken van de Flora Italiano vind je wel op internet en een
eerste, snel onderzoek levert op dat het om niet geillustreerde
werken gaat.
Daarin zie je volgens mij dat de nadruk of op de wetenschap alleen
ligt of dat er iemand zich ook zorgen maakt om de verkoop.

Maar terug naar de Flora Batava-middag van de Summerschool
History of the Book in Artis.

DSC04339MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770

Marieke van Delft liet ons het vorige project van de familie Sepp zien: Nederlandsche Vogelen door Cornelius Nozeman en uitgegeven door Christiaan Sepp en Zoon, 1770.


Het boek Nederlandsche vogelen heeft weer zo’n
fantastische titel(omschrijving):

Nederlandsche vogelen;
volgens hunne huishouding,
aert, en eigebschappen beschreeven
door
Cornelius Nozeman,
leeraer der Remonstranten
en mede-directeur van ’t Bataefsch genootschap
der proefondervindelyke wysbegeerte
te Rotterdam;
alle naer ’t leeven geheel nieuw en naeuwkeurig
getekend, in ’t koper gebragt, en natuurlyk
gekoleurd
door, en onder toezicht van
Christiaan Sepp en Zoon

DSC04340MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770MilviNidusNestWesternMarsh-HarrierBruineKiekendiefCircusAeruginosus

Met bijzondere platen zoals deze over 2 pagina’s: Milvi Nidus, staat er bovenaan de pagina, nest van de western marsh-harrier of de bruine kiekendief. De huidige wetenschappelijke naam is Circus Aeruginosus.


DSC04341MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770ColumbaAenasHolenduif

Nog een voorbeeld: de Columba Aenas of holenduif.


DSC04343MVanDelftFloraBatavaDavidDeGorterFloraVIIProvinciarumBelgiiFoederatiIndigena1781

Voor de Flora Batava (vanaf 1800 verschenen) waren er al wel flora’s. Dit is daar een voorbeeld van. David de Gorter maakte de Flora VII Provinciarum belgii foederati indigena in 1781. Maar dat is een boek zonder de prachtige afbeeldingen.


DSC04342MVanDelftFloraBatavaDavidDeGorterFloraVIIProvinciarumBelgiiFoederatiIndigena1781

Volgens mij ligt hier het boek van David de Gorter open bij de mossen.


Tijdens de middag in de Artis Bibliotheek kon ik niet iedere keer
als eerste met de camera bij de boeken staan.
Dus gebruikte ik soms de tijd om eerder getoonde boeken nog een keer
vast te leggen zoals het mij schikte. Daar was voldoende ruimte voor.
Dus…

DSC04344MVanDelftFloraBatavaCaroliLinnaeiSystemaNaturae1735TheodorumHaakJoannisWilhelmiDeGroot

Dat we dezeversie uit 1735 van Linnaeus mochten hanteren vond ik wel bijzonder. Caroli Linnaei (Carl Linnaeus), Systema Naturae, 1735, Theodorum Haak, Joannis Wilhelmi de Groot. Het ziet er zo eenvoudig uit. Het is wel groot maar dat kun je van deze foto moeilijk afleiden. De impact van dit werk is enorm.


DSC04345MVanDelftFloraBatavaAristolochiaClematitisPijpbloem

Nog een prachtige plaat uit de Flora Batava: de Aristolochia Clematitis of de Pijpbloem. Zoek eens op internet. Je zult zien dat dit soort platen, een beetje afhankelijk van kwaliteit en uit welke druk van het boek de plaat afkomstig is, gaan tussen de 300 en 1500 euro per stuk.


DSC04347MVanDelftFloraBatavaBeschouwingDerWonderenGodsInDeMinstgeachteSchepzelenOfNederlandscheInsectenJanChristiaanSepp

De titelpagina van: Beschouwing der wonderen Gods in de minstgeachte schepzelen of Nederlandsche insecten van Jan Christiaan Sepp.


DSC04346MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770GarrulusVlaamseGaai

Dit is de Vlaamse gaai uit Nederlandsche Vogelen van Cornelius Nozeman, Christiaan Sepp en Zoon waren de uitgever in 1770. Garrulus is de Latijnse naam.


DSC04348MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770SturnusSpreeuwCinclusWaterspreeuw

De laatste van vandaag: 2 vogels, de spreeuw en de waterspreeuw. Nederlandsche vogelen, Cornelius Nozeman, Christiaan Sepp en Zoon, 1770, De Sturnus en Cinclus.


Er ging echt een wereld voor me open en het werd nog beter!

Wat hebben de aardappel, aubergine en tomaat gemeen? (Flora Batava 3)

Het zijn drie cultuurvarianten die voorkomen in de nachtschade-familie.
Een andere variant van deze familie komt in dit stukje aan de orde.

We waren druk bezit met de Flora Batava en Linnaeus en toen kwam
een deel van de Flora Batava op tafel dat nog volledige uit losse
delen bestaat.

DSC04332MVanDelftFloraBatava

Dit is het voorblad van de stapel die in een daarvoor bestemde map zit die met lintjes kan worden afgesloten. Het betreft deel 6. De plant die hieronder te zien is kwam voor in aflevering 78. Zoek maar eens op op internet.


DSC04333MVanDelftFloraBatavaSolanumDulcamaraKlimmendeNachtschadeLijstDerPlanten

Ieder deel (ten minste dit deel) begint met onder andere een lijst met platen. Door de jaren heen wijkt dat een beetje af (vorm, lettertype), maar in grote lijnen is dat wel het geval. De plant die hier volgt heet nu ‘Bitterzoet’, maar toen ‘Klimmende Nachtschade’ of ‘Solanum Dulcamara’.


DSC04334MVanDelftFloraBatavaSolanumDulcamaraKlimmendeNachtschade

Plaat met beschrijving.


DSC04335MVanDelftFloraBatavaSolanumDulcamaraKlimmendeNachtschade


DSC04336MVanDelftFloraBatavaBeschouwingDerWonderenGodsInDeMinstgeachteSchepzelenOfNederlandscheInsecten

Dit is een voorbeeld van een eerdere reeks waar uitgever Sepp ervaring mee had: ‘Beschouwing der wonderen Gods in de minstgeachte schepzelen of Nederlandsche insecten’.


De hele ‘titel’ heeft nogal wat voeten in de aarde:

Beschouwing der wonderen Gods in de minstgeachte schepzelen of Nederlandsche insecten
naar hunne aanmerkelyke huishouding, verwonderlyke gedaantewisseling en andere wetenswaardige byzonderheden,
volgens eigen ondervinding beschreven, naar ’t leven naauwkeurig getekent,
in ’t koper gebracht en gekleurd
door
Jan Christiaan Sepp

Dus de platen werden eerst in koper gesneden (kopergravure)
en daarna met de hand ingekleurd. Dat was bij de Flora Batava ook.
Later zal de kleurenlithografie worden ingezet om het kleuren,
of ten minste de basis, te drukken.
Alles afhankelijk van de prijs.
De prijs per aflevering bepaalde de grootte en uitvoeringskwaliteit.

DSC04337MVanDelftFloraBatavaBeschouwingDerWonderenGodsInDeMinstgeachteSchepzelenOfNederlandscheInsectenDSC04338MVanDelftFloraBatavaBeschouwingDerWonderenGodsInDeMinstgeachteSchepzelenOfNederlandscheInsectenDetail


In duisternis sluit ik de Boekenzoo-reeks af

De tentoonstelling is voorbij dus is het zaak
om ook mijn reeks Boekenzoo niet te lang te laten doorlopen.
Ik pak de draad op bij de insekten.

DSC04303HuisVanHetBoekBoekenzooGetijdenboekNederlandsHandschriftZuidelijkeNederlandenCa1525InsectenInDeMarge

Getijdenboek in het Nederlands. Het betreft een handschrift uit de Zuidelijke Nederlanden. Circa 1525. Insecten in de marge; en wat voor een marge!


DSC04305HuisVanHetBoekBoekenzooOlausMagnusHistoriaeDeGentibusSeptentrionalibusJoannesBellerusAntwerpenCa1571

De verhalen met allerlei monsters doen de ronde en blijven dat doen. Olaus Magnus, Historiae de gentibus septentrionalibus is een boek met dergelijke verhalen en afbeeldingen. Joannes Bellerus is de drukker van deze versie uit Antwerpen. Circa 1571. Het origineel verscheen in 1555 en Wikipedia vermeldt bijvoorbeeld dat in 1822 Sir Walter Scott er nog verwijzigen naar maakt. Dus met recht een gezaghebbend monument.


DSC04306HuisVanHetBoekBoekenzooOlausMagnusHistoriaeDeGentibusSeptentrionalibusJoannesBellerusAntwerpenCa1571

Dit zeemonster verwerkt even een heel schip!


DSC04307HuisVanHetBoekBoekenzooOlausMagnusHistoriaeDeGentibusSeptentrionalibusJoannesBellerusAntwerpenCa1571

Woorden schieten tekort.


DSC04309HuisVanHetBoekBoekenzooMoederaap

Apenliefde van een moederaap ging wel heel ver.


DSC04310HuisVanHetBoekBoekenzooJoostVanDenVondelVorstelijckeWarandeDerDierenSWybrantszJBlomAVinckADOossaenAmsterdam1682

Ook Vondel heeft er zo ideeen over: Joost van den Vondel, Vorstelijcke warande der dieren, Sander Wybrantsz, Jan Blom, Andries Vinck, en Aert Dircksz. Oossaen zijn de drukkers in Amsterdam in 1682.


De hele titel schijnt dan te zijn:
Vorstelijcke warande der dieren : waer in de zeden-rijcke philosophie,
poëtisch, morael, en historiael, vermakelijck en
treffelijck wort voorgestelt:
met exempelen uyt de oude historien, in prose;
ende Uytleggingen, in Rijm verklaert,

InterntVersieVorstelijckeWarande

Die lange titel las ik op deze copie die op internet te vinden is. Daar kun je ook een beetje uit opmaken waarom er zoveel namen bij de drukkers/uitgevers staan.


Terug naar de moederliefde bij apen:

DSC04311HuisVanHetBoekBoekenzooJoostVanDenVondelVorstelijckeWarandeDerDierenSWybrantszJBlomAVinckADOossaenAmsterdam1682


DSC04312HuisVanHetBoekBoekenzooFransCoenenJrInDuisternisIllustratorFerdinandHartNibbrigUitgLJVeenAmsterdam1902VleermuisOpDeBand

Dit is dan het laatste boek en de laatste afbeelding die ik heb vastgelegd. Er was nog veel meer te zien. Ik heb er veel plezier aan beleefd: Frans Coenen jr: In duisternis. Illustrator: Ferdinand Hart Nibbrig. Uitgever: LJ Veen, Amsterdam, 1902. Vleermuis op de band.


DSC04313HuisVanHetBoekBoekenzooFransCoenenJrInDuisternisIllustratorFerdinandHartNibbrigUitgLJVeenAmsterdam1902VleermuisOpDeBand


Krokodil eet man (Boekenzoo 12)

De reptielen kwamen aan het eind van de
tentoonstelling aan de beurt.

DSC04291HuisVanHetBoekBoekenzooBestiariumLatijnHandschriftWestFrankrijkCa1450DSC04292HuisVanHetBoekBoekenzooBestiariumLatijnHandschriftWestFrankrijkCa1450

Nog een verzameling met bijzondere afbeeldingen. Het verhaal dat er bij kwam over de tranen kende ik nog niet. Huis van het Boek, Boekenzoo, Bestiarium (Latijn), handschrift, West-Frankrijk, circa 1450.


DSC04293HuisVanHetBoekBoekenzooKrokodillentranen

Krokodillentranen als lokmiddel om een prooi dichtbij te krijgen.


DSC04295HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450EvaMetDeSlang

Verveolgens was er aandacht voor de slang. Die komt al in het begin der tijden, in het scheppingsverhaal in de bijbel voor. Niet positief. Hier in Speculum Humanae Salvationis, een handschrift uit Keulen, circa 1450: Eva met de slang.

DSC04296HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450EvaMetDeSlang

De andere afbeeldingen, elk boven een kolom tekst, vond ik ook interessant al hebben die niets met dieren te maken. Maar ze komen denk ik allemaal wel uit Genesis.


DSC04298HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450EvaMetDeSlang

God als matchmaker (?).


DSC04299HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450GodScheptEva

God schept Eva uit Adam (?).


DSC04300HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450LucifertWordtVerstotenMisschien

Van deze afbeelding ben ik het mist zeker van de betekenis maar ik denk dat Lucifer wordt verstoten uit de hemel naar de hel (?). Terug naar de dierentuin. Nog een slang.


DSC04301HuisVanHetBoekBoekenzooBibliaPauperumArmenbijbelLatijnBlokboekNederlanden1466

Een deel van de afbeelding heb ik een beetje schoon gemaakt. Niet in het echt natuurlijk maar op een foto kan dat eenvoudig. Zo wordt de afbeelding misschien iets duidelijker. Weer Eva en de slang. Hier blijft de slang een dier en niet zoals op de vorige afbeelding een slang met vrouwenhoofd (!). De slang heeft wel slinkse gelaatstrekken. God overziet het schouwspel vanuit de boom. Eva heeft niet een maar zelfs twee appels. Biblia Pauperum (Armenbijbel), latijn, Blokboek, Nederlanden, 1466.


Gelukkig scheen de maan nogal helder (Boekenzoo 11)

Bleek vandaag dat ik er wat betreft de looptijd van de tentoonstelling
Boekenzoo helemaal naast zat.
De tentoonstelling is tot en met morgen nog te zien.
Vandaag is mijn onderwerp Insecten. Ik heb daar niet zo’n band mee,
dus het aantal foto’s dat ik er van gemaakt heb is beperkt.

DSC04287HuisVanHetBoekBoekenzooGodfridBomansErikOfHetKleinInsectenboekIllustrKarelTholeSpectrumUtrechtJaarOnbekend

Maar Erik mag niet ontbreken: Godfried Bomans, Erik of het klein insectenboek. De illustrator van deze versie is Karel Thole. Het boek verscheen bij Spectrum, Utrecht (jaar onbekend). De titel van vandaag is het onderschrift vandeze illustratie met Erik op de rug van een insect, met een boek in de hand).


DSC04288HuisVanHetBoekBoekenzooEHeimansJacPThijsseVanVlindersBloemenEnVogelsWVersluysAmsterdam1898

Volgens mij zitten in dit boek doorzichtige vellen voor de afbeelding met daarop, op de juiste plaats tekst zoals de namen van de vlinders. Dat ‘inlegvel’ is hier omgeslagen zodat de illustraties goed te zien zijn. Eli Heimans en Jac P Thijsse, Van vlinders bloemen en vogels, W. Versluys, Amsterdam, 1898.


Ik kende Eli Heimans niet en dat is onterecht.
Wikipedie helpt weer:

Samen schreven ze de serie Van vlinders, bloemen en vogels waarvan het eerste deel in 1894 verscheen. Daarna richtten ze het tijdschrift De Levende Natuur op, samen met J. Jaspers jr. De eerste aflevering verscheen in 1896.

In 1899 verscheen als volgende mijlpaal van hun samenwerking de eerste druk van de Geïllustreerde flora van Nederland, die later bekend zou worden als de “Heimans, Heinsius en Thijsse” (HH&T). Bij de eerste druk waren de schrijvers nog “Heimans en Thijsse”, maar aan de volgende drukken werkte ook H.W. Heinsius mee, zodat het werk meestal werd aangeduid met de naam Heimans, Heinsius en Thijsse. Deze flora was vooral ook bedoeld voor beginners. Anders dan de oudere flora’s bevatte deze flora niet alleen tekst maar ook illustraties, en bovendien werden zo min mogelijk moeilijke termen gebruikt. Heimans nam in 1901 samen met een aantal anderen het initiatief tot de oprichting van de “Nederlandse Natuurhistorische Vereniging”, later de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging. Tot zijn dood zette hij zich enthousiast voor deze vereniging in.

In 1901 solliciteerde hij voor een baan als leraar op de kweekschool, maar die werd gegeven aan zijn vriend Jac. P. Thijsse. Toen in 1904 de gemeente Amsterdam van het Naardermeer een vuilstortplaats dreigde te maken, organiseerden Heimans en Thijsse het verzet hiertegen. Uiteindelijk besloot de gemeenteraad, mede op grond van de verwachte kosten, dit plan niet uit te voeren. Heimans en Thijsse namen nu het initiatief tot het oprichten van een vereniging die het gebied moest aankopen. De Vereniging Natuurmonumenten werd in 1905 in Artis opgericht. Heimans werd echter niet in het bestuur gekozen – in tegenstelling tot Thijsse, die secretaris werd. Zowel het mislopen van zijn betrekking aan de kweekschool als het feit dat hij niet in het bestuur van Natuurmonumenten kwam, weet hij aan zijn joodse afkomst. De relatie met Thijsse bekoelde hierdoor enigszins.

DSC04289HuisVanHetBoekBoekenzooEHeimansJacPThijsseVanVlindersBloemenEnVogelsWVersluysAmsterdam1898

Nog even alle ruimte voor de vlinders (ei, rups en pop).