Vanmorgen was tijdens de wandeling een mooi ochtendrood te zien. Breda, Vlaszak.
Chassé Theater.
Detail van het Burgerweeshuis.
Breda, Watertoren, Wilhelminasingel.
Voor het zich was het minder rood dan de foto’s.
Je kunt dan de foto’s wel wat aanpassen maar het
resultaat is zo ook mooi.
Wat ze precies doen? Ik heb geen idee.
Ik zie wel dat er gewerkt wordt aan de ‘kademuren’
en dat er versteviging wordt aangebracht zodat ze
het water kunnen wegpompen/de Verlengde Mark kunnen
uitdiepen?
Breda, Oude Haven, de Trapkes.
Iedere keer verrast het me weer om te zien hoeveel kunst,
hoeveel topkunst, nog te vinden is op de plaatsen
waarvoor het gemaakt is.
Ook in deze kerk zijn bijzondere werken te vinden.
Je verwacht dan kunst van rond 500 jaar oud. Maar dit werk is uit 1964. Binnenkort slechts 60 jaar oud. Van deze schilder zag ik eerder zijn portret van koningin Elizabeth II: Pietro Annigoni, St Joseph the carpenter. Oil on canvas. Prachtig die vader die timmerman is en die zijn zoon in zijn werkplaats op visite heeft terwijl op de achtergrond het kruis al doorschijnt.
Dit is de nis waar een bijzonder werk hangt. Het werk is van belang maar ook dat je kunt zien hoe dat op zo’n plaats past.
Filippo Lippi, The Annunciation and stories from the life of St Nicholas, 1440 – 1447, tempera on wood. De ‘stories’, de verhalen zijn de kleine schilderijtjes onder aan het grote werk, net boven de altaartafel.
San Lorenzo Basilica, Workshop of Domenico Ghirlandaio, St Anthony the abbot with St Lawrence and St Julian, second half of the 15th century, oil on wood.
De basiliek is heel anders dan veel van de andere kerken en kapellen die je in Florence bezoekt: San Lorenzo Basilica.
Rond 1440 werd aan Donatello gevraagd reliëfs te maken
voor twee preekstoelen. Hij overlijdt in 1446 en toen was
het werk nog niet af. Bijna 100 jaar later worden
alsnog de reliëfs geplaatst. We kunnen ze vandaag nog zien.
In analyses is te lezen dat dit een werk is dat zijn
tijd ver vooruit was. Heel realistisch, technisch erg knap en
als ontwerp vernieuwend.
San Lorenzo Basilica, Donatello, Christ’s passion (pulpit), 1460 – 1466, unfinished by Donatello.
San Lorenzo Basilica, Donatello, Resurrection (pulpit), 1460 – 1466, unfinished by Donatello.
Een aantal van de recente werken van Kiefer werden
gebaseerd op zijn eigen aantekeningen in zijn notitieboeken.
Bij deze werken kon ik maar 1 naam vinden: Journal Intime, 2023.
Daarom gebruik ik die naam voor de werken.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Journal Intime, 2023.
Een tijd terug kocht ik, na het kopen van een aantal tweede hands boeken van Hella S. Haasse, ook een map met krantenknipsels over de schrijfster en haar werk. Omdat ik onlangs het boek ‘Een gevaarlijke verhouding of Daal-en-bergse brieven’ kocht ging ik door de knipsels om te zien of er knipsels tussen zaten over dit boek. Ik vond er twee. Het eerste zie je vandaag hier.
Het knipsel vermeldt de schrijver: Han Jonkers. Maar geen datum en ik kan ook de krant waarin het verscheen niet achterhalen. Ook op Delpher kan ik het artikel niet vinden (misschien niet goed gezocht?). Dus opnieuw vermoed in het Brabants Dagblad en 1976.
De laatste foto is het originele artikel waarvan ik dit bericht maak.
