Een van zijn beste werken, misschien wel het beste.
Grote verwachtingen of Great Expectations.
Van dit boek heb ik al een paar versies dus
hoorde deze versie van The Folio Society er ook bij.
Charles Dickens, Great Expectations, in de 2017-uitvoering van de Folio Society. De originele illustraties zijn van Marcus Stone.
Voor het boekje ‘Stringing together’ dat ik wil maken
en dat gemodelleerd is naar een van de gevonden boeken
in de Mogao-grotten bij Dunhuang, ga ik afbeeldingen van Boeddha
gebruiken om het boek te illustreren.
Daarbij heb ik 10 pagina’s met ‘moderne’ tekst (Arnon Grunberg).
Daarvoor heb ik een ‘moderne’ lino gemaakt.
Daarnaast heb ik straks 20 pagina’s met een vertaling
van een van de ‘Chinese verhalen uit Dunhuang’.(W. L. Idema)
Daarvoor heb ik 40 Boeddha’s nodig.
Veertig meerkleuren drukken van een Boeddha vragen dus
in totaal zo’n 120 – 160 drukgangen.
Daaraan is gisteren een einde gekomen.
Als laatste actie heb ik een van de lino’s die ik al had gemaakt nog eens aangepast. Ik moet nog even wennen aan zo’n stap want het betekent dat ik niet meer terug kan om afbeeldingen te maken zoals ik die eerder maakte. Immers de lino bestaat niet mee.
Dit zijn dan de laatste afdrukken. Sommige zijn, deels, met de hand ingekleurd.
Daarna heb ik het handzetwerk weer opgepakt. Nog even en dan is de tekst gereed. Nog even zien of de tekst over een of over twee kolommen gaat komen. Als die tekst dan gedrukt is kan het boekje in elkaar gezet worden. 10 Unieke exemplaren want alle lino-afdrukken verschillen van elkaar.
Er ontbreken nog een aantal lino-afdrukken voor deel twee van
het verhaal dat ik ga inbinden onder de naam ‘Stringing together’.
Met de lino’s die ik al had ben ik een nieuwe serie Boeddha’s begonnen.
Maar deze keer heb ik eens geprobeerd een extra lino
te maken voor de kleding.
Dat lukte wel maar het afdrukken, op het blote oog, geeft toch wel eens
te grote verschillen.
Bij een paar lukte het aardig.
Daarna heb ik eens geprobeerd om nog wat kleur met de hand aan te brengen.
De resultaten (het zijn er nog niet genoeg).
Het begon er mee een tweede drukgang aan te brengen in een andere kleur. Dat deed ik al eerder. Toen heb ik een extra lino gesneden. Die is wel veel kleiner dan de eerste drukgangen. Dus sneller gesneden, maar moeilijker op de juiste plaats te krijgen bij het afdrukken.
Bij deze twee afdrukken ging het best aardig. De kleur was niet zoals ik het had willen hebben maar die verf gooi ik niet weg. Ik heb al op een video een hulpmiddel gezien dat er voor kan zorgen dat verschillende lino’s toch steeds op de juiste plaats kunnen komen ten opzichte van het papier. Het kost wat meer papier maar ik vermoed dat het een goede methode is. Dus een volgende keer ga ik dat een proberen. Deze serie maak ik nog op de oude manier af.
Deze afdrukken zijn gemaakt met drie lino’s en zijn daarna met de hand ingekleurd met verf.
Vandaag nog even in mijn werkplaats geweest.
Twee eerste drukgangen Boeddka’s gemaakt: zwart en blauw. Daarnaast verder gegaan met het conserveren van de herfstbladeren voor mijn Bladerboek.
Het aantal bladeren dat al gereed is groeit. Ik weet nog niet hoeveel bladeren ik nodig ga hebben en welke tekst er precies in het boek komt. Maar dat is voor latere zorg. Nu eerst zorgen dat de bladeren beschermd worden voor verdere achteruitgang. Ze worden door de behandeling vooral ook sterker.
Op dit moment werk ik aan een paar verschillende boeken.
Ze zijn allemaal in een verschillend stadium van ontwikkeling.
Het meest concreet is ‘Stringing together’.
Maar ik werk ook aan een boekrol, Free as a jail bird,
Jail house rock en dus het bladerboek.
Al een paar weken geleden ben ik begonnen met het
verzamelen van herfstbladeren.
In de geschiedenis zijn boeken van palmbladeren
een normaal verschijnsel. Onlangs nog waren er
op mijn blog een paar te zien.
Dit was een van die voorbeelden: Manuscript of the Atthakatha of Buddha, palm leaf, in Cambodian script, 19th century. Gift of Prince Darmrong of Siam.
Nu zijn bij die boeken van palmbladeren de bladeren gelijkvormig
en even groot. Bij onze herfstbladeren is dat natuurlijk niet.
Er op schrijven is ook een uitdaging.
Die bladeren zijn niet egaal.
Hoe conserveer en prepareer je de bladeren?
Maar ik ga toch een boek van onze hefstbladeren maken.
