Deze week zag ik tijdens een wandeling in de Karnemelkstraat in Breda deze vernieling/poging tot inbraak. Je zult ’s morgens maar op je werk komen en je winkel zo aantreffen.
Uffizi
Het Uffizi in Florence is een gebouw met als plattegrond
een soort van een U-vorm.
Als bezoeker loop je tijdens het eerste deel van de tentoonstelling
door die U: lange kant, korte kant (aan de Arno) en lange kant.
Op die gangen komen allerlei zalen uit waar de meeste kunstvoorwerpen
te zien zijn.
Die hangen hebben een heel drukke plafondschildering.
Die schildering alleen al vraagt om bestudering, met la die
portretten van vorsten en pausen langs de kant en het vormt
ook nog een soort van eregallerij voor kunstenaars.
Als je daar tussen staat, hoor je bij de groten.
Zoals dit portret van Giotto.
Michelangelo (Buonarroti) staat bij de bouwmeesters.
Leonardo Da Vinci staat in een opmerkelijke verhouding tot Bronzino.
Zo heb je nog nooit van de kunstenaar gehoord,
en zo zie je twee werken van zijn hand.
Die haarversiering waar de tekst van spreekt is wel heel schetsmatig. Florence, Uffizi, Alessandro Allori, Portrait of Bianco Capello, circa 1570 – 1575. Oil on copper.
Alessandro Allori, The Dream, circa 1570 – 1575. Oil on copper.
Ongelofelijk mooi, vond ik. Romeinse kunst, Seated shepherd (zittende herder), relief sculpture, fine grain marble.
Hete vuren (2)
Mijn bezoek aan het Markiezenhog begon met de tentoonstelling
Hete vuren, maar er is daar meer te zien.
Regionale kunstenaars hebben zich laten inspireren door het thema vuur.
In mijn eerste bericht was al een voorbeeld te zien.
Er was een serie prenten met Bergen op Zoom en het rampjaar 1747 wat
gepaard ging met vuur.
Dan zijn er in het Markiezenhof nog een paar vaste tentoonstellingen.
Onder andere over de jaarmarkt.
Het gebouw zelf met de tuinen, binnenplaatsen
en stijlkamers mogen er ook zijn.
Een deel van een prent in het boek uitgegeven door Arend Fokke Simonsz, Beschrijving der Stad Bergen op den Zoom verrijkt met een mmstandig bericht van het beleg dier vesting door de Fransschen in den jaare 1747. De complete titel is nog langer.
Bergen op Zoom, Markiezenhof, Adrie Leenaerts, Clochards.
Op een klein stuk van de vloer zag ik deze tegels.
Lia Bruyns-Schoonen, Vuurschaal. Mocht u denken “Komt die naam me niet bekend voor?”. Dan heeft u hetzelfde idee als ik had. In het vorig bericht zat een foto van een ander werk gemaakt met glas. Vermoedelijk twee mensen in hetzelfde huis met de zelfde bezigheid.
Bij beide werken, de vlammen van het vorige bericht en de vuurschaal hier, vond ik het idee goed. De uitvoering is minder overtuigens. In beide situaties zou ik meer kleur verwerkt hebben.
De schaal sprak me wel aan.
Simon Fokke, lees ik nu rechts onderaan ‘proefdruk’?
De foto doet geen recht aan het schilderij. Atelier van Adriaen van Ostade, Boerengezelschap in een herberginterieur, 1635. Olieverf op paneel. In een hele serie schilderijen wordt het omgaan met een thema in zijn tijd geplaatst en vergeleken met een andere manier van kijken. Heel leuk.
Taferelen van de jaarmarkt.
Hete vuren
In het Markiezenhof is een tentoonstelling met Vuur als thema.
Zes musea tonen werk uit het Rijksmuseum.
Op dit moment is het Markiezenhof dus aan de beurt.
Er wordt werk getoond uit de eigen collectie, van kunstenaars
uit de omgeving en uit de collectie van het Rijksmuseum.
