Een aantal van de recente werken van Kiefer werden
gebaseerd op zijn eigen aantekeningen in zijn notitieboeken.
Bij deze werken kon ik maar 1 naam vinden: Journal Intime, 2023.
Daarom gebruik ik die naam voor de werken.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Journal Intime, 2023.
Als hobbybinder ben je blij met een tentoonstelling van
de boeken van Kiefer. Dan doe je het zo slecht nog niet.
De basis voor de boeken zijn grote stukken karton die op
een manier ingebonden worden die niet bedoeld is om
het boek te kunnen lezen.
Ze zijn een symbool en drager van illustraties, tekeningen
of schilderingen. Hier en daar een titel.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Ein Traum, ein Mensch, ein Ding.
Maar diepgang en zwaarte is er altijd: Anselm Kiefer, Für Georges Bataille, Le bleu du ciel (Het blauw van de lucht). Hier is het niet zomaar de vaststelling dat de lucht blauw is. ‘Le bleu du ciel’ is een roman van Georges Bataille, die voltooid is in mei 1935, maar het is een boek met een bijzondere publicatiegeschiedenis. Georges Bataille is op zichzelf al een interessant figuur waar alleen al een studie aan te wijden is.
Karton, maar waarschijnlijk soms ook triplex (of iets dergelijks) is de basis voor de boeken. Waarschijnlijk worden de platen (de boeken hebben niet echt een band, hooguit een eerste blad met titel) met gesso wit gemaakt om vervolgens te beschilderen.
Anselm Kiefer, Les cathedrales de France.
Een onderdeel van de collectie van het Palazzo Vecchio is een
erfenis van de Amerikaan Charles Loeser.
Volgens Wikipedia: Charles Alexander Loeser
(January 11, 1864 – March 15, 1928) was an American
art historian and art collector.
Palazzo Vecchio, the Loeser Bequest, Niccolo Machiavelli.
Agnolo di Cosimo, beter bekend als Bronzino, Portret of Laura Battiferri, circa 1555 – 1560, oil on wood. Laura Battiferri was de vrouw van Bartolomeo Ammannati (als architect en beeldhouwer betrokken bij onder andere Florence). Laura Battiferri, zelf een dichter, houdt hier een boek met werk van Petrarca: Il Canzoniere.
Maestro dello croce di Cortona, Crocifisso, fin del 13th century, tempera su tavola.
De tekst roept allerlei vragen op rond de toewijzing van dit beeld aan Luigi Valadier, Anatomy of a horse, second half of the 18th century, bronze. Overigens foto’s van werk van Luigi Valadier op internet brengen nog meer twijfel.
Met een laatste blik op de plafonds is het tijd dit kantoor/stadspaleis achter me te laten. Heel veel indrukken. Ongelofelijk.
Het werk Winterreise (genoemd naar het gelijknamige werk
van Franz Schubert) is een soort van enorme kijkdoos.
De informatie van Museