Detail van een gouden, rituele dolk uit Byblos. Even verderop het hele voorwerp.
RMO, Byblos, Bijl, 2000 – 1600 voor Chr. Goud.
Byblos, Dolk, 2000 – 1800 voor Chr. Goud.
Deze voorwerpen maken de tentoonstelling interessant
voor het grote publiek en alle leeftijden.
RMO, Byblos, Dolk met handvat, 2000 – 1800 voor Chr. Brons.
Soms schrijft een blog zichzelf.
Afgelopen zondag was ik in het Rijksmuseum in Amsterdam.
Ik wilde zeker de tentoonstelling ‘Kunst + Boeken’ zien.
Een dialoog tussen boeken ontworpen door Irma Boom met
moderne kunst werken.
De tentoonstelling vind ik geslaagd al vond ik de
plexiglas ‘dozen’ waarin de boeken zitten niet sterk.
Ze beperken je zicht, vertekenen soms het beeld.
Moma schrijft over het werk van de Nederlandse
kunstenaar/boekmaker als volgt:
For Boom, books are a sensory, tactile experience—an object to hold and discover and…
Dus bij Boom stopt een boek niet bij de tekst maar
zijn meer zintuigen nodig. Onder andere het gevoel van het
in de hand hebben van een boek.
Dat lukt nu in ieder geval niet op de tentoonstelling.
Dat gezegd hebbende is de kans om een reeks boeken van haar
te zien niet groot. Dus GAAN!
Dit zijn twee exemplaren van een bekend project van Irma Boom: het SHV Think Book 1996 – 1896. Een boek dat de geschiedenis van dit grote bedrijf wil laten zien. Hier gaat het om de Engelse en Chinese editie gemaakt in samenwerking met Johan Pijnappel.
Boom heeft meerdere boeken ontworpen en gerealiseerd met heel veel pagina’s. Best een uitdaging met de moderne druk en bindtechnieken.
Moma heeft een exemplaar van dit werk op de website staan.
Daar wordt het boek zo beschreven:
SHV Think Book 1996–1896, one of Boom’s early commissions, is illustrative of her experimental and influential approach to book design.
Paul Fentener van Vlissingen, CEO of the Dutch conglomerate SHV, tasked Boom with creating a book to commemorate the centenary of his company; his sole requirement was that she “make something unusual.”
Boom compiled a 2,136-page document of the company’s history, presented in reverse chronological order, during an extensive five-year process that involved researching the company, attending shareholder meetings, interviewing employees, and reviewing archives of records and images.SHV Think Book is unconventional not only in its approach but also in its typography, layout, materials, and printing.
To encourage readers to journey through the book in a nonlinear fashion, Boom omitted page numbers, a table of contents, and an index. Furthermore, the book’s design extends to the edges of its pages, which are printed to reveal the image of a tulip field when flipped from left to right, and the lines of a Dutch poem when flipped from right to left.The commission proved to be fertile ground for Boom’s experiments, and her vast and diverse body of work demonstrates a lasting commitment to questioning and challenging conventions of book design.
For Boom, books are a sensory, tactile experience—an object to hold and discover and thus a unique information-delivery medium, especially in the digital age.
Boom maakt boeken die vaak veel aandacht trekken. Bijvoorbeeld boeken voor of over het werk van Rem Koolhaas: Elements of Architecture.
Het boek is gemaakt met segenten in verschillende kleuren. Een van die segmenten lijkt korter dan de rest van de pagina’s.
Als ik het goed zag zat dit boek nog in het cellofaan. Sheila Hicks, Weaving as Metaphor door Irma Boom.
Het bijpassende kunstwerk: Sheila Hicks, Brouillard, 2002, zijde en linnen.
Er zijn vast mensen die denken dat dit een beschrijving is
van de ‘Argusvlinder’: vierkante man.
Maar in dit geval is het toch iets anders.
Karel Appel, Vierkante Man, 1951, olieverf op doek. Ik vind hem wel erg mooi. Rijksmuseum, Amsterdam.
Het Rijksmuseum toont in de eregallerij twee houten kasten
uit de eerste helft van de zeventiende eeuw, gemaakt
door Herman Doomer.
Ik ging kijken.
De kasten verschillen weinig in leeftijd. De oudste is uit 1632, deze is een paar jaar jonger.
Dit is de kast uit 1632.
De Santa Croce is in Florence een kerk met een hele reeks
begraafplaatsen en herinneringsplaquettes van beroemde
Italianen. ‘Beroemd’ is geen understatement.
Florence, Basilica of Santa Croce. Op de plaats van de kerk staan al kerken vanaf het begin van de 13e eeuw. Deze versie is van 1294, in 1560 ingrijpend gerestaureerd. In 1966 is de kerk beschadigd door de overstroming.
Op het plein voor de kerk staat dit standbeeld van Dante Alighieri uit 1865. Het ontwerp is van Enrico Pazzi.
De deur met detail.
Geen graf maar een herdenkingsplaats: Guglielmo Marconi.
Het ontwerp is van Giorgio Vasari: graf van Michelangelo Buonarroti.
Dante ligt er niet begraven maar een monument werd er in Florence wel opgericht voor hem: Danti Alighierio.
Nicolaus Machiavelli (Niccolò di Bernardo dei Machiavelli).
Door wie dit schilderij is gemaakt weet ik niet. Het lijkt me de tuin van Gethsemane, met de apostelen die slapen en Chrisus die de Vader aanroept. Het schilderij is waarschijnlijk onderzocht voor een restauratie en er zijn stukjes van het schilderij vastgezet om verdere beschdegingen tegen te gaan.
Donatello, Tabernacle, Cavalcanti Annunciation, circa 1433 – 1435. De komende dagen zou ik nog veel aankondigingen (Annunciation) zien.
Adembenemend: Sieboldhuis, Japan Museum, Wabi sabi, Albarrán Cabrera, Nyx #23, 2014, platina palladium print op gampi papier over bladgoud.
Albarrán Cabrera, The mouth of Krishna, #338, 2014, platina palladium print.
Mijn virtuele wandeling over de tentoonstelling Byblos
gaat verder. Een interessante en mooie wandeling.
RMO, Byblos, Kruik in de vorm van een koe, aardewerk, 2500 – 2000 voor Christus.
In de tempel van de Dame werd ook deze zilveren steenbok gevonden (2500 – 2000 voor Christus).
Stempelzegel, brons, 2800 – 2000 voor Christus. Zegels hebben een aantrekkingskracht op me die ik niet goed kan plaatsten.
Byblos, kruik in de vorm van een koe, aardewerk, 2500 – 2000 voor Christus.
De expat uit Libanon en zijn vrouw in Egypte: Levantijnse soldaat in Egypte, kalksteen, gevonden in El-Amarna, Egypte, 1353 – 1324 voor Christus.
Dit is het interieur van de Chiesa di San Giorgio e dello Spirito Santo alla costa, een barokke kerk in in Florence. Op de plaats van deze kerk stonden eerder al andere kerken. De laatste grote restoratie waar we nu naar kijken is uitgevoerd door Giovan Battista Foggini. Het ovale altaarstuk is gemaakt door Anton Domenico Gabbiani: Descent of the Holy Ghost, 1705.
Schildering in het plafond: Alessandro Gherardini, Glory of St. George, 1705 – 1708.
Informatie die ik in de kerk aantrof.
Bij 2 huizen staat vermeld dat ze voormalige woningen zijn
van Galileo Galilei (of bewoond door).
Geen idee of dit correct is.
Straf is wel dat de huizen naast elkaar in dezelfde straat liggen.
Vervolgens liep ik langs een boekwinkel waarvan de
etalage vol lag met prachtige boeken.
Dit boek is gedrukt in Amsterdam. Daarom deze extra foto van De mandatis principum van Carlo Emmanuele Vizzani. Volgens internet uit 1657. Het drukkerslogo geeft aan dat het om een boek gaat gedrukt door Joan Blaeu.
De spreuk bij het logo is: ‘Indefessus Agendo’.
Dit betekent ‘Onvermoeibaar Bezig’.
Op de Wikipedia-pagina over Blaeu staat onder andere
de geschiedenis van het drukkerslogo:
Na verloop van tijd werd het de gewoonte om op de titelpagina een afbeelding te plaatsen van een drukkersmerk.
