Natuurhistorie

De foto’s in dit bericht zijn foto’s van boeken.
Niet zomaar wat boeken maar wichelboeken.
Boeken uit Indonesië verzameld door Elio Modigliani.
Dit soort boeken staan bekend onder de naam ‘Pustaha’.

DSC05141FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894

Florence, Basilica of San Lorenzo, Pustaha (magische boeken), Indonesia, 1886 – 1894.


Op een website van een kunst- en antiekdealer vond
ik een korte beschrijving van de collectie:

The Florentine Elio Modigliani travelled to the Indonesian islands between 1886 and 1894 and collected many ethnographic items. The collection is important because of this clear provenance and time frame of collecting.

Modigliani travelled through the Batak lands, relying on a rebel leader fighting against the Dutch who led him from the Dutch possessions on Sumatra’s western coast to the eastern coast and then back again by another route. He was able to thus cross Sumatra twice and travel through areas that remained still largely closed to Europeans. His work on the region’s ethnography was recognised across Europe and the Netherlands awarded him the Order of Orange-Nassau.

Batak divination books were known as pustaha and generally the ‘leaves’ are made of bark, most probably the inner bark of the alim tree (a species of aquileria). The books have been known to the western world for several hundred years. There are at least a thousand pustaha in public and private collections. The earliest datable example is in the British Library which was donated in 1764. Most pustaha do not carry dates – provenance and patina are the main tools used in approximating a date. (This is one reason why the Modigliani collection is important.) Pustaha mostly deal with magic, divination and medicine (hadatuon) and tended to be compiled by Batak.

DSC05142 01 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894DSC05142 02 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894DSC05142 03 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894

Boek en twee foto’s met details.


De toelichting op de tentoonstelling:

DSC05140FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894


DSC05143 01 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894DSC05143 02 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894DSC05145 01 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894DSC05145 02 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894DSC05146 01 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894DSC05146 02 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894

Detail van de vorige foto.


DSC05148FlorenceBasilicaOfSanLorenzoPustahaIndonesia1886-1894

Mijn foto’s zijn een willekeurige selectie uit een behoorlijk grote vitrine met veel boeken (volgens mijn geheugen).


Natuurhistorie

DSC05118FlorenceBasilicaOfSanLorenzoAndreaCasalpinosHerbarium1563DSC05119FlorenceBasilicaOfSanLorenzoAndreaCasalpinosHerbarium1563Txt

Florence, Basilica of San Lorenzo of misschien meer correct Biblioteca Medicea Laurenziana, Andrea Cesalpino’ s herbarium, 1563.


DSC05120FlorenceBasilicaOfSanLorenzoBartolomeoBimbiCauliflowerByCanonndHorseradishFromTheMarquisCorsisFarm1706OilOnCanvasDSC05121FlorenceBasilicaOfSanLorenzoBartolomeoBimbiCauliflowerByCanonndHorseradishFromTheMarquisCorsisFarm1706OilOnCanvasTxt

Het is geen goede foto. Het schilderij staat er niet helemaal op en dan de lichtval. Maar ik was aangetrokken tot de horseradish, dar ‘witte mannetje’: Bartolomeo Bimbi, Cauliflower and horseradish from the Marquis Corsi’s farm, 1706, oil on canvas.


Dan neemt de collectie een voor mij heel onverwachte wending.
Boeken met gedroogde bloemen en planten had ik verwacht.
Maar wasmodellen…..

DSC05122FlorenceBasilicaOfSanLorenzoWaxModelLimonIncomparabilisLimonPomunAdamiDistortumLimonImperialisFlorence18thCentDSC05123FlorenceBasilicaOfSanLorenzoWaxModelLimonIncomparabilisLimonPomunAdamiDistortumLimonImperialisFlorence18thCentTxt

Wasmodellen van Limon Incomparabilis, Limon Pomum Adami Distortum en Limon Imperialis, Florence, 18th century.


DSC05124 01 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoFrancescoCalenzuoliCrassulaArborescensFrancescoCalenzuoliClementeSusiniAloeSuccotrinaLuigiCalamaiCynaraScolymusWaxModel18th-19thC

En dat gaat ver. Francesco Calenzuoli: Crassula Arborescens, Francesco Calenzuoli and Clemente Susini: Aloe Succotrina, Luigi Calamai: Cynara Scolymus, wax models, 18th – 19th century.

DSC05124 02 FlorenceBasilicaOfSanLorenzoFrancescoCalenzuoliCrassulaArborescensFrancescoCalenzuoliClementeSusiniAloeSuccotrinaLuigiCalamaiCynaraScolymusWaxModel18th-19thCDSC05125FlorenceBasilicaOfSanLorenzoFrancescoCalenzuoliCrassulaArborescensFrancescoCalenzuoliClementeSusiniAloeSuccotrinaLuigiCalamaiCynaraScolymusWaxModel18th-19thCTXT


Maar het wordt nog meer bijzonder.
Dan heet de was ‘ceroplastics’.

DSC05126FlorenceBasilicaOfSanLorenzoTheCeroplastics 01DSC05126FlorenceBasilicaOfSanLorenzoTheCeroplastics 02DSC05126FlorenceBasilicaOfSanLorenzoTheCeroplastics 03DSC05127FlorenceBasilicaOfSanLorenzoLuigiCalamaiTrunkOfAYoungMan1838WaxModelDSC05128FlorenceBasilicaOfSanLorenzoLuigiCalamaiTrunkOfAYoungMan1838WaxModel

Torso van een jonge man. Luigi Calamai, Trunk of a young man, 1838, wax model. Dit gaat verder waar Madame Tussauds is gestopt.


DSC05129FlorenceBasilicaOfSanLorenzoClementeSusiniTommasoBonicoArteriesAortali1775-1791WaxModelDSC05131FlorenceBasilicaOfSanLorenzoClementeSusiniTommasoBonicoArteriesAortali1775-1791WaxModelDSC05130FlorenceBasilicaOfSanLorenzoClementeSusiniTommasoBonicoArteriesAortali1775-1791WaxModelTxt

Slagaderen verbonden met de aorta. Clemente Susini and Tommaso Bonico, Arteries and aorta, 1775 – 1791, wax model.


DSC05132FlorenceBasilicaOfSanLorenzoLuigiCalamaiPolypodiumVulgare19thCWaxModelDSC05133FlorenceBasilicaOfSanLorenzoLuigiCalamaiPolypodiumVulgare19thCWaxModelTxt

Sporen van varensen hun verspreidingswijze. Wasmodel op een houten tafel. Luigi Calamai, Polypodium Vulgare, 19th century, wax model.


Overige katernen ook gereed

IMG_1368GedroogdeBloemenPlantenIMG_1369GedroogdeBloemenPlantenIMG_1370GedroogdeBloemenPlantenIMG_1372GedroogdeBloemenPlanten

Of er richtlijnen zijn voor het aanbrengen van de bevestigingsstrookjes, weet ik niet. Maar wellicht zijn er adviezen voor de breedte en lengte van de stroken, de plaatsing van de stroken op de stengel en hoe om y gaan met de bloem. Hoe doe je dat het best bij blad dat nauwelijks een stegel heeft. Zowel vanuit het standpunt van de bevestiging/bescherming als vanuit esthetisch of het oogpunt van bestudeerbaarheid. Mijn bloemen en bladeren zijn niet heel bijzonder natuurlijk. Maar toch.


IMG_1373GedroogdeBloemenPlantenIMG_1374GedroogdeBloemenPlantenIMG_1375GedroogdeBloemenPlantenIMG_1376GedroogdeBloemenPlantenIMG_1377GedroogdeBloemenPlanten


Verdorven markiezin

HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 01

Een tijd terug kocht ik, na het kopen van een aantal tweede hands boeken van Hella S. Haasse, ook een map met krantenknipsels over de schrijfster en haar werk. Omdat ik onlangs het boek ‘Een gevaarlijke verhouding of Daal-en-bergse brieven’ kocht ging ik door de knipsels om te zien of er knipsels tussen zaten over dit boek. Ik vond er twee. Het eerste zie je vandaag hier.


IMG_1301HellaSHaasseEenGevaarlijkeVerhoudingOfDaal-En-BergseBrieven


HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 04

Het knipsel vermeldt de schrijver: Han Jonkers. Maar geen datum en ik kan ook de krant waarin het verscheen niet achterhalen. Ook op Delpher kan ik het artikel niet vinden (misschien niet goed gezocht?). Dus opnieuw vermoed in het Brabants Dagblad en 1976.


HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 03HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 05HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 06HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 02HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 07IMG_1352HellaHaasse

De laatste foto is het originele artikel waarvan ik dit bericht maak.


Er zitten wel een paar typefouten, of beter gezegd ‘zetfouten’,
in het artikel (bijvoorbeeld: letterkende, werrechtelijk, fostbaarheden).

Eerste katernen gereed

De eerste twee katernen met de gedroogde bloemen en planten
zijn gereed.
Het liefst zou je de bloemen en planten helemaal insmeren
met lijm en dan opplakken. Maar dan krijg je ze er nooit
meer uit (zou je dat willen dan?) maar je krijgt dat
ook nooit mooi ingeplakt. Sommige bloemen bevatten hele
kleine pluisjes en die laten zich niet zomaar lijmen.
Dus zet ik de bloemen en planten vast met kleine strookjes
papier die ik dan wel vastlijm op de ondergrond.
Daarbij probeer ik er voor te zorgen dat per katern
de twee ingeplakte bladeren niet over elkaar vallen.
Dat zou voor extra verdikking in de katernen zorgen.
De test zal moeten uitwijzen of dit de juiste
acties zijn.
Voor de test laat ik me inspireren door de beschrijving
van het ‘Vitrineboek’ in het meest recente nummer
van het tijdschrift ‘Handboekbinden’ van de
Stichting Handboekbinden.

IMG_1342HandboekbindenVitrineband

Het kwartaal tijdschrift van de Stichting Handboekbinden. Hierin staat een artikel over het ‘Vitrineboek’ van Boekbindcollectief 14 x 14.


IMG_1343

Mijn test bevat 5 katernen. Ik heb 10 gedroogde bloemen, planten of bladen. Dus per katern 2 gedroogde objecten. Ze zijn verzameld in twee wandelingen. Drie, vooral bloemen, zijn verzameld tijdens een bezoek in 2022 in Leiden. De overige zeven zijn verzameld tijdens een wandeling in 2022 langs de singels van Breda. De eerste drie zijn relatief klein en dun. Die gaan niet voor heel veel opdikking zorgen.


IMG_1344

De strookjes plak ik in de richting van de plant mee. Ik maak ze zo dun mogelijk om het beeld o weinig mogelijk te verstoren. Wel probeer ik de strookjes in zoveel mogelijke richtingen te plakken om de gedroogde objecten geen kans te geven er uit de schieten. Maar het zijn allemaal pogingen van een hobbybinder. Als iemand ervaringen heeft die naar een andere oplossing wijzen dan hoor ik die graag.


IMG_1345

Het papier van de test is dun dus moet ik ook de achterkant in de gaten houden voor eventueel lekken van de lijm en omdat dit ook een leuk beeld is.


IMG_1346IMG_1347

Rekening houdend met de relatieve positie van de objecten binnen een katern.


IMG_1348IMG_1349

In katern 2 worden de gedroogde takken groter en verschillen ze meer van dikte. Je kunt niet overal waar je zou willen de stroken plakken. Steeds de afweging tussen de takken zo vast mogelijk inplakken en het beeld van de gedroogde tak.


Kittige rolletjes

NRCHenkVanGelderAchterpaginaDeKittigeRolletjesVanHellaHaasseZaterdag12Maart1994 02

NRC, Henk van Gelder, Achterpagina, De kittige rolletjes van Hella Haasse, zaterdag 12 maart 1994. Een artikel over de eerste acteerprestatie van Hella S. Haasse en de manier waarop dit door de bezetter werd gebruikt in ‘Cinema & Theater’, ‘Weekblad voor film, tooneel, dans, opera, operette, concerten, radio, revue, variété en cabaret’, 1943. ‘De jeugdige actrice Hella Haasse, die in Utrecht bij de opvoering van de “Ghesellen van den spele”, in den Kloosterhof als Mariken van Nimwegen op schitterende wijze debuteerde’


NRCHenkVanGelderAchterpaginaDeKittigeRolletjesVanHellaHaasseZaterdag12Maart1994 03NRCHenkVanGelderAchterpaginaDeKittigeRolletjesVanHellaHaasseZaterdag12Maart1994 01NRCHenkVanGelderAchterpaginaDeKittigeRolletjesVanHellaHaasseZaterdag12Maart1994 04


Het acteerdebuut van Hella S. Haasse vond plaats als actrice
van het toneelgezelschap ‘Ghesellen van den spele’, een gezelschap in Utrecht.
Haasse speelt de rol van Mariken in Mariken van Nimwegen.

Ik kende de term ‘Ghesellen van den spele’ niet.
Op DBNL vond ik de ‘Geschiedenis der Nederlandsche letterkunde’,
Deel 2: De middeleeuwen, 1889, van W.J.A. Jonckbloet:

IV. Door wie werden deze spelen vertoond?

Op het eind van het tweede hoofdstuk zagen wij, dat priesters en ‘ghesellen’ in de kerkelijke drama’s optraden: dit noopt ons om de vraag in ’t algemeen te onderzoeken, wie de vertooners dezer spelen waren, waarbij wij dan nog nader zullen zien, hoe het wereldlijk drama zich aan het geestelijke vastknoopt.

Zoo in den beginne alleen priesters en andere kerkelijke personen aan de vertooning der mysterie-spelen deel namen, gaandeweg werd dit anders. Toen bij de uitbreiding der stukken gebrek ontstond aan een voldoend getal kerkelijke personen om alle rollen te bezetten, heeft men wel de hulp moeten inroepen van leeken. Aanvankelijk zullen ’t wel de koorzangers of akolythen geweest zijn, de ‘ghesellen van den choere’ of ‘vander kercken’, zooals zij genoemd worden. Bij verdere uitbreiding van het spel moest nog van anderen medewerking worden gevraagd.

Die leeken-gezellen vormden in den beginne natuurlijk geene blijvende vereeniging: zoodra het mysterie vertoond, en daarmeê hunne taak afgeloopen was, gingen zij weder uiteen. Zoo schijnt het, althans op sommige plaatsen, geruimen tijd gebleven te zijn.

En die vereenigingen, dezelfde gezellen, speelden zoowel wereldlijke als geestelijke stukken. Daarom worden zoowel zij, die aan geestelijke vertooningen meêwerkten, als zij, die wereldlijke spelen vertoonden, met denzelfden naam ghesellen vanden spele of vander conste genoemd.

Wie was W.J.A. Jonckbloet?

Willem Joseph Andries Jonckbloet (Den Haag, 6 juli 1817 – Wiesbaden, 19 oktober 1885) was de eerste hoogleraar Nederlandse taal- en letterkunde. Daarnaast was hij liberaal volksvertegenwoordiger in het Nederlandse parlement.

Jonckbloet is belangrijk geweest voor de serieuze bestudering van de Nederlandse literatuur. Zijn Geschiedenis der Nederlandsche letterkunde (twee delen, 1868-1872) zette de standaard voor latere overzichtswerken. Jonckbloets wetenschappelijke aanpak was een bron van inspiratie voor de studie van het literaire erfgoed van de Lage Landen.

In de online Theaterencyclopedie.nl vond ik gegevens over de uitvoering:

NRCHenkVanGeldertheaterencyclopedieNLMarikenVanNieumeghen1942-07-06NRCHenkVanGelderAchterpaginaDeKittigeRolletjesVanHellaHaasseZaterdag12Maart1994 00

Zo ziet het originele NRC krantenknipsel er uit.


Inbinden

In mijn vorige bericht liet ik nog niet zien wat ik
wil gaan inbinden in mijn testboek dat rekening moet
gaan houden met onregelmatigheden en verdikking.

In de zomer van 2022 heb ik tijdens een korte wandeling in
Leiden en tijdens een wandeling langs de singels in Breda,
wat bloemen en planten geplukt.

Wat ik toen geplukt heb heeft al die tijd in een boekenpers
of onder bezwaar liggen drogen.
Sommige takjes waren hier al eens eerder te zien.
Nog even een samenvatting.

IMG_1333GedroogdeBloemenPlanten

Sommige takjes zijn klein, plat maar nog met kleur. Anderen zijn veel dikker en groter.


IMG_1334GedroogdeBloemenPlantenIMG_1335GedroogdeBloemenPlanten


Voldoende om de 5 katernen te voorzien van planten.

Ik heb een probleem

IMG_1314OpTeLossenProbleem

Dit is mijn probleem. Dit jaar ben ik op vakantie naar China geweest. Voor de voorbereiding en de aantekeningen tijdens mijn reis heb ik twee, bijna identieke boeken gemaakt. Goed gelukt en goed gebruikt. Maar zoals je hierboven ziet doen de verzamelde tickets, toegangsbewijzen, enz, geen goed aan het boek. Daar ga ik een oplossing voor maken.


IMG_1315OoitUitgeprobeerd

Zo’n 10 jaar geleden was ik ook in China. Toen kocht ik een stapel papier in Baotou, dat tot nu toe, behalve het eerste vel dat je hier ziet, niet gebruikt is. Het papier is bedoeld om te leren Chinese karakters te schrijven.


IMG_1316PapierVoorbedruktMetKaders

Hier zie je dat op het dunne papier al kaders en lijnen staan die de gebruiker moeten helpen om de karakters correct te schrijven. Deze vellen wil ik gaan gebruiken als boekblok voor een boek waarin ik de tickets ed kan onderbengen. Het probleem dat je dan moet oplossen is het verschil in dikte van de pagina’s dat veroorzaakte gaat worden door de tickets.


IMG_1318Papier

Vorige week was ik bij een winkel waar ik vloeipapier kon meenemen. Daar ga ik daarom een test mee uitvoeren. Het probleem los je niet alleen op met het papier maar vooral met de rug. Je moet er voor zorgen dat daar voldoende ruimte in zit om de verdikking en de ongelijkheid van de pagina’s op te vangen.


IMG_1319VouwenDaarnaSnijden

De eerste stap is om te kijken hoe ik het boekblok kan maken met het vloeipapier: vouwen en dan op maat snijden.


IMG_1320Katern

Het eerste katern is gesneden.


IMG_1321Boekblok

Dit is een boekblokje met 5 katernen.


Hoe ga ik proberen een rug te maken die ruimte mogelijk maakt.
Daarvoor gebruik ik de methode die ook bij sommige
fotoboeken wordt gebruikt: de rug maak ik uit een stevig
materiaal, Zaansch bord. Met papier maak ik een soort
van harmonica waarbij ik op de bergvouwen de katernen
ga binden. De rug wordt 1 ongebruikte bergvouw, dan
1 bergvouw voor een katern, dan weer een leeg katern en
de volgende bergvouw is dan voor een katern.
Voor een boekblok van 5 katernen zijn dan (5 x 2) + 2
externe bergvouwen nodig.

IMG_1322OntwerpRug

Ik kies voor stroken van 1,5 cm.


Zaansch Bord, papier gemaakt in papiermolen De Schoolmeester. Het papier wordt gemaakt van oud katoen, lompen. Het wordt gemaakt in diverse kleuren.

IMG_1323Test

Even een testje met een stuk koekjesdoos.


IMG_1324RugZaanschBord

Het ontwerp uitzetten op het Zaansch bord.


IMG_1325Rug

Dit wordt de rug.


Give Me My Blues (Albert Collins, Gwendolyn Louise Collins)

Af en toe koop ik een boek.
Dan koop ik niet alleen boeken die je in de boekhandel vindt
of op de best sellers lijsten.
Soms koop ik een boek dat iemand in eigen beheer gemaakt heeft.
Deze week was dat het boek ‘Valwind’ van Katarina Rudebeck.
Heel veel informatie heb ik er niet over behalve dan
dat op het kaartje bij het boek een citaat staat van
het bluesnummer ‘Give Me My Blues’.
Albert Collins voerde het uit maar de copyright van de tekst
wijst naar zijn vrouw: Gwendolyn Louise Collins.
De tekst spreekt van een soort van dwang, de aandrang
om bluesmuziek te maken.

IMG_1304KatarinaRudebeckValwind2023

Katarina Rudebeck, Valwind, 2023.


IMG_1305KatarinaRudebeckValwind2023

De aandrang die spreekt uit ‘Give Me My Blues’ interpreteer ik breder. Niet beperkt tot muziek maar als een aandrang om kunst (met grote of kleine ‘k’) te moeten maken.


IMG_1306KatarinaRudebeckValwind2023

De bindwijze is heel effectief. Het boekbok is ingebonden met een cahiersteek. Zowel de band als het buitenste blad van het boekblok zijn van stavig papier. Dat maakt het mogelijk de laatste pagina van het boekblok op twee plaatsen vast te zetten op de band. Je ziet dat hier op de laatste foto. Dat ga ik ook eens proberen.


Dalen en bergen in Den Haag

Afgelopen week zag ik een Twitter-bericht van Karin Vingerhoets.
Ik ken haar niet maar ze schreef over een aantal nieuwe pagina’s
op de website http://www.literatuurgeschiedenis.org.
Een van die pagina’s gaaat over werk van Hella S. Haasse.

TweetKarinVingerhoetsHellaSHaasse


Daar moest ik even gaan kijken.
Het is een overzichtspagina met informatie over de schrijverscarriere
van Hella S. Haasse.
Mijn aandacht werd getrokken door een podcast van Fixdit over
‘Een gevaarlijke verhouding of Daal-en-Bergse brieven’.
Een brievenroman die doorgaat waar ‘Les liaisons dangereuses’ eindigt.
In de podcast praat Annelies Verbeke met Haasse-biograaf Aleid Truijens,
met Vamba Sherif en met Fleur Speet over de roman die gaat over
de rol van de vrouw met daarin een heel eigen standpunt
van Hella S. Haasse.

Deze week kocht ik een exemplaar via Boekwinkeltjes.nl.

IMG_1301HellaSHaasseEenGevaarlijkeVerhoudingOfDaal-En-BergseBrieven

Al in de titel speelt Haasse direct in de titel met de naam ‘Valmont’, de achternaam van de mannelijke hoofdrol in het boek van Pierre Choderlos de Laclos: ‘Val’= vallei of dal en ‘mont’= berg. De toon is gezet.


IMG_1302HellaSHaasseEenGevaarlijkeVerhoudingOfDaal-En-BergseBrieven

Het boek is een pocketuitgave uit 1976. Dus een boek van al weer meer dan 40 jaar oud. Mijn exemplaar is in redelijke staat (maar zeker niet nieuw). Maar leuk is dan weer de Boekhandelszegel. Links onder.


IMG_1303HellaSHaasseEenGevaarlijkeVerhoudingOfDaal-En-BergseBrieven

De zegel is van De Bergensche boekhandel aan de Oude Prinslaan 11 in Bergen. Dat vind ik dan weer leuk. Het spel met Berg en Dal gaat ook fysiek door!


Op internet (DBNL) is nog een interessante bespreking
van het boek te vinden….

De boekhandel waar mijn exemplaar gekocht is, bestaat nog.
Zelfs het telefoonnummer is ongewijzigd, alleen aangevuld met
een aantal voorloopcijfers.
De boekhandel is ook actief op het gebied van marginaal drukwerk
(bibliofiele boeken zoals ze het zelf noemen)!

OpSteenworpAfstand


Het belooft weer een prachtig leesavontuur te worden.

Terug naar de kust

Lang geleden (1976) verscheen er de LP (!) ‘Zing je moerstaal’.
Ik was toen nog radio-amateur en de combinatie Nederlandstalige muziek en
literatuur sprak me wel aan.
Er stond een nummer op waarvan ik zeker weet dat het een soort van hit werd:
‘Terug naar de kust’.
Uitgevoerd door Maggie MacNeal en naar ik afgelopen week heb ontdekt,
geschreven door Theun de Winter.

IMG_1196TheunDeWinterLichtVanTroostStatenhofpersJaapSchipperChristianneDuchateauIrisLeRütte2023

Hoe ik daar achter kwam?
Uitgeverij Statenhofpers (Jaap Schipper en Christianne Duchateau) nodigde
mij (en veel anderen) uit om in te tekenen op een boek.
De titel en auteur hielden ze nog even geheim.
Het zou in omvang hun grootste boek worden.
Gezien de kwaliteit van eerdere projecten, tekende ik meteen in.

Het was al weer even geleden dus toen het boek tijdens mijn vakantie
kwam was ik eerst verbaasd.
Het was de dichtbundel ‘Licht van Troost’ met teksten van Theun de Winter.
De illustraties zijn van Iris Le Rütte.

IMG_1197TheunDeWinterLichtVanTroostStatenhofpersJaapSchipperChristianneDuchateauIrisLeRütte2023

Ergens in de introductie of in de ‘fanzine’ wordt gesproken over
het lied dat helaas niet in het boek is opgenomen.
Waarschijnlijk een rechtendingetje.

IMG_1198TheunDeWinterLichtVanTroostStatenhofpersJaapSchipperChristianneDuchateauIrisLeRütte2023

Het boek is mooi uitgevoerd. Mooie typografie en een prachtige band
met Bhutaans papier.

IMG_1199TheunDeWinterLichtVanTroostStatenhofpersJaapSchipperChristianneDuchateauIrisLeRütte2023

Veel van de teksten gaan idolaat over een Amsterdamse voetbalclub maar
voetbal is niet mijn eerste interesse.
Dus of het steeds het niveau van Terug naar de kust bereikt?
Oordeel zelf.

Ik weet niet wat het is maar er is iets mis
Hoe zou dat komen
‘T Liefst loop ik alleen, niemand om me heen
In mezelf te dromen
‘K Wil terug naar de kust
Heel ongerust zoek ik de weg naar de kust
Bijna niet bewust van de dreiging dat daar m’n jeugd voorbijging

‘K Voel me hier niet goed waar ik wonen moet
Tussen al die mensen
Laat me nu maar gaan achter de meeuwen aan
En mijn vage wensen
‘K Wil terug naar de kust
Heel ongerust zoek ik de weg naar de kust
Bijna niet bewust van de dreiging dat daar m’n jeugd voorbijging

Oh, hoe kom ik hier vandaan
Was ik maar niet weggegaan
‘K Hoor de branding in m’n hoofd
Had ik eerder maar geloofd
Wat die stem toen heeft voorspeld
Dat geluk verdwijnt voor geld
Mist en regen, westenwind
Zeg mij of ik ’t ooit weer vind

Ik wil terug naar de kust
Heel ongerust
Zoek ik de weg naar de kust
Bijna niet bewust van de dreiging dat daar m’n jeugd voorbij ging

Oh, hoe kom ik hier vandaan
Was ik maar niet weggegaan
‘K Hoor de branding in m’n hoofd
Had ik eerder maar geloofd
Wat die stem toen heeft voorspeld
Dat geluk verdwijnt voor geld
Mist en regen, westenwind
Zeg mij of ik ’t ooit weer vind
Mist en regen, westenwind
Zeg mij of ik ’t ooit weer vind

Zou die muziek nog ergens te vinden zijn?

kant 1:
“Boezem” van Harry Mulisch door Kayak
“Fred” van Jan Kal door Lucifer
“Rond” van Bert Schierbeek door Bots
“Maar één maand” van Kees Buddingh’ door Alexander Curly
“De tijd zegt niets” van Judith Herzberg door Earth & Fire
“Terug naar de kust” van Theun de Winter door Maggie MacNeal

kant 2:
“De Kinderballade” van Gerrit Komrij door Boudewijn de Groot
“Het Dorp” van Wim de Vries door Fungus
“Perpetuum mobile” van Hans Dorrestijn door Peter Koelewijn
“Avondrood” van Jules Deelder door Focus
“Sober Leven” van Nico Scheepmaker door Drs. P
“Juffrouw Nifterink” van Simon Carmiggelt door Robert Long

Vier en vijf november

Binnenkort is het weer zo ver.
De jaarlijkse Boek Ambacht Beurs wordt weer gehouden in de
Pieterskerk in Leiden.
Dit vindt plaats op initiatief van de Stichting Handboekbinden.

IMG_1164StichtingHandBoekbindenBoekAmbachtBeursPieterskerkLeiden

Zoals in eerdere jaren in de Pieterskerk in Leiden. Ik ga er zeker heen. Mooie poster trouwens.


Huurders en onderhuurders II

Het vervolg van gisteren.

BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw08BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw09BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw10BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw12


Alle stukken in deze twee berichten zijn gemaakt op basis van
drie scans. De eerste zit in het eerste bericht.
De andere twee volgen hier.
Hopelijk heb ik niets overgeslagen van het knipsel.

BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw13BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw14


Huurders en onderhuurders I

In een pakket krantenknipsels (mijn pak van Sjaalman) zit
ook onderstaand knipsel.
Waarschijnlijk is het uit 1971, het jaar waarin ‘Huurders en
onderhuurders’ van Hella S. Haasse verscheen.
Het krantenknipsel is uit het Brabants Dagblad (vermoed ik).
Op Delpher kon ik het niet vinden maar misschien heb ik
niet goed genoeg gezocht.
Ik neem het hier op in twee berichten.

Het krantenknipsel is digitaal opgeknipt en daar waar mogelijk
zijn de stukken een beetje afgestoft.
Aan de foto is niets gedaan.

BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw02BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw03BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw04BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw05BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw06BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw07

Dit is deel 1.
Hieronder een deel van het artikel op basis waarvan
dit bericht is gemaakt.

BrabantsDagbladHellaSHaasse01-HanJonkersOudeEnNieuweBacchanalenHuurdersEnOnderhuurders1971HellaSHaasseBrabantsDagblad-Ruw01


Men heeft in Vriesland veel voetpaden, doch de boeren weeten er geen dan die om hun dorp zijn.

Vorige maand was ik in Den Haag.
Ik ging even langs de Nationale Bibliotheek.
Ik ervaar het gebouw als erg gesloten maar zelf beweren ze
dat ze heel open zijn. Dus ik probeer iedere keer weer te
zien waar ze dan zo open zijn.
Deze keer heb ik er koffie gedronken en heb de tentoonstelling
‘Op de kaart’ bezocht.
Vreemd genoeg heeft het Alard Pierson museum in Amsterdam,
gelijktijdig, een tentoonstelling met bijna dezelfde titel.
De twee tentoonstellingen kunnen niet meer van elkaar verschillen.
Zouden die mensen niet met elkaar spreken?
In Amsterdam is iedere vierkante centimeter benut om nog
een interessante kaart te tonen.
In Den Haag is de grote ruimte bezet door een paar eilanden
met een gelimiteerd aantal kaarten.
Op hun website kan ik niets over de tentoonstelling vinden.
Beide tentoonstellingen zijn de moeite waard om te bezoeken.

IMG_0725ReisverslagDoorDirkVanHagendorp1823

De schrijver van dit reisverslag is een heel interessant figuur. Zoek het maar eens op. Reisverslag door Dirk van Hagendorp, 1823. Dat touwtje als boekenlegger/leeslint trok meteen mijn aandacht.

IMG_0726ReisverslagDoorDirkVanHagendorp1823TXT

‘Men heeft in Vriesland veel voetpaden, doch de boeren weeten er geen dan die om hun dorp zijn. Men dient dus in alle dorpen naar de weg te vragen.’


IMG_0727VerslagVanZoektochtVanJohannesMonnaEnLeendertSpruitNaarMonomotapa1728

Nog een reisverslag in een mooi handschrift. Dat is te lezen lijkt me.

IMG_0727VerslagVanZoektochtVanJohannesMonnaEnLeendertSpruitNaarMonomotapa1728MooiHandschriftIMG_0728VerslagVanZoektochtVanJohannesMonnaEnLeendertSpruitNaarMonomotapa1728TXT

Het gaat over Afrika, meer precies Het Koninkrijk Mutapa. Monomotapa was een koninkrijk tussen de rivieren Zambezi en Limpopo in het tegenwoordige Zimbabwe en Mozambique. Het werd bevolkt door de Shona. Het betreft het verslag van de zoektocht van Johannes Monna en Leendert Spruit naar Monomotapa, 1728.

IMG_0729VerslagVanZoektochtVanJohannesMonnaEnLeendertSpruitNaarMonomotapa1728


IMG_0730MakerOnbekendTinkirEnOmgeving15april1825

Dit is een heel andere kaart. Niet gemaakt door westerse kaartenmakers. Deze kaart betreft Indië, het district Selotiga op Java. Werkelijk een kunstwerk. Maker onbekend, Tinkir en omgeving, 15 april 1825.

IMG_0731MakerOnbekendTinkirEnOmgeving15april1825TXT


De volgende foto’s zijn van een heel belangrijk stuk geschiedschrijving.
Een zeekaart van het WIC voor de handel in slaafgemaakten.
Maar het is ook een mooie kaart.

IMG_0732AJacobszWestIndischePaskaert1650WICZeekaartVoorHandelSlaafgemaaktenDetailIMG_0733AJacobszWestIndischePaskaert1650WICZeekaartVoorHandelSlaafgemaaktenDetailIMG_0734AJacobszWestIndischePaskaert1650WICZeekaartVoorHandelSlaafgemaaktenDetailIMG_0735AJacobszWestIndischePaskaert1650WICZeekaartVoorHandelSlaafgemaakten

A Jacobsz, West Indische Paskaert, 1650. WIC zeekaart voor de handel in slaafgemaakten.


IMG_0737MrFlorisBalthasarKaartboekHoogheemraadschappenRijnlandDelflandSchieland1611IMG_0738MrFlorisBalthasarKaartboekHoogheemraadschappenRijnlandDelflandSchieland1611TXT

Mr. Floris Balthasar, Kaartboek Hoogheemraadschappen Rijnland, Delfland en Schieland, 1611.


IMG_0739OliviaEttemaMuurbloemenMixedMediaGeinspireerdopFloraBatave1800-1934

Olivia Ettema, Muurbloemen, Mixed media, geinspireerd door de Flora Batava, 1800 – 1934.


Roodkapje: werk altijd van binnen naar buiten

Zoals ik al eerder aangaf dacht ik in het begin dat de
uitvoering van Roodkapje veel weg had van een bouwdoos:
alles mooi voorbereid.
Alles was mooi voorbereid maar ik had moeten blijven
passen en meten. En ik heb onvoldoende gemeten.

Maar goed ik wilde wel het boek ‘redden’.
Vandaar wat extra hulp bij de omslagen.
Maar nu was het tijd de omslag af te maken.

IMG_0747RoodkapjeDeOmslagen

Hier moeten de omslagen nog gelijmd en om geslagen worden. Het resultaat is toen onder bezwaar gegaan om goed te drogen.


IMG_0748RoodkapjeDeBoekband

Dat leverde deze (nog lege) boekband op.


IMG_0750RoodkapjeHoeTeSnijden

Uiteindelijk wilde ik zien hoe de boekband er uit zag om te bepalen hoe ik het boekblok zou gaan snijden. Had ik eerst het boekband gesneden, daarna eventueel de platten op maat gemaakt met een smallere kneep, dan had de boekbekleding gepast. Maar dat kun je achteraf niet meer aanpassen.


IMG_0751RoodkapjeBoekblokGelijmdKartonTegenMoetKeukenpapier

Hier gebeurt veel: het boekblok is gesneden, aan een kant al gelijmd in de band, keukenpapier geplaatst tussen het schublad achter om het vocht niet in het boek te laten trekken, het karton geplaatst bij De lotgevallen van Roodkapje (het kleine boekje) om de moet te voorkomen, dan het keukenpapier plaatsen aan de voorkant, lijmen en de band sluiten. Dat gaat dan 24 uur in de boekenpers.


IMG_0754Roodkapje

Het resultaat: Roodkapje van Anneke de Groot, uitgegeven door Uitgeverij Boekblok.


IMG_0755RoodkapjeSchutblad

Hele leuke schutbladen.


IMG_0756Roodkapje

Het titelblad.


IMG_0757RoofkapjeDeLotgevallenVan

Het kleine boekje: ‘Lotgevallen van Roodkapje’in het midden van het boek.


Wat heb ik geleerd:
= werk van binnen naar buiten
= vertrouw de afmetingen nooit
= 7 mm is veel voor een kneep in een smal boek als dit
= pas op met papieren bekleding (werk nauwkeurig en schoon)

De foto van Leo

Met de post kwam mijn nieuwste boek:
‘De foto vn Leo’, een uitgave van de Carmiggeltvrienden.
Zij hebben onderzoek gedaan naar de oudste publicatie van
Simon Carmiggelt en vonden een verhaal met als titel
‘De foto van Leo’. Het verscheen op maandag 24 november 1930
in het Nieuwsblad van het Zuiden.

Als je mijn leeftijd hebt dan is de kans groot dat
bij de naam Simon Carmiggelt meteen ‘In a Sentimental Mood’
in je hoofd hoort. De jazz standard van Duke Ellington.
Ook als ik een tekst van Carmiggelt lees, dan hoor ik hem
die tekst uitspreken zoals hij zijn korte verhalen
voorlas op televisie.

IMG_0758SCarmiggeltDeFotoVanLeo

Vandaag ontving ik mijn exemplaar van ‘De foto vn Leo’ van S. Carmiggelt. Voor het eerst verschenen in het Nieuwsblad van het Zuiden. Zorgvuldig gevouwen in een stuk pakpapier en vervolgens opgestuurd in een envelop met zes postzegels. Als je nog niet in een sentimenteel/nostalgische stemming bent, word je het wel.


Vooral het einde van het verhaal is zo echt Carmiggelt.
Carmiggelt maakt ruimte in zijn schrijven voor de stiltes die
zich in het echte leven vaak voordoen:

“….Meneer is goed voor me en ik hoop m’n hoofd hier nog eens neer te leggen.” De oude tuinman zweeg. Hij had zijn verhaal verteld. Om ons heen slierten de bladeren. “t Wordt al weer frisser”, zei hij na een lange stilte. En toen harkte hij weer door.

Als Carmiggelt het verhaal zou voorlezen dan zou je bij
deze regels het verhaal tot stilstand horen komen.

Roodkapje

De vorige keer heb ik laten zien dat ik de bekleding
voor de boekband op maat gesneden heb.
Dat kan wel eens niet helemaal de bedoeling zijn
geweest. Aan de platten had ik niets gedaan en
die maten komen overeen met de opgegeven buitenmaten
van het boek.
Hoe dan ook…

IMG_0707RoodkapjeBasisBoekbandOpDeBekleding

Als ik de basis voor de boekband op de bekleding leg dan steekt er maar weinig over van de bekleding. Als ik die zo vastlijm dan past het misschien net maar dan moeten de schutbladen groter zijn dan het boekblok. Daarvoor heb ik niet echt een goede methode voorhanden. Ik ben gewend de schutbladen te bevestigen op het boekblok en dat dan in een keer op maat te snijden. Om dat te kunnen doen bouw ik een voorzorgmaatregel in: een extra strookje papier.


IMG_0709RoodkapjeExtraStrookWitEnAfbeelding

Het strookje snij ik van het snijafval van de bekleding en is hoofdzakelijk wit met een klein randje van de afbeelding.


IMG_0710RoodkapjeExtraStrookSteeksKleinStukjeOver

Dat stukje afbeelding laat ik over de rand uitsteken en lijm het dan op de rand vast. Op deze manier wil ik voorkomen dat ergens het grijs van de platten straks zichtbaar wordt.


IMG_0712RoodkapjeExtraStrookLinksEnRechts

De extra randen zijn bevestigd. Nu de bekleding op de basis lijmen en dan kan dat een tijdje onder bezwaar.


IMG_0713Roodkapje

Na drogen is dit dan de boekband voor Roodkapje van Anneke de Groot, Uitgeverij Boekblok.


IMG_0714Roodkapje

Dit is dan de binnenkant. Het probleem nu is dat als ik het boekblok snijd langs de snijmarkeringen het boekblok te klein zal zijn om de volledige grijze ruimte van de boekband te vullen. Daar moet ik een list op verzinnen. Mijn probleem is dat ik er van uit ging dat het boek een soort van bouwdoos was en dst ik daarom niet steeds alles nagemeten heb. Zien hoe ik dat ga redden…


Redden ga ik het. Het boek heb ik vanmorgen in elkaar gezet.
Het zit nu in de boekenpers.
Hoe dat verliep zie je de volgende keer.

Roodkapje

Meestal lopen mijn foto’s in gelijke tred met de werkelijkheid
maar op dit moment lopen de foto’s een beetje achter.
Ik ben al verder dan de foto’s die ik hier laat zien.
Daarom kan ik al laten doorschemeren dat er sprake is van
een dreigende lucht rond het boek Roodkapje van
Uitgeverij Boekblok.

Vandaag schoot me te binnen dat ik misschien de platten op
maat had moeten snijden. Ik ben er vanuit gegaan dat de twee
stukken karton al de juiste afmetingen hebben.
Dat is misschien niet waar.

Na het binden van het boekblok kon ik me gaan toeleggen
op de schutbladen en het gaas.
‘Gecacheerd gaas’, de term kende ik. Ik heb zelfs ooit
gecacheerd gaas gemaakt. Maar the real stuff had ik eerder
niet gezien. Weer wat geleerd.

IMG_0698RoodkapjeGecacheerdGaas

Gecacheerd gaas is gaas waar een laagje papier op is aangebracht. Ik moet zeggen, het levert een mooiere afwerking op.


IMG_0700RoodkapjeGecacheerdGaasAfgetekend

Het stuk gaas was naar mijn idee te groot dus heb ik het ingekort en op het gaas afgetekend waar de rug van het boekblok wordt gelijmd. Het gaas, samen met de schutbladen, gaat de verbinding realiseren tussen het boekblok en de boekband.


IMG_0701RoodkapjeBoekblokMoetNogOpMaatGesnedenWorden

De boekband is kleiner dan het boekblok maar dat klopt. Het boekblok moet nog op maat gesneden worden (zei hij optimistisch).


IMG_0702RoodkapjeBekleding

Vervolgens ging mijn aandacht uit naar de papieren bekleding van de boekband. Je ziet dat het papier nog een beetje rond staat maar verder is van de opgerolde status niets meer te zien. Na het lijmen trekt dit mooi strak.


IMG_0703RoodkapjeKartonVoorAfpersen

In het pakket van Roodkapje zit ook een dunne strook karton. “Te gebruiken bij het afpersen.”, staat bij de opsomming van de onderdelen. Voor wie dat niet weet. ‘Afpersen’ is hier geen criminele activiteit maar het in de pers zetten van het boek om bijvoorbeeld de lijm goed te laten drogen. Daarbij ontstaat er druk op het boek en als de dikte van het boek niet overal gelijk is ontstaan er mogelijk ‘vouwen’ of een ‘moet’. Je ziet dat het karton perfect past naast het kleine boekje en er zo voor zorgt dat de dikte van het boek overal gelijk is.


IMG_0704RoodkapjeIMG_0705RoodkapjeSnijmarkeringen

De papieren bekleding bevat snijmarkeringen: de dunne lijntjes bij iedere hoek van de afbeelding. Ondanks de heel kleine marge die er na het snijden overblijft besloot ik toch de bekleding te snijden langs de snijmarkeringen. Dat had wel wat gevolgen.


IMG_0706Roodkapje