Boekband van perkament uit India

In 2015 kocht ik via een veilingsite een boekband
waarvan gezegd werd dat het om een boekband gaat uit India
die van perkament gemaakt is.
De versiering van de band en het model met voorflap
doet inderdaad sterk denken aan boekbanden uit India.

WP_20180615_18_08_32_ProVoorkant

De band heb ik al lang in huis en ligt maar te liggen (om eerlijk te zijn). Het idee is om in de band (de band kwam zonder boekblok) van karton een soort dummy boek te maken zodat de band als model in een boekenkast kan staan en mooi in vorm blijft. De vorm heeft wat geleden en hij gaat moeizaam open. Toen in bij Boektotaal in Steenwijk zag dat men ‘Perkamentdressing’ verkocht heb ik niet geaarzeld.


WP_20180615_18_09_00_ProKavel35OrigineleIndiasePerkamentenBoekenband

Toen ik de band kocht zat er een factuur met omschrijving bij.


De beschrijving van de veilingsite was als volgt:

35. Boekband; Originele Indiase perkamenten band – laat 18e/ vroeg 19e eeuw

Prachtig Indiaas blind gedecoreerd perkament met fraaie ornamenten

Originele Indiase perkamenten band – Blind gedecoreerde perkamenten band met fraaie ornamenten – Laat 18e / vroeg 19e eeuw – 20 x 15 cm.

Fraai voorbeeld van Indiase boekbandkunst

Conditie: Alleen de band. Wat slijtage en vlekjes.

WP_20180615_18_09_48_ProVoorflap

Dit is de voorflap die zo typisch is voor boekbanden uit (Klein-)Azië.


WP_20180615_18_10_23_ProBoektotaalPerkamentdressing

Dit is de toelichting op de perkamentdressing. De samenstelling is terpentine en lanoline. Lanoline is een ander woord voor wolvet. Het maakt de huid snel zacht. De bedoeling is dat dit ook voor deze boekband gaat gelden. Al na een eerste behandeling was de boekband al weer beter te openen en vouwen.


WP_20180615_18_50_34_ProNaEenEersteKeerKonDeBandAlweerRedelijkInModel

Dus na de eerste behandeling heb ik de band in de vorm gezet zoals hij rond een boekblok zal zitten/gezeten heeft. Dan kan de dressing er rustig intrekken.


WP_20180616_11_32_03_ProDeBinnenkantEnSpeciaalDeScharnierpunten

Vandaag vooral de binnenkant en de scharnierende delen nog een keer behandeld.


WP_20180616_11_49_16_ProNaEenTweeedeKeer

En intrekken maar. Dit zal voldoende zijn.


Boekband uit oude leren jas

Het idee kreeg ik van Aaldert De Lange van Boektotaal.
Als je nog weinig ervaring hebt in het werken met leer
en leren boekbanden, maak dan een boekband uit een oud stuk leer.
Van een meubelstuk bijvoorbeeld of een oude jas.
Dat laatste ben ik nu aan het doen.

WP_20180310_09_15_51_ProWeKunnenBeginnenGereedschapBoekblokEnClaudiaStraterRealLeather

Voor nu heb ik alles bij elkaar: een tornmesje om de jas te bewerken, het boekblok (met blauw schutblad) en het leren jasje van Claudia Sträter.


WP_20180310_09_31_52_ProHetBoekblokOpMaatGesneden

Eerst het boekblok schoonsnijden (op maat snijden in mijn snijmachine).


WP_20180310_10_03_42_ProDitWordtDeNieuweBoekband

Dan kun je op de gewenste maat de platten (kartonnen basis voor de boekband) en de rug snijden. Dit boekje had misschien zonder rug gekunt. Het boekje is maar dun.


WP_20180310_10_20_28_ProPlattenEnRugVoorDeBand

Met kraftpapier worden de losse delen van de boekband aan elkaar gemaakt. Nu heb je een rechte basis voor de boekband. Vast aan elkaar met heel flexibele scharnieren.


WP_20180310_10_31_57_ProStukLeerGesnedenUitDeJas

Vervolgens snij ik een lap leer uit de jas, groot genoeg voor de boekband en met alle naden zoals ik dat wil.


WP_20180310_10_32_08_ProRestantVanHetJasje

Dit is van de jas overgebleven.


WP_20180310_10_54_28_ProLeerGrootGenoegVoorBoekbandAlleenNogRechtSnijden

Niet alleen vertrouwen op meten: ook veel passen. Je ziet dat ik de boekband makkelijk kan maken uit deze lap leer.


