Niet overdreven veel snijwerk, niet moeilijk te snijden
groentes, altijd lekker.
De grootgrutter noemt dit buitenbeentjes. Maar ze waren bijna allemaal dezelfde maat. Dat is wel eens anders. Eerst geschild en de eindjes er af gesneden. Met het ‘afval’ een bouillon gemaakt waarin ik de groentesoep met asperges verder bereidde. Met vermicelli, geen vlees. Wel sambal.
Vanmorgen met twee stukken gruyere.
Nou ik wel.
Voor mensen die geregeld een kijkje nemen op mijn blog
zal dat wel duidelijk zijn:
ik maak af en toe ‘grafiek’ en bind boeken.
Kamagurka, NRC, 10 mei 2025.
De vraag die ik gisteren stelde over de buitenkant van
het PTT-gebouw op de hoek Keizerstraat/Houtmarkt kwam
één dag te vroeg.
Het beeld boven de ingang is er nog. De tekst ‘PTT’ en ‘TELEFOON’ lijken niet ongeschonden te zijn gebleven. Maar misschien moet ik dat nog eens van dichterbij bekijken.
Toen ik vanochtend bij het Spanjaardsgat uitgelopen
kwam zag ik dat een kraan gereed stond naast een
oplegger met pontons.
Intussen zal het vanaf de Spinola naar de torens al
wel helemaal of deels vol liggen.
Allemaal voor het Jazz festival van volgende week.
Pizzabodem, tomaat, mascarpone en chorizo. Met venkelzaad en rozemarijn.
De bandzetter is een eenvoudige maar effectieve
boekbindtechniek.
Na een lange periode zonder veel boekbindwerk
heb ik drie boekenweekgeschenken opnieuw ingebonden:
Van deze drie boeken vergde De Krater de meeste
inspanning. Alle exemplaren kregen een bijzondere
bekleding: delen van een blockprint uit Jodhpur,
India, afkomstig van Jilani Hand Block Print.
Bij De Krater wilde ik iets nieuws proberen.
Als basis gebruikte ik een stuk textiel van
een theedoek, waarop ik fragmenten van de blockprint
heb laten stiktken. De combinatie van de
patronen en verkleuringen in de theedoek
moest het idee van een krater oproepen.
Het was een experiment, maar ik ben blij met het resultaat.
De voorzijdes.
De achterzijdes.
Tegen de wand, boven de oude ingang, zat een groot relief. Ik ben benieud of dat er nog is. Maar om dat te zien moeten de steigers nog verder weg. Nog even dus….
Vanmorgen stond het hek bij de werkzaamheden aan de
Verlengde Mark (aan de Markendaalseweg) open.
Er was geen mens te zien.
Dus maakte ik snel twee foto’s.
Als het op het laatst fout gaat met het inbinden van
een bandzetter, dan is het bij mij meestal
dat het boekblok scheef in de band komt.
Niet iedereen ziet dat meteen, maar ik wel.
Zeker als ik naar de boeken kijk die ik zelf ingebonden heb.
Al een tijdje denk ik na over hoe ik dat eenvoudig kan voorkomen.
Daarom heb ik voor De Krater een manier bedacht
die ik nu wil uitproberen.
Voor een cursus edelsmeden heb ik een vlaktas gekocht.
Het is een blok staal, 10 bij 10 centimeter en een paar
centimeter hoog.
Je kunt het ook een aambeeld noemen, of een stuk spoorbiels gebruiken.
De vlaktas weegt behoorlijk wat en als ik hem op de boekband
leg blijft de boekband beter liggen en kan ik de zijkant van de blok
gebruiken als de ‘vangrails’ waar de rug van het
boekblok tegen gaat komen.
De vlaktas ligt op de boekband. Met een kant langs de kneep, precies op de plaats waar de rug van het boekblok moet komen. Aan de bovenkant van de boekband ligt het witte kneeplatje. Voldoende op de boekband om een marge te hebben gelijk aan de marge aan e onderkant van het boek. De driehoeken houden het latje op zijn plaats.