Er zitten wel een paar typefouten, of beter gezegd ‘zetfouten’,
in het artikel (bijvoorbeeld: letterkende, werrechtelijk, fostbaarheden).
Bruine bonensoep: ui, prei, knolselderij, rookworst, sambal.
De eerste twee katernen met de gedroogde bloemen en planten
zijn gereed.
Het liefst zou je de bloemen en planten helemaal insmeren
met lijm en dan opplakken. Maar dan krijg je ze er nooit
meer uit (zou je dat willen dan?) maar je krijgt dat
ook nooit mooi ingeplakt. Sommige bloemen bevatten hele
kleine pluisjes en die laten zich niet zomaar lijmen.
Dus zet ik de bloemen en planten vast met kleine strookjes
papier die ik dan wel vastlijm op de ondergrond.
Daarbij probeer ik er voor te zorgen dat per katern
de twee ingeplakte bladeren niet over elkaar vallen.
Dat zou voor extra verdikking in de katernen zorgen.
De test zal moeten uitwijzen of dit de juiste
acties zijn.
Voor de test laat ik me inspireren door de beschrijving
van het ‘Vitrineboek’ in het meest recente nummer
van het tijdschrift ‘Handboekbinden’ van de
Stichting Handboekbinden.
Het kwartaal tijdschrift van de Stichting Handboekbinden. Hierin staat een artikel over het ‘Vitrineboek’ van Boekbindcollectief 14 x 14.
Mijn test bevat 5 katernen. Ik heb 10 gedroogde bloemen, planten of bladen. Dus per katern 2 gedroogde objecten. Ze zijn verzameld in twee wandelingen. Drie, vooral bloemen, zijn verzameld tijdens een bezoek in 2022 in Leiden. De overige zeven zijn verzameld tijdens een wandeling in 2022 langs de singels van Breda. De eerste drie zijn relatief klein en dun. Die gaan niet voor heel veel opdikking zorgen.
De strookjes plak ik in de richting van de plant mee. Ik maak ze zo dun mogelijk om het beeld o weinig mogelijk te verstoren. Wel probeer ik de strookjes in zoveel mogelijke richtingen te plakken om de gedroogde objecten geen kans te geven er uit de schieten. Maar het zijn allemaal pogingen van een hobbybinder. Als iemand ervaringen heeft die naar een andere oplossing wijzen dan hoor ik die graag.
Het papier van de test is dun dus moet ik ook de achterkant in de gaten houden voor eventueel lekken van de lijm en omdat dit ook een leuk beeld is.
Rekening houdend met de relatieve positie van de objecten binnen een katern.
In katern 2 worden de gedroogde takken groter en verschillen ze meer van dikte. Je kunt niet overal waar je zou willen de stroken plakken. Steeds de afweging tussen de takken zo vast mogelijk inplakken en het beeld van de gedroogde tak.
NRC, Henk van Gelder, Achterpagina, De kittige rolletjes van Hella Haasse, zaterdag 12 maart 1994. Een artikel over de eerste acteerprestatie van Hella S. Haasse en de manier waarop dit door de bezetter werd gebruikt in ‘Cinema & Theater’, ‘Weekblad voor film, tooneel, dans, opera, operette, concerten, radio, revue, variété en cabaret’, 1943. ‘De jeugdige actrice Hella Haasse, die in Utrecht bij de opvoering van de “Ghesellen van den spele”, in den Kloosterhof als Mariken van Nimwegen op schitterende wijze debuteerde’
Het acteerdebuut van Hella S. Haasse vond plaats als actrice
van het toneelgezelschap ‘Ghesellen van den spele’, een gezelschap in Utrecht.
Haasse speelt de rol van Mariken in Mariken van Nimwegen.
Ik kende de term ‘Ghesellen van den spele’ niet.
Op DBNL vond ik de ‘Geschiedenis der Nederlandsche letterkunde’,
Deel 2: De middeleeuwen, 1889, van W.J.A. Jonckbloet:
IV. Door wie werden deze spelen vertoond?
Op het eind van het tweede hoofdstuk zagen wij, dat priesters en ‘ghesellen’ in de kerkelijke drama’s optraden: dit noopt ons om de vraag in ’t algemeen te onderzoeken, wie de vertooners dezer spelen waren, waarbij wij dan nog nader zullen zien, hoe het wereldlijk drama zich aan het geestelijke vastknoopt.
Zoo in den beginne alleen priesters en andere kerkelijke personen aan de vertooning der mysterie-spelen deel namen, gaandeweg werd dit anders. Toen bij de uitbreiding der stukken gebrek ontstond aan een voldoend getal kerkelijke personen om alle rollen te bezetten, heeft men wel de hulp moeten inroepen van leeken. Aanvankelijk zullen ’t wel de koorzangers of akolythen geweest zijn, de ‘ghesellen van den choere’ of ‘vander kercken’, zooals zij genoemd worden. Bij verdere uitbreiding van het spel moest nog van anderen medewerking worden gevraagd.
Die leeken-gezellen vormden in den beginne natuurlijk geene blijvende vereeniging: zoodra het mysterie vertoond, en daarmeê hunne taak afgeloopen was, gingen zij weder uiteen. Zoo schijnt het, althans op sommige plaatsen, geruimen tijd gebleven te zijn.
En die vereenigingen, dezelfde gezellen, speelden zoowel wereldlijke als geestelijke stukken. Daarom worden zoowel zij, die aan geestelijke vertooningen meêwerkten, als zij, die wereldlijke spelen vertoonden, met denzelfden naam ghesellen vanden spele of vander conste genoemd.
Willem Joseph Andries Jonckbloet (Den Haag, 6 juli 1817 – Wiesbaden, 19 oktober 1885) was de eerste hoogleraar Nederlandse taal- en letterkunde. Daarnaast was hij liberaal volksvertegenwoordiger in het Nederlandse parlement.
Jonckbloet is belangrijk geweest voor de serieuze bestudering van de Nederlandse literatuur. Zijn Geschiedenis der Nederlandsche letterkunde (twee delen, 1868-1872) zette de standaard voor latere overzichtswerken. Jonckbloets wetenschappelijke aanpak was een bron van inspiratie voor de studie van het literaire erfgoed van de Lage Landen.
In de online Theaterencyclopedie.nl vond ik gegevens over de uitvoering:
Zo ziet het originele NRC krantenknipsel er uit.
Deze week werd er werk gemaakt van het beplanten van de Verlengde Mark bij het Franciscanessenplein in Breda.
In mijn vorige bericht liet ik nog niet zien wat ik
wil gaan inbinden in mijn testboek dat rekening moet
gaan houden met onregelmatigheden en verdikking.
In de zomer van 2022 heb ik tijdens een korte wandeling in
Leiden en tijdens een wandeling langs de singels in Breda,
wat bloemen en planten geplukt.
Wat ik toen geplukt heb heeft al die tijd in een boekenpers
of onder bezwaar liggen drogen.
Sommige takjes waren hier al eens eerder te zien.
Nog even een samenvatting.
Sommige takjes zijn klein, plat maar nog met kleur. Anderen zijn veel dikker en groter.
Voldoende om de 5 katernen te voorzien van planten.
Dit is mijn probleem. Dit jaar ben ik op vakantie naar China geweest. Voor de voorbereiding en de aantekeningen tijdens mijn reis heb ik twee, bijna identieke boeken gemaakt. Goed gelukt en goed gebruikt. Maar zoals je hierboven ziet doen de verzamelde tickets, toegangsbewijzen, enz, geen goed aan het boek. Daar ga ik een oplossing voor maken.
Zo’n 10 jaar geleden was ik ook in China. Toen kocht ik een stapel papier in Baotou, dat tot nu toe, behalve het eerste vel dat je hier ziet, niet gebruikt is. Het papier is bedoeld om te leren Chinese karakters te schrijven.
Hier zie je dat op het dunne papier al kaders en lijnen staan die de gebruiker moeten helpen om de karakters correct te schrijven. Deze vellen wil ik gaan gebruiken als boekblok voor een boek waarin ik de tickets ed kan onderbengen. Het probleem dat je dan moet oplossen is het verschil in dikte van de pagina’s dat veroorzaakte gaat worden door de tickets.
Vorige week was ik bij een winkel waar ik vloeipapier kon meenemen. Daar ga ik daarom een test mee uitvoeren. Het probleem los je niet alleen op met het papier maar vooral met de rug. Je moet er voor zorgen dat daar voldoende ruimte in zit om de verdikking en de ongelijkheid van de pagina’s op te vangen.
De eerste stap is om te kijken hoe ik het boekblok kan maken met het vloeipapier: vouwen en dan op maat snijden.
Het eerste katern is gesneden.
Dit is een boekblokje met 5 katernen.
Hoe ga ik proberen een rug te maken die ruimte mogelijk maakt.
Daarvoor gebruik ik de methode die ook bij sommige
fotoboeken wordt gebruikt: de rug maak ik uit een stevig
materiaal, Zaansch bord. Met papier maak ik een soort
van harmonica waarbij ik op de bergvouwen de katernen
ga binden. De rug wordt 1 ongebruikte bergvouw, dan
1 bergvouw voor een katern, dan weer een leeg katern en
de volgende bergvouw is dan voor een katern.
Voor een boekblok van 5 katernen zijn dan (5 x 2) + 2
externe bergvouwen nodig.
Ik kies voor stroken van 1,5 cm.
Zaansch Bord, papier gemaakt in papiermolen De Schoolmeester. Het papier wordt gemaakt van oud katoen, lompen. Het wordt gemaakt in diverse kleuren.
Even een testje met een stuk koekjesdoos.
Het ontwerp uitzetten op het Zaansch bord.
Dit wordt de rug.
Twee van de herfstbladeren zijn direct verbonden met een zaaddoos. Zonder de zaaddoos te verpulveren kan je die bladeren niet op dezelfde manier onder bezwaar leggen zoals dat wel kan met bladeren die los verzameld zijn. Daarom liggen de twee bladeren met zaadlijst op een krant te drogen en worden de de bladeren plat geduwd door losse zaaddozen.
Ook dit is een zaaddoos. Een heel vochtige zaaddoos. Ik heb hem tussen de krant uitgehaals, omgedraaid en opnieuw onder bezwaar gelegd.
De losse bladeren lagen tot nu toe onder niet al te veel druk. Daar zorgden ook de dikke kranten wel voor. Daardoor staan de bladeren wel wat bol op sommige plaatsen. Maar deze bladeren zijn voor mijn herfst/adventskrans. Dan mogen ze best volume hebben.
Ik denk komend weekend de krans te maken, op tijd gereed voor de eerste zondag in de advent (3 december).
Als hobbybinder ben je blij met een tentoonstelling van
de boeken van Kiefer. Dan doe je het zo slecht nog niet.
De basis voor de boeken zijn grote stukken karton die op
een manier ingebonden worden die niet bedoeld is om
het boek te kunnen lezen.
Ze zijn een symbool en drager van illustraties, tekeningen
of schilderingen. Hier en daar een titel.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Ein Traum, ein Mensch, ein Ding.
Maar diepgang en zwaarte is er altijd: Anselm Kiefer, Für Georges Bataille, Le bleu du ciel (Het blauw van de lucht). Hier is het niet zomaar de vaststelling dat de lucht blauw is. ‘Le bleu du ciel’ is een roman van Georges Bataille, die voltooid is in mei 1935, maar het is een boek met een bijzondere publicatiegeschiedenis. Georges Bataille is op zichzelf al een interessant figuur waar alleen al een studie aan te wijden is.
Karton, maar waarschijnlijk soms ook triplex (of iets dergelijks) is de basis voor de boeken. Waarschijnlijk worden de platen (de boeken hebben niet echt een band, hooguit een eerste blad met titel) met gesso wit gemaakt om vervolgens te beschilderen.
Anselm Kiefer, Les cathedrales de France.
Een onderdeel van de collectie van het Palazzo Vecchio is een
erfenis van de Amerikaan Charles Loeser.
Volgens Wikipedia: Charles Alexander Loeser
(January 11, 1864 – March 15, 1928) was an American
art historian and art collector.
Palazzo Vecchio, the Loeser Bequest, Niccolo Machiavelli.
Agnolo di Cosimo, beter bekend als Bronzino, Portret of Laura Battiferri, circa 1555 – 1560, oil on wood. Laura Battiferri was de vrouw van Bartolomeo Ammannati (als architect en beeldhouwer betrokken bij onder andere Florence). Laura Battiferri, zelf een dichter, houdt hier een boek met werk van Petrarca: Il Canzoniere.
Maestro dello croce di Cortona, Crocifisso, fin del 13th century, tempera su tavola.
De tekst roept allerlei vragen op rond de toewijzing van dit beeld aan Luigi Valadier, Anatomy of a horse, second half of the 18th century, bronze. Overigens foto’s van werk van Luigi Valadier op internet brengen nog meer twijfel.
Met een laatste blik op de plafonds is het tijd dit kantoor/stadspaleis achter me te laten. Heel veel indrukken. Ongelofelijk.
Het werk Winterreise (genoemd naar het gelijknamige werk
van Franz Schubert) is een soort van enorme kijkdoos.
De informatie van Museum Voorlinden noemt het een decorstuk.
In het werk worden schrijvers en componisten genoemd uit
de Duitstalige, romantische cultuur, maar ook
iemand als Lord Byron en Ulrike Meinhof.
Waar de Winterreise van Schubert een zoektoch is naar
de mens achter Schubert is de Winterreise van Kiefer
een zoektocht naar de Duitse identiteit (?).
Als in een kijkdoos kun je aan een kant, meestal een
van de smalle kanten, de doos inkijken.
Daarnaast bevinden zich zowel links als rechts van die
inkijk nog openingen.
Dorothea Schlegel, Hugo Wolff.
Heinrich Heine en Lord Byron.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Winterreise, 2015 – 2020.
Het is een enorm werk van Ansel Kiefer:
4 meter 70 hoog en 8 meter 40 breed.
Opgebouwd met stro, bladgoud, hout en metaal.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Aus Herzen und Hirnen, 2019 – 2020, stro, bladgoud, hout, metaal. De titel komt van een gedicht van Paul Celan uit 1951. De dichtregel waar de titel van het werk aan is ontleend is ‘Aus Herzen und Hirnen sprießen die Halme der Nacht und ein Wort von Sensen gesprochen’. Vrij vertaald is dat iets als ‘Uit harten en hersenen ontspruiten de stengels van de nacht en een woord door zeisen gesproken’.
De krans die ik ga maken is niet perse een krans en
zal er anders uitzien dan wat ik vandaag in een
tuincentrum zag. Maar het wordt mijn adventskrans.
Tijdens een wandeling zo het een en ander van de straat opgeraapt. Daarna even afgespoeld en het ligt nu te drogen. Morgen zal het wel droog zijn en dan gaat het nog een tijdje onder bezwaar.
Het is overal herfst zoals hier in het Valkenberg.
Prei-kerrie soep: prei, bosui, pastinaak, aardappel, garnaal, knoflook, ui, appel, paprika, kookroom, kerrie.
Een van de grootste verrassingen van het bezoek aan Florence. Palazzo Vecchio, The hall of geographical maps. Cosimo had het plan geval een ruimte helemaal te wijden aan de aarde en de sterrenhemel. De cosmos. De ruimte zou een instrument van studie en interesse maar ook van politiek worden.
India, Patagonië en Vuurland.
Een restauratie was in volle gang.
Ik kon mijn ogen niet geloven. Wat een werk, wat een kennis. Niet al die kennis kwam uit Italië. Zo zou werk van Ortelius geruikt zijn. Op de laatste foto Germania met links het gebied dat we nu Nederland noemen.
Ik vond achter een betaalmuur een artikel over de kaarten:
CHARISMATIC COSMOGRAPHY IN LATE CINQUECENTO FLORENCE (2009)
MARK ROSEN
University of Texas at Dallas
Arts & HumanitiesOne of the most significant projects of the Renaissance involving cosmographical decoration was the remarkably ambitious (and only partly completed) Guardaroba of Duke Cosimo I de’ Medici, begun in 1563. It is located in the Florentine ducal home and center of authority, the Palazzo Vecchio, and was described in contemporary correspondence as being the “cosmography of Duke Cosimo” – a lavishly decorated chamber expressing the duke’s interpretation of the physical universe. In creating a new state room to house the Medici collection of artworks and precious objects, Cosimo and his primary artistic advisor, Giorgio Vasari, assembled a team of artists, artisans, humanists, geographers, and scientists to give concrete shape to Cosimo’s cosmos (a pun which was widely acknowledged in his day). The ostensible aim of this room was to re-create the structure of the known universe in miniature, placing maps and astrological imagery at the center of its complex program. In its intended form, the Guardaroba was probably the most significant attempt in sixteenth-century Italy to visualize and demonstrate on a grand visual scale a sovereign’s cosmography.
The initial plans for the Guardaroba were only partly followed and ultimately were greatly scaled back after Cosimo died in 1574. A much abbreviated form of the room was completed by Cosimo’s two successors, his sons Francesco I (ruled 1574-1587) and Ferdinando I (ruled 1587-1609).
It was intended as a collecting area, with cabinets circling the four walls of the room; on those cabinets were to be painted 57 maps of the regions of the world, broken down according to the ancient Ptolemaic divisions as well as updated with more recently explored areas. The objects of the Medici collection would then be placed behind those maps inside the cabinets, according either to place of origin or perhaps according to type of object; in either case, a system designed to give order to the collection was keyed to the maps. Further fleshing out the program were antique portrait busts placed atop the cabinets, three hundred uniformly sized portraits of great leaders of recent centuries, images of plant and animal life, a preexisting planetary clock made in the early sixteenth century by Lorenzo della Volpaia, and, painted on the ceiling, a great astrological chart showing all the currently known constellations. Also planned for the room were two globes, one terrestrial and the other celestial, which would sit hidden in a compartment above the painted constellations until the duke or a courtier pulled a switch to open a panel in the ceiling that would then let the two globes slowly descend to the floor – clearly the most theatrical effect of the ensemble.
The fabrication of the space, however, encountered a number of setbacks primarily owing to changes in patronage.
De tekst in dit boekje sluit grotendeels aan op bovenstaande tekst van Mark Rosen.
De laatste foto geeft een overzicht van alle kaarten.
De volgende foto’s kun je rekenen bij de ruimte met de kaarten
maar ook bij een andere ruimte. Het gaat me om de deuren.
De deuren zijn prachtig ingelegd om zo afbeeldingen te maken. Zo zie je hier een soort van raam in de deur.
Zoals deze Dante door Giuliano da Maiano en Francesco de Giovanni ook Francione genoemd. Het ontwerp is van Sandro Botticelli, 1480.
De tekst is: ‘Nel mezzo del cammin di nostra vita (In het midden van onze levensweg)’, de beginregel van Inferno, het eerste deel uit de Goddelijke komedie.
Argusvlinder 