WP_20180310_10_55_36_ProAchterzijdeVanHetLeer

Hier zie je de afwerking van dat stuk leer aan de achterkant. De rug bestaat uit een groot aantal stroken die aan elkaar gemaakt zijn. Vandaar de naden. Daar waar naden lopen is ter versterking aan de achterkant een soort band meegenaaid. Ik denk dat dit geen enkel probleem is. Wel heb ik overtollige draden en stroken gaas weggeknipt.


Stringing together

Zes van de 10 geplande boekjes in het kader van mijn project
Stringing together waren al gereed en eerder hier te zien.
De laatste vier zijn de afgelopen dagen gereed gekomen.
Daarvan even kort verslag.

WP_20171201_19_49_15_ProSpuugMetFoliepers

De titels blijven daarbij het onderdeel dat het minst vloeiend verloopt. De titel van alle boekjes, alle 10 uniek, is Spuug. Maar ik durf het nog niet aan om de titel rechtstreeks op de kaft te plaatsen. Daarvoor zijn de resultaten nog te wisselend van kwaliteit.


WP_20171201_20_06_07_ProBoekjeNr7ZaanschBordEnvelop

Vorige week had ik bij Boektotaal ook wat Zaansch Bord gekocht en die komt nu goed van pas. Voor deze uitvoering heb ik een soort hoge envelop gemaakt. Om het boekje te kunnen lezen moet je de envelop openen en het boekje er uit halen. Alleen aan het boekje zit een koordje. Niet aan de envelop.


WP_20171201_20_07_06_ProBoekjeNr8

Ook hier een soort sierlijk gesneden envelop. Maar hierbij geen flap die het boekje ‘gevangen’ houdt in de envelop.


WP_20171201_21_59_32_ProNr9OpMijnWerkblad

Boekje nummer 9 op mijn werkblad. De kaft is opengesneden in een ritmisch patroon. Het boekje is hier nog niet helemaal af want er zit nog geen koordje aan.


WP_20171202_09_42_45_ProBoekjeNr9UitgesnedenKaft

Hier is dat koordje wel aangebracht. Het boekje hangt voor het raam van mijn werkplaats met alle andere boekjes in deze serie.


WP_20171202_11_54_27_ProBoekjeNr10MetModelKaftKanOpenKlappen

Nummer 10. De kaft bestaat uit twee delen die aan elkaar vastzitten maar kunnen scharnieren. Daardoor maken ze voldoende ruimte om het boekje er uit te pakken. Dit is het enige boekje waarbij zowel de kaft als het boekje met een eigen koordje aan elkaar zijn gemaakt. Hiermee is deze opdracht afgerond. Alles staat klaar om de teksten te gaan zetten en aanbrengen in mijn bladerboek.


WP_20171202_11_59_56_ProDe10BoekjesVoorMijnRaamVanDeWerkplaats

Op de laatste foto zie je alle boekjes voor het raam van de werkplaats hangen.


Boektotaal: Werken met leer

Nog een laataste update over de workshop
‘Werken met leer’ bij Boektotaal.
Het boewk was nog niet helemaal gereed toen ik de winkel
annex atelierruimte in Steenwijk verliet op zaterdag.
De overgang van het leer naar de kartonnen platten was nog te groot.
Die dikte ga ik opvangen met een stuk karton dat ik had
meegekregen vanuit de cursus.

WP_20171128_19_22_51_ProOvergangLeerPlatTeGroot

Ook al is het maar millimeterwerk, de dikte van het leer ten opzichte van de platten zul je altijd zien in het schutblad als het boekblok in de band wordt geplaatst. Op zich is dat niet erg maar als het verschil te groot is, is dat niet mooi. Omdat ik erg zuinig ben geweest met de afmeting van het leer en het schalmen soms niet 100% perfect was, moet ik het karton een beetje modelleren naar de open ruimte.


WP_20171128_19_23_10_ProEvenPassenEnMeten

Even passen en meten.


WP_20171128_19_26_34_ProKartonIngeplakt

Dan lijmen. Een van de twee kanten van de band is nu gereed. De tweede kant is door onregelmatiger leer iets moeilijker.


WP_20171128_19_44_31_ProNuIsDeBandGereed

Die onregelmatigheid is onder aan de foto te zien. Nu is de mand gereed om het boekblok te plaatsen. Na het in de band plaatsen van het boekblok zie je daar nauwelijks iets van.


WP_20171129_16_13_18_Pro

Hier staat het boek trots naast de voormalige Chinese theedoos. Het boek lijkt wel op zijn kop te staan.


Boektotaal: Werken met leer

Afgelopen zaterdag heb ik een workshop gevolgd bij Boektotaal.
Een of twee keer per jaar volg ik ergens in Nederland of
Belgie een workshop die een relatie heeft met boekbinden.
‘Werken met leer’ paste dus precies in het plaatje.
Ik heb eigenlijk geen ervaring met het werken met leer en
had behoefte aan een overzicht: wat komt er allemaal bij kijken,
wat is nou schalmen, wat dun je nou aan leer, hoe laat zich dat verwerken?
Allemaal beginnersvragen en ik kreeg heel veel antwoorden.

De Boekenmarkt is een gezellige winkel in een van de winkelstraten
in het centrum van Steenwijk. Boektotaal is de naam van hun website.
Tweede hands boeken, een scheepsmodel, dozen (want we veranderen met de tijd mee),
papier, karton, atelierruimte, veel boekbindgereedschap, lijm, garen en
natuurlijk leer.
De workshop werd heel vakbekwaam geleid door de eigenaar en ik ging
aan het eind van de dag tevreden naar huis met een in leer ingebonden boek
dat op een haar na gereed was.

Dat het gezellig was met de eigenaars van de winkel, de hond en de cursisten
is duidelijk.

Zo gingen we aan het werk:

WP_20171125_11_06_09_Pro2PlattenRuggebordKraftpapierEnEenVoorbereidBoekblokLetOpDeAfgehoektePlatten(DiePreciesVerkeerdLiggen)

Het boekblok hebben we niet met de hand gemaakt. Dan kan natuurlijk wel maar dat zou te veel tijd kosten. We willen met het leer aan de slag. Dus snel twee platten gemaakt (de voor- en de achterkant van de band), het ruggebord gesneden en het kraftpapier op maat gemaakt om een en ander met elkaar te verbinden. De platten liggen hier precies verkeerd. Aan iedere plat zijn twee hoeken afgerond. Dat is om het scharnierend leer straks meer ruimte te geven en de zijde die is afgerond moet dan ook aan de rugkant zitten. Maar hier is alles nog los, dus geen probleem.


WP_20171125_11_11_39_ProNetAndersDanWerkenMetLinnenBoekband

Als je met leer gaat werken leg je het ruggebord aan de andere kant van het kraftpapier dan wat je zou doen als je een linnen band maakt. De reden daarvoor is dat je de achterkant zo glad mogelijk wil maken. Alle oneffenheden die onder het leer zitten, zie je straks door het leer heen (Prinses op de erwt-effect).


WP_20171125_11_14_01_ProRuggebordjeOpKraftpapier

Eerst plak je het ruggebord op het kraftpapier.


WP_20171125_11_15_20_ProKneeplatje

Dan gebruik je een kneeplatje om te bepalen waar je de platten gaat lijmen. Wat een uitvinding!


WP_20171125_11_23_10_ProHierLiggenDeAfgehoektePlattenCorrect

De afgeronde hoeken van de platten komen aan de rugzijde.


WP_20171125_11_23_23_ProOpDeAndereKantZitHetRuggebord

Er ging iets mis met het kraftpapier maar dat is geen ramp. Het ruggebord zit aan de andere kant van de platten.


WP_20171125_11_24_09_ProPassenIsNetZoBelangrijkAlsMeten

Het begint in de verte al op een boek te lijken. Passen is overigens net zo belangrijk als meten en het helpt je een beeld te vormen van waar je naar toe aan het werken bent.


WP_20171125_11_45_30_ProDeBasisVoorHetAvontuurVanVandaag

Liggend ziet het er zo uit.


WP_20171125_12_01_09_ProDitIsDeMalOmDeVerdelingVanDeRibbenGoedTeKrijgen

We gaan valse ribben op de rug van het boek maken. De verdeling van die ruibben op het boek is zo dat de onderste rib op buiten proportie veel ruimte vanaf de onderkant van het boek wordt gemaakt. Om de positie van de ribben te bepalen gebruiken we een mal.


WP_20171125_12_02_54_ProDeMalBepaaltWaarDeRibbenKomenNietGelijkVerdelen

Door de boekband op de mal te leggen kun je de positie van de ribben bepalen.


WP_20171125_12_07_52_ProDaarKomenDeValseRibben

Hier gaan ze dus komen.


WP_20171125_13_39_10_ProMetDeValseRibben

De basis van de valse ribben kun je maken met verschillende materialen: karton, vlastouw of gewoon stukjes draad in een coating. Die zijn al mooi rond. Dan hoef je niet veel te schuren (denk aan de prinses op de erwt!).


WP_20171125_13_53_09_ProHetLeer

Dit is dan het leer. Op de ruwe zijde is het boek al afgetekend.


WP_20171125_13_56_35_ProBoekbindenIsErgRegionaalMessenUitDuitslandEngeland

Dat leer gaan we schalmen of dunnen. Dat kan op verschillende manieren. Een van die manieren is met een scherp mes. Boekbinden is een heel regionaal georienteerd ambacht. Het gereedschap is dan ook anders per regio. Het resultaat is steeds gelijk. Hier zie je Duitse, Engelse, Franse en Zwitserse messen. Let op, niet alle messen zijn voor linkshandigen geschikt.


