Rubens

De vorige grote Rubenstentoonstelling die ik bezocht
was in 1977 in Antwerpen.
Peter Paul Rubens was geboren in Siegen, op 28 juni 1577.
Siegen ligt nu in Duitsland.
Voor de ouders van Rubens was die plaats op dat moment ‘veilig’.
Vierhonderd jaar later werd dat gevierd met een tentoonstelling in het
Koninklijk Museum voor Schone Kunsten zoals de catalogus zegt.
Nu noemt het museum zich het
Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA).

PPRubensPaintingsOilsketchesDrawings1977AnrwerpRoyalMuseumOfFineArts29thJune-30thSeprember1977

Dit was toen de catalogus: P.P.Rubens Paintings Oilsketches Drawings. De tentoonstelling werd gehouden van 29 juni tot 30 september 1977. De catalogus bevatte een paar kleurenfoto’s, de rest was in zwart-wit. Vandaag volledig ondenkbaar. Op welke datum ik de tentoonstelling bezocht weet ik niet.


In het boek heb ik het volgende kaartje gevonden:

KaartjeStadAntwerpen1977

Dat is natuurlijk geen 50 gulden maar dat was een kaartje van 50 Belgische Francs. Dat zou zo’n 2 gulden en 75 cent geweest zijn (?)


PeterPaulTubensStudiesVanArmenEnBenenCirca1609ZwartKrijtSporenVanWitHoogselOpPapier

Dit werk wordt wel genoemd in de catalogus van 2018 maar er niet in getoond. Het wordt wel getoond in de catalogus van 1977. Vermoedelijk gaat het om hetzelfde werk. Beide catalogussen vermelden het Boijmans als eigenaar. De datering wijkt wat af. Volgens de catalogus Rubens Schilder van schetsen gaat het om Peter Paul Rubens, Studies van armen en benen, circa 1609, zwart krijt met sporen van wit hoogsel, op papier. De tentoonstelling die nu in Rotterdam te zien is was eerder in Madrid (Prado) te zien. Dit werk was daar toen niet.


Gisteren was ik dus in Rotterdam, in het Museum Boijmans Van Beuningen.
Daar is de prachtige tentoonstelling ‘Rubens Schilder van schetsen’.

RubensSchilderVanSchetsen

De catalogus van ‘Rubens Schilder van schetsen’, volledig in kleur. Er zijn meer werken dan de tekening die ik hier eerder liet zien die ook in 1977 te zien waren.


RubensInTwee01ReVerwelkoningVanPsycheOpDeOlympusAchillesVertoondOpAgamemnon

Rubens blijft natuurlijk Rubens en dat wil zeggen dat je er van houdt of niet. Dynamiek overheerst bij Rubens eigenlijk altijd. Dit zijn twee boekenleggers: de Verwelkoming van Psyche op de Olympus. Circa 1625 (links). Het perspectief is letterlijk duizelingwekkend. Daarnaast Achilles vertoornd op Agamemnon. Circa 1635 (rechts).


WP_20181020_13_15_52_ProPeterPaulRubensDeVerdedigersVanDeEucharistieCirca1625OlieverfOpPaneelMuseoNacionalDelPradoMadridDetail

Hier lijkt het er toch sterk op dat een heilige een selfie maakt van zichzelf en de vrouw naast hem. Maar het gaat om een heel serieus werk: Peter Paul Rubens, De verdedigers van de eucharistie. Circa 1625. Olieverf op paneel. Museo Nacional Del Prado, Madrid (Detail). Het werk toont 7 heiligen waaronder Clara (de vrouw op de foto). Dit is een ontwerp (een in een serie) van een tapijt.


RubensInTwee02DeWonderenVanDeHeiligeFranciscusVanPaoloNeNimfenMetDeGoornDesOvervloeds

Ze zeggen weleens dat Overdaad schaadt. Daar schijnt Rubens zich niets van aan te trekken. Drie nimfen met de hoorn des overvloeds (links). Circa 1625 – 1628. De wonderen van de Heilige Franciscus van Paolo, circa 1627 – 1628.


Maar er was nog veel meer te zien in Boijmans.

WP_20181020_12_10_42_ProGeertLapKleurendriehoekBestaandeUit21Kommen1988SteengoedTerraSigillata

Wat denk je van Geert Lap, Kleurendriehoek bestaande uit 21 kommen, 1988, steengoed, terra sigillata.


WP_20181020_14_19_54_ProFolkertDeJongMeetMeAndMrBeefy2001PolyurethaanStyrofoamEnHout

Op een tentoonstelling over het menselijk lichaam in moderne beeldhouwkunst: Folkert de Jong, Meet me and Mr. Beefy, 2001, polyurethaan, styrofoam en hout.


Caldic collectie

De kleuren van de omgeving.
Op de tentoonstelling Caldic Collectie in de Kunsthal in Rotterdam
viel het me op.
De enorme grote rol die de omgeving
en dan met name de kleuren van die omgeving,
spelen bij het tentoonstellen van kunstwerken.

Nederland hangt vol met de poster met de tekst ‘I promise to love you’.
Een gitzwarte foto met in neon de tekst in een hart.



In Rotterdam hangt dit werk echter tegen een witte muur.
Ik vermoed dat bij de tekst ‘I promise to love you’
Tracy Emin meer een ‘Roxanne’ in gedachten had
dam een reine maagd.

Songtekst van het nummer ‘Roxanne’ van Sting:

Roxanne
You don’t have to put on the red light
Those days are over
You don’t have to sell your body to the night

Wat overblijft is een neon kunstwerk, gemaakt in 2007,
door een kunstenares die veelvuldig de roddelbladen haalt.
De techniek is al te vaak gebruikt, de kunstenares niet serieus.
Ik zou het niet gekocht hebben.


Er is naast een uitgebreide catalogus ook een klein boekje beschikbaar om de tentoonstelling door te komen.


Jean-Marc Bustamante, Empty cages, 2003.

Lege kooitjes.
Deze foto is niet van de organisatie maar heb ik op het web gevonden.
Hij is wel van de tentoonstelling want daar stond dit werk
in een ruimte waar de muren ongeveer dezelfde kleuren hadden
als de kooitjes.
In de originele opstelling waren de kooitjes omringd
door foto’s van het uitgaansleven (volgens het boekje).
Drukke foto’s in felle kleuren kan ik me zo voorstellen.

Bijzonder is dat de tralies van het breekbare materiaal glas zijn.

Door het ontbreken van de originele foto’s en de kleur van de omgeving
ontstaan heel andere associaties.
Nu geen tegenstelling drukte – stilte maar het vervagen van het begrip kooi.


De werken die mij het meest aanspraken waren:

Berlinde de Bruyckere, Per Benedetto, 2009
Jean-Mar Bustamante, Empty cages, 2003
Tonny Cragg, Blue Horn (Axt), 1982
Ad Dekkers, Relief met afgeschuinde blokjes, 1964
Wim Delvoye, Cabinet, 1990
Stan Douglass, Hastings Park, 16 Juliy 1955, 2008
Bernard Frize, Organise, 2005
Rodney Graham, Lighthouse keeper with lighthouse model 1955, 2010
Tom Hunter, The way home from ‘Life and death in Hackney’, 2000
Anselm Kiefer, Karfunkelfee, 2008
Yayoi Kusama, Pumpkin, 2009
Ernesto Neto, Paff (turmeric), 1997
Bridgit Riley, Out there, 2004
Jan Schoonhoven, R 72-73-M-2, 1973
Sam Taylor-Wood, Sigh, 2008
De James Turrel heb ik helaas niet gezien.
Levi van Veluw, Sterling wood, 2008
Robert Zandvliet, Pyramide de cranes, 2008

Van een aantal van deze werken stelt de organisatie foto’s ter beschikking.
Die zijn hier dan ook te zien.
Aangevuld met foto’s van het web.

Helaas geen foto’s van het werk van Sam Taylor-Wood.
Deze grote videoinstallatie laat leden van een orkest zien,
het BBC-orkest, die in hun normale kleren,
een speciaal voor deze installatie geschreven werk spelen.
Het werk is geschreven door Ann Dudley (Art of noise).
Het orkest ‘speelt’ het werk zonder instrumenten.
Het betere luchtgitaar werk.

Een kleine indruk.

Ze doen dat geprojecteerd op 8 schermen die in Rotterdam
in een soort circel zijn opgesteld waar je als toeschouwer tussendoor kunt lopen.
Op 1 scherm, aan het hoofd van de opstelling,
staat de dirigent te dirigeren.
De muzikanten playbacken perfect op de muziek en als toeschouwer
kun je de verschillende partijen goed volgen.
Het treft mij bij live-uitvoeringen van klassieke muziek altijd
dat je de fysieke dynamiek van de muziek niet meekrijgt als je naar
een CD luistert. Zelfs niet als je naar een DVD kijkt.
Maar nu sta je midden in het orkest.
Ontdaan van alles wat kan afleiden.


Anselm Kiefer, Karfunkelfee, 2008, Gold paint, chemise, jesmonite, snake, bramble, concrete, acrylic, oil, emulsion, ash, shellac on canvas in steel and glass frame.

Ik was blij een werk van Kiefer te zien.
De komende tijd zal enorm veel kritiek in Nederland losbarsten
vanwege het werk dat hij oplevert aan het Rijksmuseum.
Het zou moeten gaan over Rembrandt en we weten nu al,
zonder dat we het gezien hebben,
dat het over Van Gogh gaat.
Ik stel voor dat we het werk eerst eens bekijken.
Bekijk ook eens de uitzending van 10 oktober 2010 van
Het uur van de wolf op Uitzending gemist.

Anselm Kiefer, Karfunkelfee (detail), 2008.


Bridget Riley, Out There, 2004.


Folkert de Jong, The last thinker, 2010, fotograaf Aatjan Renders.


Stan Douglas, Hastings Park, , 16 Juliy 1955, 2008.


Thomas Ruff, Substrat 13l, 2003.


Tracey Emin, I promise to love you, 2007.