Vuur kent verschillende vormen: in huis, in de natuur, als ramp.
Het was een mooie middag.
Bergen op Zoom, Markiezenhof, Hete vuren, Tom Bruyns, Vlammen in glas.
Martinus Schouman, De ontploffing van Kanonneerboot 2 onder commando van Jan van Speijk, 1832, olieverf op paneel.
In werkelijkheid een heel klein schilderij: Jacobus Schoenmaker Doyer, Jan van Speijk steekt de lont in het kruit – 5 februari 1831. Olieverf op doek, 1831 – 1850.
Aert van der Neer (kopie naar), Riviergezicht bij maanlicht. Circa 1653. Olieverf op paneel.
Johannes Tavenraat, Het pnweer, 1843, olieverf op paneel.
Een mooi schilderij waar veel op te zien is en veel gebeurt. Gabriël Metsu, De wapensmid, 1650 – 1660, olieverf op doek. Vooral de manier waarop het vuur van het aambeeld afspat, vond ik leuk.
Het hek stond open
Vanochtend stond er een hek open bij de werkzaamheden aan de Markendaalseweg. Dus kon ik een stap op het terrein zetten en ongestoord een foto maken van de voortgang aan de Verlengde Mark.
Soep
Dit is een soort van elftalfoto. alleen staan er geen elf stuks groete op. Niet op de foto staat de knofloop, de peterselie en ook de garnalen staan er niet op.
De zoete paprika’s waren een soort van eigen toevoeging. Paprika’s kunnen wat bitter zijn en op deze manier compenseer ik dat een beetje. De soep was weer heerlijk en het weer was er naar.
Aanschouw de schouw
Vandaag ging ik naar Bergen op Zoom, naar
het Markiezenhof.
Daar was ik nog nooit geweest en er is nu een tentoonstelling
in samenwerking tussen 6 zamenwerkende Nederlandse Musea en
het Rijksmuseum.
Een goede reden om er eens te gaan kijken.
Maar ook de schouw in de Hofzaal maakte grote indruk.
Een paar foto’s.
Een van de tuinen van het Markiezenhof. On-Nederlands mooi.
De Hofzaal.
Volgens mij (ik heb het niet uitgezocht) zie je St. Christoffel in de centrale afbeelding. Maar je ziet er ook veel kleine figuren, veel dieren ook.
Een ram, een vreemd mannetje, een ezel, een leeuw met vreemde oren en een draakje.
De Nassaus van Breda
Op de tentoonstelling ‘De Nassaus van Breda’ in het Stedelijk Museum Breda zijn een heleboel zaken te zien. Veel heeft te maken met bijvoorbeeld de list met het Turfschip. Maar er zijn ook drie boeken te zien, in bruikleen van de Nationale Bibliotheek. Drie boeken gekocht door Hendrik III van Nassau. Dit bericht gaat over het tweede boek. Guiart des Moulins is de schrijver. De informatie op internet over hem is beperkt en niet in het Nederlands. Maar Hendrik III zal het Frans wel machtig geweest zijn. Deze bijbel bevat illustraties en daarvoor wordt gewezen naar twee namen: Fauvel Meester en de Meester van Parijs. Over deze noodnamen is ook niet veel te vinden. Zo lees ik bijvoorbeeld dat achter de Meester van Parijs misschien wel drie handen zitten. De titel van het boek is Bible Historiale Complétée (Volledige Historiebijbel). Gemaakt circa 1320 – 1340. Leer en perkament. KB 71 A 23.
Het leeuwtje (?) helemaal onder in is schattig.
Ik ben natuurlijk ook even gaan kijken op de website van de KB.
Daar staat onder andere een lijst met eerdere eigenaren:
Louis de Luxembourg; Filips van Kleef (1456-1528); Hendrik van Nassau III ; heer van Breda (1483-1538); prinsen van Oranje-Nassau; Willem IV prins van Oranje en Nassau (1711-1751); Willem V prins van Oranje en Nassau (1748-1806); Stadhouderlijke Bibliotheek, ‘s-Gravenhage; Cleef, P. van en D. Monnier (auctie, 1749); Parijs, Bibliothèque Nationale.
Dan ben je in ieder geval in goed gezelschap.
Dan volgt een beschrijving van het boek:
Het openingblad ontbreekt voor fol. 1,
De tekst van de tweede helft van de Bible Historiale Completée (te beginnen bij Ecclesiastes) ontbreekt
Datering band: 1755-1760
Geradeerde wapens van Waleran of Jean de Luxembourg (fol. 73v, 79r, 83r, 103r, 117v, 125r, 134v, 136v, 151r, 164r, 183v, 203v, 204v, 216r, 220v, 221v, 228r, 232v, 240v, 246r, 249v, 276r) en van Jean de Luxembourg (fol. 47r, 88r, 143r, 184r, 239r, 287r); fol. 287v: handtekening Filips van Kleef
51 miniaturen, 1 pentekening, 8 gehistorieerde initialen, gedecoreerde initialen, randversiering
De afbeelding verbeeldt een verhaal uit het bijbelboek Rechteren: Samson doodt de leeuw met blote handen. Volgens mij vinden de toeschouwers het ook niet alles. Deze afbeelding komt van de website van de KB. Folio 131R, kolomminiatuur.
De andere miniatuur die in de tekst bij het tentoon
gestelde boek genoemd wordt is met David en Goliath.
Op de tentoonstelling is die niet te zien, het is niet mogelijk
om meer dan twee pagina’s tegelijk te tonen op een tentoonstelling.
Op internet is die snel gevonden.
Guiart des Moulins, Fauvel Meester, Meester van Parijs, Bible Historiale Complétée, David and Goliath: David kills Goliath with a stone from his sling (David doodt Goliath met een steen uit zijn slinger). Folio 144v, kolomminiatuur. Grappig dat Goliath als een ridder in uitrusting gekleed is. David is maar een herder met de kudde achter zich.
Hoe voelt ‘zeepachtig’
Volgens mij is dat niet zo eenvoudig te beantwoorden.
Gaat het om een stuk zeep?
Is het stuk droog of is het vochtig?
Is het koud of is het warm?
Of is het vloeibare zeep, of poeder?
Afgelopen week las ik een kort stukje tekst waarin werd gezegd
dat iets ‘glad, fijn en zeepachtig’ aanvoelt.
Het was een van de ‘anekdotes’ in het boek ‘De pelle humana’.
Een uitgave van de Stichting Desiderata, van de hand van
Peter IJsenbrant en Ed Schilders.
Stichting Desiderata, Peter IJsenbrant & Ed Schilders, De pelle humana (van menselijke huid). De pelle huana op schoot.
De tekst is als volgt:
De bibliotheek van Mácon bezit een exemplaar van het ‘Essai sur l’électricité des corps’ van de abbé Nollet (1746), die, volgens een oude, met de hand geschreven aantekening, in mensenhuid gebonden zou zijn. Deze huid is zeer glad, uitzonderlijk fijn, en voelt lichtelijk zeepachtig aan.
Intermédiaire des chercheurs (1910)
Het is een van de meer dan honderd fantastische (in meerdere
betekenissen van het woord) anekdotes in dit boek.
Mooi gemaakt, mooi schutblad, geillustreerd en erg amusant en
misschien af en toe een beetje luguber om te lezen.
Bij het boek ontving ik deze kaart: een schilderij van James Bertrand met daarop Andreas Vesalius, 1856. Andreas Vesalius (Andries van Wesele) is een van de grondleggers van de anatomie. Hij schreef als eerste een boek waarin het hele menselijk ichaam aan de orde kwam: De humani corporis fabrica libri septem (Zeven boeken over de bouw van het menselijk lichaam). Overigens is het leer op de achtergrond rundleer.
De inleiding op het boek is geschreven door Anne Roukema die
als chirurg veel weet over de menselijke huid en ze heeft
een interessante connectie met Roelof Roukema!
Voorbeelden van illustraties in Peter IJsenbrant & Ed Schilders, De pelle humana.
Zeepachtig?
De Nassaus van Breda
Het Stedelijk Museum Breda is verbouwd en heeft een nieuwe
vaste tentoonstelling met de naam ‘De Nassaus van Breda’.
Daar hing ik naar kijken omdat het nieuw is (de vorige tentoonstelling
heb ik ok gezien) en omdat er boeken in bruikleen zijn
van de KB (Koninklijke Bibliotheek).
Drie boeken om precies te zijn.
Ik zette ze op de foto en deel het eerste hier.
Boeken tonen in een tentoonstelling is ook een kunst. Vooral de belichting is ingewikkeld. Dit is geschreven door Raoul Lefévre, Recueil des histoires de Troyes (Verzameling geschiedenissen van Troje), circa 1470, leer en papier, KB 78 D48. Een heel toepasselijk boek voor een Nassau en Breda. Het Paard van Troje was de inspiratiebron voor het ‘Turfschip van Breda’.
Op de tentoonstelling ligt het boek open bij deze afbeelding. Even iets inzoomen.
Dit riep bij mij 2 vragen op:
= op welke afbeelding ligt het boek nu open
= is er ook een afbeelding met het Paard van Troje.
Ik ben gaan kijken op de website van de KB.
Ik ging zoeken, leek als ik ben, met ‘KB 78 D48’
Dat leverde enorm veel zoekresultaten op.
De zoekmachine op de startpagina begint te zoeken met ‘KB’,
zo lijkt het.
Toen zocht ik met ’78 D48′
Het 7de resultaat is dan een set boeken met dezelfde titel.
Het is een ander boek. Een topstuk van de KB.
De set van 3 boeken heeft 48 houtsneden en is gedrukt
in 1486.
De website toont al wel snel Het Paard.
Maar terug naar het boek dat nu in Breda is.
Zou dat gedigitaliseerd zijn?
Ik kom bij de catalogus.
Ik zoek op ‘Raoul Lefévre’. Dat levert niets op.
Ik zoek op ‘Recueil des histoires de Troyes’. 4 resultaten.
Ywee redelijk recente publicaties en éém uit ’24 dec. 1485 en 24 juli 1486′
en één uit circa 1470.
Daar ben ik naar op zoek. Hendrik III was een van de eigenaren en
er staat 62 miniaturen in en 1 penwerkinitiaal.
Er zijn afbeeldingen online!
De afbeelding hierboven is denk ik:
‘Paris sets from Troy; the abduction of Helen’, Fol. 169v.
‘Parijs vertrekt naar Troie’ en de ‘Ontvoering van Helena’.
Kortom de eerste vraag over de afbeelding is beantwoord.
Waarom het boek op de tentoonstelling op die pagina open
ligt blijft interessant.
Tweede vraag naar het paard blijft nog onduidelijk.
Er zijn afbeeldingen met een paard, maar een houten paard???
Stapeltje putdeksels
Toen ik deze week een wandeling maakte zag ik een
stapeltje putdeksels die ik eerder niet gezien had.
Splinternieuw.
Met het stadswapen van Breda.
Uffizi
Weer even terug naar Florence.
Vorige zomer was ik kort voor het bezoek aan Florence
naar een paar zomerschool-sessies geweest waar het
onder andere ging over dieren in boeken.
En toen zag ik in Florence een zee-paard en nog
een heleboel andere dingen.
‘An open book’ met mooie kapitalen, muziek, miniaturen en decoraties. Van een onbekende schilder, uit het eerste kwartaal van de 16e eeuw. Oil on panel.
Florence, Uffizi, Albrecht Dürer, Adoration of the Magi, 1504, oil on panel.
Roman statue of a Nereid (zeenymf) on a sea-horse so called Galatea, Greek marble. Vooral de voorpoten en de staart vond ik heel bijzonder.
Open kaart
Allard Pierson, Open Kaart: Leo Belgicus, Hendrick Doncker, eind 17e eeuw.
Dit is een enorm boek met kaarten: Atlas Nouveau, Pieter Mortier, Guillaume Sanson. De datering was me onduidelijk maar in ieder geval eind 17e eeuw of kort daarna. Kaarten van een Franse kartograaf uitgegeven in Nederland. Met mooie afbeeldingen.
Hier wordt 1695 genoemd. Maar of dat iets te maken heeft met de originele Franse productie of met de druk die op de tentoonstelling te zien is……
Hoe Holland in die tijd (eind 1700) bekend stond vertelt
deze kaart: geen ASML of Philips. Maar sommige dingen
veranderen niet.
Holland op de Nieuwe geografische kaart van Europa, AFW Crome, 1783, Schuurman: Veefokkerij – Meekrap – Tabak = Ooft (fruit) – IJzer – Turf – Visschen.
The green deal?
Mijn indruk is dat dit niet zo mijn boekhandel is maar de etalages bekijk ik vaak met heel veel interesse.
Reisdagboek gereed!
De vorige keer was de boekband zo goed als af maar
er was nog ruimte voor een leeslint, kapitaalband en
een mooi schutblad.
Dan kan het boekblok in de band gezet worden.
Eerst maar eens gezocht in mijn papiervoorraad. Ik koop vaak papier terwijl ik er nog niet meteen een bestemming voor heb. Al een paar jaar geleden kocht ik een aantal vellen marmerpapier van Karli Frigge. Handgemaakt. Dit is nummer 141, mooi rood. Het vecht misschien een beetje met het groen van de landkaart op de omslag maar ik zal vaak naar dit prachtige papier kijken.
Een leeslint lijm ik tot nu toe steeds op de rug. Deze keer heb ik het lint genaaid aan het gaas dat rond het boekblok zit. De uiteinden van het garen heb ik wel gelijmd tegen de rug.
Dan is dit een voorproefje waar ik naar toe werk.
Ik sla wat stappen over. Die heb ik al eens eerder beschreven. Om zodadelijk meteen door te kunnen gaan naar het resultaat. Hier zitten boekblok en boekband met alles er op en eraan wat ik er bij wil hebben, in de boekenpers. 24 Uur drogen.
Dan is dit het resultaat.
Gelinieerd binnenwerk.
Speciale pagina’s om het reisschema op te vermelden.
Met schutbladen van marmerpapier.
Met twee leeslinten.
Daarnaast kan ik op de papieren bekleding van de boekband straks gewoon de reisvorderingen tekenen.
Onnodig om te zeggen dat ik blij ben met het resultaat.
Bredase torentjes
PTT-gebouw
Van de enorme blok, die aan de buitenkant massief leek, maar eigenlijk een soort van vierkante toren was, zijn nog twee zwaar gehavende zijdes over. Houtmarkt/Keizerstraat Breda. Dit is de kant van de Keizerstraat.
Hier kijk je richting Houtmarkt.
Reisdagboek
Tijd om de bekleding van de boekband ‘af te ronden’.
Voor het afsnijden van de hoeken van de bekleding (in dit geval van het papier) gebruik ik dit blauwe tooltje van iBookbinding (Corner Cutting Jigs). Soms vind ik dat ik dan net iets te veel wegsnij. Daarom dat ik er deze keer een dubbelgevouwen strook, dunne karton tussen zet. Zal misschien net 1 mm extra opleveren. Trouwens een interessante website van iBookbinding. Je kunt met passen en meten ook zelf bepalen hoe je de hoek er af snijdt. Maar dit is eenvoudiger en meer constant.
Zo zijn de hoeken er af. Dan lijm je eerst het karton en het papier, dat nog buiten de platten uitsteekt, in. Dan wordt het papier zachter en eenvoudiger te vouwen. Laat het een beetje drogen. Gebruik niet te veel lijm want dan kan het papier gaan scheuren. Begin met de lange zijdes eerst. Ik heb bewust bij de rug het papier niet ingesneden. Dat geeft de band de meeste sterkte. Gebruik een vouwbeen om het papier goed op zijn plaats te brengen en controleer de hoeken goed.
Dan is dit het resultaat. Morgen de schutbladen op maat maken en dan kan het boekblok in de band gezet worden.
Dit boek krijgt twee leeslinten van dezelfde kleur. Het is een lang stuk leeslint dat ik straks dubbelvouw. De uiteinden snij ik altijd schuin af. Om de uiteinden te beschermen tegen uitrafelen breng ik op de uitinden lijm aan. Hier hanggen de uiteinden te drogen op de hoek van een glazen tafel.
Soep
Vrijdag is de vaste dag om soep te maken.
Deze keer de Prei-kerrie soep.
Met extra: kerrie, prei, kokos en 1 ui.
De groente voorgesneden. Ze gaan in twee partijen in de soeppan. Eerst knoflook, ui en de meeste prei. Daarna water met de kookroom, bouillonblokjes, de pastinaak en aardappelen. De kerriepoeder kort voor het mixen. Dan nog wat klein gesneden, groene stukken prei, de garnalen, de appel en drie eetlepels met geraspte kokos.
Een goede manier om de dag door te komen.
Open Kaart
Al eerder liet ik keer op mijn blog de naam van deze tentoonstelling
vallen. De tentoonstelling is in het Allard Pierson in Amsterdam
en kan nog bezocht worden.
Boeken zijn voor mij heeel interresant maar kaarten hebben ook
een bijzondere aantrekkingskracht.
Als je in de gelegenheid bent, ga er dan eens kijken. Er is een heel overzicht te zien van de ontwikkeling van de kaart als hulpmiddel: van prachtige kaarten vol met afbeeldingen en theorieën over onze aarde tot het kaartje op je telefoon dat vertelt waar je nu bent en je kan helpen om op je bestemming te komen.
Aan het begin vind je deze introductie die aangeeft dat de aanleiding voor de tentoonstelling onder andere het 150 jarig bestaan van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap, het KNAG, is. Hun verzameling is in bruikleen bij het Allard Pierson.
Meteen een kaart die behoorlijk afwijkt vanhet traditionele beeld van de kaart of atlas. Een kaart die de hoogteverschillen toont in Amsterdam. Leuk voor alle bezoekers, veel informatie op een grafische manier.
Met toelichtingen in de rode basis van de verschullende grachten, dijken, straten en gebouwen in Amsterdam. Vergeet de metro niet! De kaart is van Willem Aalders, De hoogteligging van Amsterdam, 1980.
Bij de kaart als informatiedrager hoort aandacht voor het in de tentoonstelling overbrengen van informatie. De informatieborden zijn heel overzichtelijk gemaakt.
Joan Blaeu, Amstelodami celeberrimi Hollandiae, 1649 – 1652.
Even terug in de tijd. De kaart in dit boek is op zich zelf al oud maar de kaart is een afbeelding van een veel ouder exemplaar. Geograpgiae opus novissima, Claudius Ptolemaeus, 1513.
Op een van de schilderijen van Vermeer op de tentoonstelling in het Rijksmuseum zag je al de voor de moderne kijker vreemde orientatie van de kaart. De waddeneilanden niet bovenaan maar meer naar reachts.
De ene ster (Ptolemaeus, Blaeu) heb je net gezien en de volgende kondigt zich al aan: Theatre de l’univers (Theatrum orbis terrarum) gedrukt door Plantijn, gemaakt door Abraham Ortelius, 1598.
De zeven provinciën kennen de meeste mensen wel maar er was ook een periode met in onze regio een verband met 17 provincies: Septendecim Provinciae Germaniae Inferior, Petrus Schenk, 1710. Iets meer dan 40 jaar duurde dit verband.
Binnenkort meer over deze tentoonstelling.
Argusvlinder 