Later kocht ik kneeplatjes. Die gebruik ik
altijd om bij de basis van de boekband de ruimte tussen de
platten en de rug te bepalen.
Dit keer gebruik ik een van deze latjes als buffer
tussen de buitenrand van de boekband en het boekblok
tijdens het lijmen. Om het kneeplatje op zijn plaats te houden
gebruik ik twee metalen driehoeken die zelfstandig blijven
staan.
Alles ligt gereed om te gaan lijmen.
Het boekblok met het met lijm ingesmeerde schutblad ligt al op de boekband. Deze keer veel rechter dan bij vorige pogingen.
Ik verplaats de vlaktas naar de voorkant van het boek. Ik leg hem tegen het achterplat aan zodat als ik dadelijk, na het met lijm insmeren van het voorplat, het boek sluit, de twee platten recht boven elkaar komen.
Tussen boekblok en gelijmd schutblad leg ik bakpapier om
het vocht van de lijm uit het boekblok te houden. Vooral
van belang als het boek ligt te drogen in de boekenpers.
Voor een eerste test met de Vlaktas en Kneeplat ben ik tevreden.
In de etalage bij een bekende kookwinkel in Breda
zag ik op een speelse manier een aankondiging
van het Jazz Festival in Breda.
Hoek Molenstraat, St Janstraat en Veemarktstraat. Over ongeveer tien dagen zal de jazzmuziek de binnenstad van Breda vullen.
Je krijgt meteen zin in zon, muziek en lekker eten.
Ik in ieder geval wel.
Vrijdagmiddag heb ik nog een drietal zaken gedaan aan het boek
‘De Krater’ dat ik aan het inbinden ben:
– kapitaalband aangebracht;
– een leeslint aangebracht;
– de platten afgewerkt om er later het boekblok goed in te
kunnen zetten.
Deze drie toevoegingen zijn niet perse nodig maar geven een boek
iets extra’s. Omdat de boekbekleding een speciaal project was
— waarbij ik hulp heb gekregen van mijn schoonzus —
vond ik het passend om ook het boekblok extra aandacht te geven.
Het kapitaalband is een extra bescherming van een boek
tegen stof. Het zorgt er voor dat aan de kop en de staart,
de boven- en onderkant van de rug, het stof minder makkelijk
in het boek kan komen. Bovendien verbergt het eventuele
oneffenheden in de rug van het boekblok.
Een leeslint bevestig je op de rug van het boek, voordat je het kapitaalband aan de kop en staart bevestigt.
Een leeslint vind ik erg prettig bij het lezen van een boek.
Natuurlijk kun je gebruik maken van een boekenlegger maar
een vast lint —of zelfs twee— maakt het makkelijker om bij
te houden waar je bent met lezen en/of waar je bent in het
notenapparaat achter in het boek.
Hoewel De Krater een klein en dun boek is, leek een
goudkleurig leeslint gepast voor deze gelegenheid.
Ik hou van een lang leeslint, dus het is langer dan je
normaal gesproken zult zien.
Dan de achterplatten.
Bij de omslag ontstaat een hoogteverschil tussen het plat en het
textiel van de omslag. Zeker omdat ik nu geen standaard
boekbindlinnen heb gebruikt.
Wanneer je vervolgens het schutblad op het plat lijmt,
blijft dat hoogteverschil zichtbaar.
Op zich is dat niet erg maar je kunt het verschil
kleiner maken of zelfs laten verdwijnen door de open
ruimte, het grijze bord, op te vullen met papier.
Dit is een voorbeeld van een van de twee vorige twee boekenweekgeschenken. Hier heb ik het hoogteverschil niet proberen te overbruggen. Bij De Krater ga ik dat dus wel doen.
In het geval van De Krater plak ik twee lagen papier in de
lagere ruimte van het plat. Ik heb hiervoor restjes papier
gebruikt die ik nog had liggen. In principe kun je
elk soort papier gebruiken, aangezien je er straks
niets meer van zult zien.
Ik meet het papier aan de hand van de lege ruimte grijs. Daarbij gebruik ik dus geen liniaal.
Lijm aanbrengen. Eén voor één plak ik de twee lagen. Het aantal lagen is natuurlijk afhankelijk van de dikte van het papier en het hoogteverschil textiel – plat.
Links.
Rechts gebruik ik als laatste laag 2 stukken papier. Het smalle stukje plak ik zo dicht mogelijk aan de rugkant. Waarschijnlijk zie je daar niets van als het papier droog is.
Na deze activiteiten en een nachtje drogen
is het boekblok gereed om in de band te zetten.
Deze tekst heb ik eerst zelf geschreven.
Dan vraag ik aan Copilot verbetervoorstellen.
Die beoordeel ik een voor een en besluit dan steeds
of ik de verbetering toepas.
Daarna vraag ik voorstellen voor een titel.
Die krijg je er dan een stuk of tien.
Die lees ik door en selecteer een titel, maak op
basis van fragmenten van voorgestelde titels een
titel of maak zelf nog een suggestie om te zien
hoe Copilot hier op reageert.
Het resultaat is dat ik berichten krijg met meer tekst
en minder toelichting op de foto’s (want het
verhaal zit dan al in mijn tekst).
Mijn titels worden langer en misschien minder raadselachtig.
Dat is wat mij betreft niet altijd een verbetering :).
Eerlijk gezegd ben ik geen liefhebber van deze soep.
Als de soep ergens geserveerd wordt (en je kunt hem
bijna overal eten), is het meestal een zoete substantie.
Ik hou van zoet maar als soep heeft dat niet perse mijn
voorkeur.
Daarom veel verse tomaten en verder niet zo veel:
ui, knoflook, winterwortel, rode paprika, peterselie,
sambal en gerookt paprikapoeder. Kip, vermicelli en
bouillonblokje.
Meer dan een kilo.
Wortel, paprika, kip en vermicelli pas toegevoegd na het pureren van de soep. Heerlijk!
Het was best spannend.
Ik heb wel eerder een boek ingebonden met de Bandzetter-techniek
maar ik heb nog nooit zoveel tijd gestoken in het bedenken
en maken van de bekleding van een bandzetter.
Als een soort ‘schetsen met textiel’ heb ik met een stuk uit
een oude theedoek en stukjes textiel, een voorplat ontworpen
waarin je schetsmatig de titel van het Boekenweekgeschenk 2025
in kunt herkennen: ‘De Krater’.
Gerwin van der Werf is de schrijver van het geschenk en de
Stichting Handboekbinden stelt aan hun leden het boekblok
in losse katernen beschikbaar.
De theedoek is een zwarte theedoek die iets te veel chloor
heeft gezien en de illustratie wordt zichtbaar met stukje
blockprint textiel gemaakt door Jilani Hand Block Print.
De bekleding heeft dus ook een emotionele waarde voor mij:
want de theedoek is al jaren in gebruik, in het huishouden
en in mijn atelier en de blockprint komt uit India.
Dus het is niet alleen technisch ingewikkeld.
Mijn schoonzus liet me de mogelijkheden van haar naaimachine
zien en hielp mij met het ontwerp in elkaar te zetten.
Dan is het zover.
Het textiel moest wel op de basis voor de boekband passen en
werkt het dan? Dat was uitdagend.
De omslag maak ik altijd drie centimeter. Dat is een prima maat
Misschien voor een ander net een beetje te breed.
Maar ik heb een metalen liniaal van 3 centimeter breed. Dus kan
ik door passen net zo veel bereiken als met meten.
Zonder fouten.
Maar voor een klein boekje is misschien een omslag van
3 centimeter een beetje breed.
Maar nu komt het goed van pas.
Ik kon met mijn liniaal bepalen waar de platkern ging komen.
Om te zien of dat gaat werken heb ik eerst op strategische
plaatsen, kopspelden door de stof geprikt. Zowel aan de lange
zijdes als aan de korte.
Zo kon ik passen of de platten er in pasten. En dat deden ze.
Je ziet hier dat tussen de afbeelding op het voorplat, het stiksel met rood garen, er nog 5 mm over is tot aan de rand van de boekband (de plaats waar de spelden door het stof prikken).
Een teken dat ik het passen kon herhalen en op de achterzijde
kon aftekenen waar de basis voor de boekband kon komen.
Vervolgens heb ik de basis op de stof gelegd en de stof vastgezet
met een paar klemmen. Daarbij heb ik de omslagen alvast even
omgeslagen.
Aftekenen.
Even door de klemmen heenkijkend zie je het voorplat in wording.
Terwijl nog niets was vastgelijmd kon ik zo toch zien of de
afbeelding goed op het voorplat ging komen. Hoe de achterkant
er uit ging zien.
Tijd om de boekband basis nog een keer goed op het textiel
te leggen en dan te gaan lijmen. Eerst één plat en de rug.
Vervolgens de achterplat.
Eenmaal vast kon ik de hoeken wegsnijden.
Aansluitend de omslagen gelijmd, eerst de lange kanten.
Daarna de korte kanten. Met extra aandacht voor de rug en
de hoeken.
Nu kan ik het voorplat gaan insmeren met lijm.
Vervolgens het achterplat.
Dat lijmen doe je dan ook met de omslagen nadat de hoeken zijn afgesneden en in dit geval ook de vier zijdes nog eens bijgesneden zijn. De theedoek gaat erg snel rafelen en door het plakken van de vlieseline en het meerdere keren strijken is de vorm van de rechthoek een beetje veranderd. Met boekbindlinnen heb je dat probleem niet.
Een eerste groepsfoto van de drie Boekenweekgeschenken was
mogelijk en dan snel de boekband met bekleding in de boekenpers
om goed te drogen. Daar blijft hij zitten tot morgen.
Het was best een avontuur, maar ik ben heel tevreden.
Het is al een tijd aan de gang maar na deze publicatie in een landelijke Nederlande krant kun je niet meer zeggen ‘ik wist daar niets van’.
Al een paar dagen was ik niet meer bij de Tolbrug
in Breda geweest en daar werd ik blij verrast door
een kademuur direct naast de brug. Hij heeft ongeveer
dezelfde hoogte als wat de railing van de brug kan worden.
Of misschien heeft men nog meer verrasingen in petto?
De kademuur, rechts, aan de kant van de Haagdijk. Mooi.
Op deze foto kun je wat verder onder de nieuwe brug doorkijken.
Terwijl ik druk bezig was het vorige bericht te schrijven
over de bekleding van ‘De Krater’ werd ergens anders in
Breda de laatste hand gelegd aan diezelfde bekleding.
Het boekenweekgeschenk van dit jaar ‘De Krater’,
krijgt een boekband met daarop delen van een
stuk textiel dat ik meebracht uit India.
Het gaat de link leggen naar India op de achterkant
door de afbeelding van een olifant.
Op de voorkant gaat het een schematische afbeelding
vormen van een vulkaan, een krater en een lavastroom.
Bij het werk had ik hulp nodif en die heb ik
gelukkig ook gekregen.
Daarom kan ik vandaag het resultaat van de stikwerkzaamheden
laten zien en waarschijnlijk komend weekend de boekband
afronden……
Vooral het stiksel waarmee een kader op het voorplat wordt gemaakt en waarmee een aantal van de losse stukken met elkaar in verband worden gebracht is een goede ingreep. De boekband gaat dat alleen nog maar versterken.
Kijk nooit alleen maar naar de spiegeltjes, de glitters, het blinkende en het mooie. Kijk ook naar de achterkant.
Er waren al veel resultaten te zien op mijn blog van de
workshop Natuurdruk bij Grafische Werkolaats RAAF.
Eén serie was aan mijn aandacht ontsnapt is die opsomming.
Vandaag vandaag een kort bericht over die serie.
De serie met Fluitenkruid (Anthriscus sylvestris) ging van donker naar licht met daartussen nog drie blaadjes die niet eerder waren gebruikt maar waarvan een kant met een beetje rode drukinkt was geverfd.
Het is een ideale plant voor deze techniek: karakteristiek en met voldoende stevigheid waardoor het beeld vertrouwd overkomt, terwijl de bloemenkroon echt in elkaar gedrukt wordt en tot bijnaa moes worden. De drukinkt is bewust niet egaal aangebracht.
Welke vind je het mooist, de donkere of de lichte?
De verleiding was groot om bij deze drie foto’s aan
Copilot te vragen een verhaal te verzinnen,
Maar de onbegrijpelijke actie die afgelopen weekend
op het Kasteelplein begon met het achterlaten
van een oudere auto, is waarschijnlijk alleen
te begrijpen als je of bij de gemeente werkt of
door de gemeente betaald wordt als adviseur.
Een foto gemaakt in Breda. Op een stralende zondag, alleen was het onderwerp niet de blinkende façade van de binnenstad maar een spiegeling in een raam. Een uitnodiging om dieper te kijken.
Op het eerste gezicht leek het een gewone weerspiegeling—de muren, daken, schoorstenen en een klein stuk van de lucht. Maar toen Thomas stil bleef staan en zijn ogen liet dwalen over het glas, merkte hij iets op. De vormen in het raam waren meer dan een reflectie, ze waren een puzzel van verleden en heden.
Het café achter de ruit had al jaren gesloten, maar in de spiegeling leek het nog steeds te leven. Binnen zag hij vage contouren van tafels die er misschien nooit hadden gestaan, een lamp die flauw schemerde, alsof de avond pas net begon. Was het een echo van wat ooit was, of een illusie van zijn eigen herinneringen?
Zijn vingers gleden langs het kozijn. Een fragment van een affiche was nog zichtbaar achter het glas—een oude aankondiging van een voorstelling die allang voorbij was. Hij glimlachte. Alles hier, elke reflectie, elk detail, droeg een verhaal. Maar niet voor iedereen. Alleen voor degenen die de tijd namen om te kijken, om te zien wat verborgen lag tussen de lagen van het beeld.
Hij zette een stap achteruit en maakte een foto. Niet van het raam, niet van de straat, maar van het moment waarin het verleden en het heden elkaar kruisten. Een uitnodiging om dieper te kijken.
De foto is van mij.
De eerste allinea ook.
De titel en de overige tekst hebben Copilot en ik uitonderhandeld.
Gisteren heb ik een tweede workshop gevolgd bij Grafische Werkplaats RAAF
in Breda. De eerste workshop was op Koningsdag en was een lino workshop.
Die lino resultaten waren eerder te zien op mijn blog.
Gisteren was ik benieuwd naar natuurdruk, want daar had ik nog geen
voorstelling van.
Deze foto zag je gisteren misschien ook al. Het is de inhoud van mijn tas die aan het stuur van mijn fiets hangt. De fiets staat bij het Spanjaardsgat in Breda waar ik nog een paar takken verzamelden.
Gisteren was het ‘Natuurdruk’.
Het is een proces waarbij je met behulp van drukinkt, planten en
een pers afdrukken maakt op vochtig etspapier van de planten.
Het begon op vrijdag op de markt waar ik een gemengde bos bloemen
kocht met een aantal bloemen waarvan ik hoopte dat die het goed
zouden doen (nee, dus).
Op zaterdag selecteerde ik enkele bloemen uit de bos en besloot onderweg
nog wilde grassen en ‘onkruid’ te verzamelen.
De paarse en blauwe bloemen uit het boeket van de markt bleken minder geschikt te zijn. Te veel bloemen bij elkaar levert geen helder individueel bloembeeld op maar een witte vlek. Dat kun je gebruiken om bij een volgende drukgang op die plaats weer andere dingen te doen. Bijvoorbeeld andere kleuren of andere planten interoduceren.
Vervolgens ga je na een welkom en instructie van twee vrijwilligers
van de werkplaats aan de slag.
Uiteindelijk heb ik een vijftal series van afdrukken gemaakt.
Je ‘speelt’ met een aantal variabelen:
– de drukinkt (veel, weinig, egaal aangebracht of juist niet, zonder drukinkt, ….)
– de plant (ieder takje is anders, vers, gedroogd, eenmalig of hergebruik,
stevige stengels en bladeren, zachte bladeren, simpele bloem,
complexe bloem in trossen, …..)
– de compositie
– gebruik de fysieke indrukken in de drukinkt van de eerste drukgang
bij volgende drukgangen tot de afdrukken heel licht worden en
langzaam vervagen, …..
– combineer met andere structuren dan planten (ik heb dat zel niet
uitgeprobeerd dus ik heb er geen voorbeelden van maar bijvoorbeeld kaasdoek,
of wat te denken van touw, zand, andere structuren)
Dit is een voorbeeld van natuurdruk zonder drukinkt. Het relief en de verkleuring zijn het gevolg van de plant, de sappen en restant kleur van vorige serie. De donkere kleur boven het midden zijn plantenresten die tot moes gedrukt zijn. Die kun je nog verwijderen natuurlijk maar op zich geven die ook een interessant beeld. Al zal dat met verloop van tijd verkleuren.
Een beetje opgeschoond. Hetzelfde blad etspapier maar nu in het droogrek.
Hier is bewust gekozen voor het niet egaal ininkten van de plaat. Vervolgens is er een compositie gemaakt met planten.
Dit is dan het resultaat.
In een volgende drukgang een blad toegevoegd dat bij een eerdere reeks rood geworden was. Dat rood komt bij het afdrukken weer duidelijk in beeld.
Je kunt best drie of vier afdrukken maken zonder iets aan de inkt te veranderen.
Nog een begin van een serie met onder andere tijm.
Afdruk en origineel na afdruk.
Nog een takje thijm.
Afdruk en origineel na afdruk. Het grote blauwe blad is nog van een vorige drukgang.
Alle bladresten eraf en dan nog een keer afdrukken. Afdruk en plaat.
Met lino en het werken met gutsen heb je meer techniek nodig
(ontwerpen, snijden, vlakverdeling enz) dan bij natuurdruk.
Daar speelt toeval een grote rol en ook je ambitie om dat toeval
te kunnen beïnvloeden.
Met lino vertel je sneller een verhaal, bij natuurdruk blijf je
achter in verwondering.
Ik heb enkele foto’s gemaakt van het proces en eindresultaat.
Die deel ik hieronder, zodat je zelf kunt zien hoe natuurdruk
tot leven komt.
Dit was het allereerste begin van de workshop. Op de nog blanco plaat leg ik drie bladeren. Zeg maar de compositie. Vervolgens kies ik een kleur en breng die kleur aan op de plaat.
Na de plaat te kleuren plaats ik de bladeren er weer op zoals het plan was. Zo kan er een vel doorweekt etspapier op en kan het in de etspers.
Toen plaat, planten en papier uit de etspers kwamen zag je meteen de groene sappen die door het papier gekomen waren. Nu haal je het papier van de plaat om het resultaat te zien.
Dit is het resultaat. Egaal, vet rood. Sap van de bladen. De bladen haalde ik van de plaat af. Het middelste smalle blad legde ik weer op de plaat maar dan zo dat het een ‘X’ vormt met de eerdere vorm. Met de kant waar het blad in aanraking met de verf is geweest naar boven.
Achter de plaats waar de twee buitenste bladen hadden gezeten zat nog steeds rode verf. Die drukt nu dus de indruk van de bladen af. Dat is ook zo voor het smalle blad maar er is een smal blad ‘bijgekomen’. Resultaat: een ‘X’.
Hier zie je resultaat en plaat na afdruk.
Vervolgens heb ik blaadjes van een tak getrokken en die los op de plaat gelegd. Opnieuw een afdruk gemaakt. Het resultaat zie je rechts.
En nogmaals het resultaat. Je ziet dat de resultaten van eerdere afdrukken in de serie nog steeds te zien zijn al vervagen ze.
Alle planten weggehaald en nog een laatste afdruk.
Argusvlinder 