Sofadi folder

Posted on december 8, 2016 by Argusvlinder

De proefpers die ik heb is een kleine pers van het merk Sofadi.
Via het Nederlands Drukkerij museum heb ik een folder gekregen
van dit merk, een Nederlandstalige folder!
Het merk is van orgine Frans.

Sofadi Showcard, de folder.

Onderdeel van de folder is een soort commerciele handleiding.

Het model KM is de kleinste in de serie. Van deze proefpers heb ik een exemplaar.

Vooral de foto’s zijn echt terug in de tijd. Prachtig hoe de toch wat ‘saaie’ apparaten aan de man (Letterlijk) gebracht worden.

De folder sluit af met een overzicht van de toebehoren. Eerlijkheid gebied te zeggen dat het systeem waarmee de letters kunnen worden gepositioneerd en de toebehoren, niet bij mijn pers aanwezig zijn. Daar pas ik zelf een mouw aan.

4 pagina’s van ‘Een spokende zwarte hond’ gedrukt vandaag

Posted on december 7, 2016 by Argusvlinder

Het was vandaag weer Creatieve Woensdag.
Alleen de avondsessie viel uit door ziekte.
Maar de ochtend was daar niet minder
creatief en productief om.
Vier pagina’s van mijn boekje: ‘Een spokende zwarte hond met
eenen sleutel in den mond’ werden vanochtend gedrukt.
In kleine oplage bij het Nederlands Drukkerij Museum in Etten Leur.

De teksten van de verhalen zijn soms niet lang maar worden dan toch verdeeld over twee pagina’s. De witruimtes ga ik later nog opvullen met linosnedes of andere technieken.

De handzetter helpt bij het opbouwen van de pagina’s. Een riskant werkje dat de volle aandacht vraagt. Ik merk nu zelf, thuis, dat dit echt niet eenvoudig is.

De pagina is opgebouwd.

De eerste proefdruk met ‘IK BEN JAN DE WIJS’.

Maar de drukker is niet tevreden. De pers loopt niet goed. Het lijkt wel of er iets mis is met de inktrollen.

Dus dan ga je die schoonmaken of er zelfs uit halen.

Op de voorgrond de rollen die al schoongemaakt zijn.

Dan maar even een ‘pasfoto’ van de pers tussendoor.

Even later komt er een nieuwe tekst op de drukpers. Hier wordt het touwtjes dat de tekst bij elkaar houdt van het zetwerk weggehaald om de pagina goed op te kunnen bouwen.

Weer een nieuwe pagina opgebouwd.

Er is een spatie onder de tekst geschoven. De handzetter helpt om de pagina goed te krijgen.

Drukker in actie.

Het tussenresultaat ligt te drogen.

Gedrukt en klaar voor distributie.

De volgende pagina: het colofon, wordt opgebouwd.

Nobel: lettertype met iets extra’s

Posted on december 6, 2016 by Argusvlinder

Als je voorvrouw Marianne Thieme van de Partij van de Dieren
gaat opvoeren als expert dan wordt het oppassen.
Weer iemand die voor zich zelf zonodig in de Tweede Kamer moet.

De Groene Bijbel. Een van de zogenaamde doelgroep bijbels. Deze bijbel wil de groene elementen uit de bijbel extra onder de aandacht brengen. Het woord BIJBEL is gezet in het lettertype Nobel.

Wikipedia zegt het volgende over dit lettertype:

Nobel is een schreefloos geometrisch lettertype ontworpen door Sjoerd Hendrik de Roos en Dick Dooijes in de periode 1929-1935 voor de Lettergieterij Amsterdam, nu beter bekend als Tetterode.

Toen Lettergieterij Amsterdam een aandeel had in de Berlijnse lettergieterij H. Berthold AG, profiteerde De Roos daarvan om een revival-lettertype voor de Grotesk te maken. Nobel is een experimenteel ontwerp, slechts twee jaar na soortgelijke lettertype Futura uitgekomen, en doet wat geometrisch aan, maar bevat meer amorfe rondingen en variaties.

Nobel light vertoont veel gelijkenis met de essenties van Futura, maar in normale en vette stijl heeft het zijn eigenaardigheden en doet het minder strak aan. De ‘a’ heeft twee verdiepingen, de ‘g’ een geopende staart en de ‘t’ een kenmerkende geronde stam.

De Roos noch Dooijes beschouwden Nobel als een groot succes, maar het werd desondanks een van de bestsellers van Lettergieterij Amsterdam, en was populair tot in de zestiger jaren. Sommige naoorlogse vakgenoten, onder wie Wim Crouwel, bekritiseerden Nobel als een parodie op de negentiende-eeuwse grotesken.

Het extra’s bestaat er uit dat je in de witruimte in de letter ‘ij’ een kruis kunt herkennen. Dit is een vondst van Bart Rouwhorst van Studio Ron van Roon. Met dank aan de Volkskrant.

De letters hebben hun tijd gehad.

Posted on december 5, 2016 by Argusvlinder

Op de Boekkunstbeurs kocht ik een boekje dat ik inmiddels uit heb:

Eric Gill
Een verhandeling over typografie

‘An essay on Typography’ van Eric Gill verscheen oorspronkelijk in 1931, eigenhandig gezet (uit de letter Joanna) en gedrukt door Eric Gill en zijn schoonzoon Rene Hague in hun drukkerij Hague & Gill Ltd, High Wycombe.
Een licht herziene tweede uitgave verscheen in 1936 en werd onveranderd herdrukt in 1939.
In 1941 werd het boek opnieuw uitgegeven door J.M. Dent & Sons Ltd, Londen.
Deze laatste uitgave diende als basis voor de huidige vertaling.
Een Nederlandse vertaling van de hand van Jan Vermeulen verscheen in 1955 bij de Arbeiderspers onder de titel ‘Over Typografie’.
Deze nieuwe vertaling is het gezamelijke werk van Marc de Klijn, Peter van der Linde en Huib van Krimpen.
© 1986 Uitgeverij De Buitenkant, Amsterdam.

