Motel, Money, Murder and Madness in handwriting

Als ik om me heen luister en in de media vooral kijk,
dan lijkt het alsof veel mensen terugverlangen
naar ‘de goede, oude tijd’, naar vroeger.
Voor veel mensen zijn dat de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw.

De wereld was toen nog eenvoudig.
Je wist wat goed was en wat slecht.
Nederland was hoofdzakelijk mannelijk en wit.
Wie dat niet was, kende haar of zijn plaats.

Zelf hoop ik iemand te zijn die zich goed kan vinden in het motto:

“I can’t understand why people are frightened of new ideas.
I’m frightened of the old ones.”

Zoals John Cage, de Amerikaanse componist, zei.

Maar misschien idealiseer ik mijn eigen openheid.
Want veranderingen zijn moeilijk; ze gaan snel, steeds sneller.
Dat roept vragen op die tijd nodig hebben.

Afgelopen week zag ik een kleine tentoonstelling in het Stedelijk Museum Breda
– een halve zaal en een inloopkast -.
Het werk is van de Brabantse kunstenaar Anna Lange.

Het zette me aan het denken:

Het dorp uit de jeugd van Lange bestaat niet meer.
Het huis, de tuin, de omgeving, waar ze goede herinneringen aan heeft,
is weg door een vuilnisbelt en een snelweg.

Zelf schrijft ze:

Toen ik nog een kind was veranderde door de aanleg van een snelweg de hele leefwereld radicaal. De familiegrond werd doormidden gesneden: boerderijen verdwenen voorgoed, er kwam een vuilnisbelt op het door voorouders ontgonnen land en het erf van de buren veranderde in een felverlicht bordeel.

In gedachten zie ik veel mensen nu instemmend knikken:
zo was het ook bij ons…

Ik vermoed dat er wel een klein beetje romantisering
in het verhaal van Lange zit:
‘op het door voorouders ontgonnen land’.
Die zin is wel erg bedacht.

De verrassing kwam voor mij toen ik naar haar werk keek.
In haar teksten klinkt soms nostalgie,
maar haar werk zelf verheerlijkt het verleden niet
— en het veroordeelt het nieuwe evenmin.
Ze onderzoekt vooral wat er schuurt in dat nieuwe.

Ze gebruikt de beeldtaal van de ‘nieuwe tijd’ uit haar verhaal:
de snelweg, neon, schillen en zand, hectometerpaal.
Ze schept geen dromerige Bob Ross-landschappen
maar wel dromerig filosofische decors.

Lange afficheert zich naar mijn smaak te opvallend met haar iconen:
Lou Reed, AFT van der Heyde of Kiefer.
Dat leidt af van de vragen die ze de toeschouwers wil stellen.
Daar had ik mijn handen al vol genoeg mee.