Het boek is gereed.
De laatste foto’s.
Deze keer de pagina’s wel goed beschermen tegen eventuele lijmresten en eerst eens een nacht goed laten drogen.
Soms gebruik ik daar aluminiumfolie voor, een andere keer bakpapier.
Na het goed drogen.
Is er nog de titel op geschilderd.
Hoe boeken, in de vorm zoals we die vandaag kennen, zijn ontstaan
vind ik een interessant onderwerp om te onderzoeken.
Daarom ben ik blij dat ik gestuit ben op het
International Dunhuang Project.
Sinds enige tijd ben ik op het spoor gekomen van Chinese
boekbindtechnieken.
Daar ben ik tegen aan gelopen op de site van IDP.
Een Engelstalige website:
The International Dunhuang Project: The Silk Road Online.
Deze website is een samenwerkingsverband van musea en instituten
van over de hele wereld, die manuscripten (in allerlei vormen),
textiel en afbeeldingen beheren die afkomstig zijn van de Chinese plaats
Dunhuang en andere plaatsen aan de Zijderoute.
Veel van deze voorwerpen zijn door ontdekkingsreizigers gekocht
en/of meegenomen tussen 1900 en 1940.
Dit is de locatie van Dunhuang in China. Aan de Zijderoute.
Op Wikipedia is geen Nederlandse informatie voorhanden bij
de term International Dunhuang Project. Wel in het Engels:
The International Dunhuang Project (IDP) is an international collaborative effort to conserve, catalogue and digitise manuscripts, printed texts, paintings, textiles and artefacts from Dunhuang and various other archaeological sites at the eastern end of the Silk Road. The project was established by the British Library in 1994, and now includes twenty-two institutions in twelve countries. As of 1 March 2016 the online IDP database comprised 137,812 catalogue entries and 483,721 images. Most of the manuscripts in the IDP database are texts written in Chinese, but more than fifteen different scripts and languages are represented, including Brahmi, Kharosthi, Khotanese, Sanskrit, Tangut, Tibetan, Tocharian and Old Uyghur.
Maar even doorzoeken en dan vind je:
Dunhuang is een stad in een oase in de provincie Gansu in het middenwesten van China. De bevolking bedraagt 100.000 personen. Dunhuang is onafhankelijk geweest, maar behoorde in bepaalde tijden ook tot zowel China als Tibet.
Het is gelegen nabij een kruising van de zijderoute en heeft daaraan, en aan de militaire impact die hierbij hoorde, zijn faam te danken.
De manuscripten van Dunhuang zijn een verzameling historische en religieuze manuscripten uit de 5e tot 11e eeuw die in het begin van de 20e eeuw werden herontdekt. De manuscripten waren al die tijd opgeslagen in de Mogao-grotten bij Dunhuang (in de Chinese provincie Gansu), voornamelijk in grot 17.
De manuscripten zijn van grote historische, filologische en literaire betekenis. Het gaat om werken waarvan gedacht werd dat ze verloren waren geraakt, zoals de taoïstische boeken Hua Hu Jing en Tao Te Ching. Verder werden in de grot oude edities van klassieke werken gevonden, zoals van de Gesprekken van Confucius. Ook kwamen er onbekende talen uit Centraal-Azië aan het licht, zoals het Hotanees. Tussen de handgeschreven manuscripten werd het oudste compleet bewaard gebleven gedrukte werk ter wereld aangetroffen, een Diamantsoetra uit de tijd van de Tang-dynastie.
Twee belangrijke Tibetaanse teksten uit de vondst zijn de Tibetaanse annalen en de Oude Tibetaanse kroniek. Tot de vondst van de annalen en de kroniek werd de geschiedenis van Tibet voor een groot deel gebaseerd op de Rode annalen, Nieuwe rode annalen en de Blauwe annalen. Op basis van de manuscripten van Dunhuang schreef Gendün Chöpel in de eerste helft van de 20e eeuw zijn versie van de geschiedenis van Tibet neer in de Witte annalen.
British Library: Or.8210/S.5451 ff.1-17 Vajracchedikaprajnaparamitasutra (T.235). Een butterfly binding.
In 2009 werden in de collectie van de Dunhuang-documenten in de British Library enkele delen ontdekt van de tot nu toe oudst bekende versie van het Testament van Ba, de belangrijkste bron van kennis over de Tibetaanse samenleving in de tweede helft van de 8e eeuw.
De manuscripten zijn in 1900 ontdekt door de monnik Wang Yuanlu die zich had opgeworpen als beheerder van de honderden Mogao-grotten en met zeer beperkte middelen enkele daarvan trachtte te restaureren. Hij trof ongeveer 50.000 manuscripten aan die zo’n duizend jaar geleden waren ingemetseld en verborgen gehouden.
De ontdekking van het zogenaamde Bower manuscript door Hamilton Bower en de publicatie daarvan in 1897 had tot wetenschappelijke aandacht nieuwsgierigheid geleid naar haast vergeten boeddhistische beschavingen aan de zijderoute. In het eerste decennium van de twintigste eeuw waren er dus meerdere expedities in het gebied om naar restanten van die beschavingen te zoeken. In 1908 hoorde de Brits-Hongaarse oriëntalist Aurel Stein tijdens een expeditie in Centraal-Azië van deze vondst. Stein reisde onmiddellijk naar Dunhuang. In zijn ontmoetingen met Wang Yuanlu vergeleek Stein zichzelf voortdurend met Xuanzang, een beroemde Chinese monnik die in de 7e eeuw naar India reisde en in China gezien werd als de belangrijkste vertaler van soetras in het Chinees. Gecombineerd met wat financiële giften, waardoor Wang Yuanlu enige restauratiewerkzaamheden kon voortzetten, bracht dat Aurel Stein in het bezit van een zeer omvangrijke collectie documenten.
British Library: Or.8210/S.5646 (de nummering van bioeken en hun pagina’s is een vak apart) met hieronder een detail van de foto waarop te zien is dat het hier gaat om een zogenaamde butterfly binding met stab stitching. Nou, daar kom ik later nog op terug.
Ruim een half jaar later werd hij gevolgd door Paul Pelliot, die ook met een zeer omvangrijke collectie vertrok. Op de terugreis naar Parijs liet Pelliot in 1909 in Peking enkele documenten aan Chinese geleerden zien. Die informeerden de Chinese regering. Deze gaf het bevel alle nog resterende Chinese documenten naar Peking te zenden, Dat bevel werd niet geheel uitgevoerd. Als gevolg daarvan werden er in de jaren daarna ook nog kleinere hoeveelheden documenten verkocht aan Russische en Japanse onderzoekers. De nog resterende Tibetaanse documenten bleven achter in kleinere provinciale musea in Gansu.
Deze manuscripten worden sindsdien bewaard door instituten over de gehele wereld, zoals de Nationale Bibliotheek van China, de British Library, de Bibliothèque nationale de France, en het Instituut voor Oriëntaalse Manuscripten in Sint-Petersburg. De door Aurel Stein verworven kunstvoorwerpen uit de grot, voornamelijk schilderijen, maken nu deel uit van de collectie van het British Museum. Paul Pelliot had aanzienlijk meer tijd dan Aurel Stein om gewenste manuscripten te selecteren. In tegenstelling ook tot Pelliot, die een perfecte beheersing had van Chinees, beheerste Stein het maar zeer matig. Het gevolg is dat in de collectie in Londen er veel kopieën zijn van steeds eenzelfde soetra. Alleen van de Diamant Soetra zijn er al ruim 500 in Londen aanwezig.
De website van het IDP kun je hier vinden: http://idp.bl.uk/
De tekst die ik daarover gelezen heb is van Colin Chinnery
en de afbeeldingen zijn van Li Yi en Colin Chinnery.
Al is het waarschijnlijk niet het eerste doel van de tekst die ik las,
de teksten zijn behoorlijk ‘boekbindervriendelijk’.
Mooi is dat de tekst vaak verwijst naar gedigitaliseerde voorbeelden
die je in detail kunt bekijken.
Soms met röntgen foto’s, een grote foto in geval van een rol, enzovoort.
British Library: Or.8210/S.5556, infrarode opname van het boek.
Wat mij zo interesseert is dat de tekst aan de hand van
de verschillende ‘boekvormen’ de brug probeert te slaan
tussen de rol en een gebonden boek.
En dat men die weg in verschillende stappen heeft gemaakt en
dat verklaard wordt waarom mensen die stappen namen.
Dat vertelt ons veel over de ontwikkeling van het boek.
De vormen die men onderscheidt zijn in de gevonden artefacten zijn:
de vlinderbinding of butterfly binding (hudie zhuang)
ingenaaide boek (aan de rug of door genaaide katernen) of
stitched binding (xian zhuang)
het palmblad boek, The Chinese pothi (fanjia zhuang)
de wervelwind binding, whirlwind binding (xuanfeng zhuang)
de accordion of concertine binding, concertina binding (jingzhe zhuang)
de omgedraaide vlinderbinding, wrapped-back binding (baobei zhuang)
De Nederlandse termen hierboven zijn van mij.
Als iemand betere termen er voor heeft dan hoor ik die graag.
Een van mijn volgende projecten wordt om van elk van bovengenoemde
vormen eens een hedendaagse versie te maken.
Dus een zeven- of achttal verschillende boeken
gebaseerd op deze boekvormen.
Waarschijnlijk is dit het laatste bericht
over het inbinden van de jaargangen 2004 (1 publicatie)/2005,
2006 en 2007. Het is gereed!
Afgelopen woensdag is daarvoor het laatste werk verricht.
Vandaag heb ik alleen deel drie nog uit de boekenpers gehaald.
Maar woensdag begon met twee gedroogde banden in de boekenpers.
Twee boeken in de boekenpers. Het kunstleer is op de platten geplakt. Die platten en de rug moeten nu nog afgewerkt worden. Omdat ik niet veel kracht op de pers moet zetten kan dit prima.
Hier zie je dat bij het linker boek het leer nog teruggeslagen moet worden in het boek. Eerlijk gezegd is dat een activiteit die eenvoudig lijkt maar waar ik nog wel wat kan verbeteren. Zeker als ik net als nu geen schutblad meer aan de binnenkant van de band ga plaatsen.
Band twee is gereed, nu band drie nog. Na het naar binnenslaan van het kunstleer breng ik een bescherming aan in het boek en stop dan het boek in de boekenpers. De omslagen moeten goed plakken en blijven zitten maar niet voor eeuwig aan de pagina’s van het boek.
Ondanks dat ik de boeken niet echt in serie maak maar een voor een, zien de boeken die gereed zijn er best redelijk uit. De grootte van de boeken zit heel dicht bij elkaar. Dat kan nog beter maar voor nu is dit okay.
Vandaag heb ik dan het derde boek ook uit de boekenpers gehaald. De omslagen waren gisteravond omgeslagen en geplakt.
Met dank aan Johan Potgieter en zijn artikel in Boek Behoud Bericht. De methode Potgieter heb ik gevolgd en ik ben blij met het resultaat: drie boeken die helemaal plat open kunnen zodat artikelen eenvoudig gecopieerd kunnen worden.
In het artikel stond eenvoudigweg: haal alle losse folders uit de tijdschriften en gooi die weg. Dat wilde ik niet. Daar heb ik iets op bedacht dat ik de volgende keer anders zou doen. Want dat extra katern dat geen pagina’s van de tijdschriften bevat, gaf de meeste moeilijkheden.
De Papieren Eenhoorn heeft een soort bouwpakketje
uitgebracht naar een Middeleeuws voorbeeld van een boekje
dat je bij je kunt dragen en raadplegen wanneer het je schikt.
Het bouwpakketje leverde het bruine boekje op,
ik heb er zelf de blauwe boekjes bijgemaakt.
Boekjes geinspireerd op bouwpakket van De Papieren Eenhoorn.
Het Metropolitan Museum is een groot internationaal bekend museum.
in hun collectie heb ik gezocht op de zoekterm ‘Breda’.
Ik vond er 144 resultaten, veel daarvan met afbeelding.
Daar heb ik er een aantal geselecteerd en die komen hier voorbij.
Gisteren onder andere de prent van Romeyn de Hooghe.
Daar kom ik vandaag nog even op terug.
Op dit moment lees ik het boek dat onder redactie van Raymond Kubben tot stand kwam:
De Vrede van Breda – Ginder ’t vreeverbont bezegelt.
Het boek bestaat uit een groot aantal essays die diverse aspecten van de Vrede van Breda belichten.
Zoals het essay van Helmer Helmers: Onder schijn van trek tot vrede.
Politieke spanningen in de Nederlandse vredespubliciteit.
Overigens gebruikt het boek de afbeelding van Romeyn de Hooghe heel regelmatig.
De prent van Romeyn de Hooghe als illustratie in het boek De Vrede van Breda onder redactie van Raymond Kubben.
Het is een prachtig boek met diepdruk op de band.
Mooi geillustreerd, twee leeslinten.
Mooie, kwalitatief goede essays.
Echt een boek met diepgang in vele betekenissen.
De Vrede van Breda – Ginder ’t vreeverbont bezegelt, onder redactie van Raymond Kubben.
In dat essay van Helmer Helmers las ik vanavond de volgende tekst:
In het najaar van 1667 verscheen bij Nicolaes Visscher in Amsterdam een prachtige prent over de ‘Vreede-handelingh tot Breda’.
Centraal op de prent- ontworpen door de beroemde Romeyn de Hooghe – staat de met diplomaten volgepakte Grote Zaal van het kasteel afgebeeld waar de vrede werd beedigd.
Daaromheen zien we scenes die met de vredessluiting samenhingen: boven en onder de intocht en het vertrek van de Engelse ambassadeurs, beide met veel pracht en praal omgeven,
links en rechts de afkondigingen en vieringen na ratificatie. De prent ademt een harmonieuze, onproblematische sfeer. Net als in veel andere nieuwsbronnen is er speciale aandacht voor het vuurwerk en de symbolische wijnfonteinen, die bij de huizen van de gezanten van Engeland, de Staten-Generaal en Denemarken werden opgericht en door het volk gretig worden gebruikt.
De boodschap die De Hooghe uit wil dragen, is duidelijk: in plaats van bloed werd er nu wijn vergoten, want de vrede werd door hoog en laag gevierd als een triomf van de Europese diplomatieke gemeenschap.
In de tekst gaat het boek nog verder met zeer interessante
aanvullingen op de rol van prenten zoals deze.
Vandaag sluit ik af met een laatste detail van de prent.
Het huis van de Engelse ambassadeurs in Breda. Maar de nadruk ligt in het commentaar bij dit prentje bij het spectakel: Roosen daar de wyn seer aerdigh uytsprongh. Let op de fontein waar uit rozen wijn spuit.
De afbeeldingen die het Metropolitan beschikbaar stelt zijn van hoge kwaliteit.
Soms is het niet gelijk duidelijk waarom je een bepaald werk te zien krijgt
als zoekresultaat.
Bijvoorbeeld: waarom vind ik de Aanbidding door de koningen, een tapijt uit
ongeveer 1535 als een van de resultaten?
Metropolitan Museum New York, Adoration of the Kings, ca. 1530 – 1535.
Om daarop het antwoord te vinden moet je wel even zoeken:
Design attributed to Bernard van Orley (Netherlandish,
Brussels ca. 1492–1541/42 Brussels) or a member of his workshop.
Elements of the central group are derived from Tommaso Vincidor
(Tommaso di Andrea) (Italian, Bologna ca. 1517–ca. 1536 Breda (?))
’s “Adoration” for the Scuola Nuova tapestries.
Maker: Possibly woven in the workshop directed by Pieter van Aelst the Younger
(Flemish, active 1509–55).
Dus een van de elementen van de centrale groep op dit kleed komt overeen
met een tapijt ontworpen door iemand die mogelijk in Breda is overleden.
Het kleed is overigens prachtig al lijkt me het hier en daar
een beetje versleten.
De bloemenrand is indrukwekkend.
In de compositie is veel aandacht voor architectuur. Een van de centrale figuren stapt dan ook de afbeelding binnen.
Nu weet ik niet of dit Jozef is, hier op de achtergrond, maar ik vind hem een beetje chagrijnig kijken naar die koningen die met al die cadeau’s komen. Hij vertrouwt het niet.
Nu het eerste boek goed gelukt is kan ik met de overige twee
jaargangen goed aan de slag.
Boek 2 was al genaaid en gelijmd, maar nog niet gesneden.
Dat boek wil ik nu geel verven.
Ik had ook extra papier op de platten kunnen aanbrengen om
het doorschijnen van de rode kleur van het textiel tegen te gaan.
Maar ik heb nog een tube gele wateroplosbare olieverf liggen
die al aardig hard begint te worden. Als die werkt
dan heeft die een goede bestemming gekregen.
Boek 3 was nog niet genaaid.
Boek 2 onder het mes.
Mooi schoongesneden.
Voorzien van de platten kan het in de boekenpers om te drogen.
Later op de dag heb ik het boek uit de boekenpers gehaald en het hele stuk textiel geel geverfd. Het droogt erg snel met dit weer.
Tussendoor is boek 3 ingenaaid…
…en voorzien van lijm (PVA) ligt het nu te drogen in de boekenpers.
De afgelopen tijd was mijn grootste zorg of de rug
van de kunstleren band wel goed op zijn plaats zal vallen.
Letterlijk.
Toen ik het boek uit de boekenpers haalde en het eens
helemaal open vouwde bleek de methode Johan Potgieter
prima te werken.
Hier moet de kunstleren omslag om de platten nog gemaakt worden maar het materiaal zit al wel op de platten bevestigd. Je ziet dat als je het boek helemaal openvouwt er een soort tunnel ontstaat omdat het kunstleer bij de rug naar buiten wijkt. Precies wat ik gehoopt had. Nu is het een kwestie van het kunstleer goed om de platten te krijgen. Om de rug zo stevig mogelijk te maken vouw ik de flapjes die overblijven bij de rug, na lijmen, terug naar binnen. Het materiaal zit daar dan dubbel (= steviger) en vast aan zichzelf en de extra strook boekbindlinnen die ik er aangebracht hebt.
Hoekjes afsnijden. Bij de rug is het kunstleer ook doorgesneden. Om het naar binnenvouwen goed mogelijk te maken is daar een klein strookje, ter dikte van het karton weggesneden.
Je kunt hier natuurlijk een extra sierpapier aanbrengen maar dan moet je iets vinden wat bij dat geel past. Ik vind het zo mooi. De ‘rugflapjes’ die ik later ga invouwen zijn hier te zien.
Ik stop er aluminiumfolie tussen de band en het boekblok om te voorkomen dat het papier tegen het kunstleer aan plakt en dan kan het nog even in de boekenpers. Te zien is dat het naar binnenvouwen van het kunstleer aan de rug goed werkt. Was een eenvoudige handeling.
Na het drogen in de boekenpers ziet het boek er als volgt uit. Ik ben tevreden. Wat ik minder vind is dat het gele kunstleer een beetje doorschijnt. Het rode textiel dat ik gebruikt heb om de katernen op te naaien, kun je door het kunstleer zien. Daar moet ik iets op verzinnen bij de volgende twee exemplaren.
Terwijl boek 1 ligt te drogen kan ik beginnen aan het naaien van boek twee. Gebruikte ik de vorige keer strookjes karton als hulpmiddel, nu ben ik overgestapt op sateprikkers. In drie maten. Ervaren wat het beste werkt (de kleinste maat).
Boek 2 ingenaaid.
Hopelijk worden boeken 2 en 3 net zo mooi of mooier.
Eerst heb ik het kunstleer op maat gesneden.
Dan het kunstleer op de rug versterkt met een strook boekbindlinnen.
Vervolgens heb ik met schilderstape de achterkant/rug en
een ruimte van 3 millimeter van de platten afgeplakt.
Daar kan ik dan geen lijm smeren en zal het kunstleer los blijven.
Dat is nodig om er voor te zorgen dat als je het boek opent
de platten alle ruimte hebben om helemaal te openen.
Ik ben benieuwd of dat gaat werken.
Het boek ligt nu in de boekenpers onder milde druk.
De platten moeten goed drogen.
Morgen kan ik dan het kunstleer aan de kop, staart en lange zijde
inslaan en nog iets doen met de rug.
Voor dat laatste zien of dat nog makkelijk kan of dat
deze aanvullende ingreep de volgende keer na het aanbrengen
van het boekbindlinnen moet worden uitgevoerd.
De huidige aanpak lijkt makkelijker omdat het nu op passen aankomt
en dat is eenvoudiger dan vooraf meten.
Er is een klein randje aan de rugzijde van de platten afgeplakt met schilderstape. Zo zal daar het kunstleer niet aan vast gelijmd worden.
Dit is dan een eerste indruk van het boek. Spannend!.
Tussen alle andere activiteiten gisteren heen toch wat
voortgang geboekt.
Ik heb een leeslint gemaakt en dat aangebracht op het boek.
Maar de activiteiten begonnen er mee het boek met de nieuwe platten uit de boekenpers te halen om te controleren of het boek goed gedroogd is.
Bij iedere stap zie je het boek verder gereed komen en je ziet ook dat het inderdaad zo is dat het boek helemaal open kan. Helemaal plat. Dat stelt wel een mogelijk probleem voor de volgende stap. Het idee is om nu het kunstleer te gaan bevestigen op de platten. Maar als je dat boek straks helemaal open wil leggen dan kan dat waarschijnlijk goed op een copieerapparaat maar op tafel zal dat toch moeilijk worden. De stof van de rug zal toch ergens naar toe moeten.
Hier ligt het boek helemaal open.
Hier ligt het open bij de bijlage.
Hier ligt het open met de tekst naar beneden. Je ziet dat de platten elkaar zowat raken. De rug van kunstleer zal straks niet gelijmd worden. Die blijft los. Dat moet ook wel want die moet uit de weg.
Maar dat is een zorg voor later. Ik ga nu een leeslint maken en in het boek verwerken. Ik gebruik het stukje kunstleer dat ik gebruikt heb bij een test. Ik snij zoveel mogelijk onbenut kunstleer weg en ga dat nu combineren met het lint en een stuk stevig papier.
Zo gaat het lint er uitzien. Ik positioneer het stukje kunstleer ten opzichte van het boek zodat het lint aan de onderkant van het boek er uit zal steken maar het stukje BBB zal altijd in het boek blijven. Daarnaast wil ik voldoende lengte hebben om het lint goed te kunnen bevestigen.
De kapitaalband en het leeslint zijn bevestigd. Nu laten drogen en de volgende stap is dan de bekleding van de platten.
De ingenaaide Boek Behoud Berichten ga ik in kunstleer inbinden.
In een poging iets extra’s te doen aan de gele kunstleren omslag
zit ik te denken aan een diepdruk met lino. Eens kijken hoe dat uitvalt.
Eerst maak ik een eenvoudig ontwerp. Als test. Drie letters B.
Maar eerder dan gepland haal ik het kunstleer uit de boekenpers. Maar er is al wel een indruk ontstaan in het kunstleer. Dat kunstleer is natuurlijk gewoon plastic. Al gauw begint de linodruk te vervagen. Eigenlijk wel logisch. Waarschijnlijk kun je dit wel doen met dit kunstleer maar dan zal dat wel gepaard moeten gaan met warmte.
Drieluik. Je ziet hier links de lino. Die had ik vochtig gemaakt. Dat doe ik ook als ik dit met papier doe. Hier heeft dat minder effect vermoed ik. In het middel de multiplex, met vochtige afdruk van de lino, waartussen lino en kunstleer in de pers zaten en rechts het kunstleer met de indruk.
Op zich ben ik niet ontevreden over het resultaat maar het verdwijnt daarom moet ik iets anders bedenken.
Nog net voor de afbeelding volledig vervaagd heb ik de letters ingekleurd met acrylverf. Maar zien of dat blijft zitten. Als het blijft zitten ga ik het gebruiken om een boekenlegger te maken.
Intussen ging het werk aan de boekblokken van de jaargangen
Boek Behoud Bericht gewoon door.
Allemaal volgens de methode Johan Potgieter.
Het derde en laatste boekblok wordt hier voorzien van een stuk textiel. De nietjes zijn er uit, het extra katern is toegevoegd. De rug is gelijmd met PVA en dan het textiel ertegen.
Het boekblok waar ik het verst mee ben is ingenaaid en nog een keer in de PVA gezet. Daarna is het gedroogd en nu kan het boek schoongesneden worden. De lange zijkant had ik al een keer gesneden maar dat was eigenlijk niet het goede moment. Dat was te vroeg maar ik kon me niet bedwingen de snijmachine die ik pas geleden kocht voor het eerst te testen. Vandaag doe ik dat dus opnieuw. Eerst snij ik de lange zijde schoon, vervolgens de kop en staart (boven en onderkant). En als het snijafval zo mooi uitwaaiert als je op de foto ziet kun je blij zijn want dan is het goed gegaan.
Het schoongesneden boekblok. Dat vond ik altijd een prachtig gezicht. Nu kan ik de platten gaan snijden (stuk karton dat als drager van het kunstleer gaat dienen en dat ik aan de voor- en achterkant ga bevestigen).
Dit is de sandwich waarover Johan Potgieter in zijn artikel spreekt. Het textiel waaraan het boekblok is gelijmd en genaaid gaat nu om de twee platten heen. Als dat dan met PVA gelijmd wordt dan ontstaat er een sterke constructie tussen de boekband en het boekblok. Die verbinding ontstaat dan niet alleen door een schutblad maar ook door de textiel.
Hier ligt het eerste boekblok, met de twee platten gelijmd op het boekblok en gesandwiched met het textiel, te drogen in de boekenpers. Die ga ik er vandaag uithalen.
In het Nederlands Drukkerij Museum in Etten-Leur
is de tentoonstelling Blikvangers te zien waarop het werk
van Fiep Westendorp wordt getoond.
Het accent ligt op het werk van Fiep Westendorp en het boek.
Het is een prachtige tentoonstelling in een bijzonder museum
dat ook zonder de speciale tentoonstelling al de moeite waard is.
Vakmensen uit de drukkerswereld tonen er hun liefde
voor het vak door op de gerestaureerde machines
te laten zien wat er bij het drukken van tekst allemaal
kwam kijken.
Fiep Westendorp laat dat ook zien vanuit het perspectief van een illustrator.
En wat voor een: denk Jip en Janneke!
In de etalage van de Vrije Boekhandel in Breda hangt de poster en staat het boek Blikvangers over de tentoonstelling in het Nederlands Drukkerij Museum en het werk van Fiep Westendorp.
Min Kym, Een wonderkind zonder instrument en Gone, the album. Ik kan me niet herinneren haar ooit te hebben gehoord of iets van haar gelezen te hebben maar deze boekenkaft vind ik prachtig. Te zien in de etalage van de Vrije Boekhandel in Breda.
De titel van het boek suggereert dat er meer boeken van Jan Postma zijn. Immers als je spreekt over vroege werken dan verwacht je ook latere werken. Dat is bij Jan Postma niet het geval. Dit is tot nu toe, zijn eerste en enige boek, maar er is geen reden om aan te nemen dat er geen boeken meer komen.
Als verkoopslogan staat op de achterkant van het boek
een kreet van Vrij Nederland: ‘Geleerd maar lekker.’
Ik ben er niet van overtuigd dat je met zo’n kreet veel lezers krijgt.
Met de titel en openingszinnen van het eerste essay ook al niet:
‘Ik weet het nu zeker. Het boek dat daar op de grond slingert is De Dialectiek van de sekse van Shulamith Firestone, een naam die vanzelf ontzag inboezemt,’
Nou, nou, zie mij eens lezen en schrijven.
Er komen veel boeken en schrijversnamen in het boek voorbij.
Meestal van Engelstalige schrijvers.
Boeken die ik in ieder geval niet gelezen heb en waarvan de
meeste titels mij ook niet verleiden om het te gaan lezen.
Gelukkig hoef je al die boeken niet gelezen te hebben (mag wel) om
van het boek van Jan Postma te kunnen genieten.
Het boek bestaat uit een serie essays en het eerste essay heeft
als ondertitel – Over een dwalende ik.
Dat had ook de titel van dit boek kunnen zijn.
In dat eerste essay beschrijft Jan Postma zijn visie op
wat een essay volgens hem is:
Het essay kent zoveel gedaanten dat het onmogelijk is er al te stellige uitspraken over te doen, maar vaker dan niet wordt er, impliciet of expliciet, geworsteld met of door een ik.
Het boek gaat over Jan Postma en zijn worstelingen.
Lees je het zo en neem je kennis van de boektitels en namen
dan is het een heel prettig boek om te lezen met regelmatig
mooie taal.
Ik lees Bluets uit op een grotendeels verlaten kampeerterrein in Malibu, een dag voordat het hele land zal worden teruggebracht tot een simpele vraag: rood of blauw? Terwijl de azuurblauwe Californische struikgaai heen en weer wipt tussen een struik achter onze tent en een geknakte boomstam verderop, lees ik hoe Nelson op een januaridag op een verlaten eiland niet ver van de kust van Cuba kampeert. Ze bladert er in een tijdschrift en leest dat wetenschappers hebben uitgerekend dat de kleur van het universum ‘bleek turquoise’ is. ‘Ofcourse, I think, looking wistfully over the glittering Gulf. I knew it all along. The heart of the world is blue.’….. Soms blijkt de wereld te beantwoorden aan je diepste verlangens. Soms blijk je zulk verlangen voor de werkelijkheid te hebben gehouden. Hoop die je zonder dat je het weet koestert is een prachtige waas voor je ogen.
Het boek is een uitgave van de noge jonge uitgeverij DasMag.
Een aanrader.
Laat je niet afschrikken. Niet nodig.
Voor het derde boek van Boek Behoud Bericht heb ik ook
een extra katern met inlegvellen.
Daar maak ik ook een omslag voor.
En zo is de omslag geworden.
Inmiddels is de rug van het eerste ingenaaide boek
nog een keer gelijmd (methode Johan Potgieter)
zodat ik misschien morgen aan de kunstleren omslag kan beginnen.
Interessant is dan wel een tekening in de beschrijving van de methode.
Zie de rode pijl, links boven. Het lijkt wel of daar een extra lijntje is getekend. Omdat ik kunstleer gebruik ben ik bang dat de rug, die volgens de methode soepel moet blijven en niet versterkt met een karton, kwetsbaar zal zijn. Mijn plan is om daar een extra stukje boekbindlinnen te bevestigen. Toen ik de tekening zag, viel me dit extra lijntje op. Wat zou dat zijn. Op de andere plaats waar de tekenaar een dun lijntje gebruikt staat als toelichting ‘dun stijf karton’. Ik ga het morgen op linnen houden.
Dit geeft een beter beeld van de voorkant van de omslag.
En deze foto van de achterkant.
Het 2007-boek (de laatste van drie) ligt al in een klem. Zonder nietjes. Hier kan morgen een stuk textiel tegen gelijmd worden. In de boekenpers zit het eerste boek. Morgen ga ik kijken of ik in het kunstleer met een lino nog een versiering kan aanbrengen. Het is dus nog niet af maar het eind komt langzaam in zicht.
Vanmiddag ben ik weer bezig geweest in de FutureDome.
Eerst de derde en laatste omslag voor het extra katern afmaken.
Ik heb al ongeveer de kleuren en de opzet van het ontwerp
in gedachten.
Daarna ga ik het eerste boek inbinden volgens
de methode Johan Potgieter.
Hoe ging dat?
Ik ben begonnen met een deel van een bajesplant te selecteren die ik ga gebruiken om op de Gelli Plate structuur in de verf aan te brengen. Deze vriend is vrij harig en stekelig.
Het idee is dan om na het aanbrengen van de verf op de Gelli Plate de plant in de verf te drukken. Dat levert hopelijk wat extra structuur op in de verf.
Voor het eerste deel van het ontwerp gebruik ik drie kleuren: geel, groen en blauw. Allemaal lichte kleuren.
De tweede afdruk van de Gelli Plate gaat met dezelfde kleuren al is het effect anders. Je krijgt nooit twee identieke afdrukken. De tweede afdruk heeft meer structuur dan de eerste. Ik heb gewoon harder gedrukt op het plantenblad. Als de plant eenmaal in de verf heeft gelegen kun je de plant natuurlijk ook weer gebruiken om afdrukken te maken.
Dan leg ik de sjabloon ‘Bijlage’ in het midden van de pagina. Daar komt, met andere kleuren, een derde afdruk over met de Gelli Plate.
Dan is het resultaat bijvoorbeeld zoals hierboven.
Dit is een detail van een van de directe afdrukken van de plant.
?
Hier zie je wat van de structuur van de nerf en de stekels van de plant in afdruk nummer 02.
Nou kan de omslag gaan drogen. Dan later de laatste toevoegingen aanbrengen. Daarom kan ik vervolgens het eerste boek gaan inbinden. Johan Potgieter stelt min of meer voor gaten voor te prikken op wisselende afstanden. Een beetje naar eigen inzicht. Omdat mijn boeken steeds iets anders (dikker) zijn en het stuk textiel niet steeds op dezelde plaats zit ga ik per boek twee sjablonen maken die iets van elkaar verschillen. Vihf gaten per katern.
De eerste rij met gaten zijn voorgeprikt. Achtertaf kwam ik er achter dat mijn extra katern veel dunner en daardoor veel minder sterk is dan de katernen van de tijdschriften. Dat de tijdschriften geen nietjes meer hadden was geen enkel probleem. De katernen had ik vooraf wel een nacht in de boekenpers gehad.
Het begin is gemaakt. Normaal begin je aan de achterkant van he boek en op een naaibankje. Heb ik allemaal niet gedaan maar dat ga ik misschien de volgende keer toch proberen. Het naaien volgens de methode Johan Potgieter viel me niet tegen maar het kostte wel wat moeite. Ik had 11 maal de hoogte van het boek genomen voor de lengte van de naaidraad. Dat kan korter. Ik had 8 katernen, dus 9 maal de katernhoogte was genoeg geweest.
De methode Johan Potgieter stelt voor om bij de lusjes stokjes te gebruiken om het lusje tijdens het werken aan het boek niet kwijt te raken. Dat is een goed idee. Zoals je kunt zien gebruikte ik strookjes karton. Dat leverde prima lusjes op maar het karton was moeilijk, later uit de draad te halen omdat de draad er bij het aantrekken een beetje in het karton was gaan zitten. Dat doe ik de volgende keer anders.
Het eerste katern met lusjes is gereed.
Vanuit het volgende katern ga je met je draad steeds door de lus van het vorige katern waarna je het mooi strak trekt. Op die manier verbind je langzaam alle pagina’s van de katernen met het stuk textiel en de katernen met elkaar. Prima methode.
De eerste lus is ‘aangehaald’.
De eerste twee katernen zijn nu met elkaar verbonden. Zo maak je het hele boek af.
Hier is het eerste boek bijna af. Ik ga nu nog eens goed lezen hoe het textiel aan de kaft wordt bevestigd en hoe de kaft om het boek komt. Dat is immers de volgende stap.
Vandaag het tweede boek in de boekenpers kunnen leggen
en een stuk textiel tegen de rugzijde gelijmd.
Via het internet heb ik een stuk kunstleer gekocht, geel.
Een beetje erg geel.
Maar hiermee krijgen de drtie boeken straks allemaal
dezelfde uitstraling.
Ook boek drie krijgt een bijlagekatern.
Ik ben er nog niet helemaal uit hoe de illustratie van de omslag zal worden.
Hier ligt boek twee in de boekenpers. De rug ingelijmd en voorzien van een stuk textiel. De textiel gaat straks na het naaien, zowel de katernen met elkaar verbinden, als na het aanbrengen van de omslag, de omslag verbinden met het boekblok.
Het kunstleer is zo geel dat op deze foto de omgevingskleuren verschieten.
Er komt een omslag om het bijlagekatern. Hoe dat er uiit komt te zien weety ik nog niet zeker. Daarom al vast wat vingeroefeningen.
Sinds de tentoonstelling over Van Santen Op zoek naar Van Santyen
ben ik in aanraking gekomen met de Bijzondere collecties van
de Universiteitsbibliotheek Amsterdam.
Toen ik daar een tijdje terug via de site een boek
bestelde duurde het lang voor ik iets ontving.
Na een telefoontje bleek er iets technisch mis te zijn gegaan
en al snel onving ik het bestelde boek.
Als verrassing kreeg ik een extra boek en een serie kaarten.
Dat extra boek heet ‘Bijzonder boek – Bijzondere collecties’.
Het boek is prachtig vormgegeven en kan zo de collectie van
de universiteit verrijken.
Zo kan de voorkaft van het boek opengevouwen worden en lees je de volledige titel ‘Bijzonder boek – Bijzondere collecties’. Vormgeving Frederik de Wal (hij is ook verantwoordelijk voor de vormgeving van het boek waar dit allemaal mee begon: Papieren pracht). Het lettertype Arnhem Blond Italic is speciaal beschikbaar gesteld voor het boek door Fred Smeijers.
Het boek geeft je een kijkje is de vele collecties, van schilderijen tot
handschriften en boeken, die de universiteitsbibliotheek rijk is.
Dat kan gasan van de ingekleurde kaarten van Van Santen, een verzameling
met drukwerk over het Circus, Nederlandse literatuur, moderne vormgeving,
werk van emigranten en een letterproef met Georgische letters uit 1687.
De voorkant van het boek, dichtgevouwen.
Het is een schitterend overzicht van alle schatten die
de universiteit bewaard en open stelt voor wetenschappelijk onderzoek
maar ook voor ieder ander die geinteresseerd is in boeken.
Ze doen dat bijvoorbeeld door UVA Beelddatabank
Maar ook door tentoonstellingen zoals ‘Modernism: in print –
Nederlandse grafische vormgeving in volle glorie’ die nu te zien is.
Modernism in print
‘Bijzonder boek – Bijzondere collecties’, de achterzijde.
Een mooi boek kopen is een ding,
maar een mooi boek krijgen is fantastisch!
Ik heb genoten.
Ik kon de katernen waarop het stuk textiel is geplakt uit de boekenpers halen. Dit is jaargang 2006.
Vervolgens kon ik de omslag voor het extra katern van Boek Behoud Bericht 2004 – 2005 afmaken. Deze jaargang bevat het laatste tijdschrift van 2004 en de complete 2005 serie.
In de laatste jaargang vond ik als inlegvel een kaartje voor twee personen voor de Antiquaren Beurs – Boeken in de Pieterskerk.
Intussen gaat het inbinden van de jdrie jaargangen
van Boek Behoud Bericht gewoon door.
Daarbij volg ik de methode die beschreven staat in
een van de jaargangen.
17e Jaargang, nummer 1, januari 2006.
Daar staat een methode om rijdschriften in te binden,
uitgelegd door Johan Potgieter.
Boek Behoud Bericht, 17e Jaargang, nummer 1, januari 2006. Het tijdschrift voor boekbinend en boekminnend Nederland.
De foto’s zijn niet zo mooi maar in mijn werkplaats
is het licht niet altijd optimaal voor het maken van foto’s.
Toch denk ik dat de tekst leesbaar is en je de methode
van Johan Potgieter kunt volgen en kunr zien waar ik van zijn
adviezen afwijk.
Zoals al eerder te lezen was heb ik alle inlegvellen verzameld per jaar en een extra katern gemaakt met daarin al de reclames, aanbiedingen en kaartjes van beurzen enz. Vervolgens haal ik de nietjes eruit. Dat maakt het inbinden denk ik wel wat moeilijker maar dan heb ik in ieder geval geen roestende delen in het boek. Door de nietjes te verwijderen is de vraag of de aangegeven volgorde,: eerst de katernen bevestigen aan een stuk katoen om vervolgens de katernen aan elkaar te naaien, nog wel van toepassing is. Het eerste boek ga ik volgens de opgegeven methode maken maar ik denk er over om de volgende boeken eerst te naaien en dan pas aan het textiel te bevestigen. We zullen zien.
Dit is ongeveer het punt waarop ik gebleven ben met het eerste boek. Het zit nu nog in de pers maar daar zal ik het vanmiddag uithalen. Misschien kan ik vandaag ook al aan het naaien beginnen.
Aan het naaien wordt veel tekst besteed. Dat moet ik nog eens goed doorlezen voor ik aan het daadwerkelijke naaien ga beginnen.
Het boek wordt straks met een leren omslag afgewerkt. Dus ik moet eerst leer kopen. Omdat dit mijn eerste poging is om zelfstandig een leren omslag te maken koop ik eerst maar eens imitatieleer. Dat is een stuk goedkoper. Ik denk aan een gele omslag, net als de originele Boek Behoud Bericht-tijdschriften.
In 2007 ging het ook al om de nietjes zo is in het Naschrift van de redactie te lezen.
Terug naar mijn poging.
In de rode stof zullen sommigen misschien een oud overhemd
van mij herkennen. Dat is goed gezien.
Hier zijn de katernen tussen twee plankjes in de boekenpers. Tegen de rugzijde van de katernen (inclusief het extra katern voor de inlegvellen en de schutbladen voor en achter) is een stuk textiel geplakt.
De inlegvellen voor boek 2 hebben hun plaats inmiddels gevonden in het extra katern. Rest mij nog de omslag van dat katern te maken. Ook voor boek 2 gebruik ik de gelli plate techniek en werk ik met sjablonen. Een top van een bajesplant en de shabloon die ik gesneden heb. De plant die ik gebruik laat ik van de achterkant doorlopen op de voorkant. Het idee is om die kant van de plant die in contact komt met de verf, vervolgens weer te gebruiken om een aanvullende afdruk te maken.
De verf was al te droog om met de plant nog een aanvullende afdruk te maken dus heb ik de plant, met de geverfde kant naar boven, er gewoon bijgeplakt. Niet helemaal want dat zou te veel problemen geven bij het vouwen. Of dit straks nog problemen gaat geven (in de pers) bij het boekbinden moet ik nog even zien. Hier is nog wel wqat werk aan maar voor nu moet het eerst maar eens drogen.
Bij de derde jaargang heb ik de inlegvellen er al uit gehaald. Daar kan ook een katern voor gemaakt worden.
Naast de tijdschriften maak ik een extra katern
waarin de losse inlegvellen van de tijdschriften bewaard gaan worden.
Om compleet te blijven, om mezelf extra mogelijkheden te geven te oefenen
in boekbinden en het maken van illustraties (zonder tekenvaardigheden).
Het extra katern krijgt een soort omslag die ik voorzie van
een gelli plate illustratie. Daarvoor had ik een sjabloon gemaakt.
Na het afdrukken van de Gelli plate ziet de omslag er als volgt uit.
Dan met de hand de tekst bijlage ingevoerd en het katern is gereed om in te binden.
Ik heb al een tijdje een Ideal snijmachine maar nog geen situatie aan de hand gehad waarbij ik hem ook echt kon gebruiken. Nu het boekblok gaat bestaan uit 5 tijdschriften, een extra katern en 2 extra bladen, doet zich de eerste kans voor het boekje eens op maat te snijden. Hier ligt het boek in de snijmachine.
Dit is het snij-afval. Ik ben tevreden. Dat ging erg goed. Het pas geslepen mes doet goed zijn werk.
Alle instructies ga ik niet opvolgen van Johan Potgieter. Ik snap dat als je de nietjes er in laat zitten, dat het inbinden dan makkelijker is, maar dat weegt wat mij betreft niet op tegen het risico van roestende nietjes op termijn. Ik haal de nietjes er dus uit.
Argusvlinder 