Vanwege de verwachte regen staat de cactus nu binnen, achter het raam, met behulp van de prikmal.
De laatste foto is van vanochtend.
Young in de J-bak
Afgelopen week traden Van Morrison en Neil Young op in
Groningen. Neil Young wordt 80 in november.
Neil Young wordt in november 80. Begrijpelijk dat je op
die leeftijd nog muziek wilt maken—maar een wereldtournee?
Een optreden in Groningen – of all places?
Een kleine jazz club in LA (Neil) of Dublin (Van),
ja, dat snap ik. Geen commerciële druk, geen gedoe of
de BBC je optreden mag uitzenden.
Maar blijkbaar hebben deze heren in hun ogen zichzelf nog
onvoldoende bewezen.
Natuurlijk moet er dan ook een nieuwe CD komen.
Want blijkbaar zitten ze op zwart zaad.
Als trouwe klant voelde ik me geroepen hun nieuwste werk
te steunen — dus liep ik gisteren een platenzaak binnen
(ja ik ben iemand van boven de 40 en heb nog actieve
herinneringen aan de vorige eeuw).
De zaak bestaat al zo lang dat er een tijd was dat ze
vooral LP’s verkochten (Langspeel Platen).
In die tijd kwam ik er al.
Daarna verscheen de CD en vandaag hebben ze weer vinyl
(de nieuwe naam voor een LP) naast een restant aan CD’s.
Op het bord bij de deur waar alle nieuwe, reeds beschikbare
en komende releases vermeld staan, bevatte de naam van
zowel Van Morrison als Neil Young.
In de bak met nieuwe releases stonden angstvallig weinig CD’s.
Dus liep ik naar de bakken met CD’s op alfabet, daar heeft
Neil Young nog steeds een eigen plaats.
De nieuwe CD was niet te vinden. Ook bij Van stond niets nieuws.
Achter de toonbank stond een jonge verkoper met het
standaardpakket van 2025: tattoo, baard en een zekere air
van muzikale autoriteit.
Of ze nog exemplaren Neil Young hadden?
Nou hij was overtuigd van wel want hij had ze zelf in de bak
geplaatst en hij liep met me mee.
Alleen stopte hij op een plaats die ik niet meteen begreep tot
ik hem hoorde zeggen ‘J’, de ‘J’.
Ik zei nog dat Young met een i grec begon.
Maar hij liet zich niet uit het veld slaan en vertelde me dat hij
de nieuwe CD’s gezet had bij die groep waar Neil eerder lid
van was. Hoe heette die ook al weer?
Tussen 1969 en 1970 was Neil Young lid van Crosby, Stills, Nash & Young.
Legendarisch zijn het studio album ‘Déjà Vu’ en de registratie
van live optredens ‘4 Way Street’.
Ik herinner me nog goed dat een oudere broer van een vriend van me,
mij uitnodigde om naar een steengoed album te luisteren.
Dat was de eerste keer dat ik het fantastische ‘Déjà Vu’ hoorde.
‘4 Way Street’ leerde ik kennen via een andere vriend. Veel later.
Vooral het elektrische deel van dat dubbelalbum maakt nog
steeds diepe indruk. Veel later zag ik Neil Young nog een keer
bij een optreden in Nederland drie kwartier werken aan
een soort elektrische soundscape. Fantastisch.
Dus ik zei: ‘Crosby, Stills, Nash & Young’.
Ja, zei de verkoper en hij liep meteen in de richting van het begin
van de bakken om bij de ‘C’ te gaan zoeken.
Maar ook bij de eigen plek voor ‘CSN&Y’ stond de CD niet.
Als laatste mogelijkheid liep hij ook nog even naar de ‘Y’.
Maar er werd niets gevonden.
Waarschijnlijk hebben we hem volgende week weer wel, zei hij
terwijl hij terug naar de kassa liep, en ik, zonder CD
maar met herinneringen, naar de uitgang.
Illustraties gelijmd, tijd voor draad – Over het binden van een bijzonder boek, weer een paar stappen.
Vandaag weer een paar stappen gezet in het maken van mijn dummy
voor ‘Denken over oorlog en vrede’, een uitgave in losse katernen
van Stichting Handboekbinden.
De aanleiding van de uitgave van het boek is het feit dat het in 2025
400 jaar geleden is dat het boek ‘Iure belli ac pacis’ van
Hugo de Groot verscheen.
De iure belli ac pacis (Over het recht van oorlog en vrede)
is een boek van Hugo de Groot uit 1625. In dit boek wordt beschreven
wanneer een staat of soeverein vorst het recht heeft om een andere staat
of soeverein vorst aan te vallen,
en op welke manier dat dient te gebeuren.
De actualiteit – denk aan conflicten als die in Oekraïne, Gaza of
Irak – onderstreept de blijvende relevantie van het thema.
De uitgave van de Stichting Handboekbinden betreft deel 8 van de serie
‘Geschiedenis van de wijsbegeerte in Nederland’.
Dit boek uit 1991 is verzorgd door en voorzien van een inleiding en
annotatie door A.C. Eyffinger en B.P. Vermeulen.
Om mijn versie in te binden wil ik gebruik maken van de boekbindtechniek
die Spitselband heet. Deze in de 17e eeuw populaire bindwijze
is mij onbekend en daarom probeer ik de aanwijzingen te volgen uit
het artikel van Karin Cox: ‘De spitselband’, deel 1 en 2 in het
magazine van de Stichting Handboekbinden.
En ook de aanwijzingen in de beschrijving van Peter Goddijn,
pagina 154 – 161 in het boek: ‘Westerse boekbindtechnieken van
de Middeleeuwen tot heden’.
Die aanwijzingen ga ik gebruiken om eerst de techniek uit te
proberen op een dummy: ‘Ode aan boekbinden’.
Een hele mond vol maar de afgelopen tijd ben ik bezig geweest
met het uitzoeken van het papier, het maken van de katernen, het
maken van een lino voor de bladwachters, het afdrukken daarvan en
schrijven van de inleiding die daarbij hoort.
Wat er nog moest gebeuren voor het boekblok gereed is,
was het inplakken van de illustraties.
Daar ben ik gisteren mee begonnen en heb ik vandaag afgerond.
Tijd om dan het inbinden voor te bereiden.
Eerst nog even over het inplakken van de illustraties.
Grofweg zijn die in twee formaten: de koepellino’s gaan
richting A5-formaat, de natuurdrukken richting A4.
Daarom begin ik met een soort van mal voor de koepellino’s.
De natuurdrukken worden op het oog min of meer in het
centrum van de pagina’s geplakt.
De mal heb ik gemaakt uit een krantenmagazine die ik
had gebruikt bij het lijmen. Door die activiteiten
waren pagina’s aan elkaar gaan zitten. Daardoor ontstond
voldoende dikte om het als mal te gebruiken.
Steeds op vier plaatsen een beetje lijm.
Ook bij de natuurdruk. Een paar resultaten:
Het goede nieuws is dat de opdikking als gevolg van
het toevoegen van de afbeeldingen heel erg meevalt.
Een strook afvalpapier gebruik ik om een prikmal te maken. De strook is hier net te lang.
De rug wil je in 4 gelijke delen verdelen zodat er drie plaatsen
ontstaan voor de spitsels.
Dat kan eenvoudig door de mal in de lengte dubbel te vouwen en
dat vervolgens nog eens te doen.
Dan vouw je de strook weer open en vouw je de strook nog eens
dubbel maar nu in de breedte.
Maar eerst snij ik de mal op de correcte grootte.
Tussendoor zoek ik naar de juiste plaatsen in de twee stukken perkament die ik in mijn vorraad heb, om de spitsels te snijden. Iedere keer kijk ik met bewondering naar de tekening op het grote stuk perkament. Dat wil ik zoveel mogelijk bewaren voor de boekband.
Mijn spitsels gaan 2 keer 10 centimeter + de beoogde dikte
van het boekblok worden.
In mijn geval resulteert dan in 22 centimeter.
Ik worstel een beetje met het achtesteeksel. Cox adviseert
in het artikel 4,5 centimer, zonder uit te leggen waarom.
Ik besluit voor 6 centimeter te gaan, 2 centimeter voor
de achtervouw, 2 centimeter voor het boekblok en 2
centimeter voor de voorvouw.
De tijd zal uitwijzen of dat werkt.
Mijn stroken perkament: spitsels en achtersteeksels
Dan vind ik de informatie in mijn bronnen een beetje verwarrend
over hoe de spitsels en de achtersteeksels bij elkaar
gebracht dienen te worden.
Eerst even wat informatie over de vlees- en haarzijde
van perkament (gedroogde en geprepareerde dierenhuid).
De bron van de volgende regels is Copilot.
Vleeszijde perkament
De “vleeszijde” van perkament is de kant die oorspronkelijk naar het vlees (de binnenkant) van het dier wees. Het verschil tussen de vleeszijde en de haarkant (die naar buiten wees) is subtiel, maar je kunt ze herkennen aan enkele kenmerken:
Kenmerken van de vleeszijde:
Gladheid: De vleeszijde is vaak iets gladder en egaler dan de haarkant.
Textuur: Soms zie je fijne adertjes of een licht vezelachtige structuur; die kunnen wijzen op de vleeszijde.
Glans: De vleeszijde heeft meestal iets meer glans dan de haarkant, zeker als het perkament goed is geprepareerd.
Afdrukken: In sommige gevallen zie je heel subtiel nog indrukken of sporen van het spierweefsel.
En de haarkant dan?
Poriegaten: De haarkant kan minieme stipjes of poriën vertonen waar ooit de haren zaten.
Ruwere structuur: Iets korreliger of stroever aanvoelend.
Wat zeggen mijn bronnen over hoe ik de stroken perkament
ten opzichte van elkaar moet gebruiken?
Cox:
Leg de korte stook perkament op het midden van de lange binding, vleeszijden op elkaar.
Goddijn:
Leg nu twee perkamenten stroken op elkaar met de gladde (haar)zijde naar beneden (niet op elkaar plakken!).
Ze zeggen twee verschillende dingen nog even los van het feit
dat Cox werkt met een ‘achtersteeksel’, een korte strook perkament,
terwijl Goddijn met twee gelijke stroken perkament werkt per binding.
Ik ga voor Cox want dat lijkt me minder materiaal.
Maar Cox zegt de ruwe zijdes van beide stroken op elkaar te leggen,
terwijl Goddijn zegt bij beide stroken de ruwe zijdes naar boven te leggen.
Mijn interpretatie is dan: maak gebruik van de materiaaleigenschappen
en glad op glad zal meer schuiven, dus hier volg ik Goddijn. Intuïtief
zou ik gekozen hebben voor ruw op ruw. Maar ik heb geen ervaring
dus wil ik ten minste één van mijn bronnen volgen.
Mijn keuze voor Goddijn is dus vooral ingegeven door logica en gevoel
voor materiaalgedrag, al blijft het een leerproces.
Ik markeer het midden van de spitsel en ik trek een lijn op 2 centimeter van het uiteinde bij het achtesteeksel. Vervolgens leg ik die op de streepjes op elkaar, zoals Goddijn aangeeft, ril het perkament enmaak er een vouw van 90 graden.
Het resultaat. Op de rechtse kant, de kant met het korte stuk achtersteeksel, ga ik bij het inbinden de katernen een voor een leggen en binden.
Na de spitselonderbreking ga ik weer door met de papieren
prikmal.
Met potlood geef ik de vouwen aan.
Vervolgens bepaal ik de plaatsen waar ik gaten moet voorprikken:
voor de kettingsteek in ieder katern.
Gaten link, rechts en in het midden bij iedere binding
(waar het perkament komt) in de katernen met schutbladen.
Gaten links en rechts bij iedere binding (waar het perkament komt)
in de overige katernen van het boekblok.
Bij het voorprikken gebruik ik het onderste deel van de houten prikmal. Dat zorgt er voor, mt het goed aandrukken van de papieren prikmal, dat de gaten mooi in de naad van het katern komen. Ik denk altijd: envoudig. Maar het vereist concentratie.
De katernen liggen klaar om ingebonden te worden. Ik moet alleen de spitsels en achtersteeksels nog voorprikken. Maar dat is voor de volgende keer.
De prikmal kan in de kast.
Parodia in bloei: een tropisch mirakel in Nederland
Vanmorgen om half zes stond ik even op om te kijken
wat voor weer het was, en vooral hoe warm het
buiten was. Misschien kon ik de balkondeur open zetten.
Maar nog vóór ik de balkondeur opende viel mijn oog op
iets onverwachts: de Parodia magnifica had een bloem.
Het hete weer van afgelopen week heeft zijn uitwerking
niet gemist.
Nu moet ik er voor zorgen dat de cactus niet in de regen
komt te staan want dan is de bloem meteen weg.
En dat zou jammer zijn, de bloem is zo mooi.
De laatste foto in de reeks maakte ik rond 13:00 uur.
Bij de warmte van gisteren zocht ik verkoeling bij Heat
Eerder deze week zag ik de film Collateral.
Een misdaadfilm met in de hoofdrollen Tom Cruise en Jamie Foxx.
De film is gemaakt (geregisseerd) door Michael Mann.
Michael Mann drukt zwaar zijn stempel op de films die hij maakt.
En dat is fantastisch omdat het hele mooie filmbeelden oplevert
waarin de stad, de auto’s het huis, de (straat)verlichting eigenlijk
net zo’n hoofdrol spelen als de acteurs in het verhaal.
In voetbaltermen zou je het decor, net zoals bij Wes Anderson,
een soort van 12de man kunnen noemen:
een doorslaggevend element bij de beleving van de film als toeschouwer.
Maar anders dan bij Wes Anderson is bij Michael Mann niet alleen
wat je als toeschouwer te zien krijgt zo belangrijk.
Ook de manier waarop er gefilmd wordt maakt indruk.
Net als bij David Lean is de manier waarop gefilmd is, een
opvallende leidraad is zijn loopbaan.
Die eigenschap werd al duidelijk bij de televisieserie Miami Vice,
een serie die insloeg als een bom toen hij voor het eerst uitkwam.
Niet in de laatste plaats door de kleuren, de lange shots en
de kleding en decors
In Collateral zie je een huurmoordenaar die op pad gaat om 5
opdrachten uit te voeren en hij doet dat met/vanuit dezelfde taxi
en gijzelt daarbij de taxichauffeur.
De inleiding van de film in de taxi is sterk door de goede dialoog.
De eerste moord is sterk door de methode en de beperkte informatie
die je op dat moment als toeschouwer hebt.
De scène in de jazzclub is opnieuw sterk, vooral door de dialoog
rond Miles Davis.
De scène in de nachtclub vind ik chaotisch en overzichtelijk.
Het laatste doel van de huurmoordenaar is de vrouw die we
kennen uit de inleiding.
Daarmee is de raamvertelling rond.
Bij Collateral moet ik meteen denken aan het militaire begrip
‘collateral damage’, bijkomende schade die plaatsvindt als gevolg
van een gerichte actie.
In de film zijn de taxiritten in de ogen van de huurmoordenaar
‘collateral damage’. Maar voor de chauffeur is dat natuurlijk
helemaal niet het geval.
Hij is geen crimineel, werkt hard om zijn droom te bereiken en
daar dreigt een streep door te worden gezet.
Een harde misdaadfilm met tussen de regels een boodschap.
Als parallelle wereld van de serie taxiritten zien we in een
reeks scènes de politie steeds dichter bijkomen, totdat blijkt dat de
twee verhaallijnen eigenlijk één lijn zijn.
Twee kanten van dezelfde medaille. Net als in Heat.
Het verhaal van Collateral is niet zo sterk als dat van Heat.
Dat verhaal schreef Michael Mann zelf.
De film Heat ben ik gisteravond gaan bekijken.
Heat is een film die ik lang geleden kocht op DVD.
De DVD-versie heb ik al vaak gezien.
Maar gisteren bekeek ik het begin van de film bij een
streamingsdienst. Die versie is veel langer, en veel mooier,
dan de DVD-versie.
Het verklaart veel beter het verloop van de gebeurtenissen.
Weer twee grote verhaallijnen:
= de groep overvallers met Robert de Niro en Val Kilmer;
= de politie met Al Pacino.
Maar hoe de twee verhaallijnen samenkomen is hier veel
sterker en dat geldt ook voor de verhalen die een beetje
tegen de verhaallijnen aanleunen.
Bijvoorbeeld met een sterke rol van Jon Voight.
Al in het begin van Heat kon je de ‘collateral damage’
weer tegen: een bewaker van een waardetransport wordt
ijskoud vermoord, op het verkeerde moment op de
verkeerde plaats.
Let ook op de uitspraak van De Niro die zegt als crimineel
geen emotionele banden aan te moeten gaan met mensen in
je omgeving terwijl dit verder op in de film een dilemma
wordt waarbij hij uiteindelijk voor zich zelf kiest.
De Niro’s personage Neil McCauley:
Don’t let yourself get attached to anything you are not willing to walk out on in 30 seconds flat if you feel the heat around the corner.
De film beschrijf ik verder niet. Het is een klassieker
die het verdient om bekeken te worden (het best meerdere malen).
De harde actiefilm blijkt tegelijk diepe vragen te stellen
over loyaliteit en ethiek. Hoe lang blijf je bij je partner of
wat is een mensenleven waard?
Met heel veel plezier ga ik het resterende anderhalf
uur van Heat bekijken.
Ik hoor wel hoe jij hem vond.
Silk Roads: Connecting continents
De zijderoute(s)-tentoonstelling is in kleine secties ingedeeld.
Soms gaat het over een land, zoals het begin over Japan, en soms
gaat het over een idee. Zoals in dit bericht over continenten
die met elkaar verbindingen aangaan.
We zijn in het gebied rondom de Middellandszee aangekomen.
Londen, British Museum, Silk Roads, Golden necklace and earrings with sapphires, emeralds and pearls, gevonden in Asyut, Egypt, about AD 500 – 600.
Ivory diptych *tweeluik), probably Rome or Ravenna, Italy, AD 530.
Er was nog veel meer ivoor te zien, panelen van een mand. Markell casket panels, Rome, Itay, about AD 420 – 430, ivory.
Life of the Buddha in Greek (in latijn: The life of Barlaam and Joasaph), probably made in Cyprus, 1050 – 1150 (it’s a copy ofan older work from about 1000 – 1028).
Copilot:
Wie waren Barlaam en Joasaph?
Barlaam en Joasaph zijn legendarische christelijke heiligen, maar hun verhaal is eigenlijk een boeiende herschrijving van het leven van Boeddha, aangepast aan een christelijke context.Het Verhaal
Joasaph was een Indiase prins, zoon van koning Abenner, die fel tegen het christendom was.
Astrologen voorspelden dat Joasaph ooit christen zou worden, dus hield zijn vader hem afgezonderd van de wereld.
Toch ontmoette Joasaph de kluizenaar Barlaam, die hem onderwees in het christelijk geloof.
Joasaph bekeerde zich, doorstond beproevingen, en bracht uiteindelijk zelfs zijn vader tot bekering.
Beide mannen trokken zich later terug in de woestijn om als monniken te leven.Boeddhistische Oorsprong
De oorsprong van dit verhaal ligt bij het leven van Siddhartha Gautama, de Boeddha.
De naam Joasaph komt van het Arabisch Yūdhasaf, dat weer afgeleid is van het Sanskriet Bodhisattva.
Via vertalingen in het Perzisch en Arabisch bereikte het verhaal het christelijke Westen, waar het als een heiligenlegende werd doorgegeven.Invloed in de Middeleeuwen
In de middeleeuwen was het verhaal bijzonder populair in Europa.
Het werd opgenomen in de Legenda Aurea, een beroemd middeleeuws boek over heiligenlevens.
Het verhaal beïnvloedde zelfs westerse literatuur, zoals bepaalde scènes in Shakespeare’s werken.
Ik had mezelf nog nooit de vraag gesteld hoe het maken van
ivoren voorwerpen uit de slagtand van een olifant precies werkt.
Op de tentoonstelling was er een plaat over gemaakt:
Pizza van de week: salami en venkel
De venkel eerst in reepjes gesneden, toen een paar minuten in kokend water. Later nog 7 minuten in de oven met salami, tomaat en een pizzabodem. De randen mogen kleiner.
Bladwachters als bruggen
De vorige keer ben ik gestopt bij het aanbrengen van de liniëring.
Dus vandaag kan ik verder met het schrijven van de tekst en
de teksten van de bladwachters. Ik ga de bruggen slaan.
Als de tekst geschreven is, schrijf ik ook nog een colofon. De tekst neem ik over met een of twee aanpassingen. Het colofon schrijf ik uit de losse pols.
Ode aan het boekbinden.
Op ieder katern is een afdruk te zien van de bladwachter op het andere katern. De bladwachters, de lino-afdrukken, hebben minstens één week, individueel liggen drogen. Maar toch geven ze nog een klein beetje af.
Op alle voorbladen van de 11 katernen zet ik twee lijnen om daar de teksten in te kunnen schrijven.
In iedere bladwachter, op het achterblad van de katernen, ga ik een tekst schrijven die ik herhaal op het voorblad van het volgende katern.
Tekst – het begin, de inhoud.
Een overzicht van de bruggen die ik vanmorgen geschreven heb.
De misdruk heb ik nog voorzien van een tweede kleur.
Zo komen de bladwachters straks in het boek te zitten.
De volgende stap is om de afbeeldingen in de katernen op te nemen.
Dat zal het boekblok dikker maken en daarom wil ik ze voor het
inbinden aanbrengen. Dan kan ik de rug niet te krap maken.
Laat in het seizoen
Aspergesoep, gemaakt door mijn moeder. Dit zijn waarschijnlijk de laatste asperges van het seizoen. Heerlijk.
Boekbinden in actie
De Stichting Handboekbinden houdt een beurs voor boekbinders in Deventer. De dag is in oktober. Altijd erg de moeite om nieuw materiaal of ervaringen op te doen. Het lijkt nog even weg maar zet het alvast in je agenda.
Schatten, jargon en een kastelein (geen kroegbaas)
Een eerste ontdekkingsreis door het digitale archief van de Abdij van Egmond
Deze week zag ik op Twitter dat het archief van de Nederlandse
Abdij van Egmond digitaal beschikbaar is.
Een verzameling met waarschijnlijk van alles tussen kunst en kitsch.
Met belangrijke, gewichtige documenten en meer eenvoudige,
tijdgebonden notities.
Sommige stukken zullen ons meteen aanspreken, bij anderen zullen
we (misschien ten onrechte) onze schouders ophalen.
Dus ik ging eerst eens kijken wat ik zoal kan vinden (en jij ook natuurlijk).
Mijn oog viel meteen op een paar zaken:
– cartularia, registers van akten en brieven
– betrekkingen tot het landsheerlijk bestuur en tot het rijk
– betrekkingen tot de H. Stoel en de bisschop van Utrecht
– kasteleinschap van Hargen
Overzicht van het gedigitaliseerde Archief van de Abdij van Egmond. De titel bij 1.8 is door mij afgekapt.
Ik begin bij het ‘kasteleinschap’.
Dat is niet een kroegbaas maar een kastelein kon in dit verband
een beheerder van een domein of versterkt huis zijn,
die namens de abdij toezicht hield op het land, de opbrengsten inde
en recht sprak over de bewoners.
Het Kasteleinschap van Hargen zoals dat op eerste regel van de charter genoemd wordt.
‘Hargen’ is een plaats in de gemeente Bergen,
in de Nederlandse provincie Noord-Holland.
Bergen ligt dan weer dicht bij Egmond (aan zee).
Alles binnen 2 uur fietsen.
Van de zoekfunctie van het digitale archief kom je steeds dichter bij de werkelijke archiefstukken.
Let op, laat je niet afschrikken door de op het eerste oog ingewikkelde
termen. Dat is jargon. Gewoon even opzoeken op Google want
vaak zijn er eenvoudige verklaringen voor die woorden:
‘regest’
dat is een samenvatting van een archiefstuk in een (vaak lange) zin.
‘geïnsereerd’
betekent dat de tekst, een brief bijvoorbeeld, in de tekst
die je aan het lezen bent is opgenomen, tussengevoegd.
Je hoeft dat allemaal niet te snappen om die brieven (charters)
ook gewoon mooi te vinden.
Kijk bijvoorbeeld eens naar de letter ‘i’ waarmee de eerste charter begint.
Het blijft natuurlijk ingewikkeld om zo’n charter te lezen, het lettertype
is voor ons ingewikkeld en dan staan dergelijke teksten vol met afkortingen
die niet zo eenvoudig zijn. Er worden niet alleen woorden afgekort
maar in een woord lijkt het soms dat er letters ‘overgeslagen’ worden.
Een cursus kan daarbij helpen.
In de tekst zag ik de naam ‘Egmont’ en vroeg me af of Egmont en Egmond
door elkaar werden gebruikt:
In de 15e eeuw kwam de spelling Egmont inderdaad vaak voor als variant op Egmond. Beide vormen verwezen naar dezelfde adellijke familie en het gebied rond de abdij van Egmond in Noord-Holland. De schrijfwijze Egmont werd vooral gebruikt in officiële Latijnse of Franse documenten, of wanneer men zich op de internationale adel richtte.
Waarom die spellingvariatie?
- In middeleeuwse teksten was spelling nog niet gestandaardiseerd.
- Egmont klonk chiquer of internationaler, zeker in diplomatieke of Bourgondische context.
- De beroemde graaf Lamoraal van Egmont (1522–1568) gebruikte zelf ook de vorm Egmont, wat die spelling verder heeft verspreid.
Dus ja, rond 1470 was Egmont een gangbare schrijfwijze, vooral in adellijke en officiële kringen, terwijl Egmond de oorspronkelijke Nederlandse vorm bleef.
Fragment met de tekst ‘Egmont’. Aan het eind van regel 3.
Maar om te kijken naar mooie plaatjes, het begin van de verwondering,
is dat niet perse nodig.
Laten we eens kijken wat de regest zegt:
Gheryt van Poelgeest, abt van Egmonde, draagt voor 12 jaren aan Cornelis Jacob Heyenzoon op het huis met huisraad en duinen te Haregon wel te “bewaren”, waarvoor hij zal genieten een jaarlijkse wedde van 12 Rynsgulden, benevens het gebruik van enige landen en een tabbert, wanneer ook de andere dienaren gekleed zullen worden, benevens de helft van alle boeten en vervallen, terwijl hij zich verplicht drie windhonden op zijn kosten te houden. Geïnsereerd in de brief d.d. 1470 (Reg.no. 1231b)., 1470 April 17
Dus we hebben te maken met een abt van Egmond:
Gheryt van Poelgeest.
Volgens mij staat hier ‘Gheryt van Poelgeest, abt van Egmond’.
Een abdij was niet alleen een plaats van gebed voor geestelijken.
Een abdij was ook eigenaar van land om en nabij de abdij.
Dat land kon allerlei onroerende goederen omvatten, bijvoorbeeld
boerderijen, akkers, kapellen, molens, duinen, dijken, enz.
Het land konden de geestelijken zelf bewerken maar ze konden dat ook
verpachten, uitlenen.
Dat land kon dus geld opbrengen maar ook uitbetalingen in natura
opleveren en hier wordt er blijkbaar voor betaald!
Er wordt een soort van rentmeester aangesteld.
Hier wordt voor een periode van 12 jaar een ‘gestoffeerd huis’ en
bijbehorende duinen ‘in bewaring’ gegeven aan Cornelis Jacob Heyenzoon.
Die kreeg daar voor betaald: 12 Rynsgulden.
Rijnse gulden, ook rijnsgulden, overlandse gulden, eigentijdse benaming voor goudguldens die op grond van sinds 1349 tussen de keurvorsten van Keulen en Trier en vanaf 1386 tussen alle vier keurvorsten in het Rijngebied gesloten muntverdragen (Rijnlandse muntunie) tot aan het begin van de zestiende eeuw op eenparige voet en met dezelfde beeldenaar geslagen zijn.
Ik vond een afbeelding van een Rynsgulden op de website van het
Rijksmuseum:
Een prachtige munt. Gevonden in Brielle en geslagen rond 1430. Dat komt in de buurt bij de datum van het charter want dat document is uit 1470.
Cornelis Jacob Heyenzoon krijgt naast het land ook een tabbert in bewaring.
Voor die kleding gelden dezelfde regels als voor de kleding van andere
mensen in dienst bij de abdij.
Cornelis krijgt de helft van de boetes en verbeurd verklaarde goederen.
Dus als rentmeester was Cornelis ook een soort politieagent.
Cornelis moet hiervoor ook 3 windhonden onderhouden, wat vooral op eten geven
zal neerkomen en de honden behoeden voor ongelukken of ziektes.
Dierenartsen zoals wij die nu kennen waren er nog niet in 1470 en
dat is ook het geval met trimsalons.
De tabbaard (of tabbert of tabberd) of toga werd vroeger door mannen als een soort kamerjas over hun kleding gedragen en werd daarbij vaak afgezet met randen bont. Het lange gewaad met de wijd uitlopende onderrok die in die tijd door vrouwen werd gedragen werd ook tabbaard genoemd. Het woord verwerd later tot een algemeen woord voor alle soorten lang uitlopende wijde gewaden, zoals dat van Sinterklaas.
Wat mij dan direct opvalt is de zegel. Die is van Henrick Claessoen, schout
Er is dus heel veel te zien in dat archief en je kunt beginnen
vanuit je huiskamer zoals ik voor dit bericht heb gedaan.
Ik heb naar 1 document gekeken dus mij lijkt het dat we dit
met recht een schat kunnen noemen.
Ik kijk nu al uit naar wat voor andere verrassingen dit archief nog meer bevat.
Het Been, het Boek en de Cello
Ik ben een liefhebber van margedrukwerk.
Net als commercieel drukwerk kent ook margedrukwerk een grote variatie
aan vormen en uitvoeringen.
Het zijn precies die vormen en uitvoeringen die dat margedrukwerk
zo interessant maken, soms geldt dat ook nog eens voor de inhoud.
Met enige regelmaat koop ik werk van de Statenhofpers uit Den Haag.
Ongeveer 10 dagen geleden kocht ik ‘Het aanwezige been’
geschreven door Arnon Grunberg.
Ik ben geen kenner van Grunbergs werk.
Van zijn bekendste werken heb ik er opmerkelijk genoeg
nog geen een gelezen.
Ik schaam me (heel even).
Maar Grunberg waardeer ik vanwege zijn standpunten in het publieke
debat, zijn brede interesse in literatuur en zijn optredens.
Statenhofpers, Arnon Grunberg, Het aanwezige been.
Maar als er dan een kort verhaal van hem verschijnt bij een
uitgever/margedrukkerij als de Statenhofpers dan koop ik dat.
Want zoals steeds bij boeken van de Statenhofpers, is het een prachtig
verzorgd boek geworden, met oog voor detail.
Grunberg schreef het verhaal voor de Cello Biënnale, waarom het
verhaal toen niet gebruikt werd, weet ik niet.
Het lijkt me er heel geschikt voor.
Vervolgens werd het aangeboden aan de Carbolineumpers
van Boris Rousseeuw. De bekende Vlaamse margedrukker, waarvan
eerder op mijn blog aankopen langs kwamen, overleed voordat
het verhaal kon verschijnen.
Statenhofpers, Arnon Grunberg, Het aanwezige been.
Nu zijn het Jaap Schipper en Christianne Duchateau die het
werk uitgeven.
Met een mooie, eenvoudige maar opvallende band met de naam van de
auteur en de titel van het boek opzij van de rug in gouddruk.
Het uitgeversmerk staat midden op de band, in relief – blinddruk,
in handgeschept Khadi (papier) uit Nepal.
Dat papier voelt aan als vilt en bevat oneffenheden en
kleurnuances, die het zo interessant maken.
Het boek bevat een piëzografie (reproductie) van een tractorschilderij!
De twee ‘hoofdstukken’ beginnen ieder met een grote hoofdletter
in rood gedrukt.
Voor de tekst gebruikten de zetter Chang Chi Lan-Ying en de drukker
Jan de Jong het lettertype Monotype Goudy Old Style en Goudy Titling.
Een lettertype ontworpen in de Verenigde Staten en uitgebracht door Monotype.
De piëzografie van het olieverfschilderij van een tractor door Gabriël Kousbroek.
Dus een boek waar weer veel aan te beleven valt en dan heb ik het
nog niet over de inhoud gehad.
Het eerste deel van het verhaal ademt een sterk Amerikaanse sfeer uit.
Deel twee van het verhaal neemt plotseling een afslag en richt
zich op de benen van een van de personen.
In deel één van het verhaal heeft die persoon beide benen nog
maar in deel 2 mist de persoon het linkerbeen.
Dat linkerbeen is niet het been van de titel, want die spreekt
van ‘het aanwezig been’.
Zeker voor een leek lijken beide benen van een cellist belangrijke
lichaamsdelen bij het spelen op de cello.
Een voor de hand liggende afsluiter is dan dat Grunberg ons
in dit verhaal op het verkeerde been zet.
Maar wat is, in dit verband, het verkeerde been….
Om het oeuvre van Arnon Grunberg een beetje in context te plaatsen,
hier een kleine greep uit zijn bekendste titels:Tirza – Een beklemmende roman over een vader-dochterrelatie die ontspoort. Bekroond met o.a. de Libris Literatuur Prijs en verfilmd. Wordt vaak gezien als zijn magnum opus.
De asielzoeker – Een rauw en ontregelend verhaal over liefde, verlies en zelfopoffering. Werd bekroond met de AKO Literatuurprijs.
Blauwe maandagen – Zijn debuutroman, deels autobiografisch, waarmee hij in één klap doorbrak. Bekroond met het Gouden Ezelsoor voor bestverkochte debuut.
Moedervlekken – Een psychologische roman over een psychiater die zijn grip op het leven verliest. Zeer goed ontvangen en vaak besproken.
De dood in Taormina – Een recentere roman die veel lof kreeg en goed verkocht, met Grunbergs kenmerkende mix van ironie en existentiële vragen
Bron: Copilot.
Silk Roads: Imports and innovation
Londen, British Museum, Silk Roads, Wood from South or South-east Asia, found in Samarra, Iraq, AD 800s. De beinvloeding werkte meerdere kanten op. Hout (teak) uit Zuidoost Azie ging naar Irak omdaar verwerkt te worden in gebouwen. Zoals er ook eindproducten naar Zuidoost Azie gingen.
Bowl with palmette design, probably Basra, Iraq, AD 800 – 900.
Illustrated Ge’ez codex, King Kaleb and army crossing the Red Sea, Ethiopia, 1700 – 1750.
Koning Kaleb was koning van Aksum. Een land in de regio van wat we vandaag Ethiopië noemen.
Pizza van de week
Halve paprika, 1 tomaat, 1 ons snijwaar en twee lepels tomatensaus.
Bijna alle hekken weg!
Er staan nauwelijks nog hekken in de buurt van de Nieuwe of Verlengde Mark. Hier zie je de Markendaalseweg vanaf de nieuwe Tolbrug.
De kosmos weeft de rivier
maakt van voorbijgaan een dans
leidt de verte tot hier, verteltdat wij de beekjes zijn
vezels van sterren, ook
schepen zijn, ons ruim vol taal
maar hart & hoofd tolvrijvan alle kanten komen wij
in kleuren & matenY. NÉ
Wie schrijft die blijft
De dummy die ik ga proberen in te binden om te oefenen hoe een
boekblok van een spitselband in elkaar gezet moet worden,
verdient een inleiding. Die wil ik met de hand er in schrijven.
Met rode en zwarte inkt, met een vulpen.
De twaalf katernen ga ik ook voorzien met een afdruk van
een linosnede en een natuurdruk.
Om er voor te zorgen dat het boekblok niet te dik wordt als
gevolg van de toevoegingen, beperk ik het aantal tot in
totaal 12 afdrukken.
De inleiding heeft als thema de functie van bladwachters
als bruggen voor een boek. Dat idee hield me in de warme
nacht van zaterdag op zondag nog bezig.
Ik begon schetsen te maken van Aratus als brug over
een rivier. Het idee leidde niet tot geslaagde resultaten,
dus laat ik het plan maar varen.
Drie ‘Aratus als brug’-ideeën.
De afdrukken van de lino’s, laat ik ze de ‘koepellino’s’ noemen heb ik uit hun papier gescheurd zodat de eerste blik de gelijkvormigheid benadrukt.
Voordat ik aan het schrijven kan beginnen, zet ik eerst de bladspiegel uit met om te beginnen een bovenmarge (3 centimeter, de breedte van mijn metalen lineaal), de marge links van het blad waar het boek gebonden gaat worden (tweeeneenhalve centimeter), de marge tussen de twee kolommen tekst (2 centimeter) en 2 centimeter voor de rechtermarge. Twee regels reserveer ik voor de titel. Ieder ongeveer 1,8 centimeter hoog (de breedte van mijn cicerolat).
Iedere regel is 1 centimeter hoog en de ondermarge is opnieuw 3 centimeter. Al die afmetingen zijn natuurlijk willekeurig. Dan kan nu het schrijven beginnen.
De eerste allinea staat erop. Ik ben begonnen met het eenvoudigste werk. De platte tekst. Later zal ik de titel er boven schrijven en na het drogen zal ik zoveel mogelijk de lijntjes uitgummen. Maar die mag je blijven zien. Dat de belijning zichtbaar blijft in een tekst, zie je vaak bij manuscripten.
Tussendoor kies ik de zes natuurdrukken die ik in deze dummy ga opnemen. De overige natuurdrukken komen in een volgend project wel aan de beurt.
Het eerste blad is vol. Ik ga niet door op de achterkant. Er zijn genoeg bladen in de dummy. Dus ik ga vervolgen op een volgend blad waarop ik eerst de lijnen ga uitzetten. De complete tekst van de inleiding was al eerder op deze log te lezen.
Waarschijnlijk ga ik hier volgend weekend mee verder.
De beroemde misdruk
Afgelopen week waren de rode bladwachters gereed dus begint
de volgende stap in het voorbereiden van de dummy op het
inbinden tot spitselband.
De dummy dient er voor om nog eens te oefenen voor alle acties die komen kijken bij het maken van het boekblok voor de spitselband. Om nu een leeg boek te maken vind ik niet zo leuk dus gebruik ik de dummy om bladwachters te maken en uit te proberen en om de lino-afdrukken en natuurdrukken die ik de afgelopen tijd heb gemaakt in onder te brengen.
Ik ben geen kopiist of mooi-schrijver maar moet toch wel een soort van planning maken over wat waar gaat komen. Dat geldt voor de intro-tekst die al eerder op mijn blog te lezen was en ook voor de afbeeldingen. Dus ik begin met een inventarisatie. Tellen en meten. Er staat al een tekst in de eerste bladwachter. De misdruk heb ik als laatste katern toegevoegd dus de tekst verwijst niet naar een volgend katern maar naar de bladwachter zelf: ‘Dit is de beroemde misdruk. Denken over oorlog en vrede.’
Mijn katernen bestonden nog uit gevouwen bladen. Het gevolg daarvan is dat aan een zijde de bladen nog gevouwen zijn – met elkaar verbonden. Maar als ik er afbeeldingen in wil opnemen moeten alle pagina’s toegankelijk zijn. Daarom heb ik alvast een klein stukje van een kant afgesneden. Alle pagina’s zijn nu toegankelijk.
Vervolgens heb ik nagedacht over de bladspiegel van het eerste katern. Daar wil ik de introductie schrijven. Het komt misschien niet zo nauw als bij een echt middeleeuws boek, ik heb ruimte voldoende. Maar ik wil wel weten hoe een tekst in mijn handschrift gaat overkomen als ik twee kolommen op één pagina ga schrijven. Zeveneneenhalve centimeter. Hoe werkt dat. Je ziet mijn handschrift is niet mooi, niet gelijkmatig maar als ik niet te klein schrijf en de tekt niet afraffel, dan is de tekst leesbaar. Voor nu is dat voldoende. Ik wil schrijven in twee kleuren: rood en zwart. Vanmorgen daarom nog een vulpen met rode inktpatronen gekocht.
Ook voor de titel wil ik een gevoel krijgen voor de benodigde ruimte. Ik weet nu genoeg om op het blanco papier lijnen aan te gaan brengen net als in een middeleeuws boek van perkament. Alleen ga ik een potlood gebruiken.
De gegevens worden completer en accurater. De volgende stap kan morgen beginnen.
De Nieuwe Haring smaakte prima!
Vanmorgen gekocht bij de viswinkel waar de haring eerst nog
werd schoongemaakt. Er was best veel vraag naar en terecht.
De haring was heerlijk.
Mijn rode bladwachters
Het was zeker warm vandaag. Drukken, werken met inkt, heeft
dan zo wat beperkingen.
Maar ik heb maar 6 goede afdrukken nodig en dan hebben
alle katernen een bladwachter.
Dus ben ik vandaag aan deze rode afdrukken begonnen.
De Aratus linosnede had ik goed schoongemaakt na de zwarte bladwachters. Maar inkt trekt ook in de lino dus helemaal schoon lukt niet. Het is maar dat het zwart de volgende kleur niet beinvloed.
Het oogt een beetje donker. Gaat dat goed komen?
De rode inkt gedraagt zich veel beter dan de zwarte inkt van de vorige reeks. Dat zie je meteen op de eerste testafdruk.
De vijf testafdrukken waren allemaal beter dan de eerdere zwarte. Dus is het gelijk tijd voor het echte werk.
Over de resultaten ben ik heel tevreden. Tijd om het gereedschap schoon te maken. Dan kan ik misschien morgen beginnen met de teksten in de bladwachters en op de katernen op te nemen.
The Phoenician Scheme: een esthetisch labyrint
Afgelopen weekend zag ik de meest recente film van Wes Anderson:
The Phoenician Scheme.
Maar ik vraag me nu al dagen af of dit nu een goede film is of niet.
Het is allemaal erg veel.
Erg mooie sets, veel kunst, veel boeken, veel muziek, veel thema’s,
veel onverwachte gebeurtenissen, maar….. is het eigenlijk goed?
Ik kan een review schrijven maar er zijn er al veel te vinden online.
Een aantal op YouTube zag ik maar dat vertelde vaak meer over de recensent
dan over de film.
De scène meteen na de opening (een moordaanslag in/met een vliegtuig)
is een fantastische scène in een grote badkamer.
Het cameraperspectief, de tegelvloer, natuurlijk de kleuren
en dan de acteurs die door de ruimte bewegen.
Dat was super.
Voor mij komt de film hier op het niveau van een moderne mythe:
met spanning, onduidelijke elementen, hele grote vraagstukken,
verwarring, verwachtingen en mooi.
Er volgen dan nog veel scènes, allemaal in de bekende
Wes Anderson stijl met aandacht voor details en kleur.
Maar de badkamer vond ik top.
Door de film heen vielen me twee zaken enorm op:
de enorme hoeveelheid kunst die schijnbaar geen actieve rol speelt
in de film en hetzelfde is waar voor de boeken.
De boeken staan in de vertrekken die we doorgaan op kasten en boekenplanken
maar je ziet ze ook geregeld terwijl de hoofdpersonen ze lezen.
De titels sluiten aan bij de film.
Toegegeven, het is een beetje voorspelbaar dat ik juist met
deze twee onderwerpen kom.
Maar kijk eens mee.
Ik vroeg Copilot welke kunstwerken we zoal zien. De lijst waar
het vervolgens mee komt is verre van compleet.
Pierre-Auguste Renoir, Enfant Assis en Robe Bleue (Portrait of Edmond Renoir Jr.) (1889)
René Magritte’s The Equator (1942)
Juriaen Jacobsz’s The Dog Fight (1678)
Floris Gerritsz. van Schooten, Breakfast still life with a roast (17th century)
Voor de film is een replica gemaakt van Peter Paul Rubens,
The loves of the centaurs (Circa 1635). Voor mij als toeschouwer
maakt het niet veel uit of het werk op de set een ‘echte’ is
of een replica. Maar voor de acteurs kan dat zeker anders aanvoelen.
Dat iemand als Wes Anderson zoveel tijd en aandacht wil besteden aan
iets dat vervolgens maar ‘gewoon’ aan de muur hangt terwijl jij
je rol speelt. Het zal mensen prikkelen om na te denken over het kunstwerk
maar ook hoe de acteur in zijn of haar rol
zich tot de idee achter het werk gaat verhouden.
Peter Paul Rubens, The loves of the centaurs, circa 1635.
Renoir schilderde met veel liefde het kind op het schilderij,
hoe zit het met de liefde tussen de vader en dochter in de film.
Het magisch realisme van Magritte past op de hele film van Anderson.
Met regelmaat keren vechtende partijen terug in de film en
de verstilling van Van Schooten ligt continue om de hoek.
De volgende titels van boeken kon ik achterhalen:
The Phoenician Merchant, een niet bestaand boek verzonnen door
Wes Anderson. Een soort van titelverklaring voor de film.
Ik moest daarbij meteen denken aan The merchant of Venice van
Shakespeare. The Merchant of Venice van Shakespeare draait om
handel, vertrouwen, bedrog, rechtsorde en morele grijstinten.
In The Phoenician Scheme komen die elementen terug: de hoofdpersoon,
een soort Elon Musk, handelt op dubieuze wijze. Hij staat boven
de wet, heeft zelfs geen paspoort omdat hij niet bij een land wil horen.
In hoeverre is de mannelijke hoofdpersoon te vertrouwen, zie je
de dochter (een non) denken.
Je zou vragen kunnen stellen bij al die aandacht, het design, de kleur
en de details die Wes Anderson aan het verhaal toevoegt.
In hoeverre verdringen die elementen het verhaal, verdwijnt door
al die schoonheid het verhaal niet in de grijstinten?
Gelukkig waren er nog veel meer boeken:
The Principles of Deception, een fictief boek over spionage dat
een grote rol speelt in de film en ontmaskerd wordt.
The Collected Works of Edgar Allan Poe, gewild in iedere omgeving
met spanning.
The Tycoon’s Playbook, een fictief boek maar iemand als Zsa-Zsa Korda,
Donald Trump of Elon Musk zouden het kunnen schrijven.
Percentage Financing: The Future of Industry, niet bestaand, verzonnen
voor de film waar het project, waar het om draait, door een schema
met percentuele verdeling (the Phoenician scheme?) wordt gefinancieerd.
The Art of the Deal, een fictieve versie. In 1997 verscheen een boek
van Donald J. Trump en journalist Tony Schwartz met deze titel.
Dat kan geen toeval zijn. De film gaat over hoe Korde zijn overeenkomst
rond krijgt.
The Bureaucrat’s Dilemma, niet bestaand, verzonnen voor de film.
Industrial Espionage: A Necessary Evil?, niet bestaand, verzonnen voor de film.
Fragments of Antiquity, niet bestaand, verzonnen voor de film. Zoals
veel van de beeldjes in de film terug gaan op Griekse en Romeinse beelden.
Question Authenticity, niet bestaand, verzonnen voor de film. Voortdurend
worden de woorden in twijfel getrokken doordat bijvoorbeeld de vader Frans
spreekt, denkt dat zijn dochter dat niet verstaat (maar ze verstaat het wel)
en dan in het Engels een andere versie geeft. Die versie wordt natuurlijk
in twijfel getrokken.
Depictions of Blasphemy, niet bestaand, verzonnen voor de film.
Important Patrons of the High Renaissance met op de stofomslag misschien
paus Julius II, zoals die op het schilderij van Rafael staat (1511-1512).
Maar dat is een gokje.
Over de acteurs kan ik kort zijn.
De meesten krijgen erg weinig tijd en ruimte om tot hun recht te komen.
Je gaat niet naar deze film om Tom Hanks te zien of Willem Dafoe,
F. Murray Abraham, Bill Murray, Riz Ahmed, Scarlett Johansson of Benedict Cumberbatch.
Veel namen, misschien te veel.
Als ik dan toch tot een eindoordeel moet komen dan zou ik de film
nog wel een keer willen zien. Er gebeurt zoveel.
De film is misschien geen meesterwerk, maar wel een meesterlijke warboel —
een labyrint van esthetiek waarin het verhaal soms verdwaalt,
maar de kijker niet wil ontsnappen..
Wellicht werkt het verhaal goed in geschreven vorm maar
als film ben ik niet overtuigd.
Argusvlinder 