Vandaag heb ik een soort drager ontworpen.
Een blad van papier die mij in staat stelt alle bladeren,
grote sterke, kleine tere, in het boek op te nemen.
Bladen die ik aan elkaar kan naaien.
Maar ook bladen die het herfstblad centraal stellen
maar dat sterk genoeg is dat ik een plaats heb
om het blad vast te pakken en om te draaien.
Het ontwerp is nog in ontwikkeling maar aan de onderkant rechts, is witruimte voldoende om het blad straks om te kunnen draaien zonder het herfstblad te beschadigen. Links zitten twee stroken waarbinnen het begin van de nerf van het blad zal komen. Die stroken worden omgevouwen. Die twee stroken gaan het mogelijk maken de verschillende bladen aan elkaar te naaien terwijl de stroken tegelijkertijd voor extra dikte van het papier gaat zorgen zodat de bladeren mooier in het boek passen. Het esdoornblad hierboven is een van de grotere herfstbladeren.
Dit is een voorbeeld van een blad dat veel kleiner is. Dan is het de bedoeling om, zonder de structuur van de drager te veel aan te tasten, zoveel mogelijk van die drager weg te snijden of op een andere manier te benutten.
Hier ligt het ‘boek’ gekanteld. Weer een ander formaat blad. Ik heb niet gezocht naar perfecte herfstbladeren. De meeste hebben wel gaatjes of zelfs scheuren. In een enkel geval heb ik er voor gekozen een groep bladeren te gebruiken.
Hier ligt een van de bladeren op het stevige papier waarvan ik de dragers ga maken.
Van deze bladeren is de conservering grotendeels al afgerond. Ik heb geen idee wat er met de kleuren van de bladeren gaat gebeuren maar mijn verwachting is dat die verder zullen verdwijnen. Maar voor nu zijn die kleuren er in ieder geval nog. Je ziet ook dat ik in een aantal gevallen een tak met bladeren heb gekozen.
Voor het boek dat ik ga maken met als titel
‘Free as a jail bird’, heb ik eerst ervaring
opgedaan met het zetten van een titel op
een boekband.
Vandaag heb ik gewerkt met lijnfileten en een
rolfilet om lijnen blind en met folie op
verschillende materialen te kunnen zetten.
Dit is dan een lijnfilet. Dit soort gereedschap is gemaakt van messing met een houten handgreep. Het messingdeel komt in veel vormen en diktes. de filet kan recht zijn of gebogen. Ze zijn er in verschillende lengtes. Er zijn verschillende bochten en andere vormen. Het idee hiermee is om een tekening te kunnen maken in een boekband. De voorbeelden spreken misschien beter.
Wikipedia:
Messing of geelkoper, is een legering van koper (55-70%) en zink (45-30%).
De naam geelkoper is afgeleid van de kleur. Het is duidelijk geler dan zuiver koper of brons (een legering van koper en tin). Wanneer het materiaal lang is blootgesteld aan de buitenlucht wordt het donkerbruin.
Messing is een waardevol materiaal vanwege zijn hardheid en goede zelfsmerende eigenschappen. Er bestaan drie types messing:
- Alfamessing, met minder dan 40% zink, is flexibel en kan koud gesmeed worden
- Bètamessing, met meer zink naar verhouding, kan alleen heet gesmeed worden. Dit type messing is harder en sterker.
- Wit messing, met meer dan 45% zink, is te bros om algemeen bruikbaar te zijn.
Dit zijn de proefstukken van de vorige keer toen ik letters op de materialen gezet heb. Toen zagen we al dat sommige materialen zich beter lenen voor deze technieken en dat je steeds op zoek moet naar de beste temperatuur en druk voor het materiaal. Er is voor vandaag een proefstukje aan toegevoegd. Het geel op de voorgrond heb ik eerder ook gebruikt bij het inbinden van drie jaargangen Boek Behoud Bericht. Alle proefstukken zijn boekbindmateriaal gelijmd op grijsbord.
Hier liggen twee lijnfileten op te warmen op een warmhoudplaatje.
Hier heb ik lijnen blind gedrukt (dus zonder kleur of inkt) tussen de letters. Zo ontstaat een raster dat met een beetje fantasie lijkt op de tralies van een gevangenis. De lijnen zijn hier aangebracht op het boekbindlinnen. Dat werkte al niet zo gewelding met de letters. Met de lijnen werkt het ook niet super.
Dit is een kurkbekleding. De temperatuur let hier veel nauwer dan je zou verwachten. Ik weet niet van welk materiaal dit precies gemaakt is. Op sommige plaatsen ‘rafelt’ de lijn. Dat is misdchien wel een leuk effect maar dit materiaal is al druk uit zich zelf qua structuur. De lijnen voegen niet veel toe behalve misschien verwarring.
Dit materiaal is ‘Arbetex E’. Dat werkt best goed.
Maar bij dit materiaal: ‘Dainel Original’ werkten de letters goed en de lijnen eigenlijk ook. Met dit resultaat ben ik tevreden.
Hier in het midden, het grootste stuk gereedschap, ligt een rolfilet. Het wieltje is verkrijgbaar in verschillende groottes en vorm. Dit is een enkele maar er zijn bijvoorbeeld ook dubbele. Dan kun je twee lijntjes tegelijk zetten, strak naast elkaar.
Dit ‘kunstleer’ is waarschijnlijk van een synthetisch materiaal. Daardoor lette de temperatuur heel precies. Te koud heeft weinig effect en al helemaal niet egaal. Te warm levert bijvoorbeeld bij de dubbele lijnfilet het probleem op dat het materiaal tussen de twee lijnen gewoon los kwam. Het bleef aan de filet hangen. Dat is hier te zien rechts van het midden. Daar zie je twee keer een blinddruk van een dubbele lijnfilet waarbij bij de rechtse het begin aan de onderkant los is gekomen. Van het grote vierkant zijn de korte kanten met een lijnfilet gezet en de lange zijdes met de rolfilet. Dit brengt allerlei uitdagingen met zich mee: rechte hoek, rechte lijn, hoe de lijnen op elkaar aan te laten sluiten enz.
Ik ben nog een tijd doorgegaan met proberen. De ronde lijn is uit de hand gezet met een rolfilet. De meeste rechte lijnen met behulp van een stuk karton als ‘lineaal’.
Hier gebruik ik een dun stukje karton als ‘stopper’. Het karton ligt over een vorm met lijnen. De nieuwe lijn moet daar op aansluiten maar met een rolfilet is dat niet eenvoudig. Het karton stopt me niet met rollen maar zorgt er wel voor dat de schijf geen indruk in het boekbindmateriaal achterlaat.
De lijn sluit mooi aan op het ‘vierkant’.
Als laatste ben ik nog bezig geweest met folie op het kurk. De temperatuur moest veel hoger dan bij de andere materialen. Maar te warm zorgde meteen voor rafelige randen. Het loodrecht houden van de lijnfilet was ook een belangrijke faktor in het resultaat.
Het was weer een heel leerzame ochtend.
Het was ook de laatste in een serie van drie.
Nu het ontwerp van het boek gaan afmaken
en als de kaft bijna gereed is,
ga ik er de tekst op zetten en misschien ook de lijnen.
De bundel met essays over ‘De Vrede van Breda’ onder redactie
van Raymond Kubben was al eerder op mijn weblog te zien
maar toen had ik het boek nog niet helemaal gelezen.
Nu wel.
Het prachtige boek bevat verhalen in de Nederlandse en
Engelse taal en is prachtig verzorgd.
De band is schitterend met het logo van de viering
van de ‘Vrede van Breda’ in blinddruk.
Het eerste schutblad bevat belangrijke stukken
van het vredesverdrag uit 1667..
Vervolgens wordt er op allerlei maar dan ook allerlei
aspecten van het vredesverdrag ingegaan.
Het plotselinge overlijden van Petrus Coyet, Zweeds ambassadeur
bij de besprekingen, de tocht naar Chatham, de impact
op de grenzen – in Europe en de rest van de wereld,
de publieke opinie in Engeland over de Hollanders,
de positie van het verdrag ten opzichte van eerdere
en latere verdragen, enz, enz.
Waarom zet Zweden eigenlijk om tafel in Breda?
Lees het boek!
Het is de beste publicatie voor een breed publiek die ik
over de Vrede van Breda dit jaar gezien en gelezen heb.
De inleiding is van de burgemeester van Breda en de
uitgeverij is van Kemenade.
Het is een experiment.
Het is nog niet helemaal doordacht.
Misschien wel helemaal niet doordacht.
Het begin is gemaakt met het verzamelen
van herfstbladeren en die te laten drogen.
Nu probeer ik ze een beschermlaag te geven
zodat ze jaren mee kunnen.
De bladeren hebben al zo’n twee weken onder bezwaar liggen te drogen. Dadelijk met een beschermlaag wil ik er op kunnen schrijven en ze inbinden.
Die teksten wordt interessant want die oppervlaktes zijn niet zo glad. Ga ik de teksten drukken of met de hand schrijven?
Schrijven met zwart is misschien niet zo’n goed idee vanwege de donkere kleur van de meeste bladeren. We zullen zien. Het leuke is dat terwijl ik dit schrijf/overdenk, krijg ik al wat ideeen hoe dit op te lossen. Wordt vervolgd.
Van ‘Drukwerk in de marge’ ontving ik de poster van de Boekkunstbeurs voor de editie van dit jaar. Zoals altijd is het ook dit jaar weer in de Pieterskerk in Leiden.
De poster hangt al op de deur van mijn Argusvlinder-werkplaats in de FutureDome in Breda.
Geinspireerd door een van de boeken die gevonden is
bij Dunhuang in China, maak ik een boekje met als
soortnaam ‘Stringing together’.
Een heel eenvoudig boekje bestaande uit pagina’s
die straks met 1 koordje aan elkaar gebonden worden.
Blad een bevat uitspraken van Arnon Grunberg.
blad twee het eerste deel van een vertaalde versie van
een verhaal uit Dunhuang.
Dat blad is vandaag gereed gekomen.
Blad drie gaat straks het tweede deel
van het verhaal bevatten.
Daar ga ik morgen aan beginnen.
Op blad 1 zijn de illustraties gemaakt met lino’s
en twee vrije vormen.
Op blad 2 zijn het twee Boeddha’s die elkaars
spiegelbeeld zijn.
Voor alle illustraties Zijn meerdere drukgangen
met verschillende kleuren gemaakt.
De Boeddha’s die drie of vier drukgangen hebben ondergaan zijn vanochtend eerst op maat gesneden. Vervolgens heb ik steeds twee afbeeldingen bij elkaar gezocht die ik qua kleur of qua uitvoering bij elkaar vind passen. Zo ontstonden er negen setjes. Ik heb er voor blad 2 tien nodig.
Dit zijn de Boeddha’s die nog ten minste 1 drukgang nodig hadden naar mijn idee. Hiervan heb ik er twee gekomzen die gereed zijn en die in de middag op blad 2 kunnen worden aangebracht.
Dit is het origineel waarnaar ik mijn Boeddha’s gevormd heb. Ik kan alle details niet in de lino verwerken maar dart vind ik ook niet nodig. Wel viel me iets op aan de kleuren van de aura’s.
De kleuren van het ‘buitenaura’ zijn Geel, Rood, Blauw.
De kleuren van het ‘binnenaura’ zijn precies omgekeerd: Blauw, Rood, Geel (van buiten naar binnen). Zo kun je een aura rond het hoofd maar ook nog een rond de hele figuur van Boeddha realiseren zonder dat de afbeelding onduidelijk wordt. Voor nu vond ik dat nog iets te hoog gegrepen.
Zo zien de pagina’s er dan uit. Straks voor het inbinden worden de pagina’s nog korter gesneden en in het midden, van boven naar beneden, komt een vouw. Het wordt zo gevouwen dat de afbeeldingen en teksten aan de buitenkant komen. Aan iedere kant 1 afbeelding en 1 kolom met tekst. Dan ga ik de losse hoeken aan de bovenkant, vastplakken op een klein stukje vierkant karton russen de koeken..Op die hoeken en door het blad en het karton maak ik dan een gaatje waar het koord door kan.
Hier liggen de eerste vier pagina’s te drogen. Intussen liggen alle tien de pagina’s met afbeeldingen onder bezwaar.
Gisteren nog bezig geweest met mijn lino’s
van Boeddha voor Stringing together.
Stringing together is een eenvoudige boekvorm
waarvan er in Dunhuang slechts 1 gevonden is.
Maar het is zo’n logische boekvorm:
een paar bladen met tekst en afbeeldingen en
dan op één hoek een touwtje erdoor.
De teksten die ik ga gebruiken zijn bekend:
twee teksten van Arnon Grunberg en een vertaling
van een Chinees verhaal uit Dunhuang van W. L. Idema.
De afbeeldingen voor de teksten van Grunberg zijn
gereed en al op de pagina’s geplakt.
Voor de pagina’s van Idema ben ik Boeddha’s aan het
maken.
Tot nu toe heb ik al wat drukgangen doorgemaakt.
Vooral met zwart of blauw voor lino 1 en
rood voor lino 2.
Vandaag is het de beurt aan geel en (donker)groen.
Veel geel.
Hoe meer afdrukken ik maak, des te beter worden de gele afdrukken. De kleur dekt beter.
Het geel is geen overheersende kleur (bij deze verfsoort), hij vult hier en daar aan.
Dit is een voorbeeld van hoe het er uiteindelijk uit gaat zien. Links de teksten van Grunberg met afdrukken aan de bovenkant van de pagina’s van abstracte lino’s. Ik kies bewust voor een afbeelding boven iedere kolom omdat dit een populaire manier van boeken maken en illustreren was in China. Bovendien zal ik voor het definitieve boek iedere pagina in de lengte vouwen. Rechts de eerste pagina van het door W. L. Idema vertaalde Chinese verhaal. Bovenaan die pagina, per kolom, een afbeelding van Boeddha.
Geel op zwart of geel en zwart met op het zwart rood.
Na het geel nog donkergroen.
Vandaag de volgende stap gemaakt
met het zetten van een titel op de band/kaft
van een boek.
Het waren nog tests maar ik ben tevreden met
de eerste resultaten.
De oefeningen doe ik in het atelier bij een boekbindster in Breda.
De foliepers die ze ter beschikking heeft is door iemand zelf gebouwd. Daar is een zetraam bij geleverd. Zeg maar een metalen kader waarin je de letters en afbeeldingen kunt klemmen die dan later verwarmd worden en onder druk folie kleven op de kaft van het boek. Hier zie het zetraam met de letters erin.
Ik ga een boek maken met vogelveren die ik in
de voormalige Koepelgevangenis in Breda gevonden heb.
Daarom krijgt het boek de titel Free as a jail bird.
Vrij als een gevangenisvogel.
Met die tekst kun je een vierkant maken: 4 zinnen
van 4 letters. Nou ja, als je ‘as’en ‘a’ en de
tussenliggende spatie allemaal als letter telt.
F===R===E===E
A===S=======A
J===A===I====L
B===I===R===D
De ‘=’-tekens ga ik natuurlijk niet in mijn zetsel opnemen
Maar spaties vindt de weblog een beetje moeilijk.
Na dat zetten ging prima. Ik nam een grotere letter
waarvan de boekbindster een boekbindpolis heeft.
Probleem was dat ik veel witruimte tussen de letter nodig heb
en dat de loden spaties beperkt beschikbaar waren.
Die spaties waren dan ook nog van een andere lettergrootte.
Je kunt op de foto zien dat ik de open ruimtes
aan het opvullen ben met strookjes papier.
Uiteindelijk ging dat prima.
Het zetraam heeft geen mechanisme om de letters zowel van boven naar onder en van links naar rechts in te klemmen. De leverancier van de foliepers heeft hier een vormsluitstuk bijgeleverd waarmee je in 1 richting de letters vast kunt zetten. Dat bleek overigens voldoende.
De foliepers voor een eerste test met wit papier en carbonpapier.
Bij de eerste poging zie je een ongelijke afdruk. Het woord ‘jail’ is duidelijk onvoldoende.
Bij de eerste poging met linnen was ik nog te voorzichtig. Te korte verwarming en te weinig druk.
De tweede test op linnen was veel beter.
Vervolgens een test met het materiaal dat ik eigenlijk wil gaan gebruiken. De groene ondergrond is Arbetex. Het lijkt een soort kunststof. De folie leg je met de glimmende kant naar boven. Aan de doffe kant zit de folie die op de ondergrond wordt gedrukt.
Bij de test met de groene Arbetex A heb ik te lang de letters op de folie laten rusten waardoor de letters een beetje vollopen. Bij de blauwe (Arbetex E) werkt het beter (onderaan). Alleen de laatste ‘E’ van ‘Free’ loopt vol.
Dit was het beste resultaat. Dit is Dainel Original. Het opervlakte van dit materiaal is zacht. Je drukt dus makkelijk wat in het materiaal. De kleuren werken hier ook goed. Maar de kleur was voor deze oefening niet van belang. Ik ben klaar (als ik materiaal heb) om het in mijn eigen werkplaats te gaan proberen. Het ontwerp voor het boek is nog niet af. Naast deze tekst is er nog een plannetje.
Valeria Luiselli, Vertel me het einde. Een essay in veertig vragen.
Alweer een blog over vluchtelingen.
Moet dat nou? Ja, dat moet.
Het vluchtelingen vraagstuk is een van de grote
vraagstukken van onze tijd en veel van de reacties
in de debatten zijn simpelweg te eenvoudig.
Daarnaast zijn er veel overeenkomsten tussen de
gebeurtenissen in Amerika en die we hier in
Europa en op de grens van Europa en Azie zien.
‘Vertel me het einde’ is misschien niet het meest
brilliante boek ooit geschreven maar lees even mee:
De schrijfster is zelf van Mexicaanse afkomst.
Terwijl ze in de Verenigde Staten verblijft maar nog geen
‘green card’ (verblijfsvergunning) heeft, gaat ze aan
het werk als tolk bij een organisatie die Spaanstalige kinderen
helpt, die vanuit Midden-Amerika proberen veilig naar de
VS te komen. Haar man en kinderen
hebben ook nog geen verblijfsvergunnig.
Tijdens de regering Obama neemt het aantal kindvluchtelingen
ineens toe. ‘……tussen april 2014 en augustus 2015 meer dan
102.000 minderjarigen aan de grens waren opgepakt….’
Deze kinderen hebben in hun thuisland te maken met
gebroken gezinnen, drugs, mishandeling, bendegeweld enz.
Daarom gaan ze op de vlucht naar de VS.
Soms naar hun familie die daar al woont.
Tijdens hun reis door Mexico
en over de Amerikaanse grens zijn ze vaak slachtoffer
van bendes, mensenhandelaren, ‘rechtgeaarde’ blanke
Amerikaanse burgers en de politie (aan beide zijdes
van de grens).
Eenmaal veilig in Amerika moet hun zaak voorkomen bij een
rechter. Om de verdediging mogelijk te maken worden
veertig vragen gesteld. De schrijfster stelt dus die
vragen en gebruikt de vragen in haar essay als structuur
voor het boek.
Aan de hand van de vragen vertelt ze het verhaal van zichzelf,
haar gezin en de vluchtelingen.
Een citaat:
De media-aandacht voor de migratiecrisis bood een algemeen beeld en concrete informatie over omvang, maar liet niet zien wat de diepere oorzaken en de gevolgen ervan waren.
De waarom-vraag bleef onbeantwoord.
Het begrip ‘immigratiecrisis’ sloeg alleen maar op de plotselinge toename in de hoeveelheid kinderen die vanuit Centraal-Amerika de Verenigde Staten binnenkwamen.
Vanaf het allereerste moment werd de crisis enkel en alleen gezien als een institutionele hindernis, een probleem waar Homeland Security onder te lijden had en dat het Congres en de immigratierechters moesten oplossen.
In weinig artikelen werd moeite gedaan om het verhaal om te draaien en de crisis te tonen vanuit het perspectief van de kinderen.
Het politieke antwoord op de crisis draaide daarom altijd maar om één vraag: wat moeten we nu met al deze kinderen?
Of botweg: hoe komen we van ze af, of hoe krijgen we ze zover dat ze niet meer komen?
De vragen negen, tien en elf op het intakeformulier zijn ‘Vind je het leuk waar je nu woont?’, ‘Ben je hier gelukkig?’ en ‘Voel je je veilig?’
Het is moeilijk voor te stellen dat deze kinderen, die door de overheid als hinderlijk worden gezien en door een groot deel van de gemeenschap waarin ze net zijn terechtgekomen als ongewenste indringers, en die zich weldra voor een rechter zullen moeten verdedigen tegen een uitzettingsbevel, het inderdaad ‘leuk vinden waar ze nu wonen’.
In de media en in een groot deel van het politieke discours heeft het woord ‘illegaal’ de voorkeur boven ‘ongeregistreerd’ en het woord ‘immigrant’ boven ‘vluchteling’.
Hoe moet iemand die gestigmatiseerd wordt als ‘illegale immigrant’ zich hier ‘veilig’ of ‘gelukkig’ voelen?
Maar de kinderen beantwoorden deze drie vragen meestal met ja.
Valeria Luiselli, Vertel me het einde, pagina 48-49.
Dan, meer filosofisch:
Er zijn dingen die je alleen maar kunt begrijpen als je ze in retrospectief bekijkt, wanneer er jaren overheen zijn gegaan en het verhaal al is afgesproken.
Voordat dat het geval is, en zolang het verhaal nog verder gaat, is het enige wat je kunt doen het steeds opnieuw vertellen terwijl het zich ontwikkelt, zich opsplitst, met zichzelf in de knoop raakt.
Want voor iets begrepen kan worden moet het vele keren verteld worden, in veel verschillende woorden en vanuit alle verschillende hoeken en door heel verschillende geesten.
Valeria Luiselli, Vertel me het einde, pagina 105.
Of ik het met dit laatste citaat eens ben weet ik nog niet.
De tekst klinkt mij wat afwachtend. Maar dat is Luiselli
in het boek en in haar acties (als ik het essay mag geloven)
helemaal niet.
Schrijnend, haast cynisch wordt het wanneer Luiselli
het taalgebruik op de korrel neemt van de mensen die zich met
migratie bezig houden.
De omslag van het boek is eenvoudig maar geeft heel goed
aan in wat voor een positie kindvluchtelingen zitten.
Sommige pijltjes houden, ineens, zomaar op!
Het boek is een uitgave van Das Mag.
Wat mij bezig hield zijn de overeenkomsten tussen
Amerika en Europa die zo duidelijk worden in het boek:
= de historische rol van Amerika en Europa in de landen van herkomst;
= de institutionele oplossingen die we toepassen;
= de harde reactie op de mensen.
Lees dit boek!
Het was een paar dagen wachten,
vooral door het weekend.
Maar vandaag is de foliepers gekomen.
Vrijdag nog cursus over zo’n apparaat en dan snel
mijn eigen pers uitproberen.
Natuurlijk kwam hij in een grote doos. Veilig voor het vervoer.
Het verpakwerk was vakkundig.
Maar daar komen we dan bij de zaken waar het allemaal om draait. Het electrische deel (verwarming) en de voet (voor de juiste positionering van letters en boek).
Je ziet hier de thermometer er al uitsteken.
Hier is het apparaat dan in elkaar gezet en al. Hierna ben ik gaan kijken of de verwarming werkt.
Al heel snel begon de temperatuur op te lopen.
Hier is de 50 graden al bereikt en even later bereikte het apparaat al de 70 graden. Toen had ik hem al uit gezet. Vrijdag nog even cursus en dan mijn eigen apparaat uittesten.
Vanmiddag bezig geweest met het drukken van
de eerste twee lino’s.
De lino is afgedrukt op drie verschillende soorten papier. Eerste drukgang alleen blauw. Ik druk de lino af met behulp van de bolle kant van een lepel.
Vervolgens druk ik op de zwarte en blauwe afdrukken, met rood, de tweede lino af. Daarnaast druk ik er een paar af met alleen rood. Hier het resultaat. Rechtsonder de print van de Boeddha uit de Mogao-grotten.
Het plan is om nog een derde drukgang te maken.
Daarvoor moet ik dan nog wel een derde lino maken.
De bedoeling is dan om de kleur geel te gebruiken.
Daarna snij ik de afbeeldingen op maat en verwerk ik
ze op de pagina’s als illustratie.
Het is al weer een tijd geleden dat hier iets
te lezen of te zien was van mijn poging een van de
technieken toe te passen die men in Dunhuang
gevonden heeft bij de ingebonden boeken.
De eerste techniek die ik probeer noemt men op
de web site Stringing Together. Dat is tenslotte
mooie dan ‘aan elkaar binden’. Maar dat is precies
wat het is.
Als tekst gebruik ik onder andere een Nederlandse vertaling van zo’n Chinees verhaal. Het verhaal is niet Boeddhistisch maar de teksten uit Dunhuang (Mogao-grotten) zijn dat vaak wel. Dus als ‘illustratie’ van het verhaal gebruik ik een lino die ik gemaakt heb op basis van een afbeelding in een van de grotten in Mogao.
Wat ik nu probeer is door verschillende spiegelacties
meerdere versies te krijgen van een en dezelfde afbeelding.
Eerder heb ik lino 1 afgedrukt op een ander stuk lino
en die vervolgens uitgesneden.
Zo krijg ik twee afbeeldingen die elkaars spiegelbeeld zijn.
Nu probeer ik van lino 1 een afbeelding op papier te maken en
die (de papieren afbeelding) vervolgens weer af te drukken op lino.
Die snij ik dan net anders uit als het origineel.
Dan heb ik dus kleur 2.
Met Boeddha heb ik niets speciaals maar het past nu eenmaal het best bij deze Chinese boektechnieken.
Ik gebruik deze keer ook ander papier. Dit papier neemt de inkt denk ik minder makkelijk op. Ik hoop hiermee dan een betere afdruk te kunnen maken.
Echt meevallen deed het niet. Links lino 1 met inkt, rechtsonder een afdruk op papier en rechtsboven de afdruk van het papier op lino 2. Deze lino is inmiddels uitgesneden en vanmiddag ga ik dus eens proberen, met een andere kleur dan zwart, wat het resultaat hiervan gaat zijn.
Stiekem weer een aantal afdrukken gemaakt.
Vandaag was het zo ver: de eerste sessie met
kaften en folie.
Er zijn meerdere manieren om met de folie te werken.
Deze week heb ik een foliepen geprobeerd.
Een foliepen is een soort soldeerbout met verschillende
uiteindes. Die uiteindes kunnen verschillende vormen
hebben. Zeg maar van een scherpe punt tot bijvoorbeeld
een vlak, rond oppervlak of een kleine sierafbeelding.
De pen die ik geprobeerd heb is een relatief eenvoudige
met drie verschillende uiteindes. Daarvan heb ik er maar
een gebruikt.
Maar het begint met het maken van een ontwerp.
Ik wil de techniek leren dus het ontwerp in niet zo
belangrijk.
‘Argusvlinder’ is het ontwerp.
Dat ontwerp neem je over op een vloeipapier (zijdepapier). Dit is het papier waar je zo dadelijk met de warme foliepen overheen gaat. Onder het zijdepapier ligt dan de folie en daaronder het boekbindlinnen. In mijn geval is dat linnen op grijsbord geplakt. Bij een boek zou dit de boekkaft zijn.
Het vloeipapier met ontwerp zit vastgeplakt aan het grijsbord. Zo kan ik het optillen en zien wat het resultaat is. Dit vloeipapier heeft als nadeel dat er heel wat rek in zit. Daarmee ‘verschuift je ontwerp’. Hier zie je dat ik met een zilverkleurige folie ben begonnen om de vlinder te tekenen.
Met een blauwe folie heb ik daarna het woord ‘argus’ aangebracht. Er zijn verschillende soorten folie die bedoeld zijn voor verschillende ondergronden. Folie voor een grover leer is een andere folie dan folie voor papier of linnen.
Vervolgens heb ik de letter A ingevuld. Misschien had ik daar beter een ander uiteinde kunnen gebruiken. De puntige stiftvorm die ik gebruik brengt lijnen aan. Misschien dat een klein plat rond uiteinde beter was geweest. Maar ik ben niet ontevreden. De kleur van dit folie is een andere kleur blauw. Meer metallic en lichter blauw.
Hier heb ik ook op de vlinder meer kleur aangebracht. De foto’s zijn nogal vlekkerig dus heb ik thuis het zwarte linnen nog even ‘afgestoft’ en het nog eens op de foto gezet.
Volgende week echt letters proberen.
Letters zetten voor een tekst, dat is iets dat ik al
een beetje onder de knie krijg.
Maar letters zetten op de kaft van een boek is
iets heel anders.
Gelukkig is er een heel ervaren boekbindster in
Breda die me met de techniek en de kennis
van materialen en werkwijzes, op het juiste pad wil zetten.
Morgen de eerste sessie.
In haar atelier zijn zowel de handgereedschappen (lijnfiletten)
als een foliepers met letters en folie aanwezig.
Van beide aanpakken hoop ik het een en ander te leren.
Als voorbereidimg heb ik wat ‘proefkaften’ gemaakt
met de verschillende materialen die ik op voorraad heb:
– boekbindlinnen (zwart)
– kurk
– Arbetex A en E (groen en blauw)
– Dainel Original
Dat ziet er dan zo uit:
Mijn proefkaften.
Een van mijn volgende projecten wordt een boek
waarvan de bladen bestaan uit gedroogde
herfstbladeren met tekst.
Misschien dat zelfs de kaft (deels) uit een
blad gemaakt wordt.
Het begint ermee de bladeren te zoeken,
keuren, verzamelen en onder bezwaar te leggen.
Tussen kranten om te drogen.
Dit blad is wel twee keer zo groot als de andere bladeren die ik tot nu toe vond. Misschien iets voor de kaft. Bladeren zoeken is nog niet zo eenvoudig in de stad. De meeste bladeren verkrullen en verdrogen helemaal aan de bomen voor ze vallen. Het lijkt er wel op dat al die bomen ziek zijn.
Een deel van de tweede serie die ik verzameld heb. Het grote blad van de bovenste foto heb ik op de Grote Markt (Zuid) van Breda gevonden. De andere bladen komen uit het Park Valkenberg.
Al eens eerder besprak ik een boek van Jack Gravemaker.
Nu is een volgend boek verschenen dat via bol.com verkrijgbaar is.
Hier het artikel dat onlangs in de Bode is verschenen
Foto van Jack Gravemaker met het boek onder zijn arm. Foto door Eugene de Kok.
DOOR EUGÈNE DE KOK
ZOUTELANDE – “Het is toch je broer?”, zegt Jack Gravemaker
als je hem vraagt waarom hij een boek heeft gemaakt
over zijn oudste, in 2015 overleden broer
Willem Vermarke (Gravemaker), die van 1994 tot en met 2006
de Botterbar in Zoutelande runde.
In het boek haalt de Middelburger herinneringen op
aan de markante barman en aan de botter, die in 2012 is gesloopt.
Arm-17 op het Veerse Meer.
Jack Gravemaker heeft ruim twee jaar gewerkt aan het boek
‘De Botterbar, ARM-17 te Zoutelande’.
Het bestaat vooral uit foto’s, die Jack vaak zelf heeft gemaakt,
maar ook van verschillende personen heeft gehad.
Zo zie je op de eerste pagina’s de ARM-17 op zwart-wit-foto’s varen
op het Veerse Meer en in de haven van Veere liggen.
Arm-17 (jelemaal rechts) op de kust voor onderhoud.
In 1961 verkopen de broers Joos en Piet van Belzen hun botter aan
ondernemer Willem van Krugten uit Breda.
Hij is dan al eigenaar van camping Duinoord en ziet brood
in het klassieke vissersschip.
Hij mag het plaatsen onderaan de duinen in Zoutelande.
Arm-17 op transport. Vlak bij cafetaria Duinoord op de Duinweg in Zoutelande.
Met zijn vrouw Tanja van Krugten begint hij een kroeg in het schip.
“Met de netten in de mast en de Nederlandse vlag in top
leek het net alsof het schip daar was gestrand”,
schrijft Jack in zijn fotoboek.
“De groene flessen lagen voor de botter en moesten de zee voorstellen.
Als ‘s avonds de schijnwerpers er op stonden,
kwam de zee weer tot leven. Het had iets.”
Nylon
Het echtpaar runt de Botterbar tot 1985.
Negen jaar later nemen Jacks broers Kees Gravemaker en
Willem Vermarke (Gravemaker) hem over van hun neef
Johan Reindersma, die hem tot die tijd heeft bestierd.
Willem Gravemaker (Vermarke) bij zijn botterbar in september 1995.
Twee jaar later stopt Kees ermee en gaat Willem alleen verder.
“De Botterbar was alles voor hem”, zegt Jack. “Hij had het er altijd over.
Zelf ging ik er ook vaak heen en maakte dan altijd foto’s.
In de loop der jaren heb ik er heel wat verzameld.”
Jack haalt tussen de foto’s door herinneringen op aan de bar,
bijvoorbeeld over het rode licht in de mast dat om acht uur aanging
zodat mensen zagen dat hij was geopend
en over de dagelijkse stormen.
“De koperen scheepslampen aan het plafond waren door nylondraden
met elkaar verbonden. Achter de bar hing een touw.
Willem had een bandje met stormgeluiden.
Dat zette hij altijd rond een uur of elf op.
Vervolgens ging het licht op laag en trok hij aan het draadje,
eerst zacht, maar steeds harder waardoor de lampen flitsten …
het was net een echte storm.”
Hartaanval
Herinneringen aan zijn oudste broer zijn er ook volop.
Zo schrijft Jack, alles in spreektaal, over de hartaanval
die Willem in 2001 krijgt, de zware operaties die daarop volgen,
maar dat hij desondanks een paar maanden later alweer
achter de bar staat in Zoutelande, alsof er niets is gebeurd.
Vijf jaar later heeft hij er genoeg van.
Hij verkoopt de Botterbar aan de familie Los en verhuist
naar zijn geboorteplaats IJmuiden.
In 2012 gaat de Botterbar,
die dan al een paar jaar leeg staat, tegen de vlakte.
Drie jaar later komt Willem na een kort ziekbed te overlijden.
“Dit boek heb gemaakt omdat heel veel mensen de Botterbar kennen,
maar vooral ter ere van hem.”
Argusvlinder 