WP_20171125_14_15_35_ProHetDunnenKanMetEenMachine

Schalmen kan ook met een machine. Maar denk dan niet dat het volledig automatisch gaat. De machine is meer een combinatie van een mes en een derde handje. Het machine geeft je de mogelijkheid de schuinte en de diepte van het mes vast te zetten. Met de hand zul je dat zelf moeten doen. Als je een machine als deze gaat gebruiken moet je eigenlijk ook een mes hebben. De machine kan niet altijd overal bij.


WP_20171125_14_38_31_ProLeerSchalmenAanDeRandenDeBovenkantGingEvenMis

Een van mijn grote vragen was: wat dun je dan precies aan het leer. Het antwoord: om te beginnen de randen. Hier zie je mijn stuk leer waar de randen van zijn gedund. Je ziet ook (helaas) dat het aan de bovenkant (links) mis ging. Ik heb dit leer met de machine gedund. Voor een eerste poging ben ik heel tevreden.


WP_20171125_14_50_44_ProNuOokDunnenOpDeScharnieren

De tweede plaats om het leer te dunnen is op de scharnier. Dan kan ook weer met de machine. daar zijn bijzondere hulpmiddelen voor bij geleverd. Voor beginners als ik. is er ook een andere oplossing.


WP_20171125_14_53_37_ProSchalemenMetMachine

Hier demonstreert de instructeur het gebruikt van het machine voor een sleuf.


WP_20171125_14_54_38_ProSchuineKantenOfSleuven

Op dit voorbeeldstukje leer zie je de sleuf (onderste twee) maar ook een schuine kant aan de rand (boven aan).


WP_20171125_15_01_02_ProInPlaatsVanSchalmenMetEenMesKanSomsSchurenOok

Hier toont een medecursist de andere methode: schuurpapier. Werkt prima.


WP_20171125_15_16_59_ProLeerGereedOmAanTeBrengen

Het resultaat. Dit is nu gereed om de band mee te gaan bekleden. Maar de basis van de band is nog niet helemaal gereed.


WP_20171125_15_30_10_ProVoorstrijkenMetVerdundePVA

Eerst het leer voorlijmen met een verdunde boekbinderlijm (PVA).


WP_20171125_15_44_00_ProInLijmen

Na kort drogen van het voorlijmen, definitief het leer inlijmen.


WP_20171125_15_48_52_ProNoestHandwerk

Als het leer op de basis van de band is gelijmd ga je direct de ribben modelleren. Het leer is nu extra soepel door de lijm en met een vouwbeen kun je de ribben een mooi aanzicht geven. Dit is het noeste handwerk van de ambachtsman. Een kunststof vouwbeen werkt beter want laat geen verkleuringen na.


WP_20171125_15_53_24_ProDeRibbenEnTouwsporenModelleren

Vroeger ontstonden de ribben omdat touw gebruikt werd om het boek te binden. Dat liet sporen na en die kun je nu ook in het leer aanbrengen.


WP_20171125_16_07_03_ProHierIsDeBasisVoorDeExtraVerdikkingAlaangebracht

Aan de rug gaan we een heel kleine verdikking aanbrengen. De basis daarvoor is een klein strookje karton. Hier is het al aangebracht. Dat gaat er voor zorgen dat het leer hier dikker wordt (Prinses op de erwt). Als het boek dan dichtgevouwen wordt dan schuift die verdikking over het kapitaalbandje en zorgt en zo voor dat er geen stof in de rug kan komen.


WP_20171125_16_08_08_ProBijPincetLigtBasisExtraVerdikkingGereed

Het is echt maar een heel klein en dun strookje karton. Hier ligt het naast de pincet.


WP_20171125_16_22_55_ProExtraStofbewerking

Als je dan het leer om de band vouwt kun je de verdikking direct ook modelleren. Bij het omslaan van het leer om de band moet je ook zorgen voor mooie hoeken. Ook daarvoor heeft de instructeur meerdere oplossingen. Ik weet zeker dat hij die graag aan je wil uitleggen.


WP_20171125_16_54_15_ProEvenPassenDeKapitaalbandKomstStraksAchterDeExtraStofbescherming

Even passen. Het kapitaalbandje is hier zichtbaar. Als de band straks aan het boekblok wordt bevestigd zal de rug helemaal dicht zijn. Alleen als het boek opengevouwen wordt bij het lezen zal de rug open staan. Superslim!


WP_20171125_16_54_27_ProDitGeeftEenBeeldVanDeRibben

Zo zien de valse ribben er uit. Ik ben heel blij!