Ik pak de draad weer op met mijn verslag van de tentoonstelling
Silk Roads eind vorige jaar/begin dit jaar in London.
Londen, British Museum, Silk Roads, Elephant riders in battle, Palace of Varakhsha, Bukhara region, Uzbekistan, about AD 730, wall painting.
Large Buddha, Bamiyan, Cave number 5, Afghanistan, AD 500s.
The game of Kings.
Excavated in Samarkand, Afrasiab, Uzbekistan, AD 700.
Kufic script on ceramic dish, Nishapur, Iran (Livelihood is distributed by God among the people), AD 900s.
Begin februari bezocht ik de tentoonstelling in het Rijksmuseum.
Tot nu toe was ik er nog niet aan toe gekomen maar
vandaag was ik aan de slag met Co-Pilot en de resultaten
bevielen me.
Robert Frank, The Americans, een foto uit het fotoboek dat in 1959 verscheen.
De teksten zijn van Co-Pilot, een beetje herzien door mij.
De foto’s zijn van mij en ze hebben als onderwerp
vier willekeurige foto’s van de tentoonstelling.
Geen glamour tentoonstelling.
Ik begin met een mindmap. Co-Pilot kan dit eenvoudig voor je aanmaken en je kunt ook precies zien welke websites gebruikt worden op de mindmap te maken. In dit geval vooral de tentoonstelling website van het Rijksmuseum. Hier koos ik 3 onderwerpen uit waarvoor ik Co-Pilot een tekst liet maken.
American Photography in het Rijksmuseum
De tentoonstelling “American Photography” in het Rijksmuseum biedt een kijk
op de ontwikkeling van fotografie in de Verenigde Staten.
Van de vroege pioniers tot hedendaagse meesters,
de tentoonstelling toont een scala aan werken die de
diversiteit en kracht van Amerikaanse fotografie weerspiegelen.
Bezoekers kunnen beelden zien die de sociale, culturele en
politieke landschappen van Amerika vastleggen,
evenals experimentele technieken die de grenzen van het medium verkennen.
Met werken van fotografen zoals Ansel Adams, Dorothea Lange en Cindy Sherman,
biedt de tentoonstelling een diepgaande verkenning van de impact van fotografie
op de Amerikaanse samenleving.
Amsterdam Rijksmuseum, American Photography, James Van Der Zee, Portrait of an unknown young man Harlem NY, 1938, gelatin silver print.
Invloed van Amerikaanse fotografie op de samenleving
Amerikaanse fotografie heeft een diepgaande invloed gehad op de samenleving
door het vastleggen van zowel alledaagse momenten als
belangrijke historische gebeurtenissen.
Fotografen zoals Dorothea Lange en Jacob Riis hebben de kracht van het beeld gebruikt
om sociale misstanden aan te kaarten en bewustzijn te creëren.
Lange’s foto’s van de Grote Depressie, zoals “Migrant Mother,”
brachten de harde realiteit van armoede en werkloosheid onder de aandacht.
Riis’ werk in de sloppenwijken van New York leidde tot hervormingen in huisvesting en sociale zorg.
Fotografie heeft zo een cruciale rol gespeeld in het vormgeven
van publieke opinie en het stimuleren van sociale verandering.
Diane Arbus, A young man in curlers at home on West 20th Street NYC, 1966, gelatin silver print.
Reflectie van sociale en politieke gebeurtenissen
Amerikaanse fotografie heeft vaak gereflecteerd op sociale en politieke gebeurtenissen,
waardoor het een krachtig medium is geworden voor commentaar en activisme.
Tijdens de Civil Rights Movement gebruikten fotografen beelden
om de strijd voor gelijkheid en rechtvaardigheid vast te leggen.
De foto’s van de Black Lives Matter-protesten, zoals die van Carrie Mae Weems,
tonen de voortdurende strijd tegen raciale ongelijkheid.
Daarnaast hebben fotografen zoals Robert Frank met zijn serie “The Americans”
de complexiteit en tegenstrijdigheden van de Amerikaanse samenleving blootgelegd.
Deze beelden bieden niet alleen een visuele documentatie,
maar ook een kritische reflectie op de sociale en politieke dynamiek van het land.
Jocelyn Lee, Untitled (Julia and greenery), 2005, chromogenic print.
De Amerikanen hebben dringend meer fotografen nodig
om hen de spiegel voor te houden.
Van ‘Tokharistan’ had ik nog nooit gehoord maar het is een
land, een van de vele landen aan de zijderoute.
Eerst nog een voorwerp uit Sogdië of Sogdania.
Niet verder vertellen: op het internet zijn veel mooiere
foto’s van dit voorwerp te zien dan die van mij,
die nu gelijk volgen:
Londen, British Museum, Silk Roads, Ossuary (bewaarplaats voor botten), Mulla Kurgan, Samarkand region, Uzbekistan, AD 600s – 700s.
De opstelling in het British Museum kwam bij mij over als een opstelling die tot doel had een verhaal over te brengen, een constatering (er is niet één zijderoute, er zijn er meerdere, over land en over zee) uit te leggen maar daarbij waren de voorwerpen ondergeschikt. Vandaar dat soms de voorwerpen heel dicht op elkaar stonden, er geen kaartjes zijn met de details van het voorwerp en de belichting erg dramatisch is. Volgens mij kan dat beter.
Bodhisattva, Tokharistan, Corridor 23, Ajina-Tepa, Vakhsh valley, Tajikistan, AD 600s – 700s.
Sculpture of a buddhist, Corridor 28, Ajina-Tepa, Vakhsh valley, Tajikistan, AD 600s – 700s.
Head of a Buddha, room 39, Ajina-Tepa, Vakhsh valley, Tajikistan, AD 600s – 700s, clay.
Torso of a kneeling man, Kala-i Kafirnigan, Tajikistan, AD 600s – 700s.
Head of Mara, Vakhsh valley, Tajikistan, AD 600s – 700s.
Alles bij elkaar vond ik het een fantastische ervaring.
Twee grote voorwerpen uit hedendaags Oezbekistan.
In de tijd van de zijderoute Sogdia of Sogdiana (Sogdië in het Nederlands).
De voorwerpen zijn groot maar trokken veel aandacht
van de bezoekers. Ze waren een beetje weerbastig
om op de foto te gaan.
Londen, British Museum, Silk Roads, Sogdians of Samarkand.
Een grote muurschildering: Procession in honour of Sogdian ruler Varkhuman, Samarkand, Uzbekistan, about AD 660s.
Dan iets heel anders.
Panelen van een deur de verbrand is maar waar met enige moeite
de afbeeldingen op de deur te zien zijn.
Eerst details van enkele panelen en als afsluiter de complete set.
Charred wooden door panels, Kafir Kala near Samarkand, Uzbekistan, AD 500s.
Dit vond ik een fascinerend object: Londen, British Museum, Silk Roads, Sutra wrapper (bewaarmiddel voor sutra’s), Cave 17, Mogao Caves, Dunhuang, China, AD 700s – 800s.
De volgelingen van Mani, een Christelijke voorganger, zijn niet de bekendste Christelijke groep. Two Manichaean electi (clerics= religieuzen), Ruin Alpha, Kocho (Gaochang), near Turpan, China, AD 800s – 900s.
Three Manichaean women or deities, Ruin K, Kocho (Gaochang), near Turpan, China, AD 800s – 900s.
Buddhist monks receiving instructions, Ming-oi, near Karashahr, China, AD 900s or earlier, wall painting.
Londen, British Museum, Silk Roads. Fotograferen op een tentoonstelling valt niet mee. Zeker niet als de belichting heel dramatisch is. Op de tentoonstelling Silk Roads was dat het geval. Dat is best begrijpelijk. De voorwerpen (de een wat meer dan de ander) zijn erg kwetsbaar. Zoals dit boek. Concertina, Heart of the Perfection sutra (Prajnaparamita hrdaya sutra), sanskrit and chinese, Cave 17, Mogao Caves, Dunhuang, China, AD 900s.
Deze ‘ster uit het oosten’ is misschien wel grappig om te zien maar je mist op deze manier natuurlijk een deel van het beeld.
Onder glas liggen levert soms ook verstoringen van het beeld op.
Pothi leaves, Cave 17, Mogao Caves, Dunhuang, China, AD 800s.
Sketch of two envoys leading tribute animals, Cave 17, Mogao Caves, Dunhuang, China, AD 966s.
Painted banner, bodhisattva Vajrapani (The Thunderbolt Holder), Cave 17, Mogao Caves, Dunhuang, China, AD 801 – 850, silk.
Bodhisattva with a glass bowl (slecht te zien als gevolg van de reflectie van een tekst in het glas voor de banier), Cave 17, Mogao Caves, Dunhuang, China, AD 851 – 900.
Facet-cut glass bowl, probably Amlash, Iran, AD 500s – 600s. De dynastie van de Sasaniden was een dynastie in pre-Islam Iran.
Londen, British Museum, Silk Roads, Head from Buddha, Borobudur, Java, Indonesia, late AD 700s or early AD 800s, poreus volcanic rock.
Bodhisattva Avalokiteshvara, Thailand, AD 600 – 700s, bronze.
De tekstbordjes in het British Museum zijn anders dan bij andere musea. Dat is natuurlijk even wennen maar soms is het verwarrend. Hier gaat de titel over een maritiem religieus centrum, vervolgens schrijft men over het Belitung scheepswrak en dan over een bronzen beeld uit Thailand. Verwarrend en onduidelijk.
De belichting van de voorwerpen is zeker theatraal. Standing bronze Buddha figure, probably made in Bihar, India, found in Tibet or Xizang, (Xizang of de Tibet Autonomous Region heet officieel ‘the Xizang Autonomous Region’. In het westen noemen we dit meestal gewoon Tibet) China, AD 601 – 650.
Seated, bronze Buddha figure made in West Bengal, found in Prambanan, Java, Indonesia, AD 800s.
Seated, schist Buddha figure, Bihar, India, late AD 600s.
Een beetje ‘een vreemd hert in de bijt’. William Home Lizars, Musk deer, 1866, engraving.
De volgende foto is een bovenaanzicht van een kom of schaal
waarop, als je goed kijkt een hoofd van een man te zien is
met krullend haar. Een typisch Johan Cruyff-situatie:
Je gaat het pas zien als je het doorhebt.
Londen, British Museum, Silk Roads, Belitung shipwreck, Changsha bowl with curly haired man, a non-Chinese person, Changsha Kilns, Hunan Province, China, AD 830s.
Met zwart heb ik hieronder een beetje aangegeven waar,
ik denk dat het gezicht te zien is:
Uncommon subjects
The sheer volume of Changsha bowls found in the shipwreck shows Tang China’s capacity for industrial-scale production. Fragments have been found across maritime networks from Japan to East Africa. This in cense burner (another type of Changsha ware found onboard) imitates ancient metalware in its four-legged design. It is topped with a man wrestling a lion, a subject found in Greek and Roman iconography, but rare in Chinese art.
Incense burner toped with a man wrestling a lion, Changsha Kilns, Hunan Province, China, AD 830s.
‘Blue-and-white’ ceramics
Some of the rarest items discovered in the wreck are three early examples of Chinese ‘blue-and-white’ ceramics. This colour palette was not favoured in Tang China, so such wares were probably meant for export. The lozenge motif surrounded by foliage on the dish can be traced to pre-Islamic and Islamic Middle Eastern designs, while the cobalt blue pigment used to paint it was probably imported from present-day Iran.
Dish with lozenge motif in blue and white, Gongxian Kilns, Henan Province, China, AD 830s.
Deze tekst hing zo dat het maken van een foto niet het beste resultaat oplevert. Maar de tekst is leesbaar. Onder de tekst hing ook nog een kaart. Maar in de catalogus stond dezelfde kaart. Daar heb ik de volgende foto van gemaakt. Laat de informatie over zeeroutes rond het jaar 700 – 800 goed tot je doordringen, want dit is erg interessant.
Londen, British Museum, Silk Roads, (achterkant van een) Miror with Daoist immortal paradise, China, AD 650 – 800, bronze.
Rubbing (afdruk) from a stele in Xi’an Beilin Museum (the Stele Forrest), De rubbing is gemaakt in de 1980s, de stele is uit AD 781.
Panel of Zoroastrian funerary bed, Northen China, AD 550 – 577, marble.
Incense burner, China, AD 618 – 907, silver.
Phoenix-head, earthenware ewer, Northern China, AD 618 – 907.
Tripod, earthenware dish, Northern China, AD 618 – 907.
In oktober 2024 ging ik naar Londen voor een paar dagen.
Het belangrijkste doel was een bezoek aan de tentoonstelling
Silk Roads is het British Museum.
Het sloot mooi aan op mijn reis kort daarvoor naar China en
met name Dunhuang en Xi’an. Schakels in de zijderoute.
Vandaag (23 februari 2025) is de laatste dag dat de tentoonstelling te zien is.
Bij de tentoonstelling verscheen een catalogus:
Sue Brunning, Luk Yu-ping, Elisabeth R. O’Connell, Tim Williams, Silk Roads, The British Museum. De tentoonstelling probeert af te rekenen met het beeld van 1 weg, 1 route van het Westen naar Azië en zet de volledige breedte en diepte van de Zijderoutes op de kaart. De tentoonstelling begin in Japan en Korea, en gaat via China naar de landen ten zuiden van Rusland zoals Oezbekistan, via Afghnisthan en India, Persië, het Midden Oosten en Noord Afrika, naar Turkije, het veste land van Europa, Engeland en Scandinavië. Het doorbreekt het beeld van de statische geschiedenis zonder migratie met een beeld van een dynamische, verbonden wereld. Al ver voor het Internet-tijdperk.
Londen, British Museum, Silk Roads, Buddha, made in the Swat Valley in Pakistan, AD 500s -mid 600s, excavated near buildings in Sweden dating AD 800s. Dus gemaakt in Pakistan tussen 500 en 650 na Christus en gevonden bij gebouwen in Zweden die dateren uit 800 na Christus.
De tentoonstelling begint in het oosten.
Op een kaart zie je Japan, Korea en China.
De plaats die in China genoemd wordt, Chang’an,
kennen we vandaag als Xi’an.
Het avontuur begint in Nara, de hoofdstad van de prefectuur Nara. Tussen 710 en 784 de hoofdstad van Japan.
The dawn of the Land of the Rising Sun (Nihon shoki), Imperal edition, Keicho era, Japan, 1599.
Bodhisattva with one leg, 600s, gilt bronze. Een beetje een vreemde naam voor een beeldje. Een been is goed zichtbaar omdat het opgetrokken is maar er verschijnt op een andere plaat toch echt een voet onder de kleding.
De religie waarvan de bodhisattva een uiting is komt oorspronkelijk uit India en heeft dus al een lange weg afgelegd.
Miniature wooden pagodas, Nara Prefecture, Japan, AD 764 – 770.
One million pagodas, printed Dharani, Nara Prefecture, Japan, AD 764 – 770.
Terug van vakantie, kon ik het niet laten.
Ik kocht meteen een stapeltje boeken.
Daar ben ik nog druk mee bezig en het zal nog wel even
duren voor ik ze allemaal gelezen heb.
Maar bij twee boeken wil ik al vast stilstaan.
Over het ene boek had ik al langer geleden wat gelezen.
Het leek me erg interessant omdat het aansluit bij
mijn interesse voor de Zijderoute en dus ook India.
Op vakantie las ik een recentie van een boek waarbij weer naar
‘Stormruiters’ werd verwezen. Ik besloot dat ik het zou kopen,
terug in Nederland.
Het andere boek leek me interessant omdat ik verwacht dat
iemand uit Iran meer kennis heeft en meer gevoel heeft
bij de oude verhalen rond Zarathustra.
Nu ik in beide boeken aan het lezen ben blijkt dat de boeken
elkaar versterken.
Kader Abdolah schrijft in ‘Zarathustra spreekt’ over de
mensen die op de steppe leven en hun taal (pagina 23 en verder).
Peter Hoppenbrouwers gaat in ‘Stormruiters’ net een slag dieper.
Zijn inleiding (die ik gelezen heb) is een soort leescollege
over de mensen en de taal van de steppe.
Deze boeken lijken me beide een spannend avontuur.
Kader Abdolah, Zarathustra spreekt – Wie ben je Wat ben je En waarvoor ben je op deze wereld. De ondertitel fascineert me. Je kunt de vragen op meerdere manieren bekijken: ‘Wie ben je, Zarathustra?’, ‘Wie ben je, Kader Abdolah?’, ‘Wie ben je, lezer?’. Waarom heeft Kader Abdolah hier niet gekozen voor de ik-vorm? Wie ben ik Wat ben ik En waarvoor ben ik op deze wereld. Dat lijkt me sterker. Op pagina 23 schrijft Abdolah: ‘Waarom vertel ik dit? Ik vertel dit omdat ik op zoek ben naar mezelf, naar onszelf.’
Peter Hoppenbrouwers, Stormruiters – Stepperijken in Eurazië. Waar het boek ‘Zarathustra spreekt’ zich heel direct tot je richt, vraagt en levert ‘Stormruiters’ wat meer feitenkennis. In beide boeken hebben de schrijvers een manier van omgaan gevonden met incompleet bronmateriaal waar, in de tijd, verschillende visies op ontwikkeld zijn. Daarbij is het zoeken naar wat we nu als waarheid aanvaarden. Een hoogst actuele zoektocht, in meerdere opzichten.
Al lang geleden had ik gelezen over het boek ‘Oog in oog met de goden’
van Alexander Reeuwijk. Dat leek me het ideale boek om mee te nemen
op mijn reis naar India.
Alexander Reeuwijk, Oog in oog met de goden – Een zoektocht naar Indiase bronzen en hun makers, Querido, 2023.
Ik ging dan wel niet naar Zuid-India maar ik ben op een vergelijkbare
manier als Alexander Reeuwijk, getroffen door de Nataraja van het Rijksmuseum.
Het gaat om dit beeld: Rijksmuseum, Aziatisch Brons, Shiva Nataraja, Tamil Nadu, India, circa 12de eeuw, brons.
Reeuwijk beschrijft zijn ervaring als een soort van inleiding op het boek.
Hij beschrijft een bezoek aan het Rijksmuseum nadat het museum
10 jaar gesloten is geweest voor renovatie:
Pag 13 (eerste pagina van de tekst):
Het was vroeg in de ochtend toen ik als enige bezoeker de zaal binnenstapte. De zon viel door het raam de ruimte binnen en trok een streep over de houten vloer tot aan de lakenwitte muur aan de overzijde. Op de witte sokkels langs de wanden stonden stenen en bronzen hindoeïstische en boeddhistische sculpturen uit India en Zuidoost-Azië; aan de muren hingen stenen ornamenten, friezen en reliëfs, Al moet ik bekennen dat ik al die objecten pas later zag. Want zodra ik vanuit de gang de zaal in kwam, keek ik recht in de ogen van de Nataraja, de dansende Shiva, een grote bronzen sculptuur die op een sokkel midden in de zaal stond opgesteld. Ik kon er letterlijk en figuurlijk niet omheen en werd gevangen in zijn blik.
Als ik het Rijksmuseum bezoek dan zijn er 2 ruimtes waar ik
altijd naar toe ga: de eregallerij en het Aziatisch paviljoen.
Voor het ‘Joodse bruidje’ en de dansende Shiva.
Oog in oog met de goden – Een zoektocht naar Indiase bronzen en hun makers, pagina 13.
De eerste pagina’s heb ik nog in Nederland gelezen. De rest van het
boek heb ik in India gelezen. Het boek heeft in India een paar weken
‘stil gelegen’ maar uiteindelijk las ik het toch uit.
Dat lag niet aan het boek maar aan mij. Als ik een goed, interessant,
mooi of aantrekkelijk boek lees, dan wil ik het niet uitlezen. Om het
gevoel van het boek vast te houden.
Dat lukt overigens nooit want als ik het boek dan later toch weer oppak
is vaak de ervaring toch weer anders.
Één boek voor 10 weken is wat weinig maar je kunt maar zoveel meenemen.
Daarom nam ik me voor het boek gewoon nog een keer te lezen.
Ik ben intussen thuis en het boek voor de tweede keer aan het lezen.
Het boek beschrijft een ‘methode’ die we allemaal en voor all kunstwerken
kunnen gebruiken om meer gevoel bij het werk te krijgen. Op het eerste
gezicht een eenvoudige methode….
Pag 14:
Ik realiseerde me dat ik weliswaar eerder een Nataraja had gezien, maar nog nooit aandachtig had bekeken. Ik herkende de vorm, maar de details kende ik niet, laat staan dat ik wist wat het beeld betekende, wat het wil zeggen. Daarbij vroeg ik me af hoe ik zo’n beeld, dat niet uit mijn eigen cultuur stamt, eigenlijk moest benaderen.
Toen ik er recht voor stond, op ongeveer een meter, besloot het beeld tot in detail voor mezelf te beschrijven, zonder oordeel of interpretatie.
Volgens mij is wat Alexander Reeuwijk hierboven beschrijft voor ieder
kunstwerk een goede aanpak.
Onlangs heb ik het geprobeerd te doen met de informatie van
pagina 14 en 15 waar hij het beeld beschrijft in mijn achterhoofd.
Ik deed dat met mijn camera en toonde de foto’s hier.
Deel van pagina 14.
Hieronder een lijst in steno met details die Alexander Reeuwijk opsomt:
– Shiva op één been
– de cirkel
– vijftongige vlam
– twee monsterachtige koppen
– haren wijd gespreid
– haren reiken tot halo
– versierd met bloemetjes
– pijpenkrullen
– halvemaan
– schedel
– cobra
– kleine meerminachtige figuur
– vier armen
– rechts: splitsen bij de elleboog
– hand met trommel
– hand met vuurtje
– onderste rechterhand: toont handpalm
– onderste linkerhand wijst naar opgetrokken voet
– verentooi loopt uit op een monstertronie-verbinding
– alle vingers en tenen zijn geringd
– draagt oorbel
– draagt arm- en enkelbanden
– bovenarmen: ornamenten
– aan middel: ceintuur met sluiting met twee drakenbekken
– om de hals drie kettingen
– aan linkerschouder koord
– kantachtige lendendoek
– één voet op de rug van een dwerg met geloken ogen en een pruillip
– nog een cobra met opgezette nekribben
– dwerg wijst naar slang
= dwerg draagt versierde lendendoek, oorbellen, arm- en enkelbanden
– opengewerkte lotus
– gezicht is rond en vol
– Shiva draagt een versierde haarband
– Shiva heeft een volle mond
– Shiva heeft sierlijke, scherp belijnde lippen die licht krullen aan de uiteinden
– regelmatige neus en goed geportioneerd
– grote amandelvormige ogen met een derde oog op het voorhoofd
Alexander Reeuwijk, Oog in oog met de goden – Een zoektocht naar Indiase bronzen en hun makers, Querido, 2023, pagina 15. Waarschuwing: mijn stenolijst is niet compleet.
Om tot zo’n lijst te komen moet je aandachtig waarnemen en het is
erg waarschijnlijk dat je deze oefening meerdere malen moet doen
om tot een complete en correct samengestelde lijst te komen.
Goede methode, lijkt me.
Museum Rietberg (Zürich) wordt in het boek genoemd als een
van de musea met een goede Aziatische collectie.
Ik heb hun website bezocht (die veelbelovend is) waar
het Museum Rietberg ‘hun’ Nataraja als volgt beschrijft:
Shiva Nataraja: The Heavenly Dancer
As king of the dance, Shiva possesses immeasurable
energies with the help of which he determines the
becoming, existence and extinction of all creation. Shiva
creates the world but then allows it to disappear again.
In his auspicious cosmic dance (anandatandava) he
expresses five actions. Shiva shows himself as creator
whereby the creation is happening to the sound of the
drum. Shiva is the preserver of the cosmos as he shows
with his raised hand which grants protection. The flame
on his left hand symbolises destruction. With his foot
which subjugates the demon, Shiva banishes ignorance.
His downturned hand stands for spiritual liberation.
The polar opposition of man and woman is alluded to by
the female and male forms of ears. In his tangled hair,
Shiva catches the river goddess Ganga so that earth does
not shatter at her impact. The waves of energy which he
sends into the cosmos are symbolised by the flaming
circle. Though his figure seems to vibrate with energy, his
face appears in unchanging serenity, above the affairs
of the world
Van het boek wil ik verder niet te veel verraden. Maar het
gaat over de avonturen en het onderzoek van Alexander Reeuwijk.
Niet in de laatste plaats in India.
Dat doet hij op een enerverende manier met een scherpe
waarneming als basis (pagina 382):
Het zijn de laatste dagen van augustus. De moesson heeft zich vannact aangekondigd met een scheurend onweer, waarbij flits en donder precies samenvielen. Of nee, eigenlijk werd de verandering van het seizoen al een paar dagen geleden ingeluid door de vliegende termieten. Zodra de lucht vochtiger wordt en de eerste buien zijn gevallen, komen ze uit de grond en zwermen omhoog in de richting van het licht, op zoek naar een geschikte partner. Als ze die eenmaal hebben gevonden, storten ze zich op icarische wijze terug op aarde, werpen hun vleugels af en verdwijnen in de grond om een nieuwe kolonie te starten.
De titel van het boek ‘Oog in oog met de goden’ heeft een diepe
betekenis. Vooral voor de Hindoes die dit soort beelden aanschaffen
en aanbidden. Voor hen zijn de beelden geen decoratie of gedachtensteun.
Eenmaal met het juiste ritueel in de tempel geplaatst zijn het
de goden en staat men bij het bezoek aan de tempel dus
‘Oog in oog met de goden’.
De volgende ‘kassabon’ kreeg ik bij het Huis van het Boek
in Den Haag op Prinsjesdag.
Gezien in Zutphen: Home is where my books are.
Zoals in ‘Indiana Jones and the Last Crusade’ al wordt
aangegeven, gaan we in Nederland in 2024
met het huidige kabinet dezelfde weg op:
Professor Henry Jones:
My son, we’re pilgrims in an unholy land.
Ook los van de Librije is de Walburgiskerk een bezoek waard.
Ik doe het nog even rustig aan (want ik heb vakantie) maar
laat twee bijzondere dingen zien van die kerk:
de plafondschilderingen en een altaarkast.
De Walburgiskerk heeft een Credokapel. De naam is vast afgeleid van de Latijnse spreuk die bij Petrus te lezen is: Credo in Deum, Patrem omnipotentem creatorem celi et terra (Ik geloof in God, de almachtige Vader, schepper van hemel en aarde). Kijk in de kapel naar het plafond en je ziet er een sterk programmatische afbeelding, beter gezegd een hele groep plafondschilderingen van heiligen met bijpassende spreuken. Zoals hier van Petrus met de sleutel.
Jacobus de Meerdere (Pelgrimsstaf en schelp, Santiago de Compostela) met als spreuk: Ibi sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis (Daar zit hij ter rechterhand van God de almachtige Vader).
Zutphen, Walburgiskerk, Altaarkast, eerste helft 15e eeuw, Maria Magdalena-altaar.
Op de achterkant van de linkerdeur zie je de verrezen Christus als tuinman met een schop (Noli me tangere).
Gisteren viel me het woord ‘ingewikkeld’ ineens op.
Het woord heeft meerdere betekenissen.
Bijvoorbeeld ‘Ingewikkeld’ in de betekenis van moeilijk of complex.
Maar als we een cadeau in pakpapier rollen , noemen we
dat ook ‘Ingewikkeld’.
Maar dat is niet moeilijk. Dat is juist eenvoudig.
Ik kan geen noot lezen, ik bespeel geen instrument.
Daar snap ik helemaal niets van.
Afgelopen week beluisterde ik een aflevering van de podcast
‘Vrijdagconcert’. Leonard Evers besprak daar Beethovens zevende symfonie.
Ik vond zijn verhaal nogal opgeklopt, vergezocht en weinig
waarschijnlijk. Maar toen hij een fragment van de muziek liet
horen, was ik om. De muziek was prachtig, schijnbaar eenvoudig.
Mooi, geniaal mooi.
De ervaring was ‘Ingewikkeld’ in beide betekenissen tegelijk.
Zo is het met veel dingen in het leven:
soms zijn zaken ingewikkeld en onbegrijpbaar voor sommigen,
terwijl anderen ze juist eenvoudig en mooi vinden.
Sommige mensen vinden cultuur ingewikkeld.
Ze snappen het niet.
Ze gunnen anderen ook niet er van te genieten.
Daarom willen ze er ook geen geld aan uitgeven.
Dat je de waarde van cultuur (eventueel voor anderen) niet kunt
erkennen en dat je die de anderen niet wil gunnen,
dat is een voorbeeld van rancune.
De basis om alle zaken die je niet kent, niet mooi vindt, ook
anderen niet te gunnen en daarom bij voorkeur kapot maakt.
Een heilloze weg.
Eenvoudig.
Een tijdje terug zag ik in de stad de aankondiging van deze zomertentoonstelling. Toen ik gisteren de NRC las van 9 augustus, zag ik het artikel over de tentoonstelling. Deze herinnering was voldoende om vandaag te gaan kijken. Een van de theaterzalen in het Chassé Theater in Breda is tijdelijk ingericht als tentoonstellingsruimte. De werken zijn van Folkert de Jong. Al eerder waren op mijn blog werken van hem te zien.
Aan de hand van gebeurtenissen en personen uit onze geschiedenis
stelt de kunstenaar vragen aan de toeschouwer:
is er wel gebeurd wat we horen in de verhalen;
wat waren eigenlijk de motieven van de betrokkenen;
was dat allemaal wel zuivere koffie?
Bij ieder werk is een tekst geschreven. Die kun je beluisteren door op een knop te drukken. Het licht gaat dan ook aan het werk. De teksten hebben een grote toegevoegde waarde: ze laten de kunstenaar nog duidelijker zijn vragen stellen. Het (soms letterlijk) anders belichten van het verhaal dwingt je als toeschouwer actief deel te nemen.
Niets is wat het lijkt, niets is toevallig. Net als in ons echte leven. Breda, Chassé Theater, Folkert de Jong, De held, de schurk en de waarheid, Black left hand player, 2008.
Folkert de Jong, Totemism, 2010.
Folkert de Jong, Dutch lady, 2011 (Zeeuwsch meisje).
Folkert de Jong, Queen of coal, 2011.
Laten we maar zeggen het alter ego van Folkert de Jong, The Pirate, 2018.
Folkert de Jong, Piëta II, 2017.
Folkert de Jong, Luther en Melanchthon, 2018 (Elk woord een kogel).
Folkert de Jong, The Balance 2, 2009 (Peter Minuit).
Het krantenartikel is vast nog wel te vinden op de website van de NRC.
Griekenland in Italië.
In de selectie die in dit bericht te zien is werd ik
vooral getroffen door de originele vormen.
En door de visschalen. Die vind ik zo prachtig.
In dit bericht 1 voorbeeld.
Rijksmuseum van Oudheden, Paestum, Stad van godinnen, Aphrodite in een schelp, Paestum, 400 – 300 voor Christus, terracotta.
Bloemenvrouwen, Paestum, Foce del Sele, 400 – 300 voor Christus, terracotta.
Vrouwenhoofd, Paestum, 350 – 300 voor Christus, terracotta.
Vrouwenhoofd, Paestum, Tempel van Hera II, 350 – 300 voor Christus, terracotta.
Waterkruik (Hydria) met Lucaanse krijgers, Campanië (Cumae), 350 – 340 voor Christus, aardewerk, Musée du Louvre.
Visschaal met octopus, tandbaars, zeebaars, Apulië, 400 – 300 voor Christus, aardewerk, Rijksmuseum van Oudheden.
Lucaanse ceintuur met haak-en-oog verbinding, Campanië, 400 – 300 voor Christus, brons, Rijksmuseum van Oudheden.
Poseidonia, zoals Paestum van oorsprong heette, werd rond 600 v.Chr. gesticht aan de Baai van Salerno in Zuid-Italië. De dynamische geschiedenis en culturele diversiteit van de stad, met haar beroemde Griekse tempels, staan centraal in de tentoonstelling Paestum – Stad van godinnen. U ziet een rijke selectie van ruim tweehonderd voorwerpen uit Paestum, waaronder unieke, beschilderde grafwanden uit het archeologisch museum van Paestum, tempelornamenten, godinnenbeeldjes, beschilderd luxe aardewerk, fijn glaswerk, votiefgaven en munten.
De tentoonstelling is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met het Italiaanse Ministero della Cultura en het Museo e Parco Archeologico di Paestum e Velia, en brengt een rijke selectie archeologische vondsten uit het oude Paestum in bruikleen naar Leiden.
Er is een podcast!
Leiden, RMO, Rijksmuseum van Oudheden, Paestum, Stad van godinnen, Beeld van de godin Hera, Paestum, 410 – 390 voor Chrostus, Foce del Sele, marmer.
Op het kaartje staat echt ‘marmer’ maar nu ik de foto’s ga verwerken denk ik: zou dat wel correct zijn?
Daunische dubbelvaas, Apulië, 400 – 300 voor Christus, aardewerk.
Kolossale wijnbeker met vrouwenportret, Campanië, circa 325 voor Christus, aardewerk.
Godin op troon, Paestum, 550 – 500 voor Christus, terracotta.
Fragment daklijst met leeuwenkop, Paestum, Tempel van Hera I, 520 – 500 voor Christus, terracotta. #notalion.
Waterspuwer in de vorm van een leeuwenkop, Paestum, Tempel van Hera I, 520 – 500 voor Christus, terracotta. #notalion.
Kalathiskosdans, Mengvat (Krater), Apulië, 400 – 390 voor Christus, aardewerk.
The Three brothers from the clan kasyapa practiced fire worship and had a religious community of a thousand disciples. When the Buddha visited Mahakasyapa, he asked to stay in the fire chamber for the night. Mahakasyapa told the Buddha that there was a vicious naga, and it was not safe inside. The Buddha did not show any fear and insisted on staying. After entering the fire chamber, the Buddha entered dhyana, subdued the naga, and imprisoned it in his bowl. Mahakasyapa was thus convinced and xxed his disciples to convert and join the samgha. The Buddha stands on the left side of the relief, holding a bowl in his left hand, a snake coiled in the bowl with its head raised and stretch out. At the feet of the Buddha, fire worshopers are crawling on the ground, showing the legend of the “Conversion of the Vicious Naga”.
Vaste bezoekers van mijn blog weten dat als ik kunst fotografeer ik ook de toelichting bij het werk fotografeer. Maar dat gaat wel eens mis. Zoals bij dit werk waar een paar letters aan de linkerkant zijn weggevallen. Daarom heb ik de tekst overgenomen en de missende letters, daar waar ik dat kan, ingevuld. China, Lanzhou, Provincial Museum of Gansu, Conversion of the Vicious Naga, 2nd – 3rd century, Sahri Bahlol, Mardan District, Peshawar Museum, grey schist.
The present work shows Sakyamuni at his first sermon in the Deer Park in Sarnath. The figure has a seperate usnisa which is relatively dispositional, and wears a robe with the right shoulder exposed, and the folds of the garment are of carving with smooth lines. The features of the figure are well formed, with a high nose bridge, deep set eyes, and a mustache on the lips. The robustness of the body is visible and is a Gandhara statue from its heyday.
Bust of the Buddha in dharmacakra mudra.
The Miracle at Sravasti or Amitabha, 3rd – 5th century, Takht-i-Bahi, Mardan District, Peshawar Museum.
Miracle at Sravasti, 2nd – 3rd century, Sahri Bahlol, Mardan District, Peshawar Museum, schist.
King Udayana presents the Buddha image to the Buddha, 2nd – 3rd century, Sahri Bahlol, Mardan District, Peshawar Museum.
Argusvlinder 