Vandaag werd ik verrast.
Ik liep door het Valkenberg en zag dat Hercules terug
op zijn plaats staat.
Op dat moment had ik weinig tijd en maakte snel deze foto:
Hercules op de sokkel in het Valkenberg.
Later op de middag kon ik deze foto nog maken. Mooi dat het beeld weer terug is.
….laat zich niet zo mooi op de foto zetten als ik wel
graag zou willen maar het leverde toch een mooie foto op.
Het Kasteel van Breda op de voormalige KMA in Breda. Gefotografeerd vanuit het Valkenberg.
Mijn indruk is dat het beplanten van de bloembakken kan beginnen.
De nieuwe bloembakken in Park Valkenberg in Breda.
De stenen die binnen de vormen van de metalen bloembakken liggen en waar de vormen niet op steunen, zijn weggehaald. Daarna worden de vormen gevuld met aarde. Ik kan me zo voorstellen dat later deze week of begin volgende week de aanplanting dan kan beginnen.
De herfstbladeren bemoeien zich intensief met het werk.
Hieronder volgt de tekst van een klein boekje dat
ik aan het maken ben naar aanleiding van een missaal
die ik een tijdje heb mogen inzien.
Pen(nen)
over een
Kerkboek
Missale Romanum in ‘Justinus van Nassau’ aan het Kasteelplein in Breda
Deze zomer hebben we een boek te logeren.
Het is een groot, dik boek dat van een buurvrouw is.
Toen we bij haar op visite waren zag ze dat het boek me interesseerde.
Daarom is het deze zomer een tijd bij ons.
Het is een kerkboek, een Romeins missaal.
Volgens Wikipedia is een missaal:
“Een missaal of misboek is de benaming voor het boek waarin de liturgische gebeden voor de mis staan opgetekend.”
Een van de vormen is het zogenaamde ‘Altaarmissaal’:
“Het altaarmissaal wordt door de priester van de viering gebruikt. Dit altaarmissaal bevindt zich gedurende de viering op het altaar. De priester leest uit dit tamelijke grote boekwerk de bij de dag behorende gebeden en/of zangverzen voor, alsook de (evangelie)lezingen van de betreffende dag. De grote oude altaarmissaals waren vóór 1968 in de meeste rooms-katholieke kerken in het Latijn uitgevoerd en hadden een groot lettertype. Het missaal wisselt volgens de Tridentijnse ritus geregeld van plaats.”
“De Tridentijnse ritus (ook wel klassieke Romeinse Ritus) is de liturgie van de katholieke eredienst zoals die door paus Pius V gestandaardiseerd en veralgemeend werd in 1570 voor het verreweg grootste deel van de Latijnse Kerk. De benaming Tridentijns slaat erop dat deze liturgie geassocieerd wordt met de bepalingen van het Concilie van Trente (1545-1563). Andere benamingen die in gebruik zijn voor deze ritus zijn bijvoorbeeld traditionele Latijnse mis, oude Romeinse ritus, enz.”
De boekbinder
Het boek is volgens de eigenaresse afkomstig uit een kerk uit Tilburg.
Daarvan is een aanwijzing te vinden in het boek.
Het boek is namelijk ingebonden door J. van Laarhoven.
Veel heb ik niet kunnen vinden over deze boekbindfirma.
Maar er zijn een paar afbeeldingen die bewijzen dat het bedrijf heeft bestaan.
Op https://www.regionaalarchieftilburg.nl kun je foto 011279 vinden:
De stand van de Firma J. van Laarhoven, Wilhelminapark, papierhandel en drukkerij te Tilburg, op de tentoonstelling Stad Tilburg 1909.
Foto 060551 toont een brievenhoofd van het bedrijf:
Een andere website geeft de geschiedenis van het bedrijf weer en heeft nog meer foto’s.
Website: http://www.cubra.nl/De-paap-van-gramschap/l.htm#Laarhoven,_Jan_van
Het eerste deel van de tekst is gepubliceerd in 1988:
De tegenwoordige boekhandel, kantoorboekhandel, kantoormeubelzaak en sneldrukkerij Jevel-Jan van Laarhoven B.V. aan het Wilhelminapark 7, is ontstaan uit de firma Jan van Laarhoven die op 13 augustus 1863 werd opgericht door Jan van Laarhoven.
Hij werd geboren op 16 maart 1828 te Tilburg, was oorspronkelijk huiswever van beroep en begon in zijn huis aan de Hoeksestraat met het inbinden van boeken.
In 1875 verhuisde hij naar het Smidspad, waar hij de boekbinderij met een papierhandel uitbreidde.
Hij kreeg vanwege het inbinden van boeken in de stad al gauw de populaire bijnaam ‘Jan Plek’.
Daarna vestigde hij zijn bedrijf aan het Wilhelminapark.
In 1893 traden twee van zijn neven toe tot het bedrijf.
De eerste drukpers werd in 1907 geplaatst en in 1913 ontstonden de zetterij, linieerinrichting en de fabricage-afdeling van kantoorboeken.
Jan van Laarhoven overleed op 24 mei 1915 te Tilburg.
In 1986 werd Jevel-Jan van Laarhoven overgenomen door Welpeja Holding B.V.
Belangrijke activiteit is het inbinden van boeken voor meer dan 130 bibliotheken in onze provincie.
In 2001 werd daar aan toegevoegd:
Drukkerij Van Laarhoven verhuisde in juni 1993 naar de Jan Asselbergsweg op industrieterrein Het Laar.
Begin 1993 is de drukkerij verkocht aan JCT BV Klundert.De drukkerij werd failliet verklaard in juli 1995 en werd toen overgenomen door de Thieme-groep uit Den Haag.
Geheel los van de drukkerij staat Jan van Laarhoven Boeken BV, gevestigd op industrieterrein Loven aan de Jules Verneweg 5-5a.Deze bibliotheek-boekhandel werd in 1987 door de PW Groep (Pieter Jan Wassing Groep) overgenomen en is gespecialiseerd in het inkopen en met harde geplastificeerde kaften inbinden van boeken voor de Provinciale Bibliotheek Centrale (PBC).
In 2015 werd daar nog aan toegevoegd:
Als gespecialiseerde boekbinder voor bibliotheken gaf Van Laarhoven jaarlijks een boekje uit voor relaties onder redactie van Riki Slenders, als monografie of als thematische bundel met bijdragen van diverse Brabantse auteurs.
Deze uitgaven kwamen niet in de handel.
Auteurs die aan de reeks meewerkten zijn onder anderen: Jan Naaijkens, Cor Swanenberg, Cornelis Verhoeven, Michel de Koning, Paul Spapens, Jan Carstens, Ed Schilders, A.F.Th. van der Heijden, Jace van de Ven.
De uitgaven werden geïllustreerd door Nelleke de Laat.
De inhoud
Het missaal bestaat uit verschillende delen.
Dat kan er op duiden dat je een dergelijk boek min of meer zelf kon samenstellen.
De delen die te herkennen zijn, kun je herkennen aan de paginanummering, de lettertypes en de opmaak van de pagina’s.
De opmaak en tekst zijn hoofdzakelijk in twee kleuren uitgevoerd: rood en zwart.
Geïnspireerd op de middeleeuwse handschriften met rode hoofdletters en zwarte tekst.
Veel pagina’s hebben de tekst in een rood kader staan.
De algemene inleiding, de eerste 48 pagina’s. Nummering midden onderaan de pagina’s tussen haakjes. Dit deel beschrijft wat er allemaal nodig is bij een viering.
Dit deel is in Duitsland gedrukt. In de tekst komt het jaar 1932 voor.
De ‘Proprium de tempore’. de volgende 751 pagina’s. Nummering bovenaan de pagina binnen het kader. Vanaf pagina 65 zijn er 4 bladen die een andere nummering hebben. Aan deze pagina’s zijn ook 2 klavieren (bladwijzers) te vinden. De Proprium de tempore begint met de eerste zondag van de advent.
Het bevat de specifieke teksten voor de verschillende zon- en weekdagen.
Het is in dit deel van de tekst dat je de klavieren ziet uitsteken. Dertien in totaal.
Tussen pagina 94 en 95 vind ik een wikkel van een Trefin chocolaatje.
De ‘Commune Sanctorum’. 216 pagina’s. Nummering bovenaan de pagina binnen het kader in rechte haken.
Dit deel bevat de teksten voor feestdagen van de heiligen.
Dan volgt het ‘Missae propriae dioecesis Buscoducensis’. Feestdagen speciaal voor het Bisdom Den Bosch. 16 pagina’s, genummerd bovenaan de pagina. Elk nummer gevolgd door een asterisk (*), Op pagina 16 staat een inhoudsopgave van de 16 pagina’s. Daarop staat als datum eind april 1921 vermeld.
Aan het begin van deze reeks lijkt een extra pagina ingevoegd. Na het nummerloze eerste blad volgt pagina ‘2*’, dan volgt opnieuw een nummerloos blad waarop de achterkant weer als paginanummer ‘2*’ staat.
Appendix Cantus ad libitum (Printed in Germany). 39 pagina’s.
Daar ligt tussen 22 en 23 ligt een los vel met drie uitgeknipte stukken Latijnse tekst van vermoedelijk Gregoriaanse gezangen.
Op de pagina’s waarop datums vermeld staan staat ook vaak de naam ‘Ratisbonae’. Dat is Latijn voor de Duitse plaatsnaam ‘Regensburg’.
Daarbij staat de naam ‘Frederici Pustet’. ‘Friedrich Pustet GmbH & Co’ is een Duitse drukkerij. In 1870 verwerft Friedrich Pustet de titel “Typographus S. R. Congregationis” en het Vaticaan gaf hem de opdracht om alle ‘editio typica’ van alle liturgische werken te printen. Dit boek is daar een voorbeeld van.
De uitgeverij/drukkerij bestaat nog steeds.
Index alphabeticus omnium festorium, 4 pagina’s, genummerd bovenaan iedere pagina met een nummer gevolgd door twee asterisken (**).
De staat van boek.
Het boek is redelijke staat.
In het voorplat van de omslag zitten vier gaten. Dat zou er op kunnen duiden dat er nog meer beslag op het boek aangebracht was dan de twee klampsloten.
Ook in het achterplat zitten dezelfde vier gaten.
Van de twee klampsloten is er nog één werkend aanwezig. De klamparm van het onderste klampslot is afwezig. Het aanzetstuk, waarmee de klamparm aan het boek bevestigd zat, ontbreekt ook. De muiter is aanwezig.
//embedr.flickr.com/assets/client-code.js
In het aanzetstuk van de bovenste klamparm zijn twee van de drie spijkertjes weg.
De boeksneden tonen resten van verguldsel.
er zijn in het boek nog drie leeslinten aanwezig. Die zijn losgeraakt van het aanhechtpunt.
Er zijn een paar bladen ingescheurd, er zijn bladen met lijmresten van verdwenen klavieren.
De leeftijd van het boek
In deze missaal worden regelmatig datums genoemd. Vooral van het begin van de 20ste eeuw. De meest recente datum die genoemd wordt is 1932.
Daaruit mag je afleiden dat het boek in 1932 of later gedrukt is in Duitsland en daarna ingebonden in Tilburg.
Wij gaan graag (ver) op vakantie maar er zijn heel veel redenen om altijd weer terug te willen naar Breda.
Het betegelen is gereed en deze week verschenen
ineens deze mooie metalen vormen.
Als deegvormen liggen ze op de bestrating.
Ik neem aan dat dit de bloembakken worden.
Jammer van de afvalbak op de voorgrond.
Dit boekje kwam ik tegen in het Chassé Theater in Breda. Het is gemaakt in het kader van de herdenking van de Kristallnacht. Op de nacht van 9 op 10 november 1938 begonnen de fascisten in Duitsland met geweld de openbare jacht op de Joodse medeburgers. Het boekje bevat naast een paar beschouwende teksten de namen en adressen van Joodse burgers van Breda die de oorlog niet overleefden.
Als je het boekje ergens tegenkomt, neem er een mee en lees het.
Dit is de status van afgelopen maandagochtend.
Vorige week zaterdag maakte ik vroeg op de dag
nog wat foto’s van de eenzame sokkel die in Park Valkenberg staat.
Ik begrijp dat de grote bak die de afgelopen jaren aangeplant was,
bestraat gaat worden met daarop/in bloembakken.
Vorige week was men nog maar net begonnen met de bestrating.
Onder de dorre bladeren liggen de stalen platen, dakpansgewijs om de vrachtwagens met stenen toegang te verschaffen.
Vandaag is dan het hoogtepunt van de herdenkingsmaand voor 75 jaar vrijheid.
De herdenking van de bevrijding van Breda door de Polen in 1944.
Al vroeg loop ik de Grote Markt op, hier links het bordes van het Stadhuis, en het is al druk.
Als ik terugkijk zie ik het podium. Installaties en instrumenten staan gereed.
Van achter de rijen, die er dan al staan, een blik op het stadhuis. Ik ga nog even terug naar huis want ondanks de zon is het al koud.
Dit is zeker één uur later. Nog drukker. De Grote Markt aan de kant van de Reigerstraat is al afgesloten.
We lopen de stoet met historische voertuigen tegemoet. Hier van de Grote Markt de Ridderstraat in.
Terugkijkend naar de Grote Markt.
Hoek Ridderstraat – Eindstraat.
Eindstraat.
Daar staat de Poolse kapel al die we ook afgelopen zaterdag zagen.
Deze heren zagen we ook al eerder.
In de Ginnekenstraat staan militaire voertuigen opgesteld.
Met gasten.
Grote Markt Zuid.
De Grote Kerk staat nog wel een beetje in de zon.
Het is druk in de Ridderstraat maar nog geen beweging.
De band zorgt voor de muziek.
Burgemeester Paul Depla op het bordes voor het Stadhuis.
Aan de Grote Markt Zuid beginnen de voertuigen langs te komen. Soms met grommende motoren en blauwe wolken uitlaatgassen.
Die film wil ik wel eens zien!
Mevrouw Duda, de Poolse President Andrzej Duda en Koning Willem-Alexander op het bordes van het Stadhuis.
Op de Grote Markt van Breda, aan de noordzijde, vlak bij de Grote Kerk, is men vanavond nog druk bezig een podium op te bouwen.
Het stadhuis is al versierd met rood-witte bloemen en een enorm spandoek: Dziękujemy wam polacy, Dank aan onze bevrijders, Thank you liberators.
De Grote Markt is in de lengte in twee gedeeld. In het midden geluidsinstallaties. Het bordes van het stadhuis is uitgebreid en er tegenover is een soort eretribune.
Het zuidelijk deel van de Grote Markt, daar waar de bomen staan, daar zijn de meeste terrasstoelen al weg.
Zo leeg heb ik de Grote Markt al lang niet meer gezien.
Het onderste deel van het spandoek tegen het Stadhuis is voorzien van deze historische foto.
Met deze bloemstukken is het bordes versierd.
Breda, 75 jaar vrijheid.
Gisteren waren de eerste herdenkingen in Breda bij de
gelegenheid van ’75 jaar vrijheid’.
De herdenking waar ik bij was vond op de Parade in Breda plaats.
Maar eerst zag ik dat er een interview werd afgenomen
door Poolse media op de Grote Markt in Breda.
Interview voorafgaand aan de herdenking op de Grote Markt in Breda.
Er was al een behoorlijke groep mensen op de Parade maar de voorbereidingen waren nog niet afgerond.
Dit is de plaats van de plaquette. Hier zullen kransen gelegd worden.
Als de erewacht zich opstelt dan lijkt het te gaan beginnen. Maar er zijn vertegenwoordigers van verschillende groepen die allemaal een soort van erewacht opstellen.
Zoals deze verkenners.
Er is muziek van deze Poolse fanfare.
Het was erg zonnig. Daarmee heeft de organisatie veel geluk.
Nog een groep stelt zich op.
De genodigden.
Intussen is het een hele grote groep geworden.
Alles gereed.
De laatste gasten arriveren.
Dan beginnen de speeches. Hier Burgemeester Depla op de rug.
Na de laatste speech zullen de deelnemers in een grote stoet naar de Grote Markt gaan. Daar zijn nog een aantal activiteiten gepland.
Historisch voertuig. Of die ook naar de Grote Markt zijn gegaan weet ik niet. Het was intussen veel later geworden dan mijn plan was.
De stoet stelt zich op.
De burgemeester gaat al naar het centrum.
De stoet zet zich in beweging.
Dan door de Molenstraat en via de Veemarktstraat naar de Grote Markt.
De terrassen zaten vol met het goede weer.
Op de Grote Markt.
Het was al druk op het stadhuis.
De activiteiten op de Grote Markt waren nog maar net begonnen maar er waren al groepen die op de bus staan te wachten. Wellicht dat ze dinsdag aanstaande ook meedoen met de herdenking.
Aan de Haven wachten op de bus. Die bussen stonden op het terrein van de KMA geparkeerd.
Hoving Gebak.
Happy hour.
Zoetwaren.
Pluizige flamingo’s in de grijpmachines.
Meneer de Uil van de Fabeltjeskrant.
Kermis in Breda.
Draaimolen.
Fun factory.
Kermis in Breda.
Americana.
Americana.
Zweefmolen (nieuwe stijl).
Heroes city.
Touwtje trekken.
Glamour and glitter.
Super heroe.
Live optreden.
Achtbaan.
Spiegelpaleis en doolhof.
Kermis in Breda.
Space cowboys.
Draaimolen.
Zachte kaneelstokken en wijnballen.
Vanavond had het een heel klein beetje geregend, gemiezerd.
De straten in het centrum van Breda waren een heel klein beetje nat.
De druppels lagen nog op het trottoir en de straten.
Catharinastraat.
St. Annastraat.
Breda, kop van de Veemarktstraat.
Een van de buren heeft een Kersttrol aan het Kasteelplein (Breda) gezet. Maar is dat eigenlijk wel een woord?
Tijdens Art Rendez Vous kwam ik ook langs Stek Breda gelopen.
Ik had er al wel eens van gehoord maar had geen voorstelling
van deze hele mooie plaats in het havengebied van Breda.
Een stek voor creatieve ondernemers.
De ondernemers zitten in leuke, provisorisch aandoende gebouwtjes. Hier zie je bakkerij Nachtbrood. Er zijn twee grotere ruimtes voor feesten, partijen of bedrijfsuitjes. Zo kun je ook de bakkerij huren voor een feestje met pizza. Leuk gebouw.
Dit Trojaans aandoend paard staat in een van de open ruimtes van Stek Breda.
Dat zit er ook iemand die met metaal werkt. Een specialiteit lijken de windmolens. Rob Quixote noemt de maker zich.
Nog een futuristische windmachine.
Er was op de zondagmiddag niet zoveel leven.
Dat is jammer.
Maar binnenkort is er de maandelijkse markt.
Misschien ga ik dan nog eens kijken op deze fantastische Stek.
Er wordt al een aantal dagen gewerkt in het Valkenberg
in Breda. Al vroeg in de ochtend zijn mannen bezig met
machines en bergen zand.
Voor mij is onduidelijk wat ze gaan doen. De omkaderde ruimte in het park was lang begroeid met ergens in het midden een sokkel met een beeld erop. Dat beeld, Hercules (of ‘Vuile Jan’ in de volksmond), is al een tijdje weg. Volgens mij met de belofte dat er een nieuwe uitvoering van het beeld zou komen. Misschien gaat dat binnenkort gebeuren.
De eenzame sokkel.
Zo zag het er vanochtend nog uit.
Vanavond was het gebied deels afgezet, de bodem geëgaliseerd en de sokkel stond weer duidelijk alleen op een open vlakte. Vol verwachting…..
De eerdere regen dwong de Graanbeurs in Breda
al tot een tijdelijke (?) reparatie van het dak.
Met latten en spijkers werd een groot zeil (oranje) op het dak getimmerd.
Blijkbaar is dat niet afdoende want vandaag werd
er nog een zeil (blauw) aan het dak toegevoegd.
De bevestiging ging dit keer met touw (naar spijkers die eerder werden gebruikt om de latten mee vast te zetten) en tegels. Hoe vast en veilig dit is zal de tijd uitwijzen. Maar te hopen dat men goed verzekerd is.
Zondag bezocht ik ‘Art Rendez Vous’ in Breda.
Een serie van tentoonstellingen/evenementen rond vooral grafiek.
Zeker het deel waar ik ben gaan kijken.
Eerst ging ik via het ‘Information Path’ (je mag het niet zeggen maar waarom dat dit allemaal in het Engels moet?). Langs 600 meter wordt de voormalige spoorbaan in de Speelhuislaan gevolgd met steeds mooie informatieborden over allerlei aspecten van het gebruiken van grafisch werk om ideeën, feiten, theorieën, enz te presenteren. Het onderzoek werd uitgevoerd door Sandra Rendgen en de illustraties waren van Jan Hamstra. Hele bijzondere feiten met goede informatie en prachtige beelden leiden op deze wandeling.
In de haven stonden een serie grote borden met aanbevelingen hoe om te gaan met gegevens op het Internet: volg je eerste indruk.
Persoonlijk vind ik dit de belangrijkste. Controleer de bronnen. Maar ook in grafisch opzicht is dit een knappe vondst: de neus van Pinokkio, die groeit als hij liegt, die onderdeel van een grafiek wordt. Maar als je niet goed kijkt naar de bron van de grafiek, dan zie je niet dat er gelogen wordt.
Er was ook een tentoonstelling onder de titel ‘Information Superpower’. Daar waren vele vormen van grafiek te zien die allemaal iets met informatie te maken hadden. Wel heel knap experimenteel vond ik dit werk van Sigitas Guzauskas, Living Map, 2018.
Sigitas Guzauskas, Living Map, 2018.
Overzicht van de op-stelling van ‘Information Superpower’.
Het telefoonboek van Wim Crouwel was ook te zien.
Detail.
Argusvlinder 