Weg in eigen land

De afgelopen twee nachten was ik in Zutphen.
De reden om daar naar toe te gaan is de Librije.
Maar in dit eerste bericht komen de Walburgiskerk
en de Librije nog niet echt in beeld.
Een paar toeristische foto’s wel.

ADSC09990ZutphenWijnhuistoren

Zutphen ligt aan de Ijsel en was daardoor al heel vroeg een handelsplaats met verre contacten. De hanzestad voerde aan de ene kant handel tot in Scandinavië en aan de andere kant tot diep in het binnenland in Duitsland. Dat het de stad lange tijd goed ging is te zien aan de gebouwen die er nu nog staan, al dateren ze in hun huidige vorm meestal uit de 17e eeuw. Dit is de Wijnhuistoren.


ADSC09991ZutphenVerkooplokaal

Dat ‘handel’ het thema was dat de stad groot maakte is op veel plaatsen te zien. Bijvoorbeeld aan dit ‘uithangbord’ met de tekst Verkooplokaal.


ADSC09992ZutphenADSC09993ZutphenTotWoningenOmgebouwdeWatertoren

Het is een leuke plaats om te wandelen en het is er niet erg groot. Verdwalen lijkt me geen optie. Nadeel van zo’n kleine plaats is dat de horeca volledig op toeristen is afgestemd. In het geval van Zutphen vooral op dagjesmensen. Over het algemeen zijn dat mensen die op korte termijn niet een tweede keer komen. Dat doet wat met de kwaliteit.


ADSC09994ZutphenWalburgis

De eerste middag ben ik al wel even langs de Walburgiskerk gelopen en zag daar dit beeld van de heilige. Met boek in de hand!


ADSC09995ZutphenHistorischeHouthaven

Later op de dag werd het weer goed, zeker voor september. Maar donderdagochtend was het nog mistig bij de historische houthaven.


ADSC09996ZutphenTweeGevelstenenBovenElkaarADSC09997ZutphenLetterOpGeheugenis

Twee recente gevelstenen die me opvielen.


Letter op:

Boven een deuropening van het Oude Convent hangt dit boek met de tekst Letter op. De maker, wederom Hans ’t Mannetje heeft hier weer een mooie dubbele betekenis meegegeven.

Er staan LETTER (S) OP het boek. Maar tevens hangt dit zware boek in een beugel boven de deur. Hij zou zomaar kunnen doorroesten en het boek zou …op uw hoofd kunnen vallen, dus “let er op”.

De steen eronder heeft als tekst: “Geheugenis”.
Ook een doordenkertje?

ADSC09998DeKleineEngelADSC09999ZutphenDenBlaeuwenEngell


Ruimtestrip

IMG_2479StrokenGesnedenMetSnijmachine

Al een keer eerder gaf ik aan hoe ik de handgetekende bladen van een ruimtevaartstrip in wil binden. Per pagina ga ik een dubbelgevouwen strook aanbrengen waarbij de tekeningen niet geraakt gaan worden. Dus eerst maar eens stoken gesneden met de snijmachine.


IMG_2480StrokenPassenMooi

Steeds passen of de stroken passen zoals je het bedacht hebt. Er zijn twee vellen die niet meer de oorspronkelijke grootte hebben. Daar gaan de stroken dan ook niet groot genoeg voor zijn. Maar eerst maar eens de meerderheid van de bladen een oplossing bieden.


IMG_2481StrokenVouwenMetMetalenDriehoek

De stroken van etalagekarton laten zich moeilijk vouwen. Daarbij gebruik ik mijn metalen driehoek om de ene helft vast te houden en ik gebruik mijn vouwbeen om te vouwen. Klinkt logisch maar de stroken moeten zoveel mogelijk identiek zijn. Dat valt nog niet mee.


IMG_2482StrokenAfgetekendOmTeVouwen

De vouw is afgemeten.


IMG_2483GevouwenStroken

Het stapeltje dubbelgevouwen stroken.


IMG_2485StrokenVoor20UurBoekenpers

Het lijkt zo wel een kunstwerk van Jan Schoonhoven maar het zijn mijn stroken die ik weggelegd heb om onder de boekenpers te stoppen. Daar hebben ze meer dan 20 uur gelegen.


IMG_2488StrokenStapelInDeKnijpers

Eenmaal uit de boekenpers stop ik de stroken, op elkaar, nog een paar dagen tussen de twee ‘knijpers’. Volgende stap gaat worden gaten voorprikken en dan stroken lijmen aan de bladen. Maar voor ik dat doe wil ik een verantwoording schrijven voor de keuzes die ik maak. Volgt binnenkort.


Kettingbibliotheek

Is dat een bibliotheek waar je gedwongen bent om
aan een stuk door boeken te lezen?
Nee het is een bibliotheek waar men, ter bescherming
van de boeken, de boeken aan een ketting heeft liggen.

Een dergelijke bibliotheek bestaat in Nederland:
de Librije in Zutphen.

Omdat ik er binnenkort een keer wil gaan kijken, heb
ik eerst gezocht naar informatie ter voorbereiding.
Ik vond het volgende boek.

IMG_2383LotteHellingaVroegeDrukkenLibrijeZutphenDeKettingbibliotheekVanDeWalburgiskerkPhilipElchers2010

Lotte Hellinga, Vroege Drukken – Librije Zutphen – De kettingbibliotheek van de Walburgiskerk, Philip Elchers, 2010.


In de inleiding worden 4 boeken aangekondigd waarvan dit deel 1 is.
De overige delen zijn bij min weten nooit gepubliceerd. Helaas.
Het boek gaat is, zoals de naam al zegt, op de vroege drukken,
de gedrukte boeken in de bibliotheek van kort na en tijdens de
verspreiding van de nieuwe technologie: de boekdrukkunst met losse letters.

Er zit in het boek (en vooral achter het boek) veel kennis over
de boekdrukkunst en de eerste stappen daarmee.
Daarnaast worden veel boeken besproken uit de bibliotheek.
Maar daarmee stuit het boek meteen op een dilemma: er is veel kennis
maar hoe breng je dat bij een breed publiek?

De tekst van het boek is niet heel ingewikkeld. Veel van de informatie
zal voor een aantal lezers al bekend zijn. Bij de beschrijving
van de boeken ligt dat anders. Niet dat daar de tekst ingewikkeld is
maar er wordy weinig hulp geboden om uit de zoekplaatjes te komen
die dergelijke boeken vaak zijn.

Je kunt wel vinden wat er over het boek gezegd wordt maar
het is wel even zoeken. Dat is niet erg maar dan is het gelijk
een stuk minder een introductie voor een breed lezerspubliek.

Alles bij elkaar heb ik het met plezier gelezen en bekeken
en kijk ik uit naar een bezoek.

Gelezen

Hoe ik op de site kwam van ‘Uitgeverij Petrichor’ weet ik niet meer,
maar hun slogan ‘Podium in boekvorm’ sprak me meteen aan.
Ik keek door hun producten en toeval wilde dat men nog maar
twee weken geleden een nieuw boek presenteerden: Kopwolven.

De beschrijving en de foto’s gaven voldoende aanleiding om
een exemplaar van dit boek te kopen.

Intussen heb ik het bekeken en gelezen en mijn ervaringen wil
ik op mijn blog delen.

IMG_2181KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHerms

‘Kopwolven’, gemaakt door Martin Knaapen (tekst) en Marcel Herms (illustraties). De vormgeving van het boek is bedacht door Steven Oost en dat is gerealiseerd bij ‘Drukkerij RaddraaierSSP’ en ‘Van Heest-Patist Boekbinders’.


De beschrijving van het boek op de website is als volgt:

Kopwolven is het onderzoek van dichter Martin Knaapen naar zijn houding en gedrag, naar de andere manier en naar de berusting. De stoïcijnse filosofen hielpen hem daarbij. Het leverde hem een boek in vier delen of vier fases: grom, groei, besef en zijn. Het zijn geen waarheden, eerder gedachtenkronkels, herinneringen, plaatjes, schetsen en het bittere besef van een man die eindelijk volwassen wordt.

De samenwerking met beeldend kunstenaar Marcel Herms versterkte het verhaal. In boek en live is die samenwerking terug te vinden. In beide uitingen staan de kopwolven tegenover hen – grommen en bijten ze – tot ze getemd worden en hun makker worden.

IMG_2182KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHerms

Als ik iets ‘krijg’ bij een boek dat kan dienen als een boekenlegger ben ik helemaal blij. Deze afbeelding (zit het op een stickervel?) ontving ik bij het boek.


IMG_2183KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHerms

Het boek is ingebonden door het karton te laten zoals het is. Alleen op de voorzijde is met een cliché en diepdruk de titel vermeld, de makers en de uitgeverij. Eenvoudig en stoer. De rug is open gebleven waardoor je het naaiwerk en het lijmen kunt zien. De voor-, achterkant en het boekblok zijn met elkaar verbonden door een stevig zwart schutblad dat met het boekblok is genaaid en met de platten is gelijmd. Mooi.


IMG_2185KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHermsIMG_2186KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHermsWeldraZulJeAllesVergetenWeldraZullenAllenJouVergetenMarcusAurelius

Drie opdrachten openen het boek. ‘Weldra zul je alles vergeten, weldra zullen allen jou vergeten’ van Marcus Aurelius lijkt me de somberste uitspraak. De derde opdracht van Maria Barnas klinkt me misschien als optimistischer.


IMG_2187KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHermsInhoudIMG_2188KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHerms

De inhoud zijn vier delen met tekst afgewisseld met illustraties die in het begin steeds anderhalve pagina breed zijn. Om de tekst te doorgronden raadt ik je aan het boek te kopen. De prijs is voor een dergelijk ontwerp vriendelijk te noemen. De keuze van de illustraties in mijn blog is willekeurig. Die stijl spreekt mij in ieder geval erg aan.


IMG_2189KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHermsIMG_2190KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHermsNichtsNeuesMehrZeErwartenIMG_2191KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHermsLaatsteWoord

De tekst lijkt me naar het einde optimistischer of milder te worden. Een voorbeeld is deze pagina met als titel ‘Antiheld’, maar echt zonnig is die nooit. Dat past wel bij die opdracht van Maria Barnas.


IMG_2193KopwolvenUitgeverijPetrichorMartinKnaapenMarcelHermsDeKopwolvenVanDienst


De wolf grijnst
omdat zij als geen ander
weet dat niet zij wordt gevreesd

Herbarium

IMG_2039AlsDatMaarGoedKomt

Als dat maar goed gaat komen. Ik denk het wel. Als dit voor een echte oplossing was dan had ik de rug van Zaansch bord eerst eens 24 uur in de boekenpers gestopt. Nu ik dat niet gedaan heb krijgen de krachten van de rugbinding nog vrij spel. Intussen zit de rug al een week in klemmen en is het gedrag al beter. Aan iedere kant van de rug ga ik een plat bevestigen en die moet ik ook nog even bekleden.


IMG_2066HetMateriaal

Voor de platten val ik terug op materiaal dat ik ooit kreeg van mijn schoonmoeder. Ze was heel goed in het zelf maken van kleding en ze had nog een paar stukken textiel liggen. Ze was zuiniger dan ik want ze heeft een groter stuk stof met een paar kleine stukjes bij elkaar gebonden. De driehoek is een ander materiaal maar contrasteert mooi. Misschien kan ik daar nog iets mee.


IMG_2068RandjeIsNietMetKunststof

Het materiaal heeft een soort van kunststof bovenlaagje. Aan de rand zie je dat materiaal niet. Ik gebruik beide maar zorg er voor dat de ‘kale’ laag straks niet meer te zien is.


IMG_2069HetMateriaalKunststofBovenkant

Het materiaal is mooi. Maar stof laat zich anders verwerken dan boekbinderslinnen, perkament of leer. Ik kon deze stof eigenlijk niet snijden dus heb ik die moeten knippen. Dat is veel minder precies (tenminste als ik het knip). Mijn inschatting is dat ik geen vlieseline op de achterzijde hoed aan te brengen. De kunststoflaag zal de lijm wel vasthouden. Het zal mij nog verrassen.


IMG_2070Strijken

Eenmaal geknipt strijk ik de stukken wel. Ze hebben lang opgevouwen geleden. Zo klein dat er in deze stukken van ruwweg 23 bij 27 centimeter al vouwen zitten. Ik leg een vochtige doek op de stof en strijk die niet al te heet.


IMG_2071ZoSnijdenKnippen

Zowel voor de voor- als achterzijde een stuk op maat knippen.


IMG_2072PlattenLijmen

Gelijmd.


IMG_2073OnderDePers

Onder de pers.


Herbarium

Het werk aan het ‘herbarium’ ligt al stil vanaf november.
Het is niet echt een herbarium, het is een try-out
voor een boek waarin ik de souveniers van mijn reis
vorig jaar oktober naar China in wil bewaren.
Dat gaat om toegangskaartjes, folders enz.
Als je dat in een regulier blanco boek wilt doen
dan krijgt het boekblok een opdikking waar de rug niet op
is voorbereid. Ik had wat gedroogde planten liggen en
ik had een idee met een flexibele rug met ruimte.

IMG_1344

In november had ik de gedroogde planten op papier bevestigd met kleine stroken papier in de katernen. Als papier gebruikte ik inpakpapier van een tuincentrum. Maar dat is wel erg slap. Maar het gaat om een test.


IMG_2031Herbarium

Gisteren wilde ik de boekbindersdraad weer oppakken door na te gaan of en waar eventuele gaten waren geprikt in de rug van Zaansch bord en in de katernen. Het ging meteen mis. Ik prikte met de els meteen in mijn vinger.


IMG_2032Herbarium

De katernen bind ik stuk voor stuk met een cahiersteek op de bergvouwen. De dalvouwen bind ik later in als een regulier boek waarbij je kunt bepalen of er naast de extra vouwen nog meer ruimte in de rug nodig is. De laagstaande zon straft onmiddelijk elke oneffenheid af. In werkelijkheid houdt het papier zich beter dan je hier ziet.


IMG_2033Herbarium

Dit is katern nummer 2. Tussen de bergvouwen waarop de katernen worden gebonden laat ik steeds een ‘loze’ bergvouw vallen. Daardoor ontstaat er al meer ruimte in de rug.


IMG_2034Herbarium

Met herbaria heb ik geen ervaring maar ik vermoed dat te slap papier niet slim is voor een herbarium. De gebroogde planten krijgen dan te veel krachten voor hun kiezen. Bij de folders hoop ik dat dit een kleinere rol zal spelen om dat ik die misschien ga lijmen zodat ze zelf bijdragen aan de stevigheid van het papier. Aan de andere kant worden dit geen boeken die dagelijks geraadpleegd gaan worden. Het papier voor het folderboek heb ik ook al gekozen want dat heb ik 10 jaar of langer geleden zelf uit China meegebracht.


IMG_2035Herbarium

De rug is het volgende avontuur. Over de platten en eventueel een rugbedekking heb ik nog niet nagedacht. Ik ben maar een hobbyboekbinder.


Gordel van papier

In het Huis van het Boek is de tentoonstelling ‘Gordel van papier’
te zien. De titel is natuurlijk losjes gebaseerd op de naam
‘Gordel van smaragd’

Wikipedia:

Gordel van smaragd is een bijnaam van Nederlands-Indië die bedacht is door de 19e-eeuwse Nederlandse schrijver Eduard Douwes Dekker (“Multatuli”). Smaragd is een heldergroene edelsteen. De bijnaam verwijst naar de ligging en uitgestrektheid van de Indonesische archipel (als een gordel) en de schoonheid van de natuur in dat land (als smaragd).

Multatuli gebruikte de naam in het laatste hoofdstuk van zijn spraakmakende boek Max Havelaar (1859), dat eindigt met een aanklacht direct gericht aan koning Willem III:

“Want aan U draag ik mijn boek op, Willem den derden, Koning, Groothertog, Prins… meer dan Prins, Groothertog en Koning… KEIZER van ’t prachtig rijk van INSULINDE dat zich daar slingert om den evenaar, als een gordel van smaragd…”

De ondertitel van de tentoonstelling is ‘Over de opkomst van het
gedrukte boek in Indonesië’. Aan de tentoonstelling werkten mee
Lisa Kuitert en Eline Kortekaas.
Lisa Kuitert schreef het boek ‘Met een drukpers de oceaan over’ en
Eline Kortekaas doet op dit moment onderzoek naar die onderwerp.

IMG_1527DeGordelVanPapierDSC09126GordelVanPapierDeIntredeVanDeDrukpers

Het is natuurlijk geen tentoonstelling met miniaturen of
exclusieve handschriften. Het is een tentoonstelling over het
ontstaan en de opstart van de grafische industrie (gericht op
vooral boeken) in koloniaal Indonesië.
Ik vond de tentoonstelling super interessant en ga er
een paar berichten over schrijven.

DSC09127GordelVanPapierFolderBoekhandelWBruiningEnCoBatavia1860 01

De folder van boekhandel W. Bruining & Co, Batavia, 1860.

DSC09127GordelVanPapierFolderBoekhandelWBruiningEnCoBatavia1860 02

Een hopelijk leesbaarder detail ervan.

DSC09128GordelVanPapierFolderBoekhandelWBruiningEnCoBatavia1860Txt


DSC09129GordelVanPapierHBeecherStoweVertPMunnichDeNegerhutOfHetLevenDerNegerslavenInAmerikaSoerabayaFuhri1853-1885

De tentoonstelling heeft meerdere onverwachte zaken zoals dit boek: H. Beecher Stowe in een vertaling van P. Munnich, De negerhut of het leven der negerslaven in Amerika, Soerabaya, uitgever Fuhri, 1853 – 1885.

DSC09130GordelVanPapierHBeecherStoweVertPMunnichDeNegerhutOfHetLevenDerNegerslavenInAmerikaSoerabayaFuhri1853-1885TXT


DSC09131GordelVanPapierNNLakschmiJaarboekjeVoor1840BataviaCyfveerEnKnollaert1840

NN, Lakschmi Jaarboekje voor 1840, Batavia, Cyfveer en Knollaert, 1840.


De taal en de stijl van de tekst van het afgebeelde lied zorgen voor
optrekkende wenkbrauwen:

Geboortegrond! ach, hoor mijn laatste toonen mijn Vaderland! U
is dit lied gewijd. Mij dunkt, ik min veel meer dan al uw
zonen, de bakermat van mijnen bloementijd. ‘K heb aan uw boezem
’t leven ingezogen en buiten u min ik geen ander land! Vaarwel mijn
land! gij hebt mij opgetogen. U blijft mijn liefde, dierbaar Vaderland.

Hieronder een voorbeeld hoe je als boekhandelaar jezelf voorstelt:

DSC09133GordelVanPapierAankondigingBoekhandelaarPVanDerMeer1834 01DSC09133GordelVanPapierAankondigingBoekhandelaarPVanDerMeer1834 02

Hopelijk beter leesbaar detail van Aankondiging boekhandelaar P. van der Meer, 1834.


DSC09134GordelVanPapierWJCDeSenerpontDomisHollandschEnJavaanschWoordenboekjeBehelzendeDeWoordenSemarangTjokroDieWirio1827DSC09135GordelVanPapierWJCDeSenerpontDomisHollandschEnJavaanschWoordenboekjeBehelzendeDeWoordenSemarangTjokroDieWirio1827

W.J.C. de Senerpont Domis, Hollandsch en Javaansch Woordenboekje, behelzende de woorden die in de dagelijksche verkeering het meeste te pas komen, Semarang, Tjokro die Wirio, 1827.

DSC09136GordelVanPapierWJCDeSenerpontDomisHollandschEnJavaanschWoordenboekjeStempelKoninklijkeAcademieTeDelft

De stempel is van de Koninklijke Academie te Delft.


DSC09137GordelVanPapierBugineesManuscriptLontarPalmbladOpRolDateringOnbekend

Nog een verrassing. Iets dergelijks had ik niet eerder gezien. Buginees manuscript van La Galigo (zoek eens op internet op), Lontar palmblad op rol. Datering onbekend.

DSC09138GordelVanPapierBugineesManuscriptLontarPalmbladOpRolDateringOnbekendTxt


Verder op in de tentoonstelling ligt het boekje dat in
de aankondiging van de tentoonstelling op internet wprdt
gebruikt.
De omslagafbeelding van een kinderboek.
Daar sluit ik dit eerste bericht mee af:

DSC09202GordelVanPapierMasBadjingDuniaBukuDjakartaSurabaiaPenerbitanDanBalaiBukuIndonesia195xDSC09201GordelVanPapierMasBadjingDuniaBukuDjakartaSurabaiaPenerbitanDanBalaiBukuIndonesia195xTxt

Mas Badjing, Dunia Buku, Djakarta, Surabaia, Penerbitan dan balai buku Indonesia, 195x.




Couperus, hmm, klinkt niet als literatuur…

Vanochtend las ik twee boeken, beide uitgegeven door kleine
uitgevers, beide, toevallig met een paars(achtige) band en
beide gaan over het einde van boeken.

Van Antiquariaat Hinderickx & Winderickx zou je alleen al
iets kopen vanwege hun briefhoofd.

IMG_1595HinderickxEnWinderickxBriefhoofd

Twee grappige figuurtjes die met elkaars hoeden bezig zijn.


IMG_1596HinderickxEnWinderickxPeterBuwaldaStilistiekEnLakmuilen2023

Het boekje dat ik er kocht is van Peter Buwalda. Het is uit deze tekst dat de titel van mijn bericht komt: “die ze op zeker moment tegen een klant hoorde zeggen: ‘Couperus…, Couperus…, hmmmmmmm…, klinkt niet als literatuur…, loopt u maar even mee.’ Waarna die gozer zich op zijn hakken omdraaide en op de kookboeken en atlassen afliep.” Een citaat uit Peter Buwalda, Stilistiek en lakmuilen, 2023.


De tekst bestaat uit twee columns, een over de leesclub en
Marcellus Emants en een over dezelfde lezers maar dan van
Louis Couperus. De lakmuilen komen uit het laatste deel
waarin de taal van Couperus op de hak van de lakmuil wordt genomen.
Tegelijk gaat de tekst, zie citaat, over het verlies van
ons taalbewustzijn.

Dat staat ook centraal in een vertaling van Martin Huisenboom
van een geillustreerde tekst van Octave Uzanne en Albert Robida.
‘Het einde van het boek’, een uitgave van Stichting Desiderata.

IMG_1601StichtingDesiderataOctaveUzanneAlbertRobidaVertaaldMartinHuisenboomHetEindeVanHetBoekIMG_1599StichtingDesiderataOctaveUzanneAlbertRobidaVertaaldMartinHuisenboomHetEindeVanHetBoekNieuwjaarskaart

Het boek kwam met een Nieuwjaarskaart en een ansichtkaart met de afbeelding die ook op de band van het boekje staat.

IMG_1600StichtingDesiderataOctaveUzanneAlbertRobidaVertaaldMartinHuisenboomHetEindeVanHetBoekAnsichtkaart


De vertaling bevat dezelfde illustraties als het
originele Franse verhaal. Grappig zoals volgend voorbeeld.

IMG_1597StichtingDesiderataOctaveUzanneAlbertRobidaVertaaldMartinHuisenboomHetEindeVanHetBoekIpodOpDeAlpen

Een alpinist met iets van een iPod (al weer verouderd, we gebruiken intussen hiervoor de telefoon en Apple Music of Spotify.


De tekst is oorspronkelijk uit 1895 maar verrassend vooruitziend.
Gelukkig maken we nog steeds boeken en boeken zoals deze twee
zullen nog heel lang in de toekomst gemaakt blijven worden.

IMG_1602StichtingDesiderataOctaveUzanneAlbertRobidaVertaaldMartinHuisenboomHetEindeVanHetBoekColofon


Alles bij elkaar was het weer genieten.

Natuurhistorie

In het vorige bericht had ik het over een grote vitrine,
nou ik had één foto verder moeten kijken.

DSC05149FlorenceBasilicaOfSanLorenzoFlamingosPustahaIndonesia1886-1894

Flamingo’s en Pustaha-boeken uit Indonesië.


DSC05150FlorenceBasilicaOfSanLorenzoGenistaAetnensisDriedSpecimenExCollFParlatoreSicily1845

Een herbarium van F. Parlatore met gedroogde takken van de Italiaanse brem (Genista Aetnensis). Sicilië, 1845.


Kort voor ik naar Florence ging had ik een lezing gevolgd
over de Flora Batava in Amsterdam. Toen ik naar die lezing ging wist
ik niet dat in meerdere Europese landen het verschijnsel
van een boek met alle planten die in het land voorkomen (een Flora)
een normaal wetenschappelijk project was.
Filippo Parlatore heeft in Italië een begin gemaakt met zijn
Flora Italiana. Op de tentoonstelling was een deel I te zien.
Van de hand van Parlatore zijn 5 delen verschenen.

DSC05150FlorenceBasilicaOfSanLorenzoFloraItaliana1stVolumeFilippoParlatoreLeMonnierFlorence1848

Florence, Basilica of San Lorenzo, Flora Italiana, 1st volume, Filippo Parlatore, uitgeverij Le Monnier, Florence, 1848.


DSC05152Veren

De informatie over deze voorwerpen ontbreekt maar het zijn zulke prachtige voorwerpen….


Overige katernen ook gereed

IMG_1368GedroogdeBloemenPlantenIMG_1369GedroogdeBloemenPlantenIMG_1370GedroogdeBloemenPlantenIMG_1372GedroogdeBloemenPlanten

Of er richtlijnen zijn voor het aanbrengen van de bevestigingsstrookjes, weet ik niet. Maar wellicht zijn er adviezen voor de breedte en lengte van de stroken, de plaatsing van de stroken op de stengel en hoe om y gaan met de bloem. Hoe doe je dat het best bij blad dat nauwelijks een stegel heeft. Zowel vanuit het standpunt van de bevestiging/bescherming als vanuit esthetisch of het oogpunt van bestudeerbaarheid. Mijn bloemen en bladeren zijn niet heel bijzonder natuurlijk. Maar toch.


IMG_1373GedroogdeBloemenPlantenIMG_1374GedroogdeBloemenPlantenIMG_1375GedroogdeBloemenPlantenIMG_1376GedroogdeBloemenPlantenIMG_1377GedroogdeBloemenPlanten


Verdorven markiezin

HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 01

Een tijd terug kocht ik, na het kopen van een aantal tweede hands boeken van Hella S. Haasse, ook een map met krantenknipsels over de schrijfster en haar werk. Omdat ik onlangs het boek ‘Een gevaarlijke verhouding of Daal-en-bergse brieven’ kocht ging ik door de knipsels om te zien of er knipsels tussen zaten over dit boek. Ik vond er twee. Het eerste zie je vandaag hier.


IMG_1301HellaSHaasseEenGevaarlijkeVerhoudingOfDaal-En-BergseBrieven


HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 04

Het knipsel vermeldt de schrijver: Han Jonkers. Maar geen datum en ik kan ook de krant waarin het verscheen niet achterhalen. Ook op Delpher kan ik het artikel niet vinden (misschien niet goed gezocht?). Dus opnieuw vermoed in het Brabants Dagblad en 1976.


HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 03HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 05HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 06HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 02HanJonkersHellaHaasseOverNVerdorvenMarkiezin 01 07IMG_1352HellaHaasse

De laatste foto is het originele artikel waarvan ik dit bericht maak.


Er zitten wel een paar typefouten, of beter gezegd ‘zetfouten’,
in het artikel (bijvoorbeeld: letterkende, werrechtelijk, fostbaarheden).

Eerste katernen gereed

De eerste twee katernen met de gedroogde bloemen en planten
zijn gereed.
Het liefst zou je de bloemen en planten helemaal insmeren
met lijm en dan opplakken. Maar dan krijg je ze er nooit
meer uit (zou je dat willen dan?) maar je krijgt dat
ook nooit mooi ingeplakt. Sommige bloemen bevatten hele
kleine pluisjes en die laten zich niet zomaar lijmen.
Dus zet ik de bloemen en planten vast met kleine strookjes
papier die ik dan wel vastlijm op de ondergrond.
Daarbij probeer ik er voor te zorgen dat per katern
de twee ingeplakte bladeren niet over elkaar vallen.
Dat zou voor extra verdikking in de katernen zorgen.
De test zal moeten uitwijzen of dit de juiste
acties zijn.
Voor de test laat ik me inspireren door de beschrijving
van het ‘Vitrineboek’ in het meest recente nummer
van het tijdschrift ‘Handboekbinden’ van de
Stichting Handboekbinden.

IMG_1342HandboekbindenVitrineband

Het kwartaal tijdschrift van de Stichting Handboekbinden. Hierin staat een artikel over het ‘Vitrineboek’ van Boekbindcollectief 14 x 14.


IMG_1343

Mijn test bevat 5 katernen. Ik heb 10 gedroogde bloemen, planten of bladen. Dus per katern 2 gedroogde objecten. Ze zijn verzameld in twee wandelingen. Drie, vooral bloemen, zijn verzameld tijdens een bezoek in 2022 in Leiden. De overige zeven zijn verzameld tijdens een wandeling in 2022 langs de singels van Breda. De eerste drie zijn relatief klein en dun. Die gaan niet voor heel veel opdikking zorgen.


IMG_1344

De strookjes plak ik in de richting van de plant mee. Ik maak ze zo dun mogelijk om het beeld o weinig mogelijk te verstoren. Wel probeer ik de strookjes in zoveel mogelijke richtingen te plakken om de gedroogde objecten geen kans te geven er uit de schieten. Maar het zijn allemaal pogingen van een hobbybinder. Als iemand ervaringen heeft die naar een andere oplossing wijzen dan hoor ik die graag.


IMG_1345

Het papier van de test is dun dus moet ik ook de achterkant in de gaten houden voor eventueel lekken van de lijm en omdat dit ook een leuk beeld is.


IMG_1346IMG_1347

Rekening houdend met de relatieve positie van de objecten binnen een katern.


IMG_1348IMG_1349

In katern 2 worden de gedroogde takken groter en verschillen ze meer van dikte. Je kunt niet overal waar je zou willen de stroken plakken. Steeds de afweging tussen de takken zo vast mogelijk inplakken en het beeld van de gedroogde tak.


Inbinden

In mijn vorige bericht liet ik nog niet zien wat ik
wil gaan inbinden in mijn testboek dat rekening moet
gaan houden met onregelmatigheden en verdikking.

In de zomer van 2022 heb ik tijdens een korte wandeling in
Leiden en tijdens een wandeling langs de singels in Breda,
wat bloemen en planten geplukt.

Wat ik toen geplukt heb heeft al die tijd in een boekenpers
of onder bezwaar liggen drogen.
Sommige takjes waren hier al eens eerder te zien.
Nog even een samenvatting.

IMG_1333GedroogdeBloemenPlanten

Sommige takjes zijn klein, plat maar nog met kleur. Anderen zijn veel dikker en groter.


IMG_1334GedroogdeBloemenPlantenIMG_1335GedroogdeBloemenPlanten


Voldoende om de 5 katernen te voorzien van planten.

Ik heb een probleem

IMG_1314OpTeLossenProbleem

Dit is mijn probleem. Dit jaar ben ik op vakantie naar China geweest. Voor de voorbereiding en de aantekeningen tijdens mijn reis heb ik twee, bijna identieke boeken gemaakt. Goed gelukt en goed gebruikt. Maar zoals je hierboven ziet doen de verzamelde tickets, toegangsbewijzen, enz, geen goed aan het boek. Daar ga ik een oplossing voor maken.


IMG_1315OoitUitgeprobeerd

Zo’n 10 jaar geleden was ik ook in China. Toen kocht ik een stapel papier in Baotou, dat tot nu toe, behalve het eerste vel dat je hier ziet, niet gebruikt is. Het papier is bedoeld om te leren Chinese karakters te schrijven.


IMG_1316PapierVoorbedruktMetKaders

Hier zie je dat op het dunne papier al kaders en lijnen staan die de gebruiker moeten helpen om de karakters correct te schrijven. Deze vellen wil ik gaan gebruiken als boekblok voor een boek waarin ik de tickets ed kan onderbengen. Het probleem dat je dan moet oplossen is het verschil in dikte van de pagina’s dat veroorzaakte gaat worden door de tickets.


IMG_1318Papier

Vorige week was ik bij een winkel waar ik vloeipapier kon meenemen. Daar ga ik daarom een test mee uitvoeren. Het probleem los je niet alleen op met het papier maar vooral met de rug. Je moet er voor zorgen dat daar voldoende ruimte in zit om de verdikking en de ongelijkheid van de pagina’s op te vangen.


IMG_1319VouwenDaarnaSnijden

De eerste stap is om te kijken hoe ik het boekblok kan maken met het vloeipapier: vouwen en dan op maat snijden.


IMG_1320Katern

Het eerste katern is gesneden.


IMG_1321Boekblok

Dit is een boekblokje met 5 katernen.


Hoe ga ik proberen een rug te maken die ruimte mogelijk maakt.
Daarvoor gebruik ik de methode die ook bij sommige
fotoboeken wordt gebruikt: de rug maak ik uit een stevig
materiaal, Zaansch bord. Met papier maak ik een soort
van harmonica waarbij ik op de bergvouwen de katernen
ga binden. De rug wordt 1 ongebruikte bergvouw, dan
1 bergvouw voor een katern, dan weer een leeg katern en
de volgende bergvouw is dan voor een katern.
Voor een boekblok van 5 katernen zijn dan (5 x 2) + 2
externe bergvouwen nodig.

IMG_1322OntwerpRug

Ik kies voor stroken van 1,5 cm.


Zaansch Bord, papier gemaakt in papiermolen De Schoolmeester. Het papier wordt gemaakt van oud katoen, lompen. Het wordt gemaakt in diverse kleuren.

IMG_1323Test

Even een testje met een stuk koekjesdoos.


IMG_1324RugZaanschBord

Het ontwerp uitzetten op het Zaansch bord.


IMG_1325Rug

Dit wordt de rug.


Anselm Kiefer 09: boeken op zaal

Als hobbybinder ben je blij met een tentoonstelling van
de boeken van Kiefer. Dan doe je het zo slecht nog niet.
De basis voor de boeken zijn grote stukken karton die op
een manier ingebonden worden die niet bedoeld is om
het boek te kunnen lezen.
Ze zijn een symbool en drager van illustraties, tekeningen
of schilderingen. Hier en daar een titel.

DSC08861MuseumVoorlindenAnselmKieferBoekEinTraumEinMenschEinDing

Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Ein Traum, ein Mensch, ein Ding.


DSC08862MuseumVoorlindenAnselmKieferBoekDSC08863MuseumVoorlindenAnselmKieferBoekDSC08864MuseumVoorlindenAnselmKieferBoekDSC08865MuseumVoorlindenAnselmKieferBoekFürGeorgesBatailleLeBleuDuCielHetBlauwVanDeLucht

Maar diepgang en zwaarte is er altijd: Anselm Kiefer, Für Georges Bataille, Le bleu du ciel (Het blauw van de lucht). Hier is het niet zomaar de vaststelling dat de lucht blauw is. ‘Le bleu du ciel’ is een roman van Georges Bataille, die voltooid is in mei 1935, maar het is een boek met een bijzondere publicatiegeschiedenis. Georges Bataille is op zichzelf al een interessant figuur waar alleen al een studie aan te wijden is.


DSC08866MuseumVoorlindenAnselmKieferBoek

Karton, maar waarschijnlijk soms ook triplex (of iets dergelijks) is de basis voor de boeken. Waarschijnlijk worden de platen (de boeken hebben niet echt een band, hooguit een eerste blad met titel) met gesso wit gemaakt om vervolgens te beschilderen.


DSC08867MuseumVoorlindenAnselmKieferBoek

Anselm Kiefer, Les cathedrales de France.


DSC08868MuseumVoorlindenAnselmKieferBoekDSC08869MuseumVoorlindenAnselmKieferBoek


Roodkapje: werk altijd van binnen naar buiten

Zoals ik al eerder aangaf dacht ik in het begin dat de
uitvoering van Roodkapje veel weg had van een bouwdoos:
alles mooi voorbereid.
Alles was mooi voorbereid maar ik had moeten blijven
passen en meten. En ik heb onvoldoende gemeten.

Maar goed ik wilde wel het boek ‘redden’.
Vandaar wat extra hulp bij de omslagen.
Maar nu was het tijd de omslag af te maken.

IMG_0747RoodkapjeDeOmslagen

Hier moeten de omslagen nog gelijmd en om geslagen worden. Het resultaat is toen onder bezwaar gegaan om goed te drogen.


IMG_0748RoodkapjeDeBoekband

Dat leverde deze (nog lege) boekband op.


IMG_0750RoodkapjeHoeTeSnijden

Uiteindelijk wilde ik zien hoe de boekband er uit zag om te bepalen hoe ik het boekblok zou gaan snijden. Had ik eerst het boekband gesneden, daarna eventueel de platten op maat gemaakt met een smallere kneep, dan had de boekbekleding gepast. Maar dat kun je achteraf niet meer aanpassen.


IMG_0751RoodkapjeBoekblokGelijmdKartonTegenMoetKeukenpapier

Hier gebeurt veel: het boekblok is gesneden, aan een kant al gelijmd in de band, keukenpapier geplaatst tussen het schublad achter om het vocht niet in het boek te laten trekken, het karton geplaatst bij De lotgevallen van Roodkapje (het kleine boekje) om de moet te voorkomen, dan het keukenpapier plaatsen aan de voorkant, lijmen en de band sluiten. Dat gaat dan 24 uur in de boekenpers.


IMG_0754Roodkapje

Het resultaat: Roodkapje van Anneke de Groot, uitgegeven door Uitgeverij Boekblok.


IMG_0755RoodkapjeSchutblad

Hele leuke schutbladen.


IMG_0756Roodkapje

Het titelblad.


IMG_0757RoofkapjeDeLotgevallenVan

Het kleine boekje: ‘Lotgevallen van Roodkapje’in het midden van het boek.


Wat heb ik geleerd:
= werk van binnen naar buiten
= vertrouw de afmetingen nooit
= 7 mm is veel voor een kneep in een smal boek als dit
= pas op met papieren bekleding (werk nauwkeurig en schoon)

Roodkapje

De vorige keer heb ik laten zien dat ik de bekleding
voor de boekband op maat gesneden heb.
Dat kan wel eens niet helemaal de bedoeling zijn
geweest. Aan de platten had ik niets gedaan en
die maten komen overeen met de opgegeven buitenmaten
van het boek.
Hoe dan ook…

IMG_0707RoodkapjeBasisBoekbandOpDeBekleding

Als ik de basis voor de boekband op de bekleding leg dan steekt er maar weinig over van de bekleding. Als ik die zo vastlijm dan past het misschien net maar dan moeten de schutbladen groter zijn dan het boekblok. Daarvoor heb ik niet echt een goede methode voorhanden. Ik ben gewend de schutbladen te bevestigen op het boekblok en dat dan in een keer op maat te snijden. Om dat te kunnen doen bouw ik een voorzorgmaatregel in: een extra strookje papier.


IMG_0709RoodkapjeExtraStrookWitEnAfbeelding

Het strookje snij ik van het snijafval van de bekleding en is hoofdzakelijk wit met een klein randje van de afbeelding.


IMG_0710RoodkapjeExtraStrookSteeksKleinStukjeOver

Dat stukje afbeelding laat ik over de rand uitsteken en lijm het dan op de rand vast. Op deze manier wil ik voorkomen dat ergens het grijs van de platten straks zichtbaar wordt.


IMG_0712RoodkapjeExtraStrookLinksEnRechts

De extra randen zijn bevestigd. Nu de bekleding op de basis lijmen en dan kan dat een tijdje onder bezwaar.


IMG_0713Roodkapje

Na drogen is dit dan de boekband voor Roodkapje van Anneke de Groot, Uitgeverij Boekblok.


IMG_0714Roodkapje

Dit is dan de binnenkant. Het probleem nu is dat als ik het boekblok snijd langs de snijmarkeringen het boekblok te klein zal zijn om de volledige grijze ruimte van de boekband te vullen. Daar moet ik een list op verzinnen. Mijn probleem is dat ik er van uit ging dat het boek een soort van bouwdoos was en dst ik daarom niet steeds alles nagemeten heb. Zien hoe ik dat ga redden…


Redden ga ik het. Het boek heb ik vanmorgen in elkaar gezet.
Het zit nu in de boekenpers.
Hoe dat verliep zie je de volgende keer.

Roodkapje

Meestal lopen mijn foto’s in gelijke tred met de werkelijkheid
maar op dit moment lopen de foto’s een beetje achter.
Ik ben al verder dan de foto’s die ik hier laat zien.
Daarom kan ik al laten doorschemeren dat er sprake is van
een dreigende lucht rond het boek Roodkapje van
Uitgeverij Boekblok.

Vandaag schoot me te binnen dat ik misschien de platten op
maat had moeten snijden. Ik ben er vanuit gegaan dat de twee
stukken karton al de juiste afmetingen hebben.
Dat is misschien niet waar.

Na het binden van het boekblok kon ik me gaan toeleggen
op de schutbladen en het gaas.
‘Gecacheerd gaas’, de term kende ik. Ik heb zelfs ooit
gecacheerd gaas gemaakt. Maar the real stuff had ik eerder
niet gezien. Weer wat geleerd.

IMG_0698RoodkapjeGecacheerdGaas

Gecacheerd gaas is gaas waar een laagje papier op is aangebracht. Ik moet zeggen, het levert een mooiere afwerking op.


IMG_0700RoodkapjeGecacheerdGaasAfgetekend

Het stuk gaas was naar mijn idee te groot dus heb ik het ingekort en op het gaas afgetekend waar de rug van het boekblok wordt gelijmd. Het gaas, samen met de schutbladen, gaat de verbinding realiseren tussen het boekblok en de boekband.


IMG_0701RoodkapjeBoekblokMoetNogOpMaatGesnedenWorden

De boekband is kleiner dan het boekblok maar dat klopt. Het boekblok moet nog op maat gesneden worden (zei hij optimistisch).


IMG_0702RoodkapjeBekleding

Vervolgens ging mijn aandacht uit naar de papieren bekleding van de boekband. Je ziet dat het papier nog een beetje rond staat maar verder is van de opgerolde status niets meer te zien. Na het lijmen trekt dit mooi strak.


IMG_0703RoodkapjeKartonVoorAfpersen

In het pakket van Roodkapje zit ook een dunne strook karton. “Te gebruiken bij het afpersen.”, staat bij de opsomming van de onderdelen. Voor wie dat niet weet. ‘Afpersen’ is hier geen criminele activiteit maar het in de pers zetten van het boek om bijvoorbeeld de lijm goed te laten drogen. Daarbij ontstaat er druk op het boek en als de dikte van het boek niet overal gelijk is ontstaan er mogelijk ‘vouwen’ of een ‘moet’. Je ziet dat het karton perfect past naast het kleine boekje en er zo voor zorgt dat de dikte van het boek overal gelijk is.


IMG_0704RoodkapjeIMG_0705RoodkapjeSnijmarkeringen

De papieren bekleding bevat snijmarkeringen: de dunne lijntjes bij iedere hoek van de afbeelding. Ondanks de heel kleine marge die er na het snijden overblijft besloot ik toch de bekleding te snijden langs de snijmarkeringen. Dat had wel wat gevolgen.


IMG_0706Roodkapje


Roodkapje

De versie van Roodkapje van Uitgeverij Boekblok bestaat
uit twee boeken:
= een beschrijving van het ontstaan en de ontwikkeling van
Roodkapje-souvenirs van Anneke de Groot. Met veel foto’s;
= het kleine boekje ‘Lotgevallen van Roodkapje’ van
Uitgeverij D. Allart uit 1860.

Vanwege het verschil in formaat, de papiersoort en
de dikte van ‘Lotgevallen van Roodkapje’ besloot ik dat
boekje eerst eens met de hand op maat te snijden.

IMG_0677LotgevallenVanRoodkapjeDAllard1860

Lotgevallen van Roodkapje’ van Uitgeverij D. Allart uit 1860.


IMG_0678Roodkapje

Rechtsonder zie je de snijmarkeringen. Als je die volgt dan zal het boeje de juiste afmetingen hebben.


IMG_0679RoodkapjeIMG_0683RoodkapjeDe5GroteKaternen

Vervolgens is het ‘grote’ boek aan de beurt. Die ga ik niet meteen snijden. Eerst alle vijf de katernen maar eens prikken zodat ze aan elkaar genaaid kunnen worden om zo het boekblok te vormen. Het kleine boekje wordt meegenaaid (of gebonden).


RoodkapjeEnDeSnijmarkering

Ook het grote boek heeft snijmarkeringen.


IMG_0685RoodkapjeSpeciaalKaternVoorKleinBoekje

Voor het kleine boekje is er een extra sterk middenkatern opgenomen. Het is een enkel, groot en dubbel blad waartussen het kleine boekje straks komt. Het papier is mooi stevig.


IMG_0686RoodkapjePrikmal

De papieren prikmal is helemaal op maar voor het grote en kleine boekje. Ik gebruik het in combinatie met het ‘onderstel’ van mijn houten prikmal. Dat hoeft niet. Dat vind ik prettig.


IMG_0687RoodkapjeGroteBoekPrikkenIMG_0688RoodkapjeGroteBoekGepriktIMG_0689RoodkapjeGatenPrikkenKleinBoekje

Zo heb ik ook het kleine boekje geprikt. Zie dt de buitenste gaten erg dicht te gen rand zitten. Waarom dat precies is weet ik niet maar het werkt wel. Gewoon voorzichtig zijn bij het naaien.