Misschien een vreemde combinatie maar deze foto’s maakte ik deze week. Een spiegelbeeld van Breda in twee stoelleuningen en een stk nieuwe kademuur voor de Verlengde Mark aan de Markendaalseweg.
Galleria dell’Accademia
Als je met enige regelmaat deze blog bezoekt en je
houd niet van middeleeuwse kunst, dan zul je al een tijdje
berichten zien die niet zo interessant voor je zijn, vrees ik.
Florence staat bekend om zijn renaissancekunst maar
er is daar misschien een nog grotere voorraad kunst uit de
periode voor de renaissance. Het overviel mij zelf ook.
Net ben ik de David voorbij gelopen en er gaat weer een
nieuw deel van de Florentijnse schatkamer open.
Het klinkt dramatisch maar het is echt zo.
Florence, Galleria dell’Accademia, Florentine painter, Madonna and Child, 1250 – 1260, panel.
Lucchese painter, Madonna and Child and two angels, circa 1240 – 1250, panel.
Taddeo Gaddi – Niccolo di Pietro Gerini, Madonna and Child, circa 1355, panel.
Op de informatie bij dit werk worden de heiligen in de predella genoemd.
Volgens mij niet in de volgorde waarin ze zijn afgebeeld.
Ik ken de iconografie van al deze heiligen niet. Sommige (Franciscus)
zijn bekender dan andere (Anthony the Abbot of Louis of Toulouse).
Maar mijn inschatting van de volgorde voor zeker de eerste 5 figuren
is als volgt (van links af):
Saint John The Evangelist, Francis, John the Baptist, Maria, Christ,
Anthony the Abbot, Bernard, Dominic, Louis of Toulouse.
Saint John The Evangelist:
figuur schrijvend is een boek
Francis:
de wond in zijn zij is te zien door een opening in zijn habijt
John the Baptist:
draagt iets dat lijkt op ruw kamelenhaar
Over Maria en Christus lijkt me geen twijfel.
Van dit werk had ik niet eerder gehoord.
26 panelen met het leven van Christus en het leven van Franciscus.
Ik maakte een paar foto’s van episodes uit het leven van Franciscus
die me bekend voorkwmen.
Taddeo Gaddi, Stories of Christ and of St Francis of Assisi, circa 1340, panel. Franciscus ontvangt de stigmata.
Franciscus preekt voor zijn broeders (?)
Franciscus bezoekt paus Innocentius III om toestemming te vragen voor zijn orde.
De kerststal.
‘Herbouw mijn kerk’, de opdracht aan Franciscus.
Vier panelen ontbreken in Florence.
Dit is de opstelling in de Galleria dell’Accademia.
Grifo di Tancredi, Madonna and Child with saints, circa 1300, panel.
Mooie zin: ‘though it roves somewhat weak in the unclear spacial render of the throne’, oftewel: de stoel is lelijk geschilderd.
Argus in China
In de middag ga ik naar het Dunhuang Museum.
Daar zijn voorwerpen te zien die gevonden zijn in het Hexi Corridor.
Dat is een belangrijke strook redelijk begaanbaar land
met aan de zuidkant het hoger liggende Tibetaans plateau en
met aan de noordkant onhergbergzaam gebied zoals de Gobi-woestijn.
De Hexi Corridor verbond het historische China met het westen.
In de Corridor liggen een aantal oases waarvan die van
Dunhuang de laatste is (vanuit China geredeneerd).
Historisch gezien is dit een belangrijke doorgang die onderdeel
was van de zijderoute.
Relief in de entreehal van het museum. Het relief geeft een beeld van de uitwisseling van goederen, gewoontes en ideeën via de zijderoute.
In de hal ook een steen met een formele tekst over Dunhuang en omgeving en het museum.
Dunhuang locates on the westernmost end of the Hexi Corridor and in a joining area among Gansu, Qinghai and Xinjiang Uygur Autonomous Prefecture neighbouring Guazhou County in the east, Xinjiang Uygur Autonomous Prefecture in the west and north, Subei Mogolian Autonomous County and Akesai Autonomous County in the south with a total area of 31.2 thousand square kilometers.
Dunhung has a long history and about 3,500 yars ago the Huoshaogous the earliest local resident known up to began to live on the oase. Laterly the Wusuns, the Rouzhis also settled down and do the farming here succesively. During the Qin and Han Dynasties, Dunhuang was occupied by the Huns. In the sixth year of the Yuanding Era of the Western Han Dynsty (111 bc) the Emporer Wudi launched the policy to expand the territory and establish Dunhuang Prefecture, imigrate more residents from other places making Dunhuang one of the Four Prefectures in the Haxi Corridor. During the period from Han to Tang, Dunhuang had always been a place of traffic and military fort and melting pot of Chinese and western cultures known as a metripolitan of communication between the Hans and minorities, thus it played an important role in the process of communication between China and western countries in aspects of politics, economy and culture.
Dunhuang is a place where Chinese people had the initial contact with the westeners, hence itself naturally become a historical evident of communication between China and western countries in ancient times. Local residents in Dunhuang have created abundant anciant cultural heritages from generation to generation which are not only shinning pearls in the treasure house of Chinese history and culture but also precious materials for the study of politics, economy, culture, military affairs, communication between China and western countries in ancient times in northwest China and even all over the country.
In het museum staan/hangen overal goede bordjes bij de voorwerpen. China, Dunhuang Museum, Almanac, Han Dynasty, 206 BC – 220 AD, unearthed at Qingshuigou in 1990.
Bronze tortoise, Wei & Jin Dynasties (part of Six Dynasties) AD 220 – 589, unearthed Bridge 3 tomb, 1987. Van deze tomb kan ik op internet niets vinden.
Bronze turtle-dove (tortelduif), Wei & Jin Dynasty (Six Dynasties), AD 220 – 589.
Intrigerend voorwerp. Mij is niet helemaal duidelijk waar het voor dient. Pottery box with several lattices, Wei & Jin Dynasty (Six Dynasties), AD 220 – 589, tomb at Qijiawan, found in 1976.