Wat is het voor een boek?
Wikipedia (vertaald uit het Engels):

An Essay on Typography is een boek uit 1931 van Eric Gill over de geschiedenis van de typografische kunst, de productie van teksten en de staat daarvan in de dertiger jaren. Het wordt vanaf de eerste publicatie gezien als een klassieker.

Eric Gill is zeker niet van onbesproken gedrag en ook op het boek
‘An essay on Typography’ is best een en ander af te dingen.
Neemt niet weg dat het interessant materiaal is.
Zijn stijl is sober, zijn commentaar op de overdaad in letterontwerp
(in de reclamewereld) is uitgesproken en in het boek bespreekt hij
zijn uitgebreid gebruik van het &-teken, hij gebruikt het
paragraafteken (¶) in de tekst zonder bijvoorbeeld op een nieuwe regel
te beginnen of in te springen.
Het niet uitvullen van de tekst tot volle regels en woorden inkorten
of met een kleiner lettertype zetten komt ook aan de orde.
Veel van zijn bevindingen zijn afgeleid uit Middeleeuwse,
met de hand geschreven werken en gewoontes.

Een paar citaten:

(Over regelbreedte en woordspatiëring)

Vastgesteld kan worden dat gelijkmatig spatiëren op zichzelf wenselijk is; dat ongelijke regellengten op zich zelf niet wenselijk zijn, dat klaarblijkelijk zowel gelijkmatig spatiëren als gelijke regellengte kan worden verkregen wanneer de zetbreedte meer dan vijftien woorden per tekstregel toestaat, maar dat de beste lengte voor het lezen niet meer dan 12 woorden is & dat het daarom beter is de werkelijk gelijke regellengte op te offeren dan het gelijkmatig spatiëren, hoewel een zeker compromis mogelijk is zodat een zichtbare gelijkmatige spatiëring kan worden verkregen zonder storende rafeligheid van de rechterzijde van de tekst. Met andere woorden, bij het hanteren van regels van 10-12 woorden is een absoluut gelijkmatige spatiëring mogelijk wanneer men de gelijke regellengte opoffert, maar aangezien dit in het algemeen een zeer rafelige rechterzijde tot gevolg heeft, kan de zetter een middenweg zoeken en zonder de spaties zichtbaar ongelijk te maken, de woordspaties in verschillende regels variëren om de rechterzijde niet onaangenaam ongelijk te maken. In ieder geval is het duidelijk dat de regel van 10-12 woorden en het gelijkmatig spatiëren tussen woorden op zichzelf van wezenlijk en van zeer hoog belang zijn, terwijl de gelijke regellengte niet van hetzelfde belang is en slechts verkregen kan worden bij een pagina van regels van 10-12 woorden wanneer de meer belangrijke zaken worden opgeofferd.

Pagina 119-120

(Over de opmaak van de bladspiegel)

We kunnen dus zeggen dat de algemene regel aldus behoort te zijn: een smal rugwit, een iets ruimer kopwit, een buitenwit minstens tweemaal zo breed als het rugwit (van één pagina) en een staartwit dat iets ruimer is dan de overige, de nauwkeurige afmetingen laten we aan het oordeel van de drukker over.

Pagina 143-144

(Over de opmaak van de bladspiegel)

¶ Bij een gewone pagina van octavo-formaat van 12½ cm breed en 19 cm hoog, & veronderstellend dat we de marges hebben bepaald op: rugwit 14 mm, kopwit 18 mm, buitenwit 25 mm, staartwit 31 mm, krijgen we een zetspiegel van 86 mm breed en 140 mm hoog (oftewel 34 regels van een 11 punts letter, compres gezet, op een breedte van 19 augustijn). Dit leidt tot een regel van 10 à 12 woorden in corps 11-een heel goede gemiddelde grootte voor een boek dat men in de hand houdt.

Pagina 144

Deze opmerkingen heb ik gebruikt om een soort raster te maken
voor op mijn proefpers.

Eric Gill, Een verhandeling over typografie. De marges van een bladspiegel.

Ik ben uitgegaan van een ruimte van anderhalve centimeter aan de rugzijde.
Dan is het kopwit 1,25R (= 1,875 centimeter), buitenwit 2R (= 3 centimeter)
en staartwit 2,25R (=3,375 cm).

Het geplastificeerde raster dat ik op mijn proefpers leg zodat ik weet waar ik mijn tekst kan zetten als ik een pagina opmaak te grootte van een A4.

(Over de opmaak van de titelpagina)

¶ De titelpagina behoort uit hetzelfde lettertype te worden gezet als het boek en bij voorkeur in hetzelfde corps.

Pagina 145

(Over het begin van een boek)

Aldus zou bij het openslaan van het boek de eerste gedrukte pagina alleen titel en de naam van de uitgever bevatten, de volgende pagina zou de titel bevatten, de eventuele ondertitel of de inhoudsopgave & doorlopend op dezelfde pagina of bovenaan de volgende zou het boek zelf dan beginnen.

Pagina 146-147

(Over de moderne tijd)

Er bestaat geen vorm die intrinsiek lelijk is, geen kleur, geen klank geen geur. Een onaangename geur is eenvoudig een geur die wij ondergaan als kwalijk, of die we koppelen aan kwalijke dingen. Zo is het ook met kleuren en klanken. De lelijke kleuren van met anilineverf gekleurde weefsels zijn alleen lelijk omdat het menselijk oog geïrriteerd wordt door ononderbroken eentonigheid. De kleur van het neonlicht is op zichzelf een goede kleur; het stoort ons alleen zo omdat het mathematisch gelijkvormig is. Mathematische eenvormigheid is onverenigbaar met de menselijke geest; en wij zijn er afkerig van omdat het ons herinnert aan de ongeremde hebzucht van de ongelukzalige winkeliers die in onze financieel absurd chaotische tijd ons er niet toe kunnen overhalen hun armoedige koopwaar te kopen tenzij ze onze orgen volkomen verblinden. Het geluid van de claxon pijnigt onze oren – zo is het ook bedoeld- om ons voor erger te behoeden. Wanneer het zo zeldzaam was als de schreeuw van een pauw, dan zouden de associaties aangenamer zijn.

Pagina 162–163

(Maar niet heus)

De letters hebben hun tijd gehad. Voor spelling, taalwetenschap en zulke soort geleerddoenerij is in onze wereld geen plaats meer. De enige manier om de moderne letter te hervormen is haar af te schaffen.

Pagina 170

Leuk lezen en het zet je aan het denken.
Ook als je het vaak niet eens bent met Eric Gill.

Creatieve Woensdag 05

Posted on december 1, 2016 by Argusvlinder

Het eerste drukwerk is gedaan.
Woensdagochtend ben ik in het Nederlands Drukkerij Museum
begonnen met de drukker aan het drukken van de teksten
die gereed zijn. We zijn begponnen met het op maat snijden
van het papier.

Het papier is Colorplan, China White. Ik heb hiervan 25 vel gekocht via Christiaan Janssen. Unembossed, 135 gsm 64×97 cm.

We zijn begonnen (nou ja, ik keek vooral mee) met het berekenen van de pagina lay-pout.

De teksten zijn 9 cicero en het wit tussen de teksten is 13 cicero. Voor het wit tussen de teksten nemen we groot zetwit die we op iedere pagina kunnen gebruiken. Het papier is iets groter dan een regulier A4 gesneden. Straks als alles gedrukt is, inclusief de lino’s en de boekjes zijn gebonden, snijden we ze schoon.

Zo wordt de pagina dan op de pers opgebouwd.

De eerste drukproeven zien er eigenlijk gelijk mooi uit. Er zitten alleen nog een paar tekstfouten in.

Enthousiast wordt er direct ingegrepen. Dan kan het echte drukken beginnen.

De eerste pagina is af. De volgende pagina’s, zover dat nu kan, zijn komende week aan de beurt. Dan moet het zetwerk van de laatste tekst worden afgerond.

Positiebepaling

Posted on november 28, 2016 by Argusvlinder

Dit wordt voor veel mensen niet het meest interessante bericht
op mijn blog maar ja, soms is het ploeteren.
Afgelopen weekend ben ik bezig geweest om mijn proefpers beter te
leren kennen. Dat heb ik gedaan met een stukje oude tekst,
een paar onduidelijke letters, een stukje nieuwe tekst en
een reeks letters die ik van mijn vader heb gekregen.

Ik wil eigenlijk een mal maken die ik op de pers kan leggen waar ik
de letters op kan positioneren op zo’n manier dat ze altijd correct
op een A4 komen.

Eerst even de serie letters die ik van mijn vader kreeg.
Eerst eens vaststellen of die de Hollandse Hoogte hebben.

Niet dus. Je ziet hier op een zethaak 1 van de nieuwe letters en 1 letter (ook de letter A) die van Hollandse Hoogte is. De letters die ik van mijn vader gekregen heb zijn dus lager.

Misschien zie je het hier beter. Een hele reeks nieuwe letters naast 1 letter van Hollandse Hoogte.

Hier ligt een vel A4 op de proefpers. Je ziet dat niet de hele bodem bedekt wordt door het papier. Ik wil vaststellen waar op een landschap A4 de meest linkse en meest rechtse positie is waarop ik kan drukken. Links heb ik daarom een kaderlijn vanaf de meest linkse plaats gezet waar ik letters kan plaatsen. Rechts weet ik ongeveer wat de meest rechtse plaats is. Daarom zet ik daar een reeks cijfers: 1 tot en met 0.

Voor het eerst gebruik ik ook de nieuwe drukkersinkt die ik in Duitsland gekocht heb. Je ziet de grote letters goed. Dat zijn de letters die ik van mijn vader gekregen heb. Sommige letters zijn volgens mij een beetje versleten. De letters heb ik opgehoogd door ze op interlinies te zetten. Welk woord (of zin) er mee te zetten is, is mij onduidelijk. De inkt doet het prima.

Positie 7 is dus de laatste rechtse positie waar ik op kan drukken (A4, landschap). Nu kan ik een soort ‘universele’ marge gaan bepalen.

Negen millimeter vanaf de linkerrand van het papier is niet te bedrukken. Daar begint de kaderlijn. Hier zie je ook die vreemde letter B (een soort ringel-S). Het lettertype wat ik heb gekocht heeft ook een ‘normale’ hoofd- en kleine letter B, een die past bij de andere letters. Wat deze letter precies in de letterbak doet weet ik niet. Ik ga hem er voorlopig maar uithalen.

Creatieve Woensdag 04

Posted on november 27, 2016 by Argusvlinder

Het is zo, het duurt al heel lang.
Maar stapje voor stapje kom ik dichterbij het doel.
In de ochtend tekst aangepast en nieuwe tekst gezet.
In de avond verder gewerkt aan de letter O.
De tweede van de vier letters.
Volgende week gaan we het drukken van de tekst voorbereiden
en misschien al starten.

Het startpunt. De reeds gezette tekst op de galei

De eerste regels nieuwe tekst op de zethaak.

De letter O. Dit wordt de binnenkant van de letter met deze keer ‘stralen’ (in dezelfde kleur als de binnenkant) buiten de letter. De ‘stralen’ dekken de helft van het letterbeeld op.

Dit wordt het groene, floraal motief, dat boven op de letter gaat komen.

Plaat op de proefpers weghalen

Posted on november 24, 2016 by Argusvlinder

De laatste keer klaagde ik over de veel te diepe moet
in het papier als gevolg van het afdrukkewn van een paar regels
met letters. De reden was dat de letters te hoog waren voor de rol
(die op mijn proefpers niet in hoogte in te stellen is).

Overleg met het Nederlands Drukkerij museum leverde op
dat de plaat die er lag bedoeld is voor de ‘Franse hoogte’.
In het tijdperkk van de loden letters waren de hoogtes van de letters
(van de loden letters) afhankelijk van de lokale standaarden.
Ze staan op internet (natuurlijk):

Letterhoogten (loden tijdperk)

Letterhoogten uit het ‘loden tijdperk’:
24,85 mm – Hollandsche hoogte, ca. 66 punten hoog.
23,68 mm – Belgische hoogte.
23,56 mm – Frans/Europese/normaal hoogte, ca. 62,66 punten hoog.
23,32 mm – Engels/Amerikaanse hoogte.
23,56 mm – hoogte handverguldletters.
06,55 mm – hoogte persverguldletters.

Dus als je pers letters verwacht van 23,56 millimeter maar
je zet er letters op van 24,85 millimeter, dan heb je een probleem.

In het geval van mijn pers was dat heel eenvoudig te verhelpen.

Eerst heb ik het zetwerk en de regletten en slotjes weggehaald. Dan komt de plaat helemaal vrij. Maar hoe krijg je die plaat er nou uit? Dat bleek erg eenvoudig te zijn. De metalen strip hierboven op de foto rechts, beweegt niet naar links of rechts. Je kunt er prima je zetwerk op vastzetten.

Maar diezelfde strip kun je eenvoudig optillen emn wegnemen. Hier ligt de strip naast zijn oorspronkelijke positie.

Dan blijkt de plaat gewoon los te liggen. Hij is er eenvoudig uit te halen. Die plaat is niet heel dik maar dik genoeg om een probleem te maken.

Zonder plaat en strip ziet de pers er als volgt uit. De strip ligt inmiddels al weer op zijn plaats (niet op de foto). Gedrukt heb ik nog niet met de pers. Dat bewaar ik tot het weekend maar ik ga wel even proberen hoe de rol nu over de houten letter A gaat. Voorheen kon ik de rol daar maar met moeite overheen krijgen.

Nu is er geen probleem. Sterker nog er is ruimte over. Je kijkt hier op de kop (bovenkant) van een kapitale A (hoofdletter A). Er is nog ruimte tussen de rol en de letter. Die ruimte is nodig voor het papier (en de inkt). Dikker papier vraagt meer ruimte dus kun je dat nog bijsturen door onder het zetsel enkele vellen papier te leggen of bovenop niet 1 vel maar meerdere. Dit gaat werken!

Detail van de vorige foto.

Leporello

Posted on november 21, 2016 by Argusvlinder

Een foto van mijn leporello zat er gisteren niet meer in.
Daarom vandaag twee foto’s.

De leporello is het resultaat van een dagje linosnijden bij Cohen Boekwerk in Rotterdam waar ik een workshop volgde onder leiding van Titi Zaadnoordijk.

Volgende stap private press Argusvlinder

Posted on november 20, 2016 by Argusvlinder

De pas gekochte regletten en slotjes maken het veel eenvoudiger en beter om de tekst vast te zetten op de proefpers.

Het lukt nu steeds beter duidelijk te krijgen welke letters er precies in de twee letterkasten zitten die ik pas gekocht heb. En – niet onbelangrijk – waar de letters precies in de kast zitten. Ik heb nu alle letters gezet die in de bak voorkomen. Met de afdruk kan ik dan in de letterkast kaartjes leggen met de letter, daar dan straks een foto van maken en groot laten afdrukken. Als een soort plattegrond.

Maar eerst even goed zien wat er in de eerste kast zit, eventueel de letters herschikken en vervolgens de letters misschien aanvullen mert de letters uit letterkast twee. Wat er in letterbak twee zit weet ik nog niet.

Detail van de hoofdletters en wat cijfers. Je ziet ook dat niet alle vakje gevuld zijn. Overigens ben ik niet tevreden over de moet (drukkersterm voor door de letters in het papier gedrukt spiegelbeeldig reliëf, Wikipedia). Die gaat veel te diep in het papier.

Workshop linosnijden

Posted on november 20, 2016 by Argusvlinder

Gisteren heb ik deelgenomen aan een workshop linosnijden.
De workshop was georganiseerd door Jonna Cohen van Cohen Boekwerk
in Rotterdam.
De workshop werd gegeven door Titi Zaadnoordijk.
De rode draad van de dag was het maken van een leporello.
Maar er was veel aandacht voor de techniek van het snijden,
hoe de afbeelding te maken, hoe het boekje samen te stellen en
er was een heerlijke maaltijd tussen de middag.

Toen ik van de tram naar het adres van Cohen Boekwerk liep zag ik deze kerstboom liggen. Ze zijn er vroeg bij dit jaar in Rotterdam!.

Jonna heeft een prachtig atelier waar we de hele dag makkelijk met de groep deelnemers aan de slag konden. Ik had eigenlijk geen thema bedacht. Aan de ene kant wilde ik een drukkersvignet maken maar daarmee vul je geen leporello. Dus heb ik de fietstocht naar Meersel-Dreef er maar mee gecombineerd.

Dit is het gereedschap en het materiaal. Het leuke is dat je niet heel speciaal gereedschap nodig hebt om met kurklinoleum aan de slag te gaan. Het is veel zachter dan het traditionele linoleum. Dat levert natuurlijk tegelijkertijd ook weer zo zijn eigenschappen op: een korrelige structuur, snel kunnen werken, maar grover.

Als je vanuit Breda naar Meersel-Dreef fietst, een vertrouwd evenement voor veel Bredanaars, dan fietsen de meesten langs de rivier de Mark. Daar zul je soms vissen zien zoals hier op mijn eerste probeersel met kurklino.

Een eerste argusvlinder (te groot als drukkersvignet).

Hier hangt een eerste proefdruk aan het wasrek te drogen.

Van de tweede argusvlinder zie je hier de afdruk met gelijk daarnaast de gesneden lino.

Dit is het fietspad met rechts de Mark. Het lino werkt erg snel. Daar moet je wel aan wennen. Voor een leporello heb je zo’n 5 a 6 lino’s nodig.

Als je dan in Meersel-Dreef aankomt staat een goed glas trappist (of een ander drankje) op je te wachten. De Paterskerk, tuin en de vele cafe’s maken Meersel-Dreef een populaire bestemming op de zondagen. Vooral in de zomer.

De linos zijn inge-inkt, vervolgens leg je de leporello op de pers en de linos daar weer bovenop. Let op leg wel de onderkant van iedere lino aan dezelfde kant. De kurklino rekt wel wat uit op de pers. Daar moet je rekening mee houden. Overigens heb je geen pers nodig om deze linos thuis af te drukken.

Mijn leporello staat nog te drogen dus het eindresultaat
zie je binnenkort.
Samenvattend was het een erg leuke dag waar
ik weer veel van geleerd heb.

Creatieve Woensdag 03

Posted on november 18, 2016 by Argusvlinder

Ook deze woensdagavond ben ik weer met lino in de weer geweest.
Deze keer de drie lino’s voor de letter O voorbereid.

De binnenletter. De kleur van de binnenletter gaat ook buiten de letter stralen. Niet rond heel de letter maar in het gebied boven de diagonaal die van linksboven naar rechtsonder loopt.

De buitenletter en het floraal motief ga ik op dezelfde manier behandelen als de letter H hiervoor. Zo bouw ik het een beetje op. Ik heb al een idee voor de letter N maar dat zie je binnenkort wel.

Misschien ga ik morgen iets doen met deze foto. De foto is gemaakt door Jan Parie in Bergschenhoek op 17 september 2009. Het is een Argusvlinder en wel de zeer zeldzame vorm ‘Albescens’.

Creatieve woensdag: eerste resultaten

Posted on november 11, 2016 by Argusvlinder

Sommige vaste bezoekers zullen al een tijdje denken “wanneer gaan
we nu eindelijk eens resultaten zien?”.
Nou vandaag zie je de eerste proefdrukken van de letter H.
Drie lino’s, drie kleuren die samen 1 beeld gaan vormen.
Ik heb bewust gekozen voor een traditionele, haast
Middeleeuwse sfeer rond deze letter.
De kleuren zijn nog even niet van belang.
Het gaat me er eerst om erevaring op te bouwen met het
afdrukken van de letters, het positioneren van de lino’s,
de overlap in kleuren enz.

Ik heb 1 vel gemaakt waarop de positie van de lino is aangegeven. Ik geef ook aan waar de linkse hoek van de lino moet komen (die is op de achterkant als dusdanig gemarkeerd).

Vervolgens heb ik een mal gemaakt om de inkt niet op de randen te laten komen. Die zijn, doordat ze helemaal weggesneden zijn, aan de zijkanten overal laag. Daarnaast heb ik naast de opening in de mal smalle stroken papier geplakt om de roller minder kans te geven op die plaatsten te komen waar het lino is weggesneden. De roller is ongeveer even breed als de lino.

Ik ga nu aan de slag met de tweede proef, nog steeds de binnenkant van de letter. Links ligrt de lino goed gepositioneerd en rechts ligt de mal.

De eerste twee proefafdrukken. Ik vind het leuk.

Ik begin met drie proefdrukken vanavond.

Het eerste resultaat van drukgang nummer 2: de buitenkant van de letter in een soort van rode kleur.

De af te drukken lino en alle hulppapieren liggen op een oud stripverhaal met een harde kaft. Die gebruik ik om het geheel, zonder te verschuiven, in de handpers te zetten.

Je ziet verschillen tussen de overlap tussen de letters. Bij een is de overlap bijna volledig. Welke vind je de mooiste?

De derde drukgang moet een floraal motief op de letter aanbrengen. Hier ligt het floraal motief helemaal boven op de letter. Dat kan straks anders worden. Om eerlijk te zijn ligt het motief niet goed op de letter. Ik moet nog uitzoeken wat ik fout doe.

Creatieve woensdag

Posted on november 11, 2016 by Argusvlinder

In de ochtend heb ik weer gewerkt aan het zetwerk
voor mijn boekje:
‘een spokende zwarte hond met eenen sleutel in den mond’.
Het duurt nog even voordat we er de werkelijke resultaten van zien.
Dat het zetwerk nog niet af is, is voor mij nog niet zo’n ramp
want het papier dat ik wil hebben wordt maar niet bezorgd.
Aan de andere kant raken de loden letters op.
Dilemma.

De eerste regels zetwerk van deze woensdag zijn gereed.

Aan het eind van de ochtend bindt mijn instructeur het zetwerk op zodat ik er een volgende keer mee door kan. Dit zetwerk wordt gezet bij het Nederlands Drukkerij Museum in Etten-Leur.

Gelezen

Posted on november 8, 2016 by Argusvlinder

Een paar weken terug ging ik een aantal sites af van margedrukkers
in Nederland. Gewoon om rond te neuzen.
Zo kwam ik ook op de site van Uitgeverij Vleugels.
Mijn aandacht werd getrokken naar een boek uit de Franse Reeks.
Nu ben ik niet zo francofoon ingesteld maar de samenvatting
van een van de verhalen (achteraf bleek, het eerste verhaal)
sprak me erg aan.
Van Boris Vian had ik nog nooit gehoord.
Ik kocht via het internet het boekje:
Boris Vian, De man die van het Empire State Building sprong en andere verhalen.

wp_20161108_001borisviandemandievanhetempirestatebuildingsprongenandereverhalenmargedrukkervleugels

Boris Vian, De man die van het Empire State Building sprong en andere verhalen. Uitgeverij Vleugels. Zaterdag zag ik hen nog op de Boekkunstbeurs in Leiden.

Het is een hele aparte bundel met verhalen.
Ik kende de man helemaal niet.

Wikipedia, die kent hem wel:

Boris Paul Vian (Ville-d’Avray, 10 maart 1920 – nabij Parijs, 23 juni 1959) was een Frans schrijver, ingenieur, dichter, chansonnier en jazztrompettist. Hij heeft ook onder het pseudoniem Vernon Sullivan gepubliceerd.

Als je zijn verhalen leest komt een term als surrealistisch in je op.
Het openingsverhaal vertelt van een man die van de Empire State Building
afspringt en tijdens zijn val tijd heeft om binnen te kijken.
Dan vliegt hij op etage 17 naar binnen.
Later maakt hij de vlucht nog een keer maar nu om door te blijven vliegen.

Het boek begint met een verhaal dat nog vrij luchtig is,
maar de sfeer wordt steeds donkerder. Tot aardedonker.
Dood, verderf, zinloosheid,….

Tegelijkertijd wordt je getroffen door de gebeurtenissen met
alledaagse voorwerpen en de vervreemdende sfeer die dit oproept.
Een klein voorbeeld:

Pagina 130:

Het bed begon als een kat aan de vloer te krabben, door zijn poten te kromnmen en daarna achtereenvolgens licht op te tillen en met een zekere regelmaat heen en weer te wippen. Hat parket zou morgen hellemaal beschadigd zijn en de poten zakten er langzaam in weg.
Om dat tegen te gaan ging Andre eerst staan en daarna op de grond liggen. Steeds als het bed een poot optilde, schoof hij er gauw een oude schoen onder…..

Hoe dan ook als je er aan begint dan wil je het uitlezen.
Dat is voor mij het ultime kenmerk van een goed boek (en goede vertaling).

Ook in de Volkskrant was er aandacht voor het boek.
Wineke de Boer schreef in Sir Edmund op 29 oktober 2016 het volgende:

wp_20161108_003winekedeboervolkskrantsiredmund29oktober2016-01kop

wp_20161108_003winekedeboervolkskrantsiredmund29oktober2016-02kollom1

wp_20161108_003winekedeboervolkskrantsiredmund29oktober2016-03kollom2

wp_20161108_003winekedeboervolkskrantsiredmund29oktober2016-04overzicht

Het boek is van een kleine drukkerij maar er is behoorlijk
hard gewerkt om dit boek voor elkaar te krijgen.
Dat zie je bijvoorbeeld aan het Colofon:

wp_20161108_004borisviancolofon

Vertaling: Kiki Coumans, tekstredactie: Mieke Peeters, vormgeving: Marc Vleugels, drukwerk: Drukkerij Econoom en inbinden: Boekbinderij M. van den Berg.

Enorm boek

Posted on november 7, 2016 by Argusvlinder

Al een tijd terug kost ik een enorm boek:
enorm groot;
enorm interessant;
enorm oud (althans het origineel dat stamt uit 1705);
enorm mooi:

Maria Sibylla Merian
Metamorphosis insectorum Surinamensium
of ‘Verandering der Surinaamsche insecten’, 1705.

Hier staat het boek regen de kast. Het boek zit in een stevige doos.

Voor degene die beter het belang van het boek en van de schilderes
wil begrijpen de volgende toelichting:

Wikipedia:

Anna Maria Sibylla Merian (Frankfurt am Main, 2 april 1647 – Amsterdam, 13 januari 1717) was een Duitse kunstenares en entomologe die planten en insecten bestudeerde en daar gedetailleerde tekeningen van vervaardigde.
In haar publicaties gebruikte zij zelf nooit haar eerste naam Anna.
Haar observaties en documentatie van de metamorfose van rupsen tot vlinders zijn een belangrijke, zij het niet algemeen bekende bijdrage aan de entomologie.
Zij was voor zover bekend de eerste die de insecten tekende samen met de plant waar ze op gedijden.

Maria Sibylla Merian, Metamorphosis insectorum Surinamensium, Plate LX. Dit is de 60ste en laatste plaat uit de gedigitaliseerde versie van de Nederlandse versie van het boek uit 1705.

Vervolg van Wikipedia:

In 1699 maakte Merian op 52-jarige leeftijd een reis naar Suriname samen met haar jongste dochter, Dorothea Maria Graff.
De bootreis duurde in die tijd twee maanden.
Vanuit de hoofdstad Paramaribo trokken de vrouwen in diverse excursies het binnenland in.
Merian documenteerde alles wat ze over de metamorfose van tropische insecten kon ontdekken en maakte een groot aantal tekeningen en aquarellen.
In 1701 werd ze echter ziek- wellicht had ze malaria opgelopen – en moest naar huis terugkeren samen met haar dochter.
Het was ook belangrijk om snel huiswaarts te keren omdat een oorlog tussen de Nederlanden, Engeland en Frankrijk dreigde uit te breken die het zeeverkeer voor een groot deel stil zou leggen.
Merian nam volgens de passagierslijst van het koopvaardijschip De Vrede waar ze op voeren ook “een Indianin” mee naar Nederland.
Het was in die tijd niet ongewoon om een inheemse bediende mee terug te nemen naar het thuisland.
Waarschijnlijk deed ze dit omdat zij in Amsterdam nog gebruik wilde maken van de kennis van deze vrouw voor haar Surinaamse Insectenboek.

Haar tekeningen en schetsen dienden nu als bron voor een prachtwerk in groot formaat over de Surinaamse flora en fauna.
Met behulp van verschillende Amsterdamse kopergraveurs kon het boek na drie jaar hard werk in 1705 in Amsterdam verschijnen.
Haar hoofdwerk is getiteld: Metamorphosis insectorum Surinamensium.

Ze schreef in het voorwoord:

“In het maaken van dit Werk heb ik niet eigenbaatzugtig geweest, zullende vergenoegt zyn, wanneer maar myne gedaane onkosten wederom krijg; ik heb geen onkosten in het uitvoeren van dit Werk gespaart, maar heb de Plaaten door de beroemste Meesters doen snyden, en het beste Papier daartoe genoomen, op dat zo wel aan de Kenders der Kunst, als aan de Liefhebbers der Insecten en Planten plaisier en genoegen zoude geefen, gelyk ik my dan verblyden zal, wanneer ik hoore, dat ik mijn oogmerk berykt, en te gelyk genoegen gegeeven zal hebben.”

Er verscheen een Nederlandse (‘Verandering der Surinaamsche Insecten’) en een Latijnse editie.

Maria Sibylla Merian, Metamorphosis insectorum Surinamensium of ‘Verandering der Surinaamsche insecten’, 1705.

Letterproef

Posted on november 6, 2016 by Argusvlinder

Voilgens Het Ideale Boek – Honderd jaar PRIVATE PRESS
in Nederland, 1910-2010,
wordt de identiteit van een private press bepaald
door een aantal elementen waarvan er enkele aanwezig moeten zijn.
Die elementen bevatten onder andere:
een algemeen doel, niet commerciele drijfveren, een eigen drukpers,
een specifielke eigen naam, een eigen vignet, een eigen lettertype
of de publicatie van een letterproef, handgemaakt papier, speciale inkt,
speciale tekstkeuze, exclusiviteit van teksten, een kleine oplage,
een getrouwe kring verzamelaars, speciale nadruk op vormgeving,…..

Het citaat hierboven is van pagina 9. Het Ideale Boek – Honderd jaar PRIVATE PRESS
in Nederland, 1910-2010

Omdat ik geen eigen lettertype heb ga ik maar een Letterproef maken.
Dat helpt mij ook om vast te stellen welke letters precies
waar in de letterbak liggen.
Ik neem aan dat het typisch Nederlandse stramien is aangehouden maar
dat zie je pas goed als je de letter afdrukt.
Vandaag een eerste afdruk gemaakt van de vier regels,
een regel voor ieder deel van de letterbak.
Terwijl ik nog niet in staat ben de letters goed vast te zetten
op de pers viel me de eerste afdruk niet tegen.

De decoratieve lijnen heb ik gisteren op de Boekkunstbeurs gekocht. Hoofdletter B en C zijn omgevallen en de twee lijnen direct naast de letters horen er niet in thuis.

Boekkunstbeurs in Leiden

Posted on november 6, 2016 by Argusvlinder

Ieder jaar organiseren Drukwerk in de Marge en Stichting
Handboekbinden de Boekkunstbeurs in Leiden. In de Pieterskerk.

De leden van Drukwerk in de Marge zijn drukkers die uit hobby
drukwerk verzorgen. Van boeken, kaarten, etsen, linosnedes,
tot literaire uitgaven. Dit jaar was er ook iemand met papieren
sierraden maar dat is iemand met fascinatie voor papier,
niet noodzakelijk een lid van Drukwerk in de Marge.

De leden van de Stichting Handboekbinen, binden, zoals de naam al zegt,
met de hand boeken in. Soms heel creatieve bindingen, soms heel
traditionele middeleeuwse bindingen.

De exposanten zijn mnaast leden van de twee organisaties vooral ook
leveranciers van papier (al dan niet handgeschept), leer,
gereedschap en kleine werktuigen.
Dus ben ik weer thuis gekomen met allerlei moois.
In willekeurige volgorde:

Interlinies, regletten en decoratieve lijntjes. Gebruikt, gekocht van een collega drukker.

Twee drukwerkjes van Enkidu-pers uit Philippine. Dit boekje is uit 1995: Multatuli, Het gebed van den onwetende.

De foto’s zijn vanochtend gemaakt toen nog niet iedereen op was. Boekje gemaakt bij de gelegenheid van de tentoonstelling: Monument voor Tine. De tentoonstelling opende op 4 maart 2000 in Multatuli Museum in Den Haag. Enkidu-pers. Multatuli, Monument voor Tine.

Ieder jaar is er ook een beursuitgave. Een meer of minder
bekende schrijver wordt gevraagd een kort verhaal te schrijven.
Soms wordt het verhaal voorzien van illustraties.
Iedere bezoeker ontvangt een versie van het verhaal en verschillende
leden van Drukwerk in de Marge ontwerpen en maken een omslag.
Ook dit jaar waren er dus meerdere omslagen om uit te kiezen.
In koos de omslag van Pluuspers.
Een medewerkster van Stichting Handboekbinden bedenkt dan een
binswijze en maakt een instructie.
Gedurende de manifestatie kan men het boekje onder begeleiding inbinden.
Vandaag zal de schrijver aanwezig zijn om het werk te ondertekenen.

Wouter Klootwijk, Het houten woord. Mijn ingebonden versie. Een leuke bindwijze met een stokje op de rug van het katern. De tekst is gezet met Sabon en Gill Sans.

Eric Gill, Verhandeling over Typologie. Dit is een Nederlandse vertaling van An Essay on Typography.

Omar Khayyam Genootschap, Jaarboek 7, uitgegeven door Avalon Pers in 2015 bij de gelegenheid van het 25 jaar bestaan van het Omar Khayyam Genootschap.

Omar Khayyam is (Wikipedia) geboren 18 mei 1048 en overleed op 4 december 1123 (aangenomen data), werd geboren in Nisjapoer in de streek Khorasan van Perzië (nu Iran) en was een Perzisch wiskundige, astronoom, filosoof, schrijver en dichter. Van Omar Khayyam wordt beweerd dat hij duizend vierregelige verzen schreef. In het Westen kreeg hij in de negentiende eeuw grote bekendheid door een kleine selectie daaruit, die door Edward FitzGerald op eigenzinnige wijze naar het Engels vertaald werd onder de titel “The Rubáiyát of Omar Khayyám” (1859).

Illustratie door Hossein Behzad.

Wikipedia:

Hossein Behzad 1894 – 13 October 1968, vooraanstaand Iraans schilder die de kunst van miniatuurschilderen oppakte om niet te laten verdwijnen.

Illustratie door Hossein Behzad.

Colofon van Jaarboek 7: Avalon Pers (Jan Keijser).

Dat lijkt me weer heel wat stof tot nadenken.

Creatieve woensdag

Posted on november 3, 2016 by Argusvlinder

Na de ochtendsessie volgt dan de avondsessie.
Linosnijden.
De letter H.

De eerste serie linos, op de juiste maat, zijn nu gesneden.
Volgende week ga ik daar een proefafdruk van maken.

Gisteren ben ik begonnen met de laatste uit de serie van die linos die samen een driekleuren afbeelding moeten gaan vormen. Het ontwerp is misschien iets te iel.

Hier is al wat gesneden. Het eind van de avond was niet zo’n succes. Toen ik rond 22:00 uur naar huis wilde met de NS, vond er op/na Tilburg Universiteit een aanrijding plaats met een persoon. Het leek mee te vallen: verbrijzelde arm. Maar ik was pas om 00:30 uur thuis. Bijn 2 uur opgesloten gezeten in een trein waar ook nog eens een tijd het licht uitging en waarbij bij aankomst in Breda eerst de deuren niet open wilden. Weer een goede week voor de NS (vanavond 8 minuten vertraging).

Zo goed als gereed.

In volgorde van drukken (en kleur). Van boven naar beneden. Ik vind ze zonder inkt al mooi.

Creatieve Woensdag

Posted on november 3, 2016 by Argusvlinder

Ook deze week was de woensdag weer creatief.
In de ochtend het corrigeren van het handzetwerk.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het mijn leermeester is
die de correcties in de tekst uitvoert.
Ik ben hierbij de aangever.

De tekst. Moeilijkheid hierbij is dat er wel 4 lettertypes worden gebruikt in de verschillende teksten.

Hier gebeurt het echte werk. De teksten zijn nu allemaal gecorrigeerd. Volgende week kan ik verder met het zetten en kan ik een eerste instructie aan de drukker gaan geven om de teksten gedrukt te krijgen. Intussen hoop ik dat het papier dat ik hiervoor besteld heb snel geleverd wordt.

Argusvlinder

De avonturen van de Argusvlinder

Categorie archief: Boeken

Sofadi folder

4 pagina’s van ‘Een spokende zwarte hond’ gedrukt vandaag

Nobel: lettertype met iets extra’s

De letters hebben hun tijd gehad.

Creatieve Woensdag 05

Positiebepaling

Creatieve Woensdag 04

Plaat op de proefpers weghalen

Leporello

Volgende stap private press Argusvlinder

Workshop linosnijden

Creatieve Woensdag 03

Creatieve woensdag: eerste resultaten

Creatieve woensdag

Gelezen

Enorm boek

Letterproef

Boekkunstbeurs in Leiden

Creatieve woensdag

Creatieve Woensdag

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen: