Over Argusvlinder

Living in Breda, in the Netherlands, likes to blog about all the things that keep me busy.

Ook de neushoorn komt er maar bekaaid af (Boekenzoo 8)

Posted on september 15, 2022 by Argusvlinder

In de tekst lijkt het te gaan over de ‘Rinoceron’. Dit boek is gedrukt door Gerard Leeu en heet ‘Dialogus Creaturarum Moralisatus’. Er waren eerder al afbeeldingen uit deze publicatie hier te zien. Gouda, 6 juni 1481. Maar een vreemd dier op de afbeelding.

In deze versie van Thomas Bartholinus maakt het dier op mij wel een heel vermoeide indruk. Thomas Bartholinus, De unicornu observationes novae, Henricus Wetstein is de drukker in Amsterdam in 1678. De naam van het boek is ook een beetje verdacht want het gaat over de ‘nieuwe waarnemingen van de eenhoorn’.

Hoe ontstond dit wat vreemde beeld?

C. Plinius Secundus (Plinius de Oudere): Vijf boeken handelende van de natuur. J. Morterre, Amsterdam, 1770, Neushoorn.

De afbeelding wordt langzaam beter maar de vele uitsteeksels horen er toch echt niet bij. De hoorn op de neus is in het echt niet gedraaid zoals op deze afbeelding. C. Plinius Secundus: Vijf boeken handelende van de natuur.

Woudt van wonderlicke sinne-fabulen der dieren (Boekenzoo 7)

Posted on september 13, 2022 by Argusvlinder

Een boek met fabels en dieren spelen de hoofdrol. Boven de afbeelding staat: ‘Onnut in Schijn, kan dienstich zijn’ en er onder: ‘Alle dingh koemt te pas’.

Dit is een afbeelding die te zien was in Huis van het Boek,
de tentoonstelling Boekenzoo.
Het boek is van Steven Perret, Woudt van wonderlicke sinne-fabulen
der dieren, I van Waesberge, Rotterdam, 1633, Een groep dieren.

Kijk je goed dan zie je ook de volgende bijzondere verschijning.

Tussen de leeuw en de beer, onder het varken. Wat is dat precies met die grote oren?

In het boek staan natuurlijk fabels. Korte verhalen met een sterke boodschap. Zoals hier het verhaal ‘Van den ezel, en de haes.’

Ik heb geprobeerd de tekst uit te typen, de spelling gelaten zoals het was,
alleen een ‘s’ getypt waar ik denk dat hij hoort.
Niet alle hoofdletters overgenomen.
Wel de komma’s geprobeerd over te nemen.

Van den ezel, en de haes.

De kloecke leeuw, doet groot bevel,
Als baes, en vooght van ’t beeste-spel;
Roept beer, en hert, kameel, en stier,
en swijn, en haes, en ’t ezel-dier,
Om sich ten krijgh te rusten op.
De ruyghe beer, (te kort van kop)
die sprack: Heer leeuw; hoort koninck, dwaes,
een ezel dom, en blooden haes,
en passen bij de krijghers niet;
D’een is te traegh, en d’ander vliet.
Wel aen, feyd’ leeuw; een ezel schrickt.
De vlugghe haes, de baen verklickt.
,,Die Wallen wacht, is alsoo goet,
,,als die in ’t Velt haes-op gaen doet.
,,Het is vol dienst, en noodich-nut,
,,Wat goet kan doen, en quaet beschut.

Een dom. en lompen boer, koemt alsoo wel te pas,
als een die rend, en zeylt, en loopt alomme ras.

Noyt quaet, in baet

Ik ben wel benieuwd wat ‘feyd’ leeuw’ betekent.

Altijd weer een verrassing

Posted on september 13, 2022 by Argusvlinder

Gisteren zag ik ineens een serie piketpaaltjes in het Valkenberg staan.
Vanmorgen bleek dat er nog veel meer staan dan ik eerder dacht.

Als je goed kijkt zie je er meer dan 1.

Pakje kunst

Posted on september 12, 2022 by Argusvlinder

Een soort gelukskoekje, fortune cookie, een verrassingspakket.
Voor twee euro koop je een kunstwerkje.
In mijn geval een Stevige Strandschelp of Spisvla Solida van Annemieke Fierinck.

Pakje Kunst: Annemieke Fierinck, Stevige Strandschelp (Spisvla Solida).

Wil je meer weten van de Stevige Strandschelp, kijk dan even hier.

Dit is de bijsluiter.

Ook van Pakje Kunst is meer te vinden op internet. Onder andere waar je deze pakketjes kunt kopen.

Alleen de handtekening nog

Posted on september 12, 2022 by Argusvlinder

Vanmorgen was de handtekening nog niet geplaatst.
Intussen is dat al wel gebeurd maar dat is hier
nog niet te zien.

Catharina van Alexandrië (denk ik). Blind Walls Gallery.

Al eerder te zien?

Posted on september 12, 2022 by Argusvlinder

Zeker weet ik het niet.
Dus op het gevaar af dat dit een herhaling is:

Deze putdeksel kun je vinden in het Valkenberg in Breda. Komend vanuit de Willemstraat (=vanaf het station) neem je het eerste pad naar de JF Kennedylaan (dat is linksaf). Dan kun je hem niet missen.

Wandeltocht door de dierentuin vervolgt zich (Boekenzoo 6)

Posted on september 11, 2022 by Argusvlinder

De spreekwoordelijke dierentuin dan wel te verstaan.
Het is mijn zesde bericht over de tentoonstelling Boekenzoo
die vandaag voor het laatst te zien is in Den Haag.
In het Huis van het Boek.

Het begint met voor mij een moeilijke afbeelding.
De afbeelding is duidelijk van een leeuw maar met erg veel
symbolen:
– een oog op de borst
– twee schuddende handen
– een ezel (?)
– een sleutel
– een zon achter de rug
– een duivel (?) die uit het lichaam komt
– een Jacobsschelp
– een soort van pijl door een poot
– een zalvende (?) hand

Dan aan de bovenkant nog een dier dat in iets bijt en naar rechts nog twee zaken (eieren ? en een kruid ?) die ik niet kan plaatsen. Op de linkerschouder vormen die meer vragen oproepen dan antwoorden. Op de tentoonstelling wordt het boek als volgt omschreven: Ars memorandi capitula evangeliorum, handschrift, Duitsland, circa 1475 – 1500. Geheugensteun voor het Evangelie van Lucas.

Daar heb ik dan een beetje een probleem mee.
Alle evangelisten hebben een dier als symbool.
Volgens Wikipedia:

Mattheus: gevleugelde man of engel
Markus: gevleugelde leeuw
Lucas: gevleugelde os of stier
Johannes: arend

Zie bijvoorbeeld hier:

Matthew the Evangelist, the author of the first gospel account, is symbolized by a winged man, or angel. Matthew’s gospel starts with Joseph’s genealogy from Abraham; it represents Jesus’ Incarnation, and so Christ’s human nature. This signifies that Christians should use their reason for salvation.
Mark the Evangelist, the author of the second gospel account, is symbolized by a winged lion – a figure of courage and monarchy. The lion also represents Jesus’ resurrection (because lions were believed to sleep with open eyes, a comparison with Christ in the tomb), and Christ as king. This signifies that Christians should be courageous on the path of salvation.
Luke the Evangelist, the author of the third gospel account (and the Acts of the Apostles), is symbolized by a winged ox or bull – a figure of sacrifice, service, and strength. Luke’s account begins with the duties of Zechariah in the temple; it represents Jesus’s sacrifice in His Passion and Crucifixion, as well as Christ being High priest (this also represents Mary’s obedience). The ox signifies that Christians should be prepared to sacrifice themselves in following Christ.
John the Evangelist, the author of the fourth gospel account, is symbolized by an eagle – a figure of the sky, and believed by Christian scholars to be able to look straight into the sun. John starts with an eternal overview of Jesus the Logos and goes on to describe many things with a “higher” christology than the other three (synoptic) gospels; it represents Jesus’s Ascension and Christ’s divine nature. This symbolizes that Christians should look on eternity without flinching as they journey towards their goal of union with God.

Een prachtig, handgeschreven boek.

Getijdenboek, Latijn en Frans, handschrift, Frankrijk. Circa 1490. Een duif als Heilige Geest.

Getijdenboek, Latijn, handschrift, Zuidelijke Nederlanden. Circa 1500 – 1525. Vogels in de marge.

Deze plaat komt uit een boek met een hele lange naam: Natuurkundige beschryving eener uitmuntende verzameling van zeldsaeme gedierten bestaande in Oost- en Westindische viervoetige dieren, vogelen en slangen, weleer levend voorhanden geweest zynde buiten Den Haag op het Kleine Loo van Z.D.H. den Prince van Oranje-Nassau. Een mond vol. De maker is Arnout Vosmaer en de uitgever was P. Meijer, Amsterdam, 1766 – 1788. Giraffe van de Prins.

Geen idee waar ZDH voor staat.
Wat die meneer daar bij de giraf doet weet ik niet
en waarom hij niet genoemd wordt al helemaal niet.
De term ‘kameelpaard’ vind ik erg leuk.

Er is nog een hele reeks foto’s op voorraad dus
als de boeken niet meer te zien zijn in Den Haag
zal een deel ervan hier nog permanent te zien zijn.

Catharina van Alexandrië (vermoedelijk)

Posted on september 10, 2022 by Argusvlinder

Een heilige vrouw, een wiel als martelwerktuig en een zwaard: Catharina van Alexandrië.

Olifanten nog aan toe (Boekenzoo 5)

Posted on september 10, 2022 by Argusvlinder

Weet je nog niet wat je morgen gaat doen?
Weet dan dat je morgen in Den Haag nog een bezoek kunt brengen
aan de Boekenzoo. Huis van het Boek.
Hele mooie boeken over dieren.
Voor jong en oud!

Eerder waren er al foto’s over deze tentoonstelling
te zien, vandaag zijn de olifanten aan de beurt.

Dit handschrift (!) uit ongeveer 900 – 1000 (!) heeft ook een tekening gemaakt door iemand die of heel slecht kon tekenen of die zelf nog nooit een olifant had gezien. Dat laatste ligt het meest voor de hand. De naam van de schrijver en de titel wordt soms een beetje anders geschreven. Sextus Placitus Papyriensis, Libr medicinae ex animalibus pecoribus et bestiis vel avibus concordantiae, handschrift, Frankrijk, circa 900 – 1000.

Even concentreren op die aandoenlijke olifant.

Dit boek heeft dan weer een hele stoere uitvoering van de olifant, ‘Olifant met strijdtoren’. Speculum humanae salvationis, handschrift, Duitsland (?), circa 1400 – 1500.

Dit boek is niet alleen bijzonder vanwege de afbeeldingen met in het bijzonder de olifant maar ook vanwege de versiering van de tekst.

Misschien wel stoer maar nog steeds niet angstaanjagend, zou ik denken.

Zo kennen we hem weer. Bartholomaeus Anglicus, Van den proprieteyten der dinghen (Proprietatibus Rerum), Jacob Bellaert, Haarlem, 24 december 1485, eerste realistisch getekende olifant. Zoek de Eenhoorn!

Wil je meer weten over Bartholomaeus, kijk dan even in Wikipedia.

Bartholomaeus Anglicus (Nederlands: Bartholomeus Engelsman) (voor 1203 – 1272) was een in Engeland geboren geleerde en franciscaan, professor aan universiteit van Parijs en lector in Magdeburg . Hij schreef De proprietatibus rerum, een voorloper van de encyclopedie.

Veel plezier morgen!

De hort op

Posted on september 10, 2022 by Argusvlinder

Gisteren ging ik naar mijn tweede lezing / workshop
in het kader van de Summer school History of the book
in de Artis Bibliotheek.

Maar omdat ik wat vroeg was heb ik de Hortus Botanicus
in Amsterdam even bezocht.
Ik vermoedde dat dit prima ging passen bij het verhaal
van Marieke van Delft over de Flora Batava (en misschien
ook nog werk van Maria Sibylla Merian?).

In de grote kassen is een loopbrug van waar af je van boven op de planten kunt kijken. Altijd weer een heel ander perspectief dan je gewoon bent.

Maar de kas met vlinders maakt je heel opgewekt.

Ik nam te weinig tijd om er voor te zorgen dat ik de vlinders kon fotograferen vanaf de kop naar achter. Dit is precies andersom maar ook heel mooi. Die kleuren.

Een goede start van de dag.

Een staart meer of minder

Posted on september 8, 2022 by Argusvlinder

Het bezoek aan de Summerschool History of the book was al helemaal
geweldig toen ik hoorde over de Zeemonnik.
Blijkt dat er nog een te zien was in het Huis van het Boek op
de tentoonstelling Boekenzoo (nog te zien t/m zondag).

De zeemonnik in Pierre Belon de Mans: La nature & diversité des poissons avec leur pourtraicts représentez au plus pres du naturel, uitgever Charles Estiennes, Parijs, 1555.

Gerard Leeu, Twispraec der creaturen, Zeemeermin verleidt een jongeman, Gouda, 23 juni 1482.

Rie Cramer, Pieternelletjes sprookjesreis, W. de Haan, Utrecht, 1921.

Jacob Meydenbach, Hortus Sanitatis, Zeemeermin met dubbele staart, Mainz, 23 juni 1491. Ach ja, een staart meer of minder….

Nieuwe muurschildering

Posted on september 7, 2022 by Argusvlinder

Breda, Vlaszak, Blind Walls Gallery.

Verlengde Mark ver leeg

Posted on september 7, 2022 by Argusvlinder

De foto’s vertragen mijn lopen tijdens de wandeling maar ja. ik ben er dan toch. Breda, Markendaalseweg. Verlengde Mark is bijna leeg.

Reconstructie van een zeemeermin (Boekenzoo 3)

Posted on september 7, 2022 by Argusvlinder

De opmerkelijke dieren in oude boeken riepen heel wat vragen op:
zeemonnik, zeebischop, zeemeerman, zeemeermin, eenhoorn,
reuzeslangen en nog veel meer.
Mensen willen die zien of willen de geneeskrachtige werking
ervaren van de hoorn van een eenhoorn.

Het leverde een rage op net als iedere nieuwe iPhone in
deze tijd. Alleen duurde de rage niet drie weken maar jaren.
De rage had geen vat op miljoenen mensen zoals nu maar
een interessante bovenlaag van de bevolking.

Dan zijn er altijd kwakzalvers die poeders verkopen of misschien
we het echter dier.
Zo ontstond er een handeltje in zeemeerminnen.

Nagemaakte zeemeermin. Gemaakt van dierlijk materiaal: half aap en half vis. Een reconstructie van de oude praktijken uit 2008. Eigendom van Muzee Scheveningen.

Op de tentoonstelling Boekenzoo in het Huis van het Boek wordt
het zo verteld:

De leeuw, zijn ingewanden en de dodo (Boekenzoo 2)

Posted on september 6, 2022 by Argusvlinder

Het zou logischer zijn de serie van ‘Boeken die geschiedenis schreven’
eerst af te maken maar die tentoonstelling kun je niet meer gaan zien.
De Boekenzoo nog voor een paar dagen.
Grijp je kans.

De Boekenzoo slaagt er goed in het verhaal van ‘dieren in boeken’ te vertellen. Dat is een thema dat breed wordt opgepakt met oude maar ook nieuwe boeken. Allerlei technieken. Een bijzondere techniek is de diepdruk. Daar komt geen inkt aan te pas maar door de druktechniek ontstaat er een reliëf in het papier. Erg mooie techniek voor omslagen. Hier een reliëf van een dodo uit 2013: Richard Price: Going, Going .. Gone, Dodo in diepdruk. Illustraties zijn van Ron King, de uitgever is Circle Press, Bosham, 2013.

Dodo

A racket,
a melody.

Comic,
a tragedy.

That song,
that song.

Een klein boekje: Leonard Baskin, Miniature natural history. First series, deel 4: Extinct. Heinemann, Londen, 1983.

Lewis Carroll, De avonturen van Alice. Met illustraties van John Tenniel. Ad Donker, Rotterdam, 1947.

In dit enorme boek komt dan de leeuw en zijn ingewanden aan bod. Claude Perrault, Mémoires pour servir a l’histoire naturelle des animaux, Imprimerie Royale, Parijs, 1676.

‘De leeuw’ is niet het enige dier in dit boek maar bij de leeuw ligt het boek open. Rechts deze afbeelding. Links de legenda.

Daar staat de verwijzing naar het hart: Le coeur.

De tentoonstelling gaat nog verder met van alles.
Ook wordt de fraude aan de orde gesteld als mensen niet bestaande,
opgezette ‘dieren’ maakt, verkoopt en argeloos ten toon stelt.
Maar ook neushoorns, olifanten, insecten, te veel om op te noemen.
Later meer.

Metro naar Artis

Posted on september 5, 2022 by Argusvlinder

Toen ik vorige week naar de Summerschool History of the Book.
Dit jaar wordt dat gehouden in de Artis Bibliotheek.
Allemaal nieuw voor mij dus maakte ik wat foto’s
tussen de metro en de Artis Bibliotheek.

Metrostation in Amsterdam. Waterloo.

Vanuit de metro ben ik wat gaan rondlopen. Ik had meer tijd dan
strikt noodzakelijk.
Ik kwam uitgelopen bij het Nationaal Holocaust Namenmonument.

Het monument is ontworpen door Daniel Libeskind, niet onomstreden.

Vanaf de andere kant van de straat.

Even verder liep ik het Wertheimpark in.

Jan Wolkers, Gebroken Spiegels (Nooit meer Auschwitz).

De Artis Bibliotheek is een langgerekt gebouw. De muren zijn versierd met mensen die een rol speelden in de geschiedenis van de biologie (in de brede zin van het woord) en reliëfs van dieren.