Stripverhaal inbinden

Posted on mei 26, 2024 by Argusvlinder

Een paar weken geleden werd me gevraagd of ik kon helpen
door een aantal losse bladen en een aantal bladen in
een tekenblok in te binden.

Het gaat om een origineel verhaal (verhalen?), door de
tekenaar bedacht, verzonnen en uitgevoerd.
Vermoedelijk dateren de tekeningen uit het begin van de
jaren ’60 van de vorige eeuw.

De bladen zijn van een behoorlijk groot formaat en
getekend met potlood.
Het idee is dat ik een harde band om de losse vellen maak
en daarvoor koos ik handgeschept en gemarmerd papier
voor de decoratie van de platten.

Dit is een deel van een van de bladen die als titelblad zou kunnen fungeren. ‘Verovering van het heelal’. Ook te zien zijn de marmer en het schutblad. Zie ook de kartelrand aan de linkerkant. Dat is waar de ringband zat waarmee de tekenblok bij elkaar werd gehouden. De tekeningen zijn soms vuil aan de rand maar ik kan dat niet eenvoudig verwijderen dus laat ik het er op zitten.

Als schutblad een lichtblauw papier.
Over hoe ik de losse bladen kan gaan naaien denk ik nog na.
Eerst maar eens de tekst doorgenomen en een beeld vormen
van de ongenummerde bladen.

Alle bladen zijn door mij gefotografeerd maar ik realiseerde me niet dat toen ik de foto’s maken er wat weinig licht was. Dus dat moet misschien opnieuw. De foto geeft wel een beeld van de stijl van het stripverhaal.

Hieronder neem ik integraal de tekst op en lees je mijn
eerste bevindingen:

Blad 01 van de stapel, ongedateerd, enkelzijdig.

Beeld:

Één grote tekening met potlood van een planeet die wel iets weg heeft van onze aarde
met op de voorgrond een ruimtestation en drie ruimteschepen. Één in de vorm van een schotel en twee in de vorm van en ruimteveer als Colombia, Atlantis enz.
Tussen de ruimteschepen en de titeltekst nog een kleine planeet met ringen.

Tekst:

Deel I Hemelbestormers
Tekst en tekeningen XXX

[letters getekend, geel ingekleurd met rood accent aan de contouren]

Blad 02 van de stapel, ongedateerd, enkelzijdig.

Beeld:

Één grote tekening met een astronaut in de cockpit van een ruimteveer.
De astromnaut is gekleed in een ruimtepak met helm met een groot visier, ingegespt.

Tekst:

Verovering van het heelal

[Letters getekend, geel ingekleurd met rood accent aan de contouren]

Blad 03 van de stapel, in de tekst van dit blad staat een datum: 28 juli 1962, enkelzijdig.

Beeld:

Het blad is verdeeld in 13, rechthoekige vakken, verdeeld over drie rijen of lagen.
De openingsafbeelding beslaat 2 rijen in de hoogte en is ook de breedste tekening van dit blad.
Van de dertien vakken zijn er 3 helemaal gevuld met tekst.
De overige vlakken hebben tekening en tekst.

Vak 01 met twee tekstruimtes:

Tekstruimte 01:

“White Sands” 28 juli 1962
Deze dag zal een gedenkwaardige dag worden in de annalen van de ruitevaart……
Vandaag zal namelijk de eerste bemande sateliet-raket in haar baan rond de aarde gebracht worden

[In het verleden werden namen of aangehaalde teksten geschreven met aanhalingstekens aan het begin, onder aan de tekst, en aanhalingstekens aan het eind, boven aan de tekst. Dat kan in deze teksttool niet. De tekst lijkt geschreven in blauwe inkt, in blokletters]

Tekstruimte 02:

Op het startterrein is het onwezelijk stil…

Vak 02, rij 1, alleen tekst:

Samen met deze raket “Sagitta [geen sluitingsaanhalingstekens] worden ook twee andere ruimtevaartuigen de ruimte ingeschoten [de tekst heeft niet altijd interpunctie, afbreking van tekst en hoofdlettergebruik is interpretatie]
Deze vaartuigen zullen nooit meer op de aarde terugkeren, maar zullen voor de bouw van een “ruimtestation” dienen

Vak 03, rij 1, geen tekst.

Vak 04, rij 1, alleen tekst:

Een vuurkogel spat uiteen boven de betonnen bunker van waaruit de start geleid zal worden.
Ieder haast zich naar zijn plaats in de controlevertrekken want dit teken wil zeggen dat de start zal plaatsvinden over 2 minuten.
Binnen in de nauwe cabine bevinden zich de vier eerste ruimtevaarders waaronder ook ik,…..
die u dit verhaal vertel…..

Vak 05, rij 2, met één tekst:

Tim Rijan
Gezagvoerder
Nationaliteit: Amerikaan

Vak 06, rij 2, met één tekst:

John Wills
Dokter
Nationaliteit: Engelsman

Vak 07, rij 2, met één tekst:

Kurt Lasswitz
Technicus
Nationaliteit: Duitser

[Wikipedia:
Kurd Lasswitz (German: Kurd Laßwitz; 20 April 1848 – 17 October 1910) was a German author, scientist, and philosopher. He has been called “the father of German science fiction”. He sometimes used the pseudonym Velatus.
His first published science fiction story was Bis zum Nullpunkt des Seins (“To the Zero Point of Existence”, 1871), depicting life in 2371, but he earned his reputation with his 1897 novel Auf zwei Planeten
Toeval?]

Vak 08, rij 3, met één tekst:

En tenslotte ik, Alex Steevens
Electro-technicus
Nederlander

Vak 09, rij 3, alleen tekst:

Dit zijn degenen die – als de hele onderneming slaagt – als eersten in de baan rond de aarde zullen aankomen, waar met hulp van andere technici die naderhand komen, een “ruimte-station” genaamd “Interluna” gebouwd zal worden.

Vak 10, rij 3, twee tekstruimtes:

Tekstruimte 01:

Ondertussen telt in de controle-kamer de stemklok de seconden af

Tekstruimte 02:

15 seconden vòòr uur o….

Vak 11, rij 3, met één tekst:

14 seconden vòòr uur 0.
13 – 12 – 11 – ….

Vak 12, rij 3, twee tekstruimtes:

Tekstruimte 01:

In de raket…..

Tekstruimte 02:

Nog 9 seconden
8 – 7 – 6

Vak 13, rij 3, met één tekst:

3 seconden vòòr uur 0.

Blad 04 van de stapel, ongedateerd, enkelzijdig.

Beeld:

Er is één groot vlak voorbereid op het blad. Het vlak is ongeveer driekwart van het blad hoog en ruim een kwart van het blad breed.
In potlood staat een raket getekend die net van de grond is losgekomen.
Van de tekening is het vuur van de startraket ingekleurd en sommige stukken van de wolken die bij een lancering vrijkomen.
Ook een van de steunen die de raket tot aan de lancering in balans hielden maar die nu is weggeklapt, is getekend inclusief de verbinding die naar de raket liep.
Het kader, dat op ieder blad staat en waarbinnen de vlakverdeling voor de strip wordt aangebracht, is op het blad getekend.
De rest van het blad, binnen het hoofdkader is leeg.

Tekst:

Er staat geen tekst op dit blad.

Blad 05 van de stapel, ongedateerd.

Beeld:

Het hoofdkader is verdeeld in drie rijen (lagen) en opgedeeld in totaal 16 vakken. Twee vlakken hebben geen tekst, slechts één vlak is niet ingekleurd. De tekst- en kleurloze vlakken zijn drie verschillende vlakken.

Tekst:

[De eerste tekst lijkt direct aan te sluiten op de laatste tekst van blad 4. De tekst is minder vaak in blokletters.]

Vak 01, rij 1, met één tekst:

2 seconden voor uur 0…
Op het startterrein is het doodstil….: 1 sec voor uur 0

Vak 02, rij 1, met één tekst:

Plus 1 sec…..
reeds verheft de raket zich in een hel van vuur en rook

Vak 03, rij 1, met één tekst:

En snelt dan met een….

Vak 04, rij 1, met één tekst:

….reusachtige, steeds groter wordende snelheid weg van de aarde…..de ruimte tegemoet

Vak 05, rij 1, twee tekstruimtes:

Tekstruimte 01:

Bij de controle op de aarde….:

Tekstruimte 02:

Tot nu toe gaat alles prima
Jeff, over enkele seconden gaat de 1e trap eraf

Vak 06, rij 2, met één tekst:

Na 84 seconden….
De brandstof is verbruikt
De onderste trap wordt afgeworpen waardoor de raket +/- 75% van haar gewicht verliest.
Bereikte snelheid is nu 2x die van het geluid.
Hoogte 40 km
Afstand van basis 50 km

[Creatief gevormde tekstruimte]

Vak 07, rij 2, met één tekst:

Steeds verder verwijdert de raket zich van de aarde: de snelheid loopt nu vlug op….

Vak 08, rij 2, met één tekst:

Terwijl de inzittenden zich krommen onder de martelende versnellingsdruk

Vak 09, rij 2, twee tekstruimtes:

Tekstruimte 01:

In de controle: kamer op aarde:

[vermoedelijk was met de eerste ‘:’ een streepje bedoeld]

Tekstruimte 02:

Snelheid 800 m per sec.

Vak 10, rij 2, geen tekst.

Vak 11, rij 3, met één tekst:

Hallo Jeff, het gaat nog steeds prima vindt je niet?

[Het gebruik van de naam ‘Jeff’ is opmerkelijk. Geen van de eerdere genoemde vier astronauten heeft die voornaam. In de controlekamer zie je wel steeds twee mannen met pat in groen uniform. Één van die 2 kan ‘Jeff’ zijn.]

Vak 12, rij 3, met één tekst:

Over enkele ogenblikken zullen ze een hoogte van 1720 kilometer bereiken

Vak 13, rij 3, met één tekst:

Binnen enkele weken zal het ruimtestation dan een voldongen feit zijn, van daaraf kunnen de maan en de planeten bereikt worden

[De woorden ‘bereikt’ en ‘worden’ zijn gedeeltelijk doorgestreept?]

Vak 14, rij 3, geen tekst.

Vak 15, rij 3, met één tekst:

Op 64 kilometer hoogte is de 2e trap uitgebrand

Vak 16, rij 3, twee tekstruimtes, niet ingekleurd:

Tekstruimte 01:

Weer op aarde:

Tekstruimte 02:

2e trap af…..

Blad 06 van de stapel, ongedateerd, enkelzijdig.

Beeld:

Het betreft een blad met 14 vakken, Op veel van de vakken (11) staat een soort van centrale tekening.
Zo kun je zien dat het blad 124 seconden na de start begin met het afwerpen van eenvolgende trap en eindigd met een ruimte wandeling. Het eerste vak is op het definitief maken van de tekst compleet: complete tekening en ingekleurd.
Het tweede vak heeft een afbeelding van een raket die compleet is alleen de blauwe achtergrond is slechts voor 60% gereed. De andere 9 vakken met een tekening hebben een tekening in grijs potlood met hier en daar een element in kleur. Twee vakken hebben een achtergrond die nog niet afgemaakt is maar waar een schets al wel te zien is.

Tekst:

In de bovenste vier vakken staan tekstruimtes met daarin met potlood een tekst. Maar daarna geen tekst meer.

Vak 01, rij 1, met één tekst:

124 seconden nadat de 1e trap afgeworpen is valt de 2e af….

Vak 02, rij 1, met één tekst:

De snelheid is nu 4172 m per seconde de hoogte is 64 km afstand van Basis is 534 km

Vak 03, rij 1, met één slecht leesbare tekst:

Brennschlusz:

Op [ruimte open gelaten] km boven
de aarde worden de
motoren uitgeschakeld

[Wikipedia:
Brennschluss (a loanword, from the German Brennschluss) is either the cessation of fuel burning in a rocket or the time that the burning ceases: the cessation may result from the consumption of the propellants, from deliberate shutoff, or from some other cause. After Brennschluss, the rocket is subject only to external forces, notably that due to gravity.

According to Walter Dornberger, Brennschluss literally meant “end of burning,” He goes on to state, “the German word is preferred to the form ‘all-burnt,’ which is used in England, because at Brennschluss considerable quantities of fuel may still be left in the tanks.”]

Vak 04, rij 1, met één tekst:

de bereikte snelheid van
[lege ruimte] per uur is genoeg om
de 3e en 4e [doorgehaalde letters: ‘rak’] trap te brengen
naar de gewenste hoogte ……

Blad 07 van de stapel, ongedateerd, enkelzijdig.

Beeld:

Het is een titelpagina voor een verhaal.
Links zit een vouw in het papier van de boven- naar de onderrand.
Het is één grote tekening in potlood met een getekende titel:
‘Verovering van het heelal’.
De tekening betreft het portret van een astronaut met links van hem een planeet met ringen, een raket type ruimteveer en een ruimtevaartuig in de vorm van een schotel.
Deze keer is de titel in rood

Tekst:

De tekening is ondertekend.

Blad 08 van de stapel, ongedateerd, enkelzijdig.

Beeld:

Er was één paginavullende tekening opgeplakt op een stuk karton. waarschijnlijk het stevige deel van een tekenbloc.
Op het blad staat de titel: ‘Verovering van het heelal’.
Het is het smalste blad van deze reeks bladen.
Het plakken is gebeurd met, intussen vergeeld, plakband.
Die plakband heb ik van de rand verwijderd. Een verkleuring van de rand is op het papier aanwezig.
Die rand plakt nog steeds een beetje terwijl hij al 10 dagen ligt ‘te drogen’.
Het weghalen van het plakband heeft beschadigingen aan de tekening tot gevolg.
Aan de linkerkant zit een kleine scheur.
Op de afbeelding staan 5 planeten, 4 ruimteveren en een astronaut die bezig is met een ruimtewandeling.

Dit is het blad voordat ik het plastic en plakband weggehaald heb.

Een deel van de titel. Te zien is de donkere rand die achterblijft nadat het plakband is verwijderd en de kleine beschadigingen die dit opleverde.

Links is de scheur in het papier te zien. Die kan wel gerestaureerd worden.

Blad 09 van de stapel, ongedateerd, enkelzijdig.

Beeld:

Een titelblad.
Tekst ‘Verovering van het heelal’, rood gearceerd.
De tekening is met potlood, de lijnen aangezet met balpen (?).
De afbeelding betreft een astronaut die op een planeet loopt.
In de lucht een planeet en twee ruimtevaartuigen.
De pagina is aan de vier lijnen afgeplakt met plakband.
Het is een afwijkend formaat en geeft de indruk dat het de eerste pagina is van de tekenblok met daarop 10bladen met tekeningen. 8 van die tekenbladen zijn aan beide kanten gebruikt voor de strip.
Ik ben niet van plan het plakband weg te halen.

Het idee is nu om de bladen die nog aan elkaar zitten
in het originele tekenblok beter in beeld te brengen.
Dan kan ik beginnen met het inbinden.
Wordt vervolgd…..

De foto’s van Alexine Tinne

Posted on mei 17, 2024 by Argusvlinder

Gisteren was er een workshop bij de gelegenheid van de aanstaande opening
van de nieuwe ruimte van de nieuwe Middle Eastern Library in Leiden.
In de Universiteitsbibliotheek werden we ontvangen om foto’s te bekijken
van drie Nederlandse vroege fotografen die het Midden Oosten
en Noord Afrika als werkterrein hadden.

Stel je voor: de fotografie, net als veel grote uitvindingen is een
serie van steeds beter toepasbare uitvindingen. Daarbij vindt Louis Daguerre
in 1837 het proces dat we kennen als daguerreotypie uit.
Fotografie komt uit de laboratoria en kan breder worden ingezet.

De foto’s van Alexine Tinne zijn uit een andere tijd. Ze hebben een
zeer hoge kwaliteit. Zowel in de zin van de technische uitvoering
(scherp, helder beeld, enz) als in de zin van de interpretatie
(de uitsnede, het onderwerp, niet gemaakt in een studio, enz).
Maar ze zijn uit een andere tijd en dat zie je ook aan de teksten
bij de foto’s.

Universiteitsbibliotheken Leiden, foto van Alexine Tinne, circa 1862.

Dan is er een Nederlandse ontdekkingsreiziger, die, wellicht opgeleid door
de Engelse fotograaf Robert Jefferson Bingham (1824 – 1870), foto’s
maakt in Noord Afrika. In Egypte maakt Alexine Tinne haar foto’s in 1862.
Daar gaan we er een aantal van zien.

De presentatie vindt plaats door Maartje van den Heuvel.

De andere twee fotografen komen in een later bericht aan de orde.
Het betreffen Christiaan Snouck Hurgronje (1857-1936, Mekka) en
Albert Hotz (1855-1930, Iran).

De presentatie begint met het verkennen van de contect.
Bijvoorbeeld: het maken van een foto was ingewikkelder dan op
je scherm van je telefoon drukken. Waar leerde Alexine Tinne dat?

Er zijn onlangs een serie fiti’s gekocht die daar misschien
licht op werpen. De foto’s zijn gemaakt door de Engelsman
Robert Jefferson Bingham. In Den Haag. Er zijn foto’s bekend
van Alexine Tinne (die we gisteren niet zagen) die vergelijkbaar
of bijna hetzelfde zijn als de foto’s in deze serie.

De foto’s zijn twee aan twee op een stuk papier geplakt. Ook op de achterkant zijn er foto’s te zien. Ze zijn gemaakt met het collodium proces.

Deze foto’s onderscheiden zich door heel genuanceerd kleurverloop. Dat kun je heel wat beter zien als je de foto’s fysiek voor je hebt dan hier in dit bericht.

Alexine Tinne reisde door het Midden Oosten bijvoorbeeld met
C.W.M. van de Velde, een cartograaf met een militaire achtergrond.
Hij had eerder kaarten gemaakt en een boek geschreven over zijn
reis door Syrie en Palestina (dit is 1850 – 1860 en de geografische
aanduiding voor Palestina is een andere dan die we vandaag de dag
hanteren).

C.W.M. van de Velde, Map of the Holy Land, 1858.

Het colofon.

Een exemplaar van zijn boek: C.W.M. van de Velde, Reis door Syrie en Palestina in 1851 en 1852, Utrecht, Uitgererij Kemink en Zoon, dit exemplaat verscheen in 1854.

De foto’s worden soms in een boek gepresenteerd en soms op een los vel met daarop de afbeelding. Alexine Tinne, circa 1862, Village Negré (Soudan).

Alexine Tinne, circa 1862, Fille de la base Nubie.

Petits Nubiens.

A Carpet Loom (een weefgetouw). Mij staat niet mer bij wie de maker van deze foto is.

Voor de context en om verschillen te kunnen zien met andere fotografen liggen er ook exemplaren van boeken zoals die werden gefotografeerd en uitgegeven door Francis Frith. De foto in het eerste boek heeft als titel: Pyramid of Dashour.

Zo verschijnen er foto’s van Alexine Tinne zoals deze ‘Esclave du Soudan’ in boeken over Egypte van de lokale fotostudio. De titel van het boek is: ‘Souvenirs de voyage Egypte’ en het boek is gedateerd als 1867. Copyright stond nog in de kinderschoenen en Alexine Tinne was al op een volgende reis.

Memorabele Momenten

Posted on mei 14, 2024 by Argusvlinder

Afgelopen zondag was het de laatste dag van het Jazz-festival
in Breda. Café en restaurant de Beyerd hebben en geschiedenis
met jazz, het jazzfestival en Han Hidalgo.

Het café heeft altijd een eigen programma tijdens het festival
met veel blues.
Het restaurant heeft ieder jaar een speciaal menu met
jazz-gerechten, bedacht, samengesteld en uitgevoerd onder
leiding van Han Hidalgo.

Han heeft een naam hoog te houden op het gebied van eten
en jazz. De website van ‘Bier cuisine’ is er het bewijs van.

Dus zondagavond ging ik bij De Beyerd eten en natuurlijk was
Han Hidalgo er ook. Hij had een soort van boekpresentatie
voor vrienden en kenissen. Ik zat er als een ‘gewone’ klant.
Han kwam even bij mijn tafel langs en bood me
een exemplaar van zijn boek aan:

Han Hidalgo, Memorabele Momenten – van A tot Z.

In ‘Memorabele Momenten’ rijgt Han plaatsen, mensen, eten,
drinken, gebeurtenissen en muziek tot één verhaal.
De rode draden zijn jazz en gerechten.

Het eten was zondagavond prima (cocktail, voor-, hoofd- en
nagerecht) en het was een plezier om het boek te mogen lezen.
Of het menu nog verkrijgbaar is weet ik niet maar ik vermoed
dat het boek te verkrijgen is via Birdy Publishing.

‘Keep swinging and cookin’

Gelezen

Posted on april 26, 2024 by Argusvlinder

Hoe ik op de site kwam van ‘Uitgeverij Petrichor’ weet ik niet meer,
maar hun slogan ‘Podium in boekvorm’ sprak me meteen aan.
Ik keek door hun producten en toeval wilde dat men nog maar
twee weken geleden een nieuw boek presenteerden: Kopwolven.

De beschrijving en de foto’s gaven voldoende aanleiding om
een exemplaar van dit boek te kopen.

Intussen heb ik het bekeken en gelezen en mijn ervaringen wil
ik op mijn blog delen.

‘Kopwolven’, gemaakt door Martin Knaapen (tekst) en Marcel Herms (illustraties). De vormgeving van het boek is bedacht door Steven Oost en dat is gerealiseerd bij ‘Drukkerij RaddraaierSSP’ en ‘Van Heest-Patist Boekbinders’.

De beschrijving van het boek op de website is als volgt:

Kopwolven is het onderzoek van dichter Martin Knaapen naar zijn houding en gedrag, naar de andere manier en naar de berusting. De stoïcijnse filosofen hielpen hem daarbij. Het leverde hem een boek in vier delen of vier fases: grom, groei, besef en zijn. Het zijn geen waarheden, eerder gedachtenkronkels, herinneringen, plaatjes, schetsen en het bittere besef van een man die eindelijk volwassen wordt.

De samenwerking met beeldend kunstenaar Marcel Herms versterkte het verhaal. In boek en live is die samenwerking terug te vinden. In beide uitingen staan de kopwolven tegenover hen – grommen en bijten ze – tot ze getemd worden en hun makker worden.

Als ik iets ‘krijg’ bij een boek dat kan dienen als een boekenlegger ben ik helemaal blij. Deze afbeelding (zit het op een stickervel?) ontving ik bij het boek.

Het boek is ingebonden door het karton te laten zoals het is. Alleen op de voorzijde is met een cliché en diepdruk de titel vermeld, de makers en de uitgeverij. Eenvoudig en stoer. De rug is open gebleven waardoor je het naaiwerk en het lijmen kunt zien. De voor-, achterkant en het boekblok zijn met elkaar verbonden door een stevig zwart schutblad dat met het boekblok is genaaid en met de platten is gelijmd. Mooi.

Drie opdrachten openen het boek. ‘Weldra zul je alles vergeten, weldra zullen allen jou vergeten’ van Marcus Aurelius lijkt me de somberste uitspraak. De derde opdracht van Maria Barnas klinkt me misschien als optimistischer.

De inhoud zijn vier delen met tekst afgewisseld met illustraties die in het begin steeds anderhalve pagina breed zijn. Om de tekst te doorgronden raadt ik je aan het boek te kopen. De prijs is voor een dergelijk ontwerp vriendelijk te noemen. De keuze van de illustraties in mijn blog is willekeurig. Die stijl spreekt mij in ieder geval erg aan.

De tekst lijkt me naar het einde optimistischer of milder te worden. Een voorbeeld is deze pagina met als titel ‘Antiheld’, maar echt zonnig is die nooit. Dat past wel bij die opdracht van Maria Barnas.

De wolf grijnst
omdat zij als geen ander
weet dat niet zij wordt gevreesd

Biblioteca Riccardiana

Posted on april 24, 2024 by Argusvlinder

De tweede (en derde) bibliotheek van die dag in Florence.
Een familiebibliotheek in een prachtig gebouw, in prachtige ruimtes.

De persoon die me opving en toeliet (ik had eerder met
de bibliotheek emails uitgewisseld) gaf me een Italiaans/Engelse
gids die ik thuis helemaal doornam.
Maar bij mijn bezoek maakte ik vooral veel foto’s.
Zeker ook van de boeken maar ook van de inrichting.
De foto’s van de boeken zien er soms uit als een stilleven.

Stel je eens voor dat je de sleutels kreeg en dat je al die kasten eens kon doornemen. Hoeveel tijd zou je er dan in doorbrengen? Florence, Biblioteca Riccardiana.

Met Griekse dichters, denkers, kaartenmakers, schrijvers, boekbinders, verluchters,….

De opstelling was zo dat men er ook les kan geven of lezingen. Voor de boeken moderne boekensteunen.

Kort voor het bezoek aan Florence hoorde ik voor het eerst over Conrad Gessner. Hier een van zijn werken: Historia animalium.

Laurentius Beyerlinck, Magnum Theatrum Vitae Humanae, viel me op.

Detail of a facsimile van Dante Alighieri, Divina Commedia – Inferno e Pugatorio.

Dit is weer een andere bibliotheek of verzameling. Maar het bord tegen de muur spreekt van Biblioteca Moreniana. Dus daar hou ik me dan ook aan. In deze ruimte stond apparatuur om boeken te digitaliseren.

Gerard Mercator, Atlas sive Cosmographicae meditationes de fabrica mundi et fabrica figura, editio secunda, Amsterdam, 1607.

Met onderaan bij het Meer van Geneve Johannes Calvijn.

De gids die ik kreeg en die ik met veel plezier gelezen heb. Als ik in zo’n bibliotheek kom dan denk ik ‘misschien eerder, een andere loopbaan moeten kiezen?’

gek, slecht en gevaarlijk om te kennen

Posted on april 22, 2024 by Argusvlinder

Vorige week was het tweehonderd jaar geleden dat Lord Byron stierf.
Voor mij niet perse een bijzonder moment want ik ken
nauwelijks iets van zijn werk.
Maar het was de aanleiding voor een boek van de Stichting Desiderata:

Met veel plezier las ik het boek geschreven door Ronald de Leeuw, Wat ik ooit ook ben geweest, nu ben ik klassiek – De invloed van Lord Byrons dood op de kunsten, 2024.

Eerst maar even, wie is Lord Byron? Wikipedia weet dat:

George Gordon Byron (Londen, 22 januari 1788 – Mesolongi, 19 april 1824), beter bekend als Lord Byron, was een Engels romantisch dichter en schrijver. Byrons reputatie berust niet alleen op zijn geschriften, maar ook op zijn leven vol aristocratische excessen, enorme schulden en talrijke liefdesaffaires. Lady Caroline Lamb noemde hem “gek, slecht en gevaarlijk om te kennen”.

Zelf heb ik nooit iets van hem gelezen.
Wel zag ik een kostuumdrama van de BBC dat over zijn leven gaat.
Daar komen de elementen “gek, slecht en gevaarlijk om te kennen”
uitgebreid aan de orde.

Zoals altijd is het boek heel goed verzorgd.
Een mooie band, mooi schutblad. Veel foto’s die ondersteund
worden door de tekst (of andersom).
Ook deze keer weer een speciaal voor het boek gemaakte
ansichtkaart, die goed dienst doet als boekenlegger.

Om het boek met plezier te kunnen lezen hoef je geen kenner
van zijn werk te zijn. Het is voldoende om iets te weten
van zijn leven en activiteiten. Het boek gaat
vooral over hoe zijn dood indruk maakte bij tijdgenoten
en hoe dat zijn weg vond naar muziek en vooral de
schilderkunst. Bij dat laatste komen de uitgebreide
illustraties als geroepen.

Kortom het was weer een genot!

Gifts of the Magi for Hungry Dutch(men)

Posted on maart 21, 2024 by Argusvlinder

Kort geleden kocht ik een boek in Engeland.
Jaren geleden kwam ik al eens op hun website en kocht
toen ook een boek. Nu weer, 2 exemplaren.
Één ingebonden en één exemplaar in losse katernen.
Ik kocht het vanwege het mooie uiterlijk.

De twee exemplaren van de dichtbundel van Jamie McKendrick: ‘Gifts of the Magi’ uit 2023. De blauwe band is gemaakt met paste paper waar vervolgens met goud de sterren op gezet zijn. Dat en het Zerkall-papier, was de reden om het te kopen.

Gedichten zijn een vak apart. Ze zijn niet eenvoudige
te lezen. Dus ik ben eerst eens wat achtergrond-info
gaan verzamelen:

Op DBNL vond ik een artikel van de hand van Peter Swanborn:

Tijdens Poetry International ’98 trad een groot aantal jonge en onbekende dichters op. Van twee van hen, de Braziliaanse Cláudia Ahimsa en de Noorse Gro Dahle, vindt u in deze Passionate een aantal gedichten in vertaling. Het werk van twee andere dichters die voor het eerst op Poetry te gast waren, de Braziliaan Nelson Ascher en de Engelsman Jamie McKendrick, wordt belicht in twee korte bijdragen van Peter Swanborn.
….
Jamie McKendrick is een in 1955 geboren dichter die vorig jaar zijn derde bundel heeft uitgebracht, The Marble Fly. Voor deze indrukwekkende verzameling kreeg McKendrick de Forward Prize, een van de belangrijkste poëzieprijzen in Engeland.
…
De aantrekkingskracht van een dichter ligt echter nooit zozeer in zijn overeenkomsten met tijdgenoten, alswel in de mate waarop hij zich van hen weet te onderscheiden. Voor McKendrick geldt dat hij zich ontwikkeld heeft tot een meester in het spel met het perspectief. In veel van zijn gedichten denkt de ik-figuur iets te ondernemen, maar in de loop van het verhaal neemt dit ‘iets’ de controle over. Ongevraagd verheft het zichzelf tot onderwerp en reduceert vervolgens de hoofdpersoon tot een (al of niet) meewerkend voorwerp.
Zo maakt in het wrange en geestige gedicht ‘Ultima Thule’ een familie in een rubberboot een uitje to the final island. Althans, men probeert het eiland te bereiken regardless of the waves chilled from world’s end. De golven hebben echter andere plannen en ook de vader van het gezelschap blijkt niet ervaren genoeg in de nobele kunst van het roeien. In de laatste strofe zijn de rollen dan ook omgekeerd: the island rowed itself away from us/ towering at the edge of time forever.
In een gedicht met als titel ‘Flying Colours’ gebeurt iets soortgelijks. De hoofdpersoon wil samen met een klein Spaans jongetje een ‘kite’, d.w.z. een vlieger oplaten though neither of us has a notion how/ it’s meant to work. Binnen de kortste keren neemt de vlieger het touw in handen, happily going nowhere. Het gevolg is dat de man en de jongen niet langer richting of snelheid kunnen bepalen: he and I are nothing but the place the kite/ has chosen us to anchor on.
Niet alleen de overgave aan onverwachte krachten is een in veel gedichten terugkerend thema, ook een fascinatie voor transportmiddelen en voor iedere vorm van reizen is kenmerkend voor McKendricks poëzie. Titels als ‘Vehicle’, ‘Flight’ en ‘Banana Boat’ zeggen genoeg. Eén gedicht, ‘Boneshaker’, is zelfs geheel gewijd aan de diefstal van een fiets.
In zekere zin verbeeldt elk van de 40 gedichten in The Marble Fly een reis. Een reis waarbij niet zozeer het reisdoel van belang is, maar des te meer het reizen zelf. Het eindpunt is vaak onduidelijk of onvindbaar en misschien is er zelfs in het geheel geen sprake van een eindpunt. Als het bestaat is het in ieder geval anders dan verwacht.
Een goed voorbeeld hiervan is het gedicht ‘Matador’, een hedendaagse versie van de mythe van Theseus, de Griekse held die in het hart van het labyrinth op Kreta de Minotaurus versloeg en vervolgens alleen de weg terug kon vinden dankzij de draad van Ariadne, the brute’s half-sister, the mistress who’d/ masterminded his escape. For reward/ he took her off to Naxos, and there he dumped her.
In het tweede deel van het gedicht bevindt Theseus zich op zee en ziet hij, wanneer zijn schip de kust nadert, een figuur aan de kliffen hangen. Volgens de mythe zou Theseus in zijn latere leven door toedoen van Hades, god van de onderwereld, aan een rots vastgroeien, maar het gedicht vermeldt dit niet. Er staat alleen dat Theseus iemand aan de rotsen ziet hangen en: Only then did the thought come home/ that the death of the monster in the maze/ was never the real object of his voyage.
Wat het doel wel is blijft onduidelijk maar zeker is dat de reis voortgezet dient te worden. Misschien moet Theseus zijn carrière als held voortzetten, misschien moet hij zijn eigen dood onder ogen zien, misschien hoeft hij alleen maar weg te lopen uit het verhaal.
McKendricks fascinaties voor enerzijds het omkeren van het perspectief en anderzijds het voortdurend onderweg zijn, lijken in zijn voorkeur voor mythologie samen te komen. Mythen stijgen boven het tijdelijke en het incidentele uit, ze zijn onpersoonlijk maar laten wel zien welke krachten in mensen werkzaam zijn. Net zoals het happily going nowhere in ‘Flying Colours’ is voor een mythe het doel minder belangrijk dan het onderweg zijn en heeft het verhaal meer betekenis dan de psychologische ontwikkeling van een bepaald personage.
McKendricks spel met het perspectief beperkt zich niet tot het verwisselen van object en subject. Een soortgelijk vervreemdend effect weet hij ook te bereiken door aan het eind van een gedicht terug te keren naar het begin. De slotregel laat hij aansluiten bij de beginregel, soms zijn ze zelfs bijna gelijk. Zo begint het gedicht ‘The One-Star’ met een taxi die wegrijdt en eindigt met een taxi die klaarstaat. De dagdroom die in de tussenliggende strofen wordt beschreven, is in wezen een reis terug in de tijd.
Als de tijd omgekeerd kan worden, is herhaling van de tijd ook mogelijk. De incidentele gebeurtenis wordt op deze manier een symbool, het gedicht als geheel een metafoor. Op zo’n moment dient zich de paradox aan die stelt dat herhaling weliswaar mogelijk (om niet te zeggen onvermijdelijk) is, maar dat uiteindelijk niets hetzelfde blijft. Bij terugkeer wordt het beginpunt anders ervaren en wat bekend werd geacht, blijkt dit toch niet te zijn.
Een van de meest grappige gedichten in The Marble Fly is ‘Six Characters in Search of Something’. In dit gedicht blijft niet alleen onduidelijk wat het ‘something’ is waar de zes karakters naar op zoek zijn, ook de betekenis van het gedicht houdt het midden tussen nonsens en tragedie. Kort samengevat gebeurt er het volgende: een vriend van de dichter ontmoet de zoon van een man die door een op IJsland verdwaalde ijsbeer is opgegeten. Deze zoon vertelt dat zijn vader op de vlucht sloeg toen hij de ijsbeer zag. Onderweg kwam hij echter een andere man tegen die recht op de beer afliep. Aan deze man gaf hij zijn wandelstok ter verdediging, niet wetende dat de ijsbeer zijn route had veranderd and reappeared on the path ahead/ of the man who now was unprotected. De tragische afloop van het verhaal is reeds aan het begin van het gedicht verteld en in dit geval keert de dichter niet terug:

There may be a moral in this story

for the man, his son, the man he met,

for my friend, for me, or even for the bear,

but if there is it’s better left unsaid.

De tekst is al van een lange tijd geleden.
Dus die moet ik nog eens goed doornemen maar als je mee wilt lezen….

Het stuk van Peter Swanborn gaat uit van drie titels:
Jamie McKendrick, The Sirocco Room, 1991
The Kiosk on the Brink, 1993
The Marble Fly, 1997

Van Incline Press ontving ik ook nog een paar grappige stukken drukwerk die bij mij gaan dienen als boekenlegger. Zoals dit betoog met en over manicula. De ‘handjes’ die in middeleeuwse teksten soms in de marge van een boek verschijnen om een belangrijk stuk tekst aan te wijzen. Die handjes zijn ook in lood of zoals hier in hout te krijgen. Bijzondere van deze ontwerpen van Hazel Corvin is dat het vrouwenhanden betreft. Op de website heten ze dan ook ‘Femicule’. Ze zijn verkrijgbaar via Mark McKellier.

What’s good for the bee is good for the hive (Wat goed is voor de bij is goed voor de korf).

Mind out for what’s just around the corner (Let ook op de eerstvolgende stap).

Het lettertype dat gebruikt is bij het drukken van de parabel heet ‘Hungry Dutch type’. Omdat ik een Nederlander ben viel me dat meteen op in de beschrijving van Incline Press. Internet geeft informatie over het ontstaan van dit lettertype. Hieronder benoem ik twee websites (er zijn er vast meer).

De website van Russell Maret uit 2016.
Nog een site met de naam ‘Making Book‘, uit 2020.
Deze tweede site vertelt waar de naam van het lettertype
vandaan komt. Het lettertype werd gebaseerd op een 17e eeuws type
gemaakt door een Nederlander. Die maakte het lettertype
voor een boek met de titel ‘Hungry Bibliophiles’.
Daar komt de honger vandaan, de honger naar boeken.

Terug naar mijn boek:

De titelpagina.

Dit gedicht heet heel toepasselijke ‘mirre’ (Myrrh) naar een van de geschenken van de Driekoningen.

De ingebonden versie.

De sterrenhemel.

Het colofon van de ongebonden versie. Ik moet nog eens goed gaan zitten voor deze bundel maar ik heb er nu al heel veel plezier aan gehad!

Herbarium

Posted on maart 17, 2024 by Argusvlinder

Als dat maar goed gaat komen. Ik denk het wel. Als dit voor een echte oplossing was dan had ik de rug van Zaansch bord eerst eens 24 uur in de boekenpers gestopt. Nu ik dat niet gedaan heb krijgen de krachten van de rugbinding nog vrij spel. Intussen zit de rug al een week in klemmen en is het gedrag al beter. Aan iedere kant van de rug ga ik een plat bevestigen en die moet ik ook nog even bekleden.

Voor de platten val ik terug op materiaal dat ik ooit kreeg van mijn schoonmoeder. Ze was heel goed in het zelf maken van kleding en ze had nog een paar stukken textiel liggen. Ze was zuiniger dan ik want ze heeft een groter stuk stof met een paar kleine stukjes bij elkaar gebonden. De driehoek is een ander materiaal maar contrasteert mooi. Misschien kan ik daar nog iets mee.

Het materiaal heeft een soort van kunststof bovenlaagje. Aan de rand zie je dat materiaal niet. Ik gebruik beide maar zorg er voor dat de ‘kale’ laag straks niet meer te zien is.

Het materiaal is mooi. Maar stof laat zich anders verwerken dan boekbinderslinnen, perkament of leer. Ik kon deze stof eigenlijk niet snijden dus heb ik die moeten knippen. Dat is veel minder precies (tenminste als ik het knip). Mijn inschatting is dat ik geen vlieseline op de achterzijde hoed aan te brengen. De kunststoflaag zal de lijm wel vasthouden. Het zal mij nog verrassen.

Eenmaal geknipt strijk ik de stukken wel. Ze hebben lang opgevouwen geleden. Zo klein dat er in deze stukken van ruwweg 23 bij 27 centimeter al vouwen zitten. Ik leg een vochtige doek op de stof en strijk die niet al te heet.

Zowel voor de voor- als achterzijde een stuk op maat knippen.

Gelijmd.

Onder de pers.

Herbarium

Posted on maart 9, 2024 by Argusvlinder

Het werk aan het ‘herbarium’ ligt al stil vanaf november.
Het is niet echt een herbarium, het is een try-out
voor een boek waarin ik de souveniers van mijn reis
vorig jaar oktober naar China in wil bewaren.
Dat gaat om toegangskaartjes, folders enz.
Als je dat in een regulier blanco boek wilt doen
dan krijgt het boekblok een opdikking waar de rug niet op
is voorbereid. Ik had wat gedroogde planten liggen en
ik had een idee met een flexibele rug met ruimte.

In november had ik de gedroogde planten op papier bevestigd met kleine stroken papier in de katernen. Als papier gebruikte ik inpakpapier van een tuincentrum. Maar dat is wel erg slap. Maar het gaat om een test.

Gisteren wilde ik de boekbindersdraad weer oppakken door na te gaan of en waar eventuele gaten waren geprikt in de rug van Zaansch bord en in de katernen. Het ging meteen mis. Ik prikte met de els meteen in mijn vinger.

De katernen bind ik stuk voor stuk met een cahiersteek op de bergvouwen. De dalvouwen bind ik later in als een regulier boek waarbij je kunt bepalen of er naast de extra vouwen nog meer ruimte in de rug nodig is. De laagstaande zon straft onmiddelijk elke oneffenheid af. In werkelijkheid houdt het papier zich beter dan je hier ziet.

Dit is katern nummer 2. Tussen de bergvouwen waarop de katernen worden gebonden laat ik steeds een ‘loze’ bergvouw vallen. Daardoor ontstaat er al meer ruimte in de rug.

Met herbaria heb ik geen ervaring maar ik vermoed dat te slap papier niet slim is voor een herbarium. De gebroogde planten krijgen dan te veel krachten voor hun kiezen. Bij de folders hoop ik dat dit een kleinere rol zal spelen om dat ik die misschien ga lijmen zodat ze zelf bijdragen aan de stevigheid van het papier. Aan de andere kant worden dit geen boeken die dagelijks geraadpleegd gaan worden. Het papier voor het folderboek heb ik ook al gekozen want dat heb ik 10 jaar of langer geleden zelf uit China meegebracht.

De rug is het volgende avontuur. Over de platten en eventueel een rugbedekking heb ik nog niet nagedacht. Ik ben maar een hobbyboekbinder.

Gelezen

Posted on maart 8, 2024 by Argusvlinder

Dit leuke boekje heb ik net uit: geschreven door Garrelt Verhoeven.
‘De vreemde zaak van het quasi-onvindbare Elzeviertje – Een
bibliografische cold case’.
Een soort van detective die zich afspeelt in de wereld
van boekverzamelaars. Heel erge verzamelaars: bibliofielen.
Gelukkig voel ik me door die term ‘bibliofiel’ niet
aangesproken maar een inkijkje in hun wereld is vermakelijk en
interessant.

De Elzeviers waren een legendarisch uitgeversfirma. Ze waren
vooral bekend om hun zeer mooie drukwerk.
Een van hun zeer zeldzame uitgaves is een boek van
Thomas A Kempis: ‘Over de navolging van Christus’, in het
Latijn iets als ‘Imitatione Christi’.

Voor een bibliofiel is deze beschrijving veel te oppervlakkig.
Dan wil je weten in welk jaar het boek gedrukt is, hoe de
boekbinder het papier moest vouwen om de gedrukte tekst
op een goede manier leesbaar te maken, of het exemplaar dat
je in je handen hebt wel compleet is. Kortom wat de
‘vingerafdruk’ van het boek is.
Dit opstellen van de ‘vingerafdruk’ heet bibliogafie.
Welkom in de wereld van Garrelt Verhoeven.

Garrelt Verhoeven, De vreemde zaak van het quasi-onvindbare Elzeviertje – Een bibliografische cold case.