Dergelijke stenen met een afbeelding had ik niet eerder gezien. Ik zou ze later nogmaals zien in een museum. Toen stond er bij dat het om replica ging maar hier staat dat er niet bij. Hele mooie afbeeldingen. Painted brick with butchering design (slager), Wei & Jin Dynasty (Six Dynasties), AD 220 – 589, group of tombs south of Luotuo Town.
Painted brick with mulberry tree leave harvest design, Wei & Jin Dynasty (Six Dynasties), AD 220 – 589, group of tombs south of Luotuo Town.
Grappig en mooi! Painted brick drying the clothes design, Wei & Jin Dynasty (Six Dynasties), AD 220 – 589, group of tombs east of Xusanwan.
Grappige man die zaaier. Painted brick with sowing design, Wei & Jin Dynasty (Six Dynasties), AD 220 – 589, group of tombs south of Luotuo Town.
Painted brick with trip by oxcart design, Wei & Jin Dynasty (Six Dynasties), AD 220 – 589, group of tombs south of Luotuo Town.
Galleria dell’Accademia
Dan stap je ongeveer het heilige-der-heilige van de renaissancekunst binnen. Met in de verte: Michelangelo Buonarroti, David. Wie goed kijkt ziet ook fragmenten van The Prisoners en misschien een stukje van St Matthew.
Florence, Galleria dellAccademia, Michelangelo Buonarroti, Prisoners, Awakening slave, circa 1530, marble.
Michelangelo Buonarroti, Prisoners, Young slave, circa 1530, marble.
Michelangelo Buonarroti, St Matthew, 1505 – 1506, marble.
Michelangelo Buonarroti, Prisoners, Atlas, circa 1530, marble.
Michelangelo Buonarroti, Prisoners, Bearded slave, circa 1530, marble.
Attr./Toegeschreven aan Michelangelo Buonarroti, Palestrina Pietà, 1550 – 1560, marble.
Argus in China
Naast Boeddhistische voorwerpen uit Tibet en voorbeelden van
teksten gevonden in Mogao zijn er ook beelden te zien.
China, Mogao Caves, Arhat – clay moulding sculpture, Yuan dynasty, 1271 – 1368 AD, Mogao Cave 477.
Iedere keer dat je een afbeelding of Boeddhistisch voorwerp ziet
heb je weer de kans om een nieuw onderdeel van de complexe
religie te leren. Dat geldt overigens niet alleen voor het
Boeddhisme. Het kan ook als herhaling dienen 🙂
Bijvoorbeeld: wat of wie is een ‘Arhat’?
Een arahant of arhat is een boeddha of een discipel van een boeddha. Indien arahant naar een discipel verwijst, betreft het iemand wiens geest door diep penetrerend inzicht in de natuur van het bestaan volledig gezuiverd en bevrijd is. In het Theravada-boeddhisme is dit hoogste van de vier Graden van Verlichting die door een discipel van een boeddha behaald kan worden. De Boeddha werd zeer vaak een arahant genoemd: het woord arahant is onderdeel van de standaardbeschrijving van een boeddha.
Standing stone statue of a Heavenly King, Tang dynasty, 618 – 907 AD, Mogao Cave 224.
Wat is een Heavenly King?
De Vier Hemelse Koningen zijn vier boeddhistische bewakersgoden die elk voor een bepaalde windrichting staan.
Ze zijn de beschermers van de wereld en vechters tegen het kwaad. Ze kunnen elk een legioen bovennatuurlijke wezens bevelen om de dharma te beschermen. In het daoïsme bewaken zij elk een hemelpoort van de vier windrichtingen.
Ik gok er op dat het op de afbeelding gaat om ‘Virūpākṣa’
(Sanskriet), of ‘Guăng Mù Tiān’ (pinyin) of “Hij die alles ziet”.
Als dat correct is dan vertegenwoordigt hij de Westelijke windrichting.
Ik doe deze aanname omdat de koning in zijn hand een soort
van tempel of heiligdom heeft.
Op Wikipedia staan als symbolen genoemd ‘adder, kleine stoepa of parel’.
Ik sta open voor andere, beter onderbouwde verklaringen.
Statue of an offering bodhisattva, Tang dynasty, 618 – 907 AD.
Al tijdens de voorbereiding had ik gelezen dat het niet toegestaan
was om foto’s te maken in de Mogao caves. Dat is natuurlijk
een tegenvaller. We zijn dat in het westen anders gewend.
Maar ik had ook gelezen over de replica’s die er op
een paar plaatsen zijn van de grotten.
Die zijn er ook in de tentoonstellingsruimtes bij de
grotten en in het Dunhuang Museum. Mijn aanname was dat
fotograferen van de replica’s wel mogelijk zou zijn.
Maar dat was een verkeerde aanname.
Daar kwam ik op de harde manier achter omdat medebezoekers
me er op wezen terwijl ik aan het fotograferen was.
De bordjes niet gezien.
De foto’s die ik al gemaakt had laat ik hier wel zien.
Al was het maar omdat ze een beeld geven van wat de
Mogao Caves je bieden als je er op bezoek gaat.
Dit is een replica van een van de grotten in Mogao.
De replica’s geven wel een beeld van hoe ontzagwekkend de grotten kunnen zijn. Hoe met heel verschillende stijlen verhalen verteld werden langs de Zijderoute.
Galleria dell’Accademia
Een prachtig schilderij. Vol symboliek. Die architectuur is interessant maar geeft het schilderij wel het idee van een verkrampte ruimte. Florence, Galleria dell’Accademia, Neri di Bicci, Annunciation, circa 1465, tempera on wooden panel.
Bij de aankondiging van de geboorte van Jezus is meteen de kruisdood aanwezig. Als een soort picture-in-picture.
De houding van de hamdem vam Maria komt bij mij wat onhandig over. De Heilige Geest in de vorm van een duif die landt en afremt alsof hij met grote snelheid kwam aangevlogen. De duif heeft een kleine nimbus om de kop.
Maestro dell’ Epifania di Fiesole, Christ the man of sorrows among the mourners, circa 1490, tempera on wooden panel.
Er zijn niet alleen religieuze werken te zien in de Galleria dell’Accademia.
Deze afbeelding gaat over stijl: mode, hoeden, schoenen, kleding
en in het bijzonder de kleur van de sokken. Oh, en over manieren.
Giovanni di Ser Giovanni, known as Lo Scheggia, Dance at the wedding party (Formerly: the Adimari Wedding Chest), circa 1450, tempera on wooden panel.
Zie de elegante kousen, soms per been een andere kleur. Dan die prachtige puntschoenen. Dit is geen alledaagse kleding, met die sieraden en slepen. Dan de hoofddeksels…..
Fra Bartolomeo, The prophet Isaiah, circa 1514, painted on wood.
Fra Bartolomeo, The prophet Job, circa 1514, painted on wood.
Argus in China
Als je de directe omgeving van de grotten verlaat
ga je weer een brug over en tref je een aantal
tentoonstellingsgebouwen.
Helaas had ik weinig tijd om er goed te gaan kijken.
Dus heb ik me beperkt tot een paar foto’s die ik
in de korte tijd die ik had de hoogtepunten zou noemen.
Er was een deel met Boeddhistische voorwerpen uit Tibet.
Waarom men die keuze heeft gemaakt weet ik niet.
Ik weet ook niet of het hier om permanente tentoonstellingen
gaat of niet.
Een ander deel dat in dit bericht aan de orde komt
gaat over het schrift, of beter gezegd de verschillende
schriften waarvan men voorbeelden gevonden heeft in Mogao.
Het grootste deel van de geschriften die gevonden zijn in Mogao
zijn buiten China. In de UK, Ruslanf en Frankrijk.
China heeft zelf een klein deel.
Groot Brittannië, Rusland en Frankrijk waren de koloniale machten met
interesse in deze oudheden.
De kaartjes bij de voorwerpen geven niet heel veel informatie. Ik zou meer willen weten over het materiaal en de functie. Maar daarover staat niets. Ook de afbeelding wordt niet verklaard. Dunhuang, Mogao Caves, Vajra Yogini, 17th century, Tibet. Metaal neem ik aan, het ziet er uit als koper of een koperlegering.
High relief of Bodhisattvas, 14th century, Tibet, beating method.
High relief of Bodhisattvas, 14th century, Tibet, beating method.
Usnisa Vijaya, Namgyalma, 13th – 14th century, Tibet.
De nadruk in de beschrijvingen van Mogao ligt steeds op de Library Cave (cave 17). Maar blijkbaar zijn er ook in andere grotten geschriften gevonden. Essential mantras in Tangut script, Western Xia dynasty, 1038 – 1227 AD, Mogao Cave 121, Northern Section.
Block Printed Sutra, Tangut script, Western Xia dynasty, 1038 – 1227 AD, Mogao Cave 125, Northern Section.
Het kaartje toon ik toch maar even omdat ik ‘Liang Zhaofu’ niet kan vinden op internet. Diamond Sutra chanted by Liang Zhaofu. In Uighur script, Yuan dynasty, 1271 – 1368 AD, Mogao Cave 464, Northern section.
Fragment of time tables, Tibetan script, Yuan dynasty, 1271 – 1368 AD, Mogao Cave 59, Northern section.
Aan de gaatjes te zien en het ontbreken van tekst direct rond de gaatjes, kun je denk ik opmaken, dat deze bladen gebonden zijn geweest als een palmbladboek. Satasahasrika – Prajnaparamita Sutra, Tibetan script, Tang dynasty, 618 – 907 AD, Mogao Library Cave (17).
Stele carved, Six syllable mantra, 8th year of Zhi Zheng reign, Yuan dynasty, 1348 AD, Mogao Cave 61. Dit is de afbeelding centraal op de stele:
Paper for practicing calligraphy, Tang dynasty, 618 – 907 AD, Mogao Library Cave (17).
Galleria dell’Accademia
Slechts één van de werken in dit bericht heeft betrekking op Pasen.
Eerlijk gezegd niet het mooiste werk.
et is een schilderij van Raffaellino del Garbo.
Maar het is alles bij elkaar een schitterende serie.
Dit had kunnen heten ‘Over de boze vis, hond en draak’ maar het heet: Florence, Galleria dell’Accademia, Domenico di Michelino, The three archangels and Tobias, circa 1470, tempera on wooden panel.
Domenico di Zanobi and Filippino Lippi, Annunciation, 1460 – 1475, tempera on wooden panel.
Pasen volgens Raffaellino del Garbo, The Resurrection of Christ, 1500 – 1505, oil on wooden panel.
Lorenzo di Credi, Adoration of the Child with two angels and Saint Joseph, circa 1490, tempera on wooden panel.
Filippino Lippi, Saint John the Baptist, Saint Mary Magdalene, circa 1498, tempera on wooden panel.
Domenico Bigordi known as Il Ghirlandaio, Saint James the Great Saint Stephen and Saint Peter, 1493, tempera on wooden panel.
Francesco di Christofano known as Il Franciabigio, The Madonna and Child Saint Joseph and Saint John the Baptist, circa 1508 – 1510, oil on wooden panel.
Argus in China
De Mogaogrotten zijn belangrijk vanwege de Boeddhistische
afbeeldingen in de bijna 500 overgebleven grotten.
Maar minstens zo belangrijk zijn die grotten vanwege de
‘bibliotheekgrot’. Een grot die rond het jaar 1000 werd
afgesloten en pas weer begin 20ste eeuw werd herontdekt.
De bibliotheek bevat zeer oude, gedrukte boeken waaronder
een Diamond Sutra.
Wikpedia:
A copy of the Tang dynasty–Chinese version of the Diamond Sūtra was found among the Dunhuang manuscripts in 1900 by Daoist monk Wang Yuanlu and sold to Aurel Stein in 1907. They are dated back to 11 May 868. It is, in the words of the British Library, “the earliest dated printed book”.
De tekst van dit bericht schreef ik deels in China, in Dunhuang,
en deels vandaag. Met behulp van oa Wikipedia.
De Mogao Caves zijn heel bijzonder, in meerdere opzichten.
Volgens de gids zijn er op een dag zoals ik er was
(dinsdag 19 september) zo’n 11.000 bezoekers.
Dus de uitdaging voor de organisatie is: hoe laat je
zoveel mogelijk mensen kennis maken met de Buddhistische
cultuur zonder schade toe te brengen aan de conditie van de grotten.
Beetje hetzelfde probleem als bijvoorbeeld in
het Dal der Koningen in Egypte.
De organisatie doet dat op verschillende manieren maar
de keuzes die men daarbij maakt sluiten een
diepgaande kennismaking eigenlijk uit.
Hoe ziet zo’n bezoek er uit:
= in mijn geval bracht een taxi me naar een soort van
eerste bezoekerscentrum.
Dat centrum ligt nog een eind van de grotten af.
De grotten zijn Unesco Werelderfgoed en grotten worden
beinvloed door bijvoorbeeld de waterstand in het gebied.
Dus wordt het vrij bewegen van bezoekers in het gebied
zoveel mogelijk beperkt tot het georganiseerde vervoer
en de begeleide bezoeken.
= de stroom bezoekers wordt opgevangen in dat bezoekerscentrum
waar een tweetal films worden getoond.
Een ervan in een IMAX-theater.
Voor niet-Chinees sprekende bezoekers (in mijn geval waren dat er
op dat punt erg weinig) is er een koptelefoon met ontvanger
die tijdens de film de Engelse versie van het geluid laat horen.
Dat geluid is vooral muziek met een voice-over.
In het bezoekerscentrum op weg naar de eerste film.
Die films zijn vrij commercieel: veel beelden van woestijnzand
en kamelen, weinig informatie die verder gaat dat de basics.
Vergelijkbaar met een deel van de Nederlandstalige Wikipedia-pagina:
De Mogaogrotten zijn boeddhistische tempelgrotten op ongeveer 25 km afstand van het stadscentrum van Dunhuang, Jiuquan, in de Chinese provincie Gansu.
Tussen ongeveer de 4e tot en met de 12e eeuw hebben boeddhistische monniken hier ongeveer 1000 grotten geslagen in de zandsteenrotsen en versierd met boeddhistische kunst, zoals boeddhabeelden, sculpturen en muurschilderingen. Begin 21e eeuw zijn nog 492 grotten bewaard gebleven en voor een deel toegankelijk voor toerisme. De grotten staan sinds 1961 op de lijst erfgoederen van China en sinds 1987 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
In 1900 ontdekte de Chinese monnik Wang Yuanlu hier een afgesloten grot met rond 50.000 manuscripten, de zogenaamde manuscripten van Dunhuang.
= bij het bezoekerscentrum stap je in een bus van de organisatie
die de laatste afstand tot een tweede grote parkeerplaats overbrugt.
Vanuit de bus.
In het gebied zijn meer grotten. Die het eerst in beeld komen lijken niet afgesloten. Er zijn ook geen trappen en gaanderijen om ze te bezoeken. Dus blijkbaar zijn die niet interessant voor toeristen (?)
Bij het verlaten van de bus een overzicht van het complex en een waarschuwing.
= Daar overbrug je te voet de laatste honderden meters naar
de plaats waar de stroom bezoekers worden ingedeeld in groepen
die een gids toegewezen krijgen.
= Niet-Chinees sprekende bezoekers worden uit de stroom gevist
en daarmee vormt men groepen Engelssprekende bezoekers.
In mijn geval ging dat vooral om mensen van Aziatische afkomst
die bijvoorbeeld in Australië of de VS wonen,
ook mensen waarbij een van de partners een Aziatische oorsprong heeft
terwijl de andere partner uit het Westen komt.
Wachten tot je toegewezen wordt aan een groep en Engelssprekende gids.
= De gids neemt je dan vervolgens mee om een 8 of 4 grotten te zien.
Dat aantal is afhankelijk van het kaartje.
Men verkoopt voor iedere dag 6.000 kaartjes voor 8 grotten.
Mensen die daarna een kaartje kopen (zeg maar ‘Overloop-kaartjes’)
zien 4 grotten. Deel van de 8 grotten zijn er die iedere bezoeker
te zien krijgt (grot 16, 17 en de grot met de slapende Buddha
en de grot met de grote Buddha) en een aantal andere grotten.
Die laatste zijn een beetje afhankelijk van de beschikbaarheid
(niet alle grotten zijn altijd te bezoeken en in sommige grotten
zijn misschien op dat moment al bezoekers).
Grot 17 is de grot waarin de Dunhuang-manuscripten gevonden zijn.
Grot 16 is de toegang tot grot 17. De grotten verschillen van grootte.
= in de grotten mogen geen foto’s gemaakt worden.
Jammer genoeg mag dat ook niet in de replica-grotten in
het expositiecentrum bij de grotten.
Ook de replica’s in het Dunhuang-museum mogen niet gefotografeerd worden.
= de balkons voor de grotten, de ingangen, de trappen,
zijn van modern beton. Soms loopt dit (deels) door tot ver in de grotten.
In de tijd, zijn door erosie van zon, wind en water, de voorkanten
van de grotten weggevaagd. De betonnen ‘mantel’ moet wat van de grotten
over is beschermen.
Het materiaal waarin de grotten zijn uitgehouwen is zandsteen.
Dat is eenvoudig te bewerken maar kwetsbaar voor zon, regen, wind
en luchtverontreiniging.
De betonnen mantel van bijvoorbeeld grot 331.
Deze ruimte met schilderingen aan de buitenkant zijn van latere datum en worden door alle bezoekers bezocht (dat is wat mij er van bij staat.
= Alle ruimtes worden grotten genoemd. Meestal zijn de grotten
afgesloten met een deur. Maar bij grot 130, de grot
met de grote Boeddha, staat er een soort van uitbouw
voor de bergwand. Dat opvallende gebouw zie je op veel foto’s staan.
Crowd control voor grot 130.
Bij grot 130 is ook de uitgang van het complex.
= de Mogaogrotten zijn heel anders dan de Boeddhistische grotten
in Ellora en Ajanta in India. Die bezocht ik in 2013.
De Ellora Caves zijn van Hindoeistische, Boeddhistische of Jain
oorsprong en dateren grofweg van 550 – 950 na Christus.
De Ajanta Caves dateren van 200 voor Christus – 480 na Christus.
= de afbeeldingen in de Mogao caves zijn fantastisch,
de verhalen heel doordacht. Een heel eigen denkwereld.
Daar wil je meer van weten maar de gids zit in een race
tegen de klok. Het maximum aantal grotten is bereikt.
Over een tweede brug naar tentoonstellingsruimtes en de parkeerplaats met de bus. De taxi staat al weer te wachten.
Nog een aantal Memorial stupa’s.
Dan rest de terechte vraag: Wat heb je nu eigenlijk gezien?
In Dunhuang kocht ik een boek over Mogao. Een boek met
weinig tekst maar wel een aantal mooie afbeeldingen.
Die geven een idee van wat je te zien krijgt als je
dit complex bezoekt.
Al is het niet zo dat ik kan zeggen dat ik al die voorbeelden
ook zelf gezien heb…….helaas.
Voorbeeld van een deel van de inhoud van grot 432. Argus in China, uit het boek ‘China Dunhuang’, Edit Dunhuang Research Academy, Group of pained clay figures, eastward facing niche in central pillar, Mogao Cave 432, Western Wei Dynasty, 535 – 556 na Christus.
Apsaras, north wall Mogao cave 305, Sui Dynasty, 581 – 618 na Christus.
Ananda, Budhisattva and Heavenly King, south side central niche, Moga Cave 45, High Tang Dynasty, 705 – 780 na Christus.
Buddha preaching the law, south wall Mogao Cave 320, High Tang Dynasty, 705 – 780 na Christus.
Big Buddha, Mogao Cave 130, High Tang Dynasty, 705 – 780 na Christus.
Dit is het boek waar de serie met voorbeelden uit komt: China Dunhuang, Edit Dunhuang Research Academy.
Galleria dell’Accademia
De wereldberoemde verzameling waarvan ook de David deel uitmaakt.
Wat een prachtige collectie. Een eerste kleine serie.
Florence, Galleria dell’ Accademia, Andrea di Giusto Manzini, Madonna of the girdle and Saints Catharina of Alexandria and Francis, 1437, tempera on wooden panel.
Apollonio di Giovanni, The Trinity and Saints Cosmas and Damian, Francis of Assisi, Sebastian and Julian, circa 1460, tempera on wooen panel.
‘arched aedicule structure’: wijst op de ronde afsluiting (bovenkant) van het werk met de pilaren eronder waardoor een soort van klassiek Romeins bouwwerk ontstaat.
Maestro dell Epifania di Fiesole, Coronation of the Virgin between cherubim and musician angels, circa 1480, tempera on wooden panel.
Cherubim: Celestial winged beings
Of volgens Wikipedia:
Een cherub, cherubim, cherubijn of kerub is een mythisch wezen dat is samengesteld uit een combinatie van verschillende andere levensvormen, vaak een gevleugelde leeuw, adelaar of stier met een mensengezicht, vergelijkbaar met de Egyptische of Griekse sfinx en de Mesopotamische karibu. Cherubs komen 91 keer voor in de Hebreeuwse Bijbel
Een balkon in Florence
Vermoedelijk gaat het om twee steunen van een balkon. De foto’s zijn gemaakt op mijn laatste dag van mijn vakantie in die stad maar waar> Dat weet ik niet meer. Maar de beelden zijn door verwering te leuk om niet op mijn blog op te nemen.
De wandelweek in één bericht
Breda, Verlengde of Nieuwe Mark. Voorheen was dit allemaal de Markendaalseweg.
Tilburg, Bredaseweg, De oude warande.
Vlechtwerk als fundering voor de nieuwe kademuren ?
Argus in China
In het hotel kreeg ik meteen mijn eerste souvenir. Dat hadden ze niet hoeven doen maar het is heel aardig. Hier ligt een blauw/witte doek op het tapijt. Maar wat is het nou?
De verpakking verduidelijkt. Ik ga slapen. Ik ben moe en het is al aan het begin van de avond. Midden in de nacht wordt ik wakker en de volgende keer is het 10:30 uur. Ingecalculeerd. Ik had er rekening mee gehouden dat de eerste dag slaap en onwennig zou zijn.
De hotelkamer is een soort kamer-en-suite: eetgedeelte, zitgedeelte, aparte slaapkamer en douche/toilet. Heel ruim.
Hotelkunst.
Uit bed ga ik wandelen. Ik moet zien in hoeverre ik me kan orienteren. Dat gaat eigenlijk best. Het was me al verteld dat Dunhuang een rustige plaats is met brede stoepen en brede straten. Weinig verkeer.
Behoorlijk op de groei. Ik ben op zoek naar het Dunhuang Museum. Dat blijkt gesloten te zijn op maandag maar ik vind het wel.
In China is het eigenlijk altijd tijd om te eten.
Geweldig zo’n enorme steen als reclame voor je supermarkt.
Lucky gift met traditionele afbeelding op de achtergrond.
In Dunhuang is ook een moskee. Deze vind je in de buurt van de avondmarkt die op dit moment nog leeg is. Dit is het deel waar gebeden kan worden.
Deze poort geeft toegang tot de moskee en een paar bijhorende gebouwen.
Onderweg naar Snack street zie ik bij een winkel
het volgende zonnepaneel buiten staan.
Wie het kleine niet eert….
De thee en het bestek voor het middageten.
De keuze heb ik gemaakt met behulp van de foto’s op het menu. Het smaakte prima.
Later, aan het begin van de middag ga ik naar de avondmarkt.
Ook met de bedoeling er te gaan eten.
Dat lukte prima.
Eerst kom ik langs een bakker van platte broden.
Ze smaakte heerlijk.
Een oven van dit type ken ik uit India, bijvoorbeeld.
Je kijkt je ogen uit met al die kleuren, geuren, mensen, …….
Dit laatste is mijn avondeten. Vlees, ik vermoed lam, in brood. Goed te eten zonder bestek of bord en het smaakt prima. Goed warm en heet.
Gehoord
Er zijn heel veel populaire podcasts. Ik beluister er een paar.
Sommige gaan over klassieke muziek en jazz.
Bij het beluisteren van de podcasts hoorde ik twee nummers
die mijn aandacht trokken.
Erik Verwey Trio met Hermine Deurloo op ‘chromatic harmonica’ (chromatische mondharmonica, bekend van Jean ‘Toots’ Thielemans en Stevie Wonder) op About a home. Heerlijke muziek.
Koormuziek is niet zo mijn ding. Maar de compositie ‘Where you go’, gezonden door Capella Amsterdam en geschreven door David Long, is fantastisch. Het staat op de CD The Writings. Ik vind het ergens op lijken maar krijg mijn vinger er niet achter.
National Archeological Museum
Een laatste serie.
En wat voor een serie…..
National Archeological Museum, Florence, Idolino, circa 30 BC, Roman, from Pesaro.
Statuette of a flutist, 600 – 500 BC, limestone, from Cyprus. Op het beeld is een zogenaamde ‘phorbeia’ te zien. Een doek die onder andere voor de mond zit en die helpt om de dubbele fluit op een juiste manier aan te blazen, een soort van mondstuk dus.
Statuetta di flautista – Sulla bocca una bende (phorbeia) per tenere lo strumento; sul fianco forse la custodia del flauto (Statuette of a flutist – On the mouth a bandage (phorbeia) to hold the instrument; on the side perhaps the flute case). Of de Engelse vertaling helemaal goed is betwijfel ik. Met name het deel ‘to hold the instrument’.
Apollo Milani, Kouros, 550 BC, Attica.
Medici Riccardi horse head, circa 350 – 330 BC, bronze, gold plate.
Het archeologisch museum omvat een Egyptisch museum, een Etruskisch museum en een museum met Romeinse kunst.
Florence vanaf Piazza San Marco.
Dit was wel van mijn laatste dag in Florence maar ik ben
per ongeluk twee dagen overgeslagen.
Die volgen dus nog.
Argus in China
Afgelopen jaar ben ik drie weken in China geweest.
Daar heb ik heel veel interessante dingen gezien en ook
heel veel mooie dingen.
De eerste dagen is wel even wennen. De taal kan een
grote barriere zijn. Kost je zeker tijd.
Misschien is het voor sommige mensen weggelegd om de
taal te leren maar ik heb niet echt een talenknobbel.
De reisorganisatie die mij geholpen heeft met het
boeken van de vluchten, de hotels en drie excursies is
Tiara tours in Breda.
We hebben gezocht naar een mogelijkheid om met zo
min mogelijk vluchten in China te komen, mijn
programma te doen en weer thuis te komen.
Het idee was om naar Oezbekistan te vliegen, dan met de trein,
via Ürümqi naar Dunhuang te gaan. Maar op dat moment
was het niet mogelijk om China binnen te komen via
het traject Almaty (Kazachstan) – Ürümqi.
Dus het werd een vlucht
Amsterdam – Frankfurt – Beijing – Dunhuang.
Ik twijfel even hoe ik dit verslag ga aanpakken. Ik kan
me concentreren op de hoogtepunten: Mogao Caves,
Gandhara-tentoonstelling in het Gansu Provincial Museum
in Lanzhou, Terracotta Army of de ovens van de
Keizerlijke porcelein fabriek in Jingdezhen.
Maar besluit voor de eerste delen mijn geschreven
verslag te volgen.
Op 15 september ga ik naar Amsterdam. Dat is een vrijdag.
De vluchten duren 25 uur en ik zal dus zondagmiddag
in Dunhuang zijn. In Amsterdam ga ik naar de boekenmarkt
op het Spui en ga op zoek naar het Portugese restaurant
‘Portugalia’ in de buurt van het Leidseplein.
Maar het blijkt niet meer te bestaan.
Het restaurant wordt voortgezet als Portugalia Tasca, ergens
anders in Amsterdam. Misschien niet ver weg maar het
zal voor een volgende keer zijn.
Op 16 september ontbijt ik op Schiphol.
Op de vlucht van Frankfurt naar Beijing heb ik een stoel
bij de nooduitgang gekocht en op de vluchten naar Frankfurt
en van Beijing naar Dunhuang heeft men mij zo’n zelfde
plaats toegewezen.
Op Frankfurt was het erg druk maar ik zag dat je ook
via een self service door de douane kunt als je een
Europees paspoort hebt. Dat ging vlot.
Ik zal nog heel wat (extra) controles moeten ondergaan
op de vliegvelden en in China. Zie rode stempel hieronder.
Op 17 september ben ik dan in Beijing. Het is een hele tijd
wachten voor de volgende vlucht. Dat geeft tijd genoeg voor
vingerafdrukken, paspoortcontrole, de verandering van
terminal en nog een Ommetje.
Volgens mijn verslag:
Aangekomen in Beijing. Het is veel veranderd ten opzichte van 7 jaar geleden. ‘Het’ is het aankomstprotocol op de luchthaven. Er staan nu veel automaten. Geen formulieren invullen, nou ja, niet zo veel dan toch. Bovendien staan er jonge beambten bij die computers die misschien niet heel veel Engels spreken maar ze weten uit welk vliegtuig je komt en weten dus wat waar ingevuld moet worden. Doordat je het paspoort inscant, weet de computer je taal en toont schermen in het Nederlands en spreekt je ook aan in het Nederlands. Na een snelle security check volgt een ritje met een soort van trein zonder bestuurder die je naar het punt van de bagageclaim brengt. Vandaar rijdt een bus naar Terminal 2 (ik kwam aan op 3) voor de binnenlandse vlucht. Mijn bagage kon ik meteen inchecken al duurt het nu ik dit schrijf nog 5 uur voor de vlucht vertrekt.
Vertrek je in Amsterdam met een groep passagiers die bijna allemaal
Westers is, in Frankfurt verandert de samenstelling met meer
reizigers uit Azië. In Beijing verandert dat opnieuw. Nu ben je
als Westerling in de minderheid.
Op de luchthaven bestel ik iets te eten van een menu met foto’s.
De serveerster gebruikt een vertaalapp op haar telefoon en dat
werkt goed.
Mijn telefoon is al wat ouder en in Dunhuang zal
mijn telefoon kapot blijken te zijn. In het begin werkt de
VPN nog wel, maar al snel niet meer. Ik doe het verder zonder
maar een goede recente telefoon helpt je enorm.
National Archeological Museum
Het museum bezocht ik op de dag dat de trein vertrok,
terug naar Amsterdan.
Dus ik had weinig tijd.
Maar het museum is sensationeel.
Kijk maar eens naar de volgende werken.
Twee figuren liggen aan op een bank. Rechts een man en links een gevleugelde vrouw. National Archeological Museum, Florence, Cinerary statue for two, 400 – 380 BC. From Chianciano, Terme Pedata Necropolis.
De volgende afbeelding is van de Engelse tekst die uitleg geeft
over de ‘Orientalizing’ periode.
Een periode in Griekenland, Italië en ook in Spanje van
toenemende invloed vanuit het oosten (het oosten is dan ‘ Syria and
Assyria as well as Phoenicia and Egypt’)
De belangrijkste zinnen zijn voor de hierna volgende, twee
prachtige voorwerpen.
Between the 7th and the second half of the 6th century BC the use of the antropomorphic cinerary, the so-called canopus becomes comon: the lid takes the shape of the face, arms and anatomical details are indicated over the vase. From the ancient types with simple features or applied masks, the lid assumes the shape of a head. It also can have ear-rings or beard in the case of male canopus, the cinerary can be placed over a throne.
Testa di canopo in impasto, da Chiusi, 6th century BC.
Canopo in impasto buccheroide testa lavorata a tutto tondo dettagli incisi, da Chiusi, first half 6th century BC.
Statue of Minerva, early 3rd century BC, bronze, from Arezzo, St Lorenzo Church.
The sarcophagus of the Amazons, middle of the 4th century BC.
En er gaat nog meer volgen.
Gifts of the Magi for Hungry Dutch(men)
Kort geleden kocht ik een boek in Engeland.
Jaren geleden kwam ik al eens op hun website en kocht
toen ook een boek. Nu weer, 2 exemplaren.
Één ingebonden en één exemplaar in losse katernen.
Ik kocht het vanwege het mooie uiterlijk.
De twee exemplaren van de dichtbundel van Jamie McKendrick: ‘Gifts of the Magi’ uit 2023. De blauwe band is gemaakt met paste paper waar vervolgens met goud de sterren op gezet zijn. Dat en het Zerkall-papier, was de reden om het te kopen.
Gedichten zijn een vak apart. Ze zijn niet eenvoudige
te lezen. Dus ik ben eerst eens wat achtergrond-info
gaan verzamelen:
Op DBNL vond ik een artikel van de hand van Peter Swanborn:
Tijdens Poetry International ’98 trad een groot aantal jonge en onbekende dichters op. Van twee van hen, de Braziliaanse Cláudia Ahimsa en de Noorse Gro Dahle, vindt u in deze Passionate een aantal gedichten in vertaling. Het werk van twee andere dichters die voor het eerst op Poetry te gast waren, de Braziliaan Nelson Ascher en de Engelsman Jamie McKendrick, wordt belicht in twee korte bijdragen van Peter Swanborn.
….
Jamie McKendrick is een in 1955 geboren dichter die vorig jaar zijn derde bundel heeft uitgebracht, The Marble Fly. Voor deze indrukwekkende verzameling kreeg McKendrick de Forward Prize, een van de belangrijkste poëzieprijzen in Engeland.
…
De aantrekkingskracht van een dichter ligt echter nooit zozeer in zijn overeenkomsten met tijdgenoten, alswel in de mate waarop hij zich van hen weet te onderscheiden. Voor McKendrick geldt dat hij zich ontwikkeld heeft tot een meester in het spel met het perspectief. In veel van zijn gedichten denkt de ik-figuur iets te ondernemen, maar in de loop van het verhaal neemt dit ‘iets’ de controle over. Ongevraagd verheft het zichzelf tot onderwerp en reduceert vervolgens de hoofdpersoon tot een (al of niet) meewerkend voorwerp.
Zo maakt in het wrange en geestige gedicht ‘Ultima Thule’ een familie in een rubberboot een uitje to the final island. Althans, men probeert het eiland te bereiken regardless of the waves chilled from world’s end. De golven hebben echter andere plannen en ook de vader van het gezelschap blijkt niet ervaren genoeg in de nobele kunst van het roeien. In de laatste strofe zijn de rollen dan ook omgekeerd: the island rowed itself away from us/ towering at the edge of time forever.
In een gedicht met als titel ‘Flying Colours’ gebeurt iets soortgelijks. De hoofdpersoon wil samen met een klein Spaans jongetje een ‘kite’, d.w.z. een vlieger oplaten though neither of us has a notion how/ it’s meant to work. Binnen de kortste keren neemt de vlieger het touw in handen, happily going nowhere. Het gevolg is dat de man en de jongen niet langer richting of snelheid kunnen bepalen: he and I are nothing but the place the kite/ has chosen us to anchor on.
Niet alleen de overgave aan onverwachte krachten is een in veel gedichten terugkerend thema, ook een fascinatie voor transportmiddelen en voor iedere vorm van reizen is kenmerkend voor McKendricks poëzie. Titels als ‘Vehicle’, ‘Flight’ en ‘Banana Boat’ zeggen genoeg. Eén gedicht, ‘Boneshaker’, is zelfs geheel gewijd aan de diefstal van een fiets.
In zekere zin verbeeldt elk van de 40 gedichten in The Marble Fly een reis. Een reis waarbij niet zozeer het reisdoel van belang is, maar des te meer het reizen zelf. Het eindpunt is vaak onduidelijk of onvindbaar en misschien is er zelfs in het geheel geen sprake van een eindpunt. Als het bestaat is het in ieder geval anders dan verwacht.
Een goed voorbeeld hiervan is het gedicht ‘Matador’, een hedendaagse versie van de mythe van Theseus, de Griekse held die in het hart van het labyrinth op Kreta de Minotaurus versloeg en vervolgens alleen de weg terug kon vinden dankzij de draad van Ariadne, the brute’s half-sister, the mistress who’d/ masterminded his escape. For reward/ he took her off to Naxos, and there he dumped her.
In het tweede deel van het gedicht bevindt Theseus zich op zee en ziet hij, wanneer zijn schip de kust nadert, een figuur aan de kliffen hangen. Volgens de mythe zou Theseus in zijn latere leven door toedoen van Hades, god van de onderwereld, aan een rots vastgroeien, maar het gedicht vermeldt dit niet. Er staat alleen dat Theseus iemand aan de rotsen ziet hangen en: Only then did the thought come home/ that the death of the monster in the maze/ was never the real object of his voyage.
Wat het doel wel is blijft onduidelijk maar zeker is dat de reis voortgezet dient te worden. Misschien moet Theseus zijn carrière als held voortzetten, misschien moet hij zijn eigen dood onder ogen zien, misschien hoeft hij alleen maar weg te lopen uit het verhaal.
McKendricks fascinaties voor enerzijds het omkeren van het perspectief en anderzijds het voortdurend onderweg zijn, lijken in zijn voorkeur voor mythologie samen te komen. Mythen stijgen boven het tijdelijke en het incidentele uit, ze zijn onpersoonlijk maar laten wel zien welke krachten in mensen werkzaam zijn. Net zoals het happily going nowhere in ‘Flying Colours’ is voor een mythe het doel minder belangrijk dan het onderweg zijn en heeft het verhaal meer betekenis dan de psychologische ontwikkeling van een bepaald personage.
McKendricks spel met het perspectief beperkt zich niet tot het verwisselen van object en subject. Een soortgelijk vervreemdend effect weet hij ook te bereiken door aan het eind van een gedicht terug te keren naar het begin. De slotregel laat hij aansluiten bij de beginregel, soms zijn ze zelfs bijna gelijk. Zo begint het gedicht ‘The One-Star’ met een taxi die wegrijdt en eindigt met een taxi die klaarstaat. De dagdroom die in de tussenliggende strofen wordt beschreven, is in wezen een reis terug in de tijd.
Als de tijd omgekeerd kan worden, is herhaling van de tijd ook mogelijk. De incidentele gebeurtenis wordt op deze manier een symbool, het gedicht als geheel een metafoor. Op zo’n moment dient zich de paradox aan die stelt dat herhaling weliswaar mogelijk (om niet te zeggen onvermijdelijk) is, maar dat uiteindelijk niets hetzelfde blijft. Bij terugkeer wordt het beginpunt anders ervaren en wat bekend werd geacht, blijkt dit toch niet te zijn.
Een van de meest grappige gedichten in The Marble Fly is ‘Six Characters in Search of Something’. In dit gedicht blijft niet alleen onduidelijk wat het ‘something’ is waar de zes karakters naar op zoek zijn, ook de betekenis van het gedicht houdt het midden tussen nonsens en tragedie. Kort samengevat gebeurt er het volgende: een vriend van de dichter ontmoet de zoon van een man die door een op IJsland verdwaalde ijsbeer is opgegeten. Deze zoon vertelt dat zijn vader op de vlucht sloeg toen hij de ijsbeer zag. Onderweg kwam hij echter een andere man tegen die recht op de beer afliep. Aan deze man gaf hij zijn wandelstok ter verdediging, niet wetende dat de ijsbeer zijn route had veranderd and reappeared on the path ahead/ of the man who now was unprotected. De tragische afloop van het verhaal is reeds aan het begin van het gedicht verteld en in dit geval keert de dichter niet terug:There may be a moral in this story
for the man, his son, the man he met,
for my friend, for me, or even for the bear,
but if there is it’s better left unsaid.
De tekst is al van een lange tijd geleden.
Dus die moet ik nog eens goed doornemen maar als je mee wilt lezen….
Het stuk van Peter Swanborn gaat uit van drie titels:
Jamie McKendrick, The Sirocco Room, 1991
The Kiosk on the Brink, 1993
The Marble Fly, 1997
Van Incline Press ontving ik ook nog een paar grappige stukken drukwerk die bij mij gaan dienen als boekenlegger. Zoals dit betoog met en over manicula. De ‘handjes’ die in middeleeuwse teksten soms in de marge van een boek verschijnen om een belangrijk stuk tekst aan te wijzen. Die handjes zijn ook in lood of zoals hier in hout te krijgen. Bijzondere van deze ontwerpen van Hazel Corvin is dat het vrouwenhanden betreft. Op de website heten ze dan ook ‘Femicule’. Ze zijn verkrijgbaar via Mark McKellier.
What’s good for the bee is good for the hive (Wat goed is voor de bij is goed voor de korf).
Mind out for what’s just around the corner (Let ook op de eerstvolgende stap).
Het lettertype dat gebruikt is bij het drukken van de parabel heet ‘Hungry Dutch type’. Omdat ik een Nederlander ben viel me dat meteen op in de beschrijving van Incline Press. Internet geeft informatie over het ontstaan van dit lettertype. Hieronder benoem ik twee websites (er zijn er vast meer).
De website van Russell Maret uit 2016.
Nog een site met de naam ‘Making Book‘, uit 2020.
Deze tweede site vertelt waar de naam van het lettertype
vandaan komt. Het lettertype werd gebaseerd op een 17e eeuws type
gemaakt door een Nederlander. Die maakte het lettertype
voor een boek met de titel ‘Hungry Bibliophiles’.
Daar komt de honger vandaan, de honger naar boeken.
Terug naar mijn boek:
De titelpagina.
Dit gedicht heet heel toepasselijke ‘mirre’ (Myrrh) naar een van de geschenken van de Driekoningen.
De ingebonden versie.
De sterrenhemel.
Het colofon van de ongebonden versie. Ik moet nog eens goed gaan zitten voor deze bundel maar ik heb er nu al heel veel plezier aan gehad!
Mijn eerste lepel en vork
Mijn moeder vroeg me of ik soms mijn eerste lepel en vork
mee naar huis wilde nemen om ze zelf te bewaren.
Dat wilde ik wel.
Wandelfoto’s
De Trapkes en de Tolbrug in Breda, door het gaas.
Nieuwe Mark aan de Markendaalseweg.
Argusvlinder 