Eerst gebruikte Blaeu een afbeelding van een weegschaal met in de ene schaal een aard- en in de andere een hemelglobe, als onderschrift: Praestat (Wat Het Zwaarst Weegt).
Na 1621 werd het ‘de Vergulde Sonnewijser’, met aan weerszijden figuren uit de Griekse mythologie: Chronos en Heracles.
Daaronder de spreuk: Indefessus Agendo (Onvermoeibaar Bezig).
In de meest kostbare (ingekleurde) edities werd de zonnewijzer daadwerkelijk verguld met bladgoud.
Sieboldhuis, Japan Museum, Wabi sabi tentoonstelling, Casper Faassen, ReCollection.
Als je keramiektentoonstellingen ziet dan vind je regelmatig
voorwerpen waarbij de scherven aan elkaar ‘gelijmd’ zijn
met een edelmetaal: kintsugi.
Tsukamoto Showzi is een kunstenaar die de Kintsugi-techniek gebruikt.
Tsukamoto Showzi, Kintsugi op een spiegel.
Yamamoto Masao, #64, geen datum bekend. De blauwe vlekjes zijn weerspiegelingen van verlichting op de tentoonstelling.
Yamamoto Masao.
Nog een kloosteromgang. Veel fresco’s. Florence, Basilica di Santa Maria Novella, Lorenzo Sciorina, Battaglio fra cattolici ed eretici al tempo di S. Pietro martire, 1581 – 1584. Detail.
In het complex was ook nog deze enorme zaal te bewonderen. De functie was me niet helemaal duidelijk.
Plafondconstructie.
Alessandro Fei (ook bekend als Il Barbiere), San Domenico resuscita il nipote del Cardinale Orsini, 1581 – 1584. Detail.
Simone da Poggibonsi, Gregorio IX ha la visione della chiesa de S. Pietro sostenuta da S. Domenico, 1581 – 1584.
Bernardino Poccetti, S. Domenico converte matrone eretiche, 1581 – 1584. Geweldig kapsel bij de mevrouw rechts.
Even rust. Florence, Santa Maria Novella.
Sieboldhuis, Japan Museum, tentoonstelling: Wabi sabi. Kobayashi Nobuyuki, Kannabi 3, 2016, platina palladium print op hosokawa papier.
Kobayashi Nobuyuki, Tatae 2, 2019, platina palladium print op hosokawa papier.
Kobayashi Nobuyuki, Wa, 2000, platina palladium print op hosokawa papier.
De tentoonstelling is heel erg de moeite waard om te gaan bekijken.
Ga naar Leiden en ervaar dit moois.
The Met in New York heeft een tentoonstelling met
werken die Ganesha uitbeelden.
Via hun website kies ik drie voorbeelden.
Prachtige voorbeelden, volgens mij.
Standing Ganesha, pre-Angkor, second half 7th century, Cambodja, stone.
Dancing Ganesha, Kalacuri dynasty, circa 10th century, India, Madhya Pradesh, red sandstone.
Seated Ganesha, 16th century, India, Odisha, ivory.
Bij de Basilica di Santa Maria Novella is ook een soort
van schatkamer. Als ze hem zo niet noemen dan is dat onterecht.
De voorwerpen die er te zien zijn lijken een soort
van allegaartje maar de kwaliteit en uniciteit is hoog.
Misschien het mooiste voorwerp dat ik in Florence
gezien heb naast de ‘beroemde’ voorwerpen als de David en
de werken van Leonardo da Vinci:
Onbekende beeldhouwer uit Siena, reliekhouder in de vorm van een buste van een van de 11.000 maagden van keulen. Ursula van Keulen was een koningsdochter die heilig verklaard werd. Er bestaat een legende over haar en 11.000 maagden. Unknown Sienese sculptor, Reliquary bust, one of the eleven thousand virgins of Cologne. End 14th century. Carved polychrome and gilded wood, glass paste.
Basilica di Santa Maria Novella, Bernardo Daddi, Madonna and Child enthroned with Saints Peter, John the Evangelist, John the Baptist and Matthew, 1344. Tempera on panel.
Een ‘Laatste Avondmaal’ van een vrouwlijke schilder. Een groot indrukwekkend werk. Het hangt er in een ruimte waar recht tegenover nog een ‘Last Supper’ te zien is. Plautilla Nelli, Last Supper, circa 1560. Oil on canvas. Rood is dé kleur die er uit springt wat een bijzonder effect oplevert. Het werk hangt hoog in de ruimte en door de breedte is het moeilijk om helemaal in beeld te krijgen. Daarom volgt hier een detail.
Paolo di Dono beter bekend als Paolo Ucello, The Garden of Eden. Early 1430’s.
Paolo di Dono beter bekend als Paolo Ucello, The Original Sin. Early 1430’s.
Florentine goldsmith, Missal cover. First quarter 19th century. Embossed, chiselled and cast silver.
Dit is het andere ‘Laatste avondmaal’. In de ruimte zelf kon ik niet vinden wie de maker van dit werk was. De vorm van het werk is zeker opvallend.
Het complex van de Basilica di Santa Maria Novella omvat
een grote hal die ‘De Spaanse kapel’ (Cappellone degli Spagnoli)
wordt genoemd.
Het complex is tussen 1343 en 1355 en is ontworpen door
Fra Iacopo Talenti.
De fresco’s zijn gemaakt door Andrea di Bonaiuto.
Het is indrukwekkend. Fantastisch.
Met een boek op je schouder (midden, boven).
Christ in limo.
De fresco’s ‘lezen’ als een stripverhaal. Er staan meerdere scene’s die aan elkaar gepakt zijn. Samen vertellen ze niet alleen het leidensverhaal van Christus maar ze verwijzen ook naar de (ontstaans)geschiedenis van de Dominicaner orde.
Het leuke aan een stad als Florence is dat er dingen te zien zijn die misschien niet zo beroemd zijn maar die heel erg de moeite waard zijn om te bekijken. Bijvoorbeeld deze Annuntiation (de aankondiging) gemaakt door Pietro di Miniato (1366 – 1450).
Kijk, daar is het boek, daar links, op die standaard.
Basilica di Santa Maria Novella.
Religie en wetenschap: Aquarius in de vloer van de Basilica di Santa Maria Novella.
Giotto, Crucifix.
Het kerkgebouw van de basiliek is een ding.
Aan de kerk zijn kloostergangen verbonden met allerlei kapellen
die allemaal weer bijzondere decoraties hebben.
Wat een fantastisch complex.
In een van de kapellen zijn de fresco’s van de muur gehaald en weer teruggeplaatst op een manier dat ze beter onderhouden kunnen worden. Deze fresco’s zijn erg oud: Chapel of the Annunciation, Andrea Orcagna and assistants, 1340 – 1347, detached frescoes, Nativity (kerstscene).
Detail.
Omgang met grafmonumenten.
Een foto van Kajioka Miho van de tentoonstelling Wabi-sabi. Ik moet wel een slag om de arm houden want niet alle foto’s van de tentoonstelling staan in de catalogus. Ik moet dus achteraf vertrouwen op mijn discipline bij het nemen van de foto’s.
Sieboldhuis, Japan Museum, Wabi-sabi, Kajioka Miho.
Kajioka Miho, #0020, 2021, gekleurde zilvergelatinedruk.
De fresco’s zijn overweldigend. ‘Perspectief’ is ontdekt als techniek bij het tekenen en schilderen, en dat zullen we weten ook. Florence, Basilica di Santa Maria Novella, Domenico Ghirlandaio. Fresco serie ‘Scenes from the life of the Virgin, 1485 – 1490.
Domenico Ghirlandaio. Fresco serie ‘Scenes from the life of the Virgin: St Joachim is driven from the Temple, 1485 – 1490.
In een eerder bericht stond deze bank ook al. Toegegeven, ik liep er rond als een kind in een snoepwinkel. Je weet niet waar je moet kijken. Overal schitterende kunstwerken, vooral uit de renaissance. Wooden choir bench, design Giorgio Vasari, built by Giovanni Gargiolli, inlaid backrest Baccio d’Agnolo.
Giorgio Vasari, Giovanni Gargiolli en Baccio d’Agnolo.
Basilica di Santa Maria Novella.
Basilica di Santa Maria Novella, Giorgio Vasari, Resurrection of Christ with St Cosmo, St Damiano, St John The Baptist and St Andrew. 1568.
Dit is het boek. Giorgio Vasari, Resurrection of Christ with St Cosmo, St Damiano, St John The Baptist and St Andrew. 1568.
Dit vind ik een heel typische afbeelding. Sterk qua symboliek en heel specifiek voor het Christelijk geloof: God de vader die de gekruisigde Christus ‘draagt’. Florence, Basilica di Santa Maria Novella, Tommaso Guidi ook wel Masaccio genoemd, Trinità, 1424 – 1425.
‘Trinità’ is in het Nederlands ‘De Heilige Drie-eenheid’. Er is een heel interessant Wikipedia-artikel (dat ook in het Nederlands beschikbaar is) over dit werk. Dat kun je hier vinden.
Wabi-sabi
Wabi-sabi is een concept in de traditionele Japanse esthetiek.
Centraal staat de acceptatie van vergankelijkheid en imperfectie.
Wabi-sabi wordt soms beschreven als het waarderen van schoonheid die imperfect, vergankelijk en onvolledig is.
Het komt voor in alle vormen van Japanse kunst.
Sieboldhuis, Japan Museum: Wabi-sabi, Horie Mika, Become a wooden pole, 2019, cyanotypie op handgemaakt Japans gampi papier.
Gampi is een typisch Japans, handgeschept papier.
Handgeschept is per definitie minder glad of effen dan papier
dat machinaal is gemaakt.
Het papier heeft ook ‘natuurlijke’ randen.
Cyanotypie is een oudere vorm van afdrukken van negatieven of
andere voorwerpen. Als belichting dienen de (UV-)stralen van
de zon.
Deze foto’s hebben ten minste op 3 niveaus kans om imperfect,
vergankelijk en onvolledig te zijn:
= het papier zorgt er voor dat iedere afdruk anders is door
de bijzondere structuur. Dat wil zeggen dat die structuur kan
leiden tot bijzondee situaties maar het kan ook de afbeelding
‘verstoren’;
= cyanotypie is afhankelijk van de zon (of een oude hoogtezon) waarbij
belichtingsduur en intensiteit per definitie variabel is;
= de door de fotograaf gemaakte foto draagt natuurlijk ook
bij aan het fenomeen. Daarbij lijkt Horie Mika zich te richten
op natuurlijke transitieprocessen. Die zijn per definitie
imperfect, vergankelijk en onvolledig.
Ik vind de resulteten gewoon mooi.
Horie Mika, Snow melts after a spring breeze, 2020, cyanotypie op handgemaakt Japans, gampi papier.
Horie Mika, Straws that run in the same direction as the water is flowing, 2019, cyanotypie op handgemaakt, Japans, gampi papier.
De tentoonstelling bevat werk van meerdere kunstenaars, uit Japan maar ook uit Nederland. De catalogus is heel bijzonder (maar zal nu wel uitverkocht zijn). Dit was een eerste blik op een zeer interessante tentoonstellin die je blik kan vernieuwen.
Uit de tijd dat er nauwelijks verschil bestond tussen een
ambachtsman en een kunstenaar.
Giovanni della Robbia kwam uit een artistieke familie: vader
Andrea della Robbia was ook een beeldhouwer.
Werken van hun hand vind je in de grote musea van de wereld…….
….en in een drukke winkelstraat in Florence.
Giovanni della Robbia. Dit ‘Tabernacolo della Fonticine’ is uit 1522.
Het complete werk bestaat uit een fontein, een serie beeldhouwwerken, decoratieve elementen en elementen ter bescherming van het geheel tegen weer en wind.
Het werk is geen plat reliëf of een beeldengroep. Het is samenstelling van allerlei componenten. Giovanni della Robbia, Tabernacolo della Fonticine, 1522.
Twee van de hoofdjes van de cherubijnen in de fontein.
RMO Leiden, spiegel met zilver en goud.
Bronzen krijgers.
Kruik in de vorm van een koe.
Bes, niet uit Egypte maar uit Byblos, Libanon.
Argusvlinder 