Small Wonders – Kleine Mirakels

De Nederlandse titel is van mezelf.
De tentoonstelling Small Wonders zag ik vorige week
in het Rijksmuseum.
Na de Art Gallery of Ontario in Toronto en The Met Cloisters
in New York zijn de kleine mirakels ook in Nederland te zien.
Er is zelfs een speciale website waar de kleine mirakels te zien zijn:
http://smallwonders.nl/index.html

DSC_2464CatalogusSmallWondersRijksmuseum

De tentoonstelling wordt begeleid met een Engelstalige catalogus en een gratis folder. De folder geeft minder informatie maar is ook veel praktischer om bij je te hebben als je op de tentoonstelling rond loopt. Voor thuis is de catalogus, die ontworpen is door Irma Boom, beter. Mijn exemplaar is al weer de tweede druk dus de verkoop lijkt goed te gaan.


DSC_2468AtelierAdamDirckszDrieluikC1500-1530

Als je ergens over wilt klagen, klaag dan over de kaarten. Die zijn er te weinig en ze zijn saai. Atelier Adam Dircksz, drieluik, circa 1500 – 1530.


DSC_2469AtelierAdamDirckszGebedsnootMetOrigineleBehuizingEnBuidelC1510-1530

Dit is een voorbeeld van de buitenkant van een gebedsnoot. Ik heb al eens eerder over deze voorwerpen geschreven. Na de heropening van het Rijksmuseum zag ik er een liggen in de vitrines. Ik had er nog nooit een gezien. Niet eens op een plaatje. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot met originele behuizing en buidel, circa 1510 – 1530.


DSC_2470AtelierAdamDirckszGebedsnootInOrigineleBehuizingC1510-1530

Wat de kaarten heel goed laten zien is dat een betere belichting de voorwerpen veel lichter van kleur maakt, niet zo zwaar als op mijn foto’s. Maar de voorwerpen zijn delicaat en niet te vergeten bijna 500 jaar oud dus dat rechtvaardigr de beperkte belichting op de tentoonstelling. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot in originele behuizing, circa 1510 – 1530.


WP_20170819_10_20_37_ProStHorisEnDeDraakOmgevingHanGossaertC1510-1520

Toen ik afgelopen zaterdag in het Rijksmuseum was, had men stormschade van de nacht daarvoor. Daarom was de reguliere gang naar de tentoonstelling afgesloten en liep ik via een alternatieve weg. Daarom kwam ik eigenlijk bij de staart van de tentoonstelling. St. Joris en de draak, omgeving van Jan Gossaert, circa 1510 – 1520.


WP_20170819_10_26_37_ProAltaarstukMetDeKruisigingNoordelijkeNederlandenOfNederrijnC1510-1560BuxushoutGrondvlakNotenhout

Dit zijn natuurlijk geen gebedsnoten maar het vakmanschap en materiaal ligt heel erg in de buurt van de gebedsnoten. Daarnaast stralen ze soms dezelfde toewijding aan het onderwerp en de techniek uit als de gebedsnoten. Altaarstuk met de Kruisiging, Noordelijke Nederlanden of Nederrijn, circa 1510 – 1560, buxushout, het grondvlak is van notenhout. Het duiveltje bij de misdadiger rechts is prachtig.


WP_20170819_10_33_20_ProVeleMalenStJorisInDezeDriedimentionelePuzzel

Dit voorwerp had een zaal apart. Het is een soort driedimensionale puzzel. Je ziet St. Joris meerdere malen in deze pilaar van hout. Maker onbekend, circa 1510, buxushout.


WP_20170819_10_33_36_ProStHorisTekst

De beschrijving van de pilaar met St. Joris.


WP_20170819_10_34_14_ProStJoris

St. Joris in close-up.


WP_20170819_10_34_52_ProStJorisDetailMensenOpDePoortLinksRechtsPasseertStJorisTePaard

Rechts St. Joris en links mensen die op de stadsmuur naar beneden kijken.


WP_20170819_10_38_13_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootHollandC1519-1530Buxushout

De eerste gebedsnoot in deze blog. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot, Holland, circa 1519 – 1530, buxushout. De noot kun je dus gesloten bij je dragen. Als je hem opent, heeft iedere helft vaak nog een of twee deurtjes of blinden die ook open kunnen (zoals hier de bovenste helft). Op de deurtjes zijn dan vaak reliefs aangebracht. De beide noothelften zijn zelf een soort kijkdozen met gelaagde scenes, heel veel figuren en architectonische hoogstandjes.


WP_20170819_10_43_34_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootInDeVormVanEenPeulMet5ErwtenHollandC1500-1530Buxushout

De creativiteit lijkt geen grenzen te kennen. Hier een ‘gebedsnoot’ in de vorm van een peul met daarin erwten die open kunnen en waarop afbeeldingen zijn aangebracht. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot in de vorm van een peul met vijf erwten, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout. De peul is grofweg 10 cm lang..


WP_20170819_10_46_33_ProGebedsnootInDeVormVanEenDoodshoofdDuitsland1520-1540Perenhout

Blijkbaar waren er toen ook al goths. Gebedsnoot in de vorm van een doodshoofd, Duitsland, 1520 – 1540, perenhout.


WP_20170819_10_47_19_ProGebedsnootInDeVormVanHetHoofdVanMariaDuitslandC1500-Voor1526Perenhout

Gebedsnoot in de vorm van het hoofd van Maria, Duitsland, circa 1500 – voor 1526, perenhout.

WP_20170819_10_47_44_ProGebedsnootInDeVormVanHetHoofdVanMariaDuitslandC1500-Voor1526Perenhout


WP_20170819_10_47_58_Pro (2)AtelierAdamDirckszLijkkistMetSkeletC1500-1530

Weer een ander devotioneel voorwerp: Atelier Adam Dircksz, lijkkist met skelet, circa 1500 – 1530.


WP_20170819_10_49_43_ProNavolgerVanAdamDirckszGebedsnootInDeVormVanEenWalnootMetDoosjeHollandC1540OfLaterDoosjeAmsterdam18eEeuwBuxushourZilver

Navolger van Adam Dircksz, gebedsnoot in de vorm van een walnoot met doosje, Holland, circa 1540 of later, het doosje is uit Amsterdam uit de 18e eeuw. De walnoot is van buxushout, het doosje is van zilver.


WP_20170819_11_00_46_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootMetGodInGlorieEnHetLaatsteOordeelC1500-1530

Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot met ‘God in glorie’ en ‘Het Laatste Oordeel’, circa 1500 – 1530.


WP_20170819_11_02_25_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootInBehuizingBovenLaatsteOordeelHollandC1500-1530BehuizingLate16eEeuwBuxusVerguldZilver

Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot in behuizing, boven Laatste Oordeel, Holland, circa 1500 – 1530, de behuizing is uit de late 16e eeuw. De noot is van buxushout, de behuizing van verguld zilver.


WP_20170819_11_02_49_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootMiddenBovenKruisigingMiddenMiddenKruisafnameHollandC1500-1530Buxus

Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot, centrum-boven: de Kruisiging, centrum-midden: de Kruisafname, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout. Met ‘Holland’ vermoedt men Delft. In deze noot staat het kruis centraal. Zo met de bovenste twee deurtjes open heeft het voorwerp ook de vorm van het kruis. Maar dat kan toeval zijn.


WP_20170819_11_04_55_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootOndersteHelftChristusAfdalendInDeHelHollandC1500-1530Buxus

Toen ik muurschilderingen in Ferrara, Italie beschreef dacht ik dat ‘Christ in limbo’ een zeldzame afbeelding was, maar hier is er ook een. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot, onderste helft ‘Christus afdalend in de hel, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout.


WP_20170819_11_05_30_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootInOrigineleBehuizingMetDoosjeEnVergrootglasHollandC1500-1530BuxusDoosjeEind18eEeuw

Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot in originele behuizing met doosje en vergrootglas (linksonder), Holland, circa 1500 -1530, de gebedsnoot is van buxus, het doosje is uit het einde van de 18e eeuw.


WP_20170819_11_10_31_ProInrichtingTentoonstellingszaalRijksmuseum

Dirt is de zaal waar de meeste gebedsnoten liggen in de tentoonstelling van het Rijksmuseum.


WP_20170819_11_13_29_ProAtelierAdamDirckszOntmanteldeGebedsnootHollandC1500-1530Buxushout

Hier zie je een ontmantelde gebedsnoot. Zo kun je de verschillende onderdelen zien. Het schijnt dat de twee helften op zich ook weer uit losse onderdelen bestaan. Atelier Adam Dircksz, ontmantelde gebedsnoot, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout.


WP_20170819_11_20_00_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootOndersteHelftMetChristusVoorPilatusHollandC1500-1530Buxushout

Deze gebedsnoot krijgt heel veel aandacht op de tentoonstelling. Tussen het volk zit een man met een bril! (rechtsonder van het centrum) Er zitten trouwens nog meer mensen in een boek te lezen. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot, onderste helft met de afbeelding ‘Christus voor Pilatus’, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout.

WP_20170819_11_20_00_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootOndersteHelftMetChristusVoorPilatusHollandC1500-1530BuxushoutZelfdeBeeldFotoAanDeWand

Op een hele grote afbeelding tegen de muur in het museum zie je de man nog een keer. Hij zit hier rechtsboven. De man schuin voor hem heeft ook een boek op schoot.


DSC_2471CatalogusSmallWondersRijksmuseum

De tentoonstelling is gewoon sensationeel. Small Wonders, Rijksmuseum.