Het was een beetje stil rond Sjaalman maar na het vernissen heb ik nog eens goed gekeken en vond ik een plaats op de decoratie die ik blijkbaar overgeslagen heb en dringend reparatie nodig heeft.
Vanuit dit perspectief gaat het om de bovenkant van de letter ‘L’.
Dus heb ik een klein beetje papier-mâché voorbereid en daar een kleine reparatie uitgevoerd.
Ook dat ligt nu in mijn werkplaats te drogen.
Voor mijn tweede boek volgens de methodes beschreven door Keith Smith, wilde ik een afbeelding opnemen op het voorplat. Get idee was om daar deze kaart van Argibald voor te gebruiken: en nu maar hopen dat het een fase is. Maar helaas, bij het snijden ging dat helemaal mis. Dus heb ik een van de kleurvlakken opnieuw moeten snijden en heb ik een andere afbeelding gezocht. Die is niet zo vol humor als Argibald maar kan ook goed.
Maar voor ik de afbeelding ga snijden heb ik eerst nog even de hoeken van de kleurvlakken afgehaald. Dan kan ik straks in één keer de omslagen bevestigen.
Dit is een van de kaarten die ik ooit bij aankoop van een boek kreeg van The Folio Society. Het is een illustratie gemaakt door Geoff Grandfield voor het boek The king must die van Mary Renault. Het boek gaat over de koning Theseus, koning van Athene. Maar dat heeft niets met mijn boek te maken. Een deel van de illustratie kan ik goed gebruiken en de afbeelding is op stevig papier. Precies wat ik nodig heb.
De afbeelding gaat tussen drie kleurvlakken komen. Daarom heb ik die kleurvlakken aan de achterzijde met schildersplakband vastgezet aan elkaar. Zo kon ik de vorm uit de kaart en uit de kleurvlakken snijden.
Zo past de zwemmer dan tussen de kleurvlakken.
Als alles goed gaat wordt dit de bekleding van het voorplat.
Het lijmen ga ik weer doen met een lijm op basis van cellulose. Een moderne versie van wat je in het Engels ‘Paste’ noemt. Niet gemaakt met bloem maar van water en een kant-en-klaar mengsel uit de hobbywinkel. Allemaal met als doel om daarmee ervaring op te doen.
Voorlijmen op een glazen plaat of in mijn geval een spiegeltegel die ik bij de afvalcontainer gevonden heb. Een mooi glad, eenvoudig schoon te maken oppervlak. Want een beetje kliederen is het wel.
Ook het grijsbord lijm ik voor.
Na het gladstrijken en weghalen van overtollige lijm kan ik de omslagen meteen op hun plaats brengen. Het voordeel van deze lijm is dat je veel gelegenheid hebt om een en ander te corrigeren.
Vervolgens krijgt ook de zwemmer zijn plaats.
Tijd voor de groene strook.
Dan volgt de paarse strook en is het voorplat gereed om in de boekenpers te gaan en te drogen.
De achterkant ziet er dan zo uit. Keith Smith geeft aan meteen ook de achterkant te bekleden maar ik weet nog niet waarmee ik het ga bekleden en de vorige keer had ik allerlei beschadigingen waardoor de achterkant anders werd dan wat ik normaal zou doen. Ik realiseer me dat ik dan twee keer een lange periode van drogen ga krijgen.
Dit is het boek waar al deze wijsheid uit komt. Inhoudelijk is het niet verkeerd maar het slecht geschreven. De eerste 100 (!) pagina’s gaan over je gereedschap en bijvoorbeeld het maken van lijm. Het boek gaat over non-adhesive bindings dus waarom je moet lezen over het maken van lijm? De laatste 100 (!) pagina’s bevatten zwart-wit foto’s van allerlei voorbeelden en de eerder genoemde tabel van centimeters naar inches (daar heb je weinig aan, de afmetingen in het boek zijn in inches en die moet je dan alsnog of gokken of omrekenen via het internet). De tekst zelf is in redelijk archaïsch Engels en herhaald zich telkens drie keer: twee keer in de tekst en nog een keer bij de afbeeldingen. Dat doet hij dan steeds net iets anders zodat je alles moet lezen. Keith Smith, Smith’s Sewing Single Sheets, Non-adhesive binding, Volume IV. Let op het boek is ook nog eens duur.
Intussen zit het voorplat in de boekenpers.
Het achterplat krijgt van mij een kunstleren bekleding.
Ooit heb ik een groot stuk knalgeel kunstleer gekocht.
Dis ook de binnenkant kan ik daarmee bedekken maar
dat weet ik nog niet zeker.
Ieder jaar, in het kader van de Week van de Klassieken
verschijnt er een boekje.
Dit jaar het boekje met als titel ‘Controverses’ – Beelden
van de Antieke Wereld in het heden.
Uitgave bij de Week van de Klassieken. Uitgebracht door Omniboek.
Het boek bevat drie essays:
een van Anton van Hooff over het steeds veranderende beeld
over homoseksualiteit in de oudheid, het verhaal van
Tom Buijtendorp waarin hij ruimte vraagt voor
historische alertheid en een stuk van Daan Nijssen over
de Cyruscilinder.
Die cilinder kende ik helemaal niet, nooit van gehoord.
Maar het is een bijzonder verhaal.
Dit is de cilinder die gemaakt is in opdracht/naam van de Perzische koning Cyrus II de Grote. Dit voorwerp bevindt zich in het British Museum.
Even wat achtergrond:
De Cyruscilinder (Perzisch: منشور کوروش) is een antieke kleicilinder, in verschillende fragmenten uiteen gebroken,
waarop in Akkadisch spijkerschrift een declaratie is geschreven uit naam van de Perzische koning Cyrus II de Grote.
Hij dateert uit de zesde eeuw v.Chr. en werd gemaakt als funderingsdepot na de Perzische verovering van Babylon in 539 v.Chr., toen Cyrus het Nieuw-Babylonische Rijk bij zijn eigen rijk inlijfde en zijn nomadenbestaan opgaf.
Het object werd in 1879 door Hormuzd Rassam gevonden in Babylon in Mesopotamië, het huidige Irak.
Deze opgraving werd gesponsord door het British Museum, waar de cilinder zich sinds 1880 bevindt.
Deze tekst komt natuurlijk van Wikipedia.
Misschien is het goed ook wat meer te weten over Hormuzd Rassam.
De Engelstalige versie van het artikel op Wikipedia heeft veel meer informatie.
Het stuk van Daan Nijssen gaat in op de controverse
die is ontstaan rond deze cilinder toen de Sjah van Perzië
(Mohammad Reza al-Pahlavi) en zijn supporters,
meenden in de tekst een soort van eerste verklaring van de
rechten van de mens te herkennen.
Ook Jona Lendering heeft daar op zijn blog ooit een stuk
over geschreven.
Alles bij elkaar een klein boekje met erg veel stof tot nadenken.
Deze week kon ik mijn exemplaar van het boek ‘Johan de Witt en Frankrijk’ op halen in de boekhandel in de buurt. ‘Een bloemlezing uit zijn correspondentie’, samenstelling door Ineke Huysman en Roosje Peeters met tekeningen van uitgever Jean-Marc van Tol.
Dit boek toont een aantal bijzondere brieven uit de
nalatenschap van Johan de Witt. De Witt was een machtig
man in de Republiek tot aan de gruwelijke moord
van hem en zijn broer.
Er is in Nederland een groot project aan de gang om zijn
volledig bekende correspondentie openbaar te maken.
Het projectteam is ondergebracht bij het
Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en men werkt
nauw samen get EMLO (Early Modern Letters Online een
project van Oxford University).
Ik ben natuurlijk nog maar net in dit mooie boek begonnen maar
mijn aandacht ging direct uit naar het essay van Jurriaan Wink.
Hij beschrijft (met illustraties en schema’s) een aantal van de
30 vormen waarop de brieven werden opgevouwen en soms
verzegeld om de brieven te beschermen tegen vuil of te
nieuwsgierige ogen.
Ik zie hier een soort van boekbindproject aankomen.
Dat is een titel (Vishnupersaud), daar is niemand naar op zoek.
Maar deze kunstenaar is een van de top voorbeelden
van werk van Indiase kunstenaars die werkten voor
Engelse medewerkers van de East India Company.
Kijk eens naar deze voorstelling van een plant die voldoet
aan de botanische richtlijnen over hoe je een plant toont
en tegelijkertijd een spannend, dramatische voorstelling is.
Super.
Je ziet de wortel, je ziet een los blad, een doorgesneden steel, verschillende stadia van bloemvorming, slim gekozen kleuren en een compositie die een dramatische werking heeft. deze afbeelding geeft het werkelijke kunstwerk niet helemaal compleet weer. Het is een foto uit Forgotten Masters (edited by William Dalrymple) en het origineel is gemaakt door Vishnupersaud, A cobra lily, Arisaema Tortuosum, Family Araceae, circa 1821, bodycolour and ink on laid paper.
Eigenlijk kon ik maar één kanttekening maken bij
het boek ‘Forgotten Masters’.
Het is goed dat in het boek de nadruk veel meer dan te doen
gebruikelijk op de kunstenaar ligt.
Op internet is er weinig te vinden over Vishnupersaud, veel meer
over werken waar hij aan meegewerkt heeft en nog meer over
de Engelse opdrachtgevers.
Het is alleen jammer dan het boek zich beperkt tot de Engelse
koloniale wereld. Je vraagt je af of vergelijkbare werken
niet gemaakt zijn voor Nederlandse, Franse, Duitse, Spaanse,
Italiaanse of Portugese kolonisten.
Gisteren gaf ik bij de afbeelding van Shaikh Zain Ud-Din aan
dat de afbeelding nog meer ruimte op het papier had
dan je op de afbeelding kon zien.
Dat is een belangrijke opmerking omdat het één van de
kenmerken is van deze werken die gemaakt zijn voor klanten
met een westerse ‘smaak’.
Die klanten zijn enorm geïnteresseerd in de juiste afmetingen,
verhoudingen, de juiste weergave, het dier in een natuurlijke
omgeving, de plant met bloem en zaden.
Bij de Indiase klanten waren bloemen vooral een decoratie,
werden afmetingen en verhoudingen gebruikt om bijvoorbeeld
het belang van een persoon te tonen.
Iedere markt zijn eigen eisen.
Ook de afbeelding van vandaag is afkomstig uit het Impey Album.
Bhawani Das, Snake/Slang, Boldly Cross-Banded, Banded Krait, Bungarus Multicinctus, Impey Album, Calcutta, 1782, watercolor on paper. De afbeelding is uit het boek ‘Forgotten Masters’, William Dalrymple.
De afbeelding die je het meest ziet van Bhawani Das
is die van een prachtige vleermuis.
Een voorbeeld daarvan zie je in dit korte artikel
in The Guardian.
Drie stapeltjes met stukken karton van gelijke grootte
maar verschillende dikte en bedrukking had ik gereed.
De eerste heb ik ingebonden volgens de methode die
Keith Smith ‘Board attachment type A’ noemt.
De tweede stapel gaat ingebonden worden via de methode
‘Board attachment type B’.
Het verschil tussen de twee boeken zit hem straks alleen
in de bekleding van de platten en de manier waarop de
‘boards’, het voor- en achterplat, zijn bevestigd.
Daarvoor kent Keith Smith drie methodes en Type C noemt hij
de klassieke Koptische binding.
Daar ben ik nog niet mee bezig.
Gisteren heb ik de platten gesneden voor Type B uit grijsbord.
Ook deze versie wordt bekleed met verschillende kleuren papier.
De meeste kleuren zijn hetzelfde als Type A.
Maar ik ga niet meer het erg slappe gele papier gebruiken
dat bij het eerste boek zoveel problemen gaf.
Dit zijn de kleuren en dit is ook de verdeling van de vlakken op het voorplat. De schikking is anders dan het eerste boek en daar kwam het groen niet op voor. Je ziet hier dat ik nog niet alle kleuren op de juiste maat heb gesneden. Wat je niet ziet is dat de kleuren al los liggen op de juiste plaats op het voorplat en dat aan alle kanten het papier ten minste 3 centimeter uitsteekt.
Nu zijn alle maten correct. Wat er nu nog moet gebeuren (volgende keer) is dat de hoeken moeten worden voorgesneden. Daarnaast ga ik net als bij het eerste boek een vorm opnemen in dit mozaïek maar dat gaat ook weer iets anders zijn dan de vorige keer.
Omdat ik beloofd had om met enige regelmaat een
voorbeeld te laten zien van de prachtige Indiaase
kunstwerken die in opdracht van medewerkers van de
East India Company zijn gemaakt, vandaag een voorbeeld.
De East India Company is een navolger van de VOC,
de Verenigde Oostindische Companie.
Dus ook een privé onderneming die begint als handelsonderneming
door schepen te financieren en uit te sturen naar verre oorden
om met veel kostbare vracht terug te komen en zo veel winst
te genereren voor de aandeelhouders.
Als snel bleek het een goed idee te zijn om in die verre
oorden vertegenwoordigers te stationeren en ook geweld
werd al snel onderdeel van het palet van activiteiten.
Handelswaar beperkte zich al snel niet meer tot peper of
specerijen, textiel of bijzondere voedingsmiddelen.
Slavernij, gedwongen arbeid en bijvoorbeeld roof waren
aan de orde van de dag.
Uiteindelijk gingen dit soort bedrijven vaak ten onder aan
hun eigen succes en door het enorme economische belang
nam de staat de activiteiten over.
Zo ontstonden koloniën.
Zo rond 1750 was er onder de mensen die zich vestigden in wat
we nu India noemen en die werkten voor de East India Company,
mensen die verbaasd en geïnteresseerd
waren in de prachtige natuur die men in India aantrof.
Camera’s waren er nog niet dus liet je, als je dat zelf niet kon,
tekeningen, schilderingen, maken door lokale kunstenaars.
Een van die kunstenaars was Shaikh Zain Ud-Din.
Voor het verhaal achter het werk verwijs ik naar het boek
‘Forgotten Masters’.
Het originele werk is ruimer op een vel papier getekend dan hier te zien is. Shaikh Zain Ud-Din, Indian Roller on Sandelwood Branch, Impey Album, Calcutta, 1779, opaque colours and ink on paper.
Volgens de methode van Keith Smith zijn er per blad
twee stappen te nemen: ‘attach’ en ‘link’.
Met ‘attach’ bind je de pagina’s als het ware aan elkaar.
Bij de ‘link’-stap verbind je het losse blad aan het blad
dat je net ervoor hebt ingebonden (soort van kettingsteek).
De twee platten ondergaan hiervan afwijkende handelingen.
Als je dit mechanisme eenmaal door hebt, gaat het best snel.
Keith Smith in Smith’s Sewing Single Sheets legt het principe van ‘attach’ en ‘link’ uit.
Hier ben ik al bij het laatste in te binden losse blad. De kartonnen bladen die ik gekozen heb zijn allemaal van verschillende dikte en dat gaat met deze bindwijze prima. Het enige waar je op moet letten is dat je de draad niet te strak trekt want daarmee beschadig je makkelijk het karton.
Dit is dan het eindresultaat. Het vreemde aan het boek is dat ondanks de omvang het zo goed als niets weegt.
Het boek valt mooi open. Dan kun je het naaiwerk goed zien. De dikte van de draad zorgt er voor dat in mijn voorbeeld je de structuur op de rug van het boek niet benadrukt. Maar veel dikkere draad bind denk ik moeilijker. Je ziet goed dat de draad de ‘drager’, de ‘structuur’ van het boek geworden is.
Omdat het boeken zijn (ik wil alle methodes uitproberen) om te oefenen heb ik zelf niets aan de inhoud gedaan behalve dat ik verschillende opdrukken gezocht heb op het karton.
Sommig karton is gevonden tijdens de hittegolf van dit jaar: ‘Ijskoud pakketje voor jou’.
Een tijdje terug vroeg ik de India and Sri Lanka catalogus aan van Antiquariaat Forum. Voor alle duidelijkheid: ik heb niet het geld om daar boeken te kopen. Maar dat neemt niet weg dat ik daar pareltjes van boeken zie. Ik kan het iedereen aanraden een kijkje op hun website te nemen. Ik werd aangetrokken door de omslag. Ik schreef er een maand of wat geleden al eens hierover.
De foto op de omslag is afkomstig uit dit boek: Nawaz Singh, Peintures touchant l’Indoustan, Faizabad, 1770. De aankondiging belooft veel: Magnificent Company School style paintings showing the traveling court of the Mughal Emperor.
Met prachtige voorbeelden.
Het ene zinnetje stond aan het eind van de beschrijving: published in: William Dalrymple, Forgotten Masters, Indian Painting for the East India Company, (2020), pp 143 – 144, figure 36. Dat boek kende ik niet. Had ik nog nooit over gelezen. Op zich niet vreemd maar het was voor mij aanleiding om het boek te bestellen. Overigens is het verband tussen het boek van Nawaz Singh en de tekst in het boek ‘Forgotten Masters’ nog niet helemaal duidelijk.
Nu een paar weken later is het boek bezorgd, heb ik het gelezen/bekeken en ben ik onder de indruk.
Dit boek is verschenen bij een tentoonstelling in Londen
en bevat een aantal essays met steeds een serie van werken
die in het essay genoemd worden.
De schrijvers van de essays mogen genoemd worden:
Rosie Llewellyn-Jones
Andrew Topsfield
H.J. Noltie
Malini Roy
Lucian Harris
Yuthika Sharma
J.P. Losty
De essays geven veel informatie, verhelderen de term
‘Company School’, beschrijven de rol van de geldschieters en
de route die de werken afgelegd hebben van het midden van
de 18e eeuw tot nu en brengen de kunstenaars zelf onder de aandacht.
Dit is een soort van selfie van een van die kunstenaars: Yellapah of Vellore (Yellapah of Vellore, circa 1832 – 1835, opaque watercolour on paper). En neem van mij aan: de toelichting op dit prachtige werk wil je lezen!
Omdat de kunstenaars die in dit boek weinig aandacht krijgen,
wil ik er de komende tijd een paar presenteren.
Alvast een klein voorbeeld:
(Attributed) Shaikh Zain Ud-Din, Sambar Deer, Impey Album, Calcutta, 1779 – 1780, gouache on paper.
De tentoonstelling is er een die ik heel graag had willen bezoeken.
Toeval bestaat niet maar het laatste zetje om dit bericht te schrijven was de etalage van Antiquariaat Plantijn. Ik zag hun etalage op de Ginnekenmarkt tijdens een fietstocht vorige week.
Vooral de prachtige prenten van planten en fruit in de etalage waren een extra motivatie om het boek Forgotten Masters hier onder de aandacht te brengen.
Terwijl Sjaalman ligt te drogen kan ik verder met
mijn Koptische binding van losse bladen.
Soms komt het voor dat je iets wilt inbinden
dat niet te vouwen is in een katern.
Bijvoorbeeld een reeks afdrukken van lino.
Daarvoor is een speciale techniek die beschreven staat
in een van de vele boeken van Keith Smith.
Een beetje omslachtig beschreven, dat wel.
Het boek heet Smith’s Sewing Single Sheets.
Smith beschrijft twee soorten bindingen:
bindingen aan de rug zonder extra ondersteuning en
bindingen met ondersteuning.
Eerst beschrijft hij drie methodes van bindingen zonder
ondersteuning.
Ik volg nu methode A.
Keith Smith, Smith’s Sewing Single Sheets, hoofdstuk Board attachment for single sheet coptics sewn across the spine (Pagina 109).
Eerst met behulp van de prikmal de gaten geprikt.
Het boek geeft aan een draad van 120 centimeter te nemen voor een boek. Omdat dit de eerste keer is dat ik dit probeer te maken heb ik draden (één draad voor een set van twee gaten) geknipt van 150 centimeter. Gewaxte draad. Om te testen gebruik in een halfronde naald aan één kant van de draad en een rechte naald aan de andere kant.
Je begint met het aanbrengen van een draad in de achterplat, één draad door twee gaten. Bij methode A begin je daarvoor aan wat straks de binnenkant van het achterplat zal worden. Bij het binden doe je per blad twee acties: als eerste het binden van het individuele blad en als tweede het linken van het blad aan het vorige blad. Bij de eerste stap zorg je ervoor dat de twee draad-uiteinden steeds tussen de gaten eindigen en bij de tweede stap ga je buitenom en komen de draad-uiteinden weer tussen de gaten eindigen.
Het eerste blad binden (stap één). Bovenlangs het blad, door het gat en dan tussen de gaten de draad-uiteinden voeren.
In mijn boek heb ik twee sets met gaten. Die bind je na elkaar. Ik begin bij de linkse set en dan volgt de rechtse set gaten.
Na de twee stappen bij beide sets gaten, volgt een volgend blad. De draad dient haaks op de achterzijde van de rug te lopen.
Voor mijn letterzuil ben ik een decoratie aan het maken.
De letters die ik opberg in de letterzuil stellen me
in staat teksten te zetten in vrijheid.
Dat gevoel van vrijheid spreekt voor mij uit ‘het pak van Sjaalman’
en daarom is de decoratie de tekst ‘Sjaalman’.
Gemaakt met papier-mâché, deels wit geverfd met gesso en deels
gekleurd met ecoline.
Nu heb ik de decoratie op maat gesneden en is het voorzien
van een eerste laag acrylvernis.
De acrylvernis zorgt er voor dat de ecoline een beetje uitloopt.
Sommige kleuren meer dan andere.
Sjaalman. Karakter uit de Max Havelaar van Multatuli.
Toen ik nog niet alle letters had gevormd lag er op mijn werkbank
een woord dat kon uitgroeien naar Sjaalman maar
evengoed sjamaan kon worden.
Dat idee speelt al die tijd in mijn hoofd.
Er is een tweede laagje gesso aangebracht, ik heb wat aan de ‘L’ gedaan zodat het geheel meer een eenheid wordt en ik heb de tweede ‘A’ een gat teruggegeven.
Dit gaat toch de kant uit van een sjamaan.
´Het pak van Sjaalman´ droogt natuurlijk nooit op. Maar mijn papier-mâché ´Sjaalman´, de decoratie voor de letterzuil, die doet dat gelukkig wel.
Maar als je goed kijkt zie je dat na bijna 24 uur het nog niet helemaal droog is. Als je op de achterkant kijkt zie je de donkere, vochtige plekken.
Met een eerste laagje gesso komt de Sjaalman te voorschijn. De ‘L’ zal op een andere manier nog wel wat meer aangezet moeten worden om de eenheid in het beeld te verbeteren.
Felix von Papen: Een Von Papen spreekt.
Dit boek is de Nederlandse vertaling van een aanklacht
tegen het nationaalsocialistische Duitsland.
Eind 1938 verscheen de brochure:
Ein von Papen spricht….über seine Erlebnisse im Hitler Deutschland.
Felix von Papen was oomzegger van Franz von Papen.
Franz von Papen was een Duits politicus (katholiek, Zentrumspartei) die rijkskanselier
was in 1932 en die dacht Hitler in de hand te kunnen houden.
Daarom werd hij vicekanselier onder Hitler in 1933 – 1934.
Al op 6 december 1933 werd Felix von Papen opgepakt en gevangen
gezet door de Gestapo in het Columbia-Haus.
In 1934 werd hij overgebracht naar Oranienburg, een SA concentratiekamp.
Via allerlei omzwervingen komt Felix von Papen in Nederland terecht.
Dit was na maart 1938.
In februari 1942 werd hij in Nederland verraden en opgepakt.
In oktober 1942 is hij naar concentratiekamp Buchenwald afgevoerd.
Op 7 april 1945 sterft hij.
Felix von Papen was lid van een vooraanstaande Duitse familie.
Een man met connecties en geloof in de rechtstaat.
Zijn verslag geeft een beeld van wat er gebeurt als extreme krachten
het in een land overnemen: rechtmatigheid verdwijnt en criminaliteit
neemt het over.
Franz von Papen sterft in Obersasbach, West Duitsland, op 2 mei 1969.
Dit is de opstelling van mijn werkblad: vuilniszak onderop om het vocht niet op het werkblad te laten komen. Daarop de letters op de positie geplakt waar ik ze wil hebben. In een ‘sjaalvorm’. Rechts daarvan mijn spiegel om te kunnen kliederen en daarop de bak met lijm. Het feest kan beginnen.
De letters.
Ik merk al gelijk dat het schuimrubber voor- en nadelen heeft. Het liet zich eenvoudig snijden en ik heb het in twee hoogtes maar het papier blijft er niet makkelijk aan kleven. Vormen worden daardoor uit zichzelf minder scherp. Ik merk ook dat krantenpapier en krantenpapier twee dingen kunnen zijn. Het papier in mijn geval komt vooral van de NRC. Dat is heel glad krantenpapier. Het heeft waarschijnlijk een soort van coating toegevoegd gekregen in de productie. Dat zorgt er nu voor de de lijm er minder vat op heeft dan ik graag zou hebben. Maar zien hoe het gaat als het goed gedroogd is.
Eerste laag bijna gereed.
Tweede laag ook gereed. De ruimtes tussen en langs de letters zijn ook met papier-mâché belegd. Op die manier kan ik straks het deel waar ik mee verder wil uitsnijden.
De platten zijn gereed en ook de losse bladen. Dus het wordt tijd om de gaten te voorprikken en dan kan het binden beginnen. Maar op dit moment neemt de ‘Sjaalman’ nog even te veel plaats in op mijn werkbank.
Het is de bedoeling om de letterzuil aan de buitenkant
nog te voorzien van een decoratie.
Die wil ik gaan maken met papier-mâché.
Dat heb ik niet meer gedaan (het werken met papier-mâché)
sinds ik op de kleuterschool een masker van papier-mâché
heb gemaakt. Toen had de kleuterjuf de papier-mâché
gemaakt. Afgelopen najaar zag ik nog in Lecce (Italië)
hoe men met stroken papier en lijm er prachtige werken mee maakten.
Veel kerststallen.
Mu moet ik dat zelf eens gaan proberen.
Het begint er mee dat ik een idee moet hebben voor
de decoratie. Letterzuil, Afficheletters, Letters dus.
Welke letters?
In ieder geval doet de letter ‘M’ mee. Gesneden uit schuimrubber afkomstig uit een weggegooide doos uit de afvalcontainer. Ik weet niet hoe precies ik de letter moet snijden. Welke details je straks nog ziet nadat er papier-mâché over gaat. Heb vooral voor dit materiaal gekozen vanwege de dikte.
Onlangs las ik weet iets over de Max Havelaar.
Daar komt de persoon Sjaalman in voor.
Die brengt te beoordeling een pak met manuscripten
maar een potentiële geldschieter. De geldschieter is handelaar in koffie
en komt een geschrift tegen dat naar zijn idee over koffie gaat.
En zie de ‘Max Havelaar’ is geboren.
Het woord dat ik ga maken is dus ‘Sjaalman’. Daarbij wil ik vooral wijzen naar het ‘Pak van Sjaalman’.
Het vrije woord staat in Nederland behoorlijk onder druk.
Er waren altijd al groepen van buiten Nederland die er
druk op proberen uit te voeren. Maar de druk wordt steeds meer opgevoerd,
steeds dichter bij huis. Nu in Nederland zijn het de
boeren, viruswaanzinnigen en extreem-rechtse partijen
die proberen daar inbreuk op te doen.
Het ‘Pak van Sjaalman’ staat voor mij voor de vrijheid
meningen te formuleren en te uiten.
Over allerlei onderwerpen, maar zonder daarbij de vrijheid van
anderen te proberen te beperken.
De Ideeën van Multatuli (in diens eigen spelling Ideen) zijn een reeks van 1282 genummerde, overwegend aforistische en essayistische overwegingen en stellingnames, die in omvang uiteenlopen van enkele zinnen tot enkele bladzijden, en tussen 1862 en 1877 werden gepubliceerd in zeven bundels. Tussen de overpeinzingen is ook andersoortig werk opgenomen, zoals de volledige roman De geschiedenis van Woutertje Pieterse en het toneelstuk Vorstenschool. Het dominerende beschouwende gedeelte betreft voornamelijk maatschappijkritiek. In de stijl ervan schudt hij oude vormen van zich af, zich uitdrukkend in een directe spreektaal, die niettemin van een grote taalbeheersing getuigt.
De letters snij ik uit de hand. Ik gebruik verschillend materiaal: dun schuimrubber in combinatie met karton. De ene keer ligt de letter bovenop. Een andere keer wordt de letter opgebouwd. Ik gebruik een stuk van een hemd. Een stuk van een doos. Ik gebruik stukken bamboe en een deel van een riem. Wat van de details straks overblijft weet ik nog niet. Dat gaan we zien. Het idee is papier dat helemaal in de lijm is geweest, in drie lagen aan te brengen. Iedere laag in een bepaalde richting zodat ik weet hoe ver ik ben.
De stroken krantenpapier liggen al netjes gescheurd te wachten. Op de kleuterschool hadden we kleine stukken papier een nacht in de lijm laten staan zodat er een brij ontstond waarmee je bijna kon boetseren.
Nu nog even uitzoeken hoe ik de letters ten opzichte van elkaar ga leggen. De afficheletters, drukletters in het algemeen, stellen je in staat om ideeën te formuleren en te uiten in drukvorm.De riem moet nog mooi plat komen te liggen.
Dit gaat het worden. Of de letters te dicht bij elkaar liggen? Ik ga het ervaren. De letters (op twee na, die drogen nog) heb ik vastgeplakt op een stuk papier ter grootte van een zijkant van de letterzuil. Dus als ik straks de ‘Sjaal’ ga uitsnijden en uithollen (de vormen er langs de achterkant uit ga halen) dan zou het moeten passen op de letterzuil.
Intussen was ik al weer wat verder met de letterzuil
en met het voorbereiden van de platten voor mijn eerste
oefening uit Smith’s Sewing Single Sheets.
Een boek van Keith Smith waarin hij methodes beschrijft
voor het inbinden van boeken met losse bladen in plaats van katernen.
Daarbij geeft hij methodes aan voor het inbinden zonder
en met ondersteuning aan de rug van het boek.
Ik begin zonder ondersteuning en vele zullen dit herkennen
als een Koptische binding.
De voorkant van de voorplat is nog niet helemaal af maar is mooi opgedroogd. Bij deze bindwijze maak je de afwerking van de platten voordat je gaat inbinden. Achteraf is het namelijk onmogelijk een mooie bekleding aan te brengen. Zoals je ziet heb ik er voor gekozen de bekleding met papier uit te voeren vrij naar het ontwerp van Keith Smith.
Zo ziet de achterkant er dan uit. Dat is natuurlijk niet goed. Eens vochtig laat dit papier zich niet meer snijden. Met de schaar kun je het nog wel kleiner maken maar daarmee bereik je niet de precisie die je met een mes kunt bereiken. Gelukkig is de achterkant niet mooi want daar moet toch nog een afwerking op aangebracht worden. Dus kan ik dit nog wel ‘verstoppen’.
Voor de letterzuil ben ik de lades aan het sorteren en beschrijf ik de inhoud van de lades op de naamstrook. Ik heb de lades ook genummerd van 1 tot 15.
Compleet.
Alle delen die dadelijk de compositie moeten gaan vormen zijn gesneden. Ik kan al wel vertellen dat je meteen de hoekjes van de inslagen moet snijden. Als straks het papier vochtig is van de lijm zal dat niet zo eenvoudig gaan en gaat het makkelijk scheuren en als je mes niet vlijmscherp is opstroppen. Dat is mij dus al overkomen. Maar zover was ik hier nog niet.
Eerst heb ik het voorplat vochtig gemaakt. Keith Smith geeft aan dat je de compositie in één keer moet afmaken. Voor- en achterkant. Dat snap ik wel want het papier en karton zal door het vocht gaan vervormen. Maar bij mij in de werkplaats droogt nu alles zo snel dat ik na het centrale deel het voorplat eerst onder bezwaar laat drogen. Heb je meer ervaring hiermee (deze lijm, dit papier en karton en deze compositie) dan zal dat inderdaad beter gaan.
De eerste strook is een soort van ankerpunt voor de volgende stroken. De plaats waar deze strook moest komen was dan ook afgetekend op het voorplat.
Steeds ieder stuk goed insmeren met lijm. Het papier is een zwaar papier waarvan ik ooit een pak kocht bij de Hema. Een pak met verschillende kleuren papier om kaarten te maken. Dus niets bijzonders maar wel zwaarder dan bijvoorbeeld printerpapier. Ik lijm op een stuk spiegel. Glas werkt denk ik ook goed: eenvoudig schoon te maken en glad.
Het centrale deel is geplakt. So far, so good. Nu heb ik het even laten drogen.
Het werk aan het voorplat heb ik afgewisseld met het plakken van de naamstroken op de lades in mijn letterzuil.
Eenmaal opgedroogd ziet het centrale deel er goed uit.
Morgen misschien meer over het voorplat. Dit is de laatste lade die een naamstrook kreeg. Steeds heb ik alle lades eerst nat gemaakt. De strook papier ten minste twee keer in de lijm gezet. Anders droogt het gewoon te snel in mijn werkplaats.
Argusvlinder 