Wikipedia:

Thomas a Kempis (eigenlijk Thomas van Kempen of Thomas Hemerken of Haemerken, letterlijk “hamertje”; Kempen in Keur-Keulen, ca. 1380 – Zwolle, 25 juli 1471) was een middeleeuws augustijner kanunnik, kopiist, schrijver en mysticus. Hij was lid van de spirituele beweging van de Moderne Devotie en een volgeling van Geert Grote en Florens Radewijns, de stichters van de congregatie der Broeders des Gemenen Levens.
…
Zijn bekendste en nog altijd beroemde werk is Over de navolging van Christus (De imitatione Christi), de verzamelnaam voor vier traktaten, waarvan het oudste dateert uit 1424.

Het werk van Thomas a Kempis was in de Middeleeuwen populair.
Er zijn veel edities van, in allerlei formaten en in vele talen.
Ook Elzevier drukte in Nederland (vestigingen in Leiden, Amsterdam,
Den haag en Utrecht) verchillende versies.

De cold case betreft zetwerk uit de tweede helft van de 17e eeuw.
Veel later wordt daar één exemplaar van (her)ontdekt door Charles Motteley.
Die schrijft over zijn exemplaar en het is dat exemplaar dat
onderwerp is van de cold case.

Via Parijs (hierboven: La Bibliotheque Du Louvre en de mahoniehouten vitrinekasten met daarin La Collection Bibliographique Motteley), Brussel, Stockholm en nog een aantal andere plaatsen komen we in Deventer. Met iedere stad komen nieuwe feiten, neuwe visues en nieuwe reconstructies boven water.

Dhr Georg Hartong speelt een sleutelrol in de cold case die uiteindelijk wordt opgelost. Voor wie het fijne wil weten kan maar beter het boekje lezen en er van genieten. Ik heb er intussen ook nog veel mee geleerd.

Het jaar 1000

Posted on februari 25, 2024 by Argusvlinder

De schatkamer.
Een reeks niet-alledaagse voorwerpen.
Niet noodzakelijk in Nederland gemaakt maar soms ver
daarbuiten.
Het Evangeliarium van Egmond met de intigerende aanbiedingsminiatuur
is een van de voorwerpen.
Wat te denken van het Borstkruis van St. Servaas?

Na 1000 jaar bevindt deze relikwiehouder zich nog altijd op de plaats waaraan het ooit geschonken is: de Sint-Servaas basiliek in Maastricht. Borstkruis van Sint Servaas, 1025 – 1050, Trier, kersenhout, zilver, goud, email, edelstenen, ivoor. Rijksmuseum van Oudheden (RMO), Het jaar 1000.

Fragment van een weefsel met buffels, 1000 – 1200, zijde, Oost-Perzië of Centraal Azië.

Evangeliarium van Egmond, 860 – 1000, handschrift op perkament, Reims en Gent. De eerste afbeelding van een ‘Nederlander’ en een ‘Nederlands gebouw’. Dit zijn de zogenaamde aanbiedingsminiatuur of dedicatieminiatuur. Het boek heeft een eigen Wikipedia-pagina. In Latijn staat er links: ‘Dit boek is geschonken door Dirk en zijn geliefde vrouw Hildegard aan de gezegende vader Adalbert, opdat hij hen rechtvaardig zal gedenken in eeuwigheid’. Rechts staat: ‘Meest verheven Heer, ik smeek u nadrukkelijk met welwillendheid om te waken over het welzijn van deze mensen, die zoveel moeite hebben gedaan om u op een waardige manier te dienen.’ met Dirk en Hildegard – knielend voor Sint Adalbertus, de patroonheilige van Egmond.

Het Evangeliarium van Egmond is een tijdje zoek geweest maar toen het is ‘teruggevonden’ is er een beschrijving van gemaakt dat in boekvorm verscheen: Huiszittend Leeven met de afbeelding van de aanbiedingsminiatuur uit het Evangeliarium met aantekeningen, 1812, boek van Henric van Wijn/Hendrik van Wijn. De volledige titel van het boek van Van Wijn is: Huiszittend leeven, bevattende eenige mengelstoffen over afzonderlijke en, voorheen, weinig of niet bewerkte onderwerpen, betreklijk tot de letter-, historie- en oudheidkunde van Nederland. Bijzonder woord: mengelstoffen.

Aanbiedingsminiatuur met Dirk II en Hildegard die het boek op een speciale plaats leggen. Detail van het Evangeliarium van Egmond.

Dezelfde afbeelding maar dan vanuit het boek van Van Wijn.

Er zijn meer prachtige manuscripten in weelderige boekbanden te zien zoals de Bernulfuscodex, een manuscript gemaakt in Reichenau, Evangeliarium, 1200 – 1210. Het manuscript is uit circa 1040 – 1050.

Boek met een beschrijving van de levens van Martinus en Nicolaas, 1000 – 1050, handschrift op perkament. Mogelijk gemaakt in Zuid Duitsland.

Dit uitbundig versierd boek wordt getoond voor een spiegel zodat je ook de achterkant kunt zien. Evangeliarium, Ansfridus Codex, 950 – 1000, handschrift op perkament. Zilver, goud, edelstenen. St Gallen. Voor de boekband is een speciale houder gemaakt zodat het boek rechtop getoond kan worden.

Nog even terug naar het Evangeliarium van Egmond, de tweede pagina met Dirk en Hildegard in aanbidding.

Het boek in het boek.

Detail van de Ansfridus Codex, 950 – 1000, handschrift op perkament met zilver, goud en edelstenen, St Gallen. “Versierd met flonkerende edelstenen en schitterend goud ben ik een cadeau van bisschop Ansfried aan Sint-Maarten.” Dit ‘zegt’ de 10e eeuwse Ansfridus-codex. Op de achterkant staat deze tekst in het Latijn rondom een afbeelding van Ansfried, bisschop van Utrecht in het jaar 1000. De codex is door hem geschonken aan de Utrechtse Sint-Maartenskerk (de Dom). De voorzijde van de band stamt uit de 11de-13e eeuw en draagt een kruis van goud met filigraandraad. Daaromheen zijn 32 zorgvuldig gekozen (oude) edelstenen gezet en blauwe plaatjes met de vier evangelistensymbolen plus een koningin en koning, twee engelen met wierookvaten en een hert. Dit is de beschrijving die op de tentoonstelling te lezen is. Of de opsomming van wat er te zien is op de voorkant helemaal compleet is betwijfel ik. Zo zie ik op twee plaatsen een afbeelding van een hert.

Dit is het eerste deel van de schatkamer.

Manuele Fior ‘Hypericon’: vervolg

Posted on februari 16, 2024 by Argusvlinder

Een paar dagen geleden schreef ik over het stripverhaal Hypericon
van Manuele Fior. Het verhaal verbindt de ontdekking van het
graf van Tutanckhamun (spelling van de naam is onderwerp van discussie)
met New York van 2001 en het creatieve Berlijn rond de eeuwwisseling.

Al lezende kwam de herinnering terug aan het verslag van Howard Carter
over de ontdekking dat ik ooit leende van de bibliotheek.
Tot twee maal toe.
Veel later ben ik nog eens naar de bibliotheek terug gegaan
om te zien of ze die boeken nog hadden. Dat was helaas niet het geval.

Daarom besloot ik te kijken of die Nederlandse vertaling van de ontdekking
misschien nog ergens te koop was.
Ik vond iets bij Boekwinkeltjes al was dat slechts deel 1.
In de tijd na de ontdekking was Tutankhamun hot. Dus er zal wat
druk gezetten hebben achter het uitbrengen van het verslag en de
Nederlandse vertaling.

Dus deel 1 kon ik kopen. De mooie omslag bleek ontworpen te zijn door Elias P van Bommel. Toen ik de boeken leende zei die naam me niets maar nadat Stichting Handboekbinden een overzicht van de clichés van Elias P van Bommel uitbracht, des te meer.

Over de kwaliteit van dit exemplaar kunnen we twisten maar wat een prachtig boek is dit. Howard Carter en AC Mace, Het graf van Tut-Anch-Amon, Ontdekt door wijlen Graaf Carnarvon en Howard Carter, uitgeverij Van Holkema & Warendorf, Amsterdam. Eerste deel 1924. Vertaling onder toezicht en met een inleiding van Dr H Th Obbink. Met 104 platen naar photo’s van Harry Burton.

Even concentreren op de voorkant van het boek.
Van Bommel verwerkt allerlei Egyptische motieven in de
zeer kleurrijke band. Wat voorbeelden:

Met het groen van het papyrusriet, de mestkever of scarabee, de uraeus (=slang) en de zon.

De verkopende boekhandel noemt dit dus ‘papier foxing’, in het Engels schrijft men dan vaak ‘slightly foxed’. Het papier heeft in de loop van de tijd dus geleden. Dat is helaas iets dat zich bij papier vaak voordoet. Schijnbaar spontane, vlekkerige verkleuring. Zou het blauwe papier (links) het originele schutblad zijn?

Frontispiece en titelpagina. Graaf Carnarvon was de geldschieter van de expeditie. Howard Carter zijn belangrijkste vertegenwoordiger ter plaatse. Harry Burton, de fotograaf, werd snel ingehuurd toen bleek dat de expeditie bij een uniek graf was uitgekomen.

In de inleiding beschrijft Herman Theodorus Obbink hoe het komt dat deel I als ‘eenzaam’ boek verschijnt (Deel II verschijnt 3 jaar later). Herman Theodorus Obbink was een Nederlands-hervormd predikant, theoloog en bijbelvertaler. Van 1929 tot 1947 was Obbink hofprediker. In die hoedanigheid ging hij in 1937 voor in de inzegening van het huwelijk van koningin Juliana en prins Bernhard (Wikipedia).

Dit is de achterzijde van het boek met het uitgevers/drukkersmerk ‘Vol Hardt en Waeckt’van uitgeverij Van Holkema & Warendorf. Rechtsonder is de naam te lezen van Elias P van Bommel, de ontwerper van de boekband.

De rug van het boek.

Het boek bevat een lijst met alle foto’s (platen) die in het boek opgenomen zijn. De foto’s zijn afgedrukt op een andere papiersoort dan waarop de tekst gedrukt is.

Dit is plaat I. Het maken van deze foto’s in de omstandigheden van Egypte 1922, was geen kleinigheid. Digitale fotografie bestond natuurlijk nog niet. De foto’s die in het graf genomen werden, maakte Burton deels met in spiegels weerkaatst zonlicht. In relatief kleine ruimtes die vaak nog vol stonden met voorwerpen. Koud was het er ook niet en een ander, leeg graf diende als DOnkere KAmer (doka) van de fotograaf. Immers je wilde snel weten of opnames onder de dan geldende condities gingen lukken. Daarvoor was het nodig geregeld afdrukken te maken.

Tijdens de voorbereiding van dit bericht kwam ik ook terecht op
de website van het Griffith Institute.

The Griffith Institute was established in 1939 as the centre for Egyptology at Oxford, although the genesis of core projects date back some 40 years earlier. Francis Llewellyn Griffith, the first Professor of Egyptology at the University of Oxford, bequeathed his estate for the creation of ‘a permanent home or institute for the study of the ancient languages and antiquities of the Near East’.

Het belang van dit instituut lijkt me moeilijk te overschatten:

The Griffith Institute Archive evolved from Griffith’s collection of manuscripts, including his extensive excavation records for Meroitic period sites in Nubia. Sir Alan Gardiner also generously donated many antiquarian manuscripts, further enriching the collection. The Archive now accommodates more than 160 substantial manuscript groups for Egyptology and Ancient Near Eastern Studies, ranging from scholarly papers, early traveller accounts, nineteenth-century photographs, paintings, drawings, and negatives, to born-digital files. The complete original records for the discovery, excavation and clearance of the tomb of Tutankhamun form a core group.

Zo zijn er online de kaarten te raadplegen die Carter schreef bij
de vondsten in het graf. Bijvoorbeeld bij het beeld op de foto
hierboven (plaat I uit het boek). Je ziet hier de handgeschreven kaart
(onderaan) en de transcriptie (uitgetypte versie, het laatste deel bovenaan).

Als voorbeeld Griffith Institute, Card # 022-2 (er zijn meerdere kaarten bij het beeld). Je ziet hoe men in de transcriptie haakjes ‘<>’ opneemt voor de handgetekende hierogliefen die in de tekst voorkomen. De tekst heeft betrekking op de ‘kilt’ (!) die de figuur van het beeld draagt.

Waar een stripverhaal allemaal niet toe kan leiden.

Gelezen

Posted on februari 11, 2024 by Argusvlinder

De afgelopen dagen las ik het mooie stripverhaal van
Manuele Fior ‘Hypericon’.

De omslag van het album vertelt het al helemaal: de benen van een vrouw, de plattegrond van Berlijn, een mok met het oog van Horus, gele bloemen (Hypericum perforatum) en een opengeslagen boek van Howard Carter ‘The tomb of Tutanckhamun’.

Schijnbaar moeiteloos vlecht Fior 1924 (de ontdekking van het
graf van Toetanchamon) met 2001 (de aanslag op de Twin Towers
in New York) en het punk milieu in Berlijn.
Dat gaat met mooie (ingekleurde) tekeningen.

Egypte.

Berlijn.

New York.

Maar hoe zit dat nou met de Hypericum perforatum.
Fior beweert dat in een van de bloemenkransen gevonden op de
mummie van Toetanchamon deze bloem gevonden is.

Manuele Fior ‘Hypericon’, pagina 138.

De laatste twee tekeningen lijken overeen te komen met de
foto van Harry Burton:

Howard Carter, The tomb of Tutanckhamun, foto gemaakt door Harry Burton (vergelijk met Burton photograph 0709 of 0658), opgenomen in de versie die verscheen in London, uitgegevendoor The Folio Society in 2013. De foto is uit de 2e druk en vind je tussen de pagina’s 204 – 205. Het is plate XXIX. De foto is ook op internet te vinden.

Probleem, geen groot probleem, maar toch, is dat in de beschrijving
in appendix C (Report on the floral wreaths found in the coffins
of Tutankhamun) op pagina 363 gesproken wordt over blaadjes van de
olijf, bloemblaadjes van de blauwe waterlelie en bloemen van de
korenbloem. De ‘Hypericum perforatum’ wordt niet genoemd.
Ook op internet vond ik geen verwijzing naar een relatie tussen
Hypericum perforatum en grafkransen in Egypte. Homeopatische
middelen met Hypericum perforatum tegen oa depressie zijn
er in overvloed. Jammer, het was zo’n mooie verbinding.

Overigens is de uitgave van The Folio Society een prachtige.

De versie komt in een prachtige doos. Howard Carter, The tomb of Tutanckhamun, London, The Folio Society, 2013, 2e druk 2014. Engelstalig.

In de doos tref je twee boeken aan. Een met de tekst van onder andere Howard Carter uit 1924-1927 en foto’s waarvan het grootste deel van Harry Burton die voor de hele looptijd van de expeditie de fotograaf was. Details over zijn werk zijn bijvoorbeeld te vinden op Wikipedia.

Met speciale schutbladen met een foto van het vergrendelde graf (Harry Burton).

De toegang tot het graf dat tijdens de opgraving werd afgesloten met een hek. Je ziet dit beeld ook terug in het stripverhaal (pagina 83 waar het een begin is van het overschakelen naar Berlijn op pagina 84).

Ook deze schets van de plattegrond komt in het stripverhaal een paar keer terug. De schets ‘ontwikkelt’ zich tijdens het verhaal als illustratie van de voortgang in de opgravingen.

Dit stripverhaal kan ik zeker aanraden.

His master’s voice

Posted on februari 7, 2024 by Argusvlinder

Geregelde bezoekers weten dat ik iets heb met het begrip ‘toeval’.
Vorige week bestelde ik een boekje.
Gisteren zag ik, terwijl ik ergens naar toe ging, dat er een envelop
in de brievenbus lag. Maar die liet ik liggen en later,
bij thuiskomst dacht ik niet meer aan die brief.
Vandaag zag ik hem opnieuw en nam hem wel mee naar binnen.
Ik had wel een idee wat in de envelop zat.
Nadat de envelop geopend was zag ik dat het inderdaad om het
betreffende boekje ging.
Het in een Kronkel van Simon Carmiggelt.
De Kronkel gaat over het ‘echte’ Amsterdam en de centrale figuur
in het verhaal is Jan Van Musscher, beter bekend als
Johnny Jordaan.
Toevel (!) wil dat het vandaag 7 februari 2024 is en dat
Johnny Jordaan 7 februari 1924 is geboren,

Voor wie Johnny Jordaan niet kent: hij was een frappante en in sommige fasesvan zijn loopbaan een treurige volkszanger. Maar een waar hele volksstammen een voorbeeld aan kunnen nemen. Carmiggelt was blijkbaar een liefhebber van de eerlijkheid en het grote hart. De foto op de omslag toont Johnny Jordaan in zijn karakteristieke pose.

Het boekje is een uitgave van de Carmiggeltvrienden.
Gedrukt in kleine oplage. Met zorg opgemaakt en gerealiseerd.
Met veel plezier gelezen.
Het bekende ‘Geef mij maar Amsterdam’ heeft hij vaak en op
geheel eigen wijze gezongen en voorgedragen.
Leuk boekje.

Johnny Jordaan met een voorwoord van Carmiggelvriend Ruud Broens en de kronkel ‘Mokum’ van Simon Carmiggelt over de vertolker van het Jordaanse lied.

Gordel van papier

Posted on februari 5, 2024 by Argusvlinder

Met dit bericht sluit ik mijn serie van indrukken van de
tentoonstelling ‘Gordel van papier’ af.
Het vorige bericht eindigde met dezelfde titel als waarmee
dit bericht begint.

Gordel van papier in het Huis van het Boek in Den Haag. Imam Soepardi, Bung Karno sebagai Kokrosono, Surabaja, Pustaka Nasional, circa 1948.

Tjantrik Mataram, Peranan Ramalan Djojobojo dalam revolusi kita, Bandung, Masa Baru, 1950.

Bijna afsluiten met Paulus de Boskabouter is dan een verrassing. Die had ik niet op deze tentoonstelling verwacht. Jean Dulieu, Reksosiswolo en rusil, Pengalaman pak kerdil dengan si manis, Djakarta, etc. Penerbitan dan Balai Buku Indonesia (De Moderne Boekhandel Indonesia), 1952.

Het laatste boek is dan zowat het boek waarmee ik ook begon:

Op de tentoonstelling is ook ruimte voor de eigen creativiteit:

Bij veel zaken hoor je dat je het getoonde niet thuis mag proberen. Maar voor dit geldt dat je het naschrijven/tekenen van de prachtige letters zowel op de tentoonstelling als thuis kunt doen.

Gordel van papier

Posted on februari 3, 2024 by Argusvlinder

Gordel van papier in het Huis van het Boek in Den Haag. Balai Pustaka PN, Commissie voor de volkslectuur. Sri Poestaka was een tijdschrift om tegenwicht te geven tegen revolutionaire denkbeelden. Weltevreden, Balai Poestaka, 1919 – 1931.

Maleise syair (dat is een traditionele poëzievorm) in Arabisch schrift ter ere van het 25-jarig jubileum van Koningin Wilhelmina, 1923.

Tan Malaka, Naar de ‘Republiek Indonesia’, Canton, 1925. De eerste vermelding van het begrip ‘Republiek Indonesia’ in boekvorm.

Ucee (Pseudoniem van Ulrich Coldenhoff), Het spookhuis van Tandjong-Priok, Weltevreden, G Kolff & Co, 1925.

Gewoon een leuke tekkel, leuk voor Harry Mulisch. Diet Kramer, Lodewijk de rattenvanger, Bandoeng, Vorkink, 1941.

J. Treffers, Schuim van goud, Batavia-centrum, G Kolff & Co, 1934.

Imam Soepardi, Bung Karno sebagai Kokrosono, 1948.

Van de website van Huis van het Boek:

Imam Supardi, Bung Karno sebagai Kokrosono, Pustaka Nasional Surabaia, c. 1948. Dit boek, waarvan de titel vertaald kan worden als: ‘Sukarno als Kokrosono’, verscheen tijdens de Indonesische Revolutie en was bedoeld als steun voor de Indonesische bevolking. Het verhaal van Kokrosono is afkomstig uit de Javaanse wajang. Kokrosono was de wettige erfgenaam van Mandura, dat werd geregeerd door de demon Kongso. Na een periode van kluizenaarschap keerde Kokrosono terug en slaagde hij erin om de demon te overwinnen.

Gordel van Papier

Posted on januari 31, 2024 by Argusvlinder

De tentoonstelling in het Huis van het Boek heeft als ondertitel
‘Over de opkomst van het gedrukte boek in Indonesië’.
In de reeks foto’s in dit bericht zie je daar weer allerlei
bewijzen van, ook van de krachten die het land liever
bleven onderdrukken.
Dat zie je al in de schoolboeken:

Balai poestaka tjeritera seekor koetjing jang tjerdik, Weltevreden, 1921. De Gelaarsde Kat.

JL Stegman, Militair Kookboek voor het Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger, circa 1947.

JMJ Catenius van der Meijden, Groot nieuw volledig Oost-Indisch kookboek – 1381 recepten voor de volledige Indische Rijsttafel, Semarang, GCT Van Dorp & Co NV, 1942. Ik krijg meteen honger (dat mag je vast niet zeggen bij zo’n serieus onderwerp).

Folder van de Chinese Uitgeverij Sie Dhian, op handformaat, P&P Nederlandsch Indie, 19xx. Schitterend van kleur!

Prachtig schrift, met lood gezet. Lettergieterij Amsterdam voorheen N Tetterode, Nieuw Javaans gesneden door de Lettergieterij Amsterdam, 1909.

Fotoalbum Tetterode, 1919, Het interieur van Drukkerij Kolff in Batavia.

Gordel van papier

Posted on januari 29, 2024 by Argusvlinder

Deze foto’s zijn afkomstig van de tentoonstelling
‘Gordel van papier’ in het Huis van het Boek in
Den Haag. Ga kijken!

De Express, Algemeen Dagblad, Semarang, Electr. Drukkerij GA Kessing, 13 februari 1922. Ernest Douwes Dekker is een bekende naam. Hij is familie van Multatuli. Tjipto Mangoenkoesmo en Soewardi Soerjaningrat.

S. Goenawan, Semaoen, Bandoeng, Administratie ‘Pembatjaan Ra’jat’, 1923.

C. Snouck Hurgronje, De Atjehers, Batavia, Landsdrukkerij, 1893 – 1895.

Wat een ongelofelijk witte kinderen. Illustratie van WK Bruin.

Leesplankje bij Hoogeveen’s Leesmethode, illustraties van Cornelis Jetses, djati-hout met papier, circa 1930 – 1940.

In vergelijking met de vorige zending

Posted on januari 27, 2024 by Argusvlinder

De verpakking waarin het vorige boek kwam zag er niet uit,
dan is zo’n doos beter.
Of het beter voor het boek en voor het millieu is weet ik niet.

Museo Nazionale di San Marco

Posted on januari 25, 2024 by Argusvlinder

In de Michelozzo bibliotheek lag ook deze mooie missaal. Een missaal is het boek dat de voorganger (priester) gebruikt in een kerk om de mis uit te lezen. Het bevat vele vaste gebeden die van het kerkelijke jaar afhangen maar ook de lezingen uit de bijbel. Hier ligt het open bij een paginagrootte afbeelding van een kruisiging (let ook eens op het bloed dat van het kruis in het zand loopt). Er staan namen van twee schilders bij. In de marge aan de onderkant van de pagina is iets getekend en er zit een gat in het perkament. Florence, Museo di San Marco, Messale di San Pietro Mercato, Attr. to Francesco d’Antonio de Bartolomeo en Attr. to Battista di Biagio Sanguigni, C127V, Crosifissione, 1419 – 1426, parchment manuscript.

Vandaag keek ik nog eens goed naar de eerste letter op de tegenoverliggende pagina. Mooie kleuren. Lijkt haast wel abstract.

Dit is de ondermarge met een skelet en een gat.

In Museo di San Marco, een voormalig klooster, zijn ook nog cellen
(kleine slaapkamers van kloosterlingen) te zien. In een van die
cellen verbleef Savonarola.

Wikipedia:

Girolamo Savonarola (Ferrara, 21 september 1452 – Florence, 23 mei 1498) was een dominicaan en van 1494 tot 1498 heerser over de Florentijnse Republiek.

Savonarola wordt vaak, met de Bohemer Jan Hus en de Engelsman John Wycliffe, tot de voorlopers van de Hervorming en het protestantisme gerekend, maar Savonarola bleef trouw aan de rooms-katholieke geloofsleer. Hij stond bekend om zijn antirenaissancistische boetepreken, boekverbrandingen en de vernietiging van kunstwerken, bekend als vreugdevuur van de ijdelheden. Zijn acties luidden de tijdelijke ondergang van de Medici-familie in als machthebbers van Florence. Hij kwam in conflict met paus Alexander VI, wat uiteindelijk tot zijn dood op de brandstapel leidde.

In de tentoonstelling was een reeks etsen te zien waarop Savonarola
staat afgebeeld.

Romeyn de Hooghe, Historie der Kerken en Ketteren van den beginne des Nieuwen Testaments tot aan het jaar Onses Heeren 1688, Godfried Arnold, Amsterdam, 1701.

Tobias Stimmer, Elogia virorum literis illustrium, Basilea, 1577.

Galle Philips, Virorum doctorum de disciplinis benemerentium effigies, Antwerpen, 1572.

Francesco Bosa, controfrontespizio, P. Burlamacchi, La vita con alcuni scritti di Girolamo Savonarola arso in Firenze l’anno 1498, Venezia, 1829.

Giorgio Buttazzon, Ritratti, tavola XIV, fasc 56, Enciclopedia Italiana illustrata e dizionario Italiona della conversazione, Venezia, 1937. Savonarola is nummer 9 op deze pagina.

Argusvlinder

De avonturen van de Argusvlinder

Categorie archief: Boeken

Stripverhaal inbinden

De foto’s van Alexine Tinne

Memorabele Momenten

Gelezen

Biblioteca Riccardiana

gek, slecht en gevaarlijk om te kennen

Gifts of the Magi for Hungry Dutch(men)

Herbarium

Herbarium

Gelezen

Het jaar 1000

Manuele Fior ‘Hypericon’: vervolg

Gelezen

His master’s voice

Gordel van papier

Gordel van papier

Gordel van Papier

Gordel van papier

In vergelijking met de vorige zending

Museo Nazionale di San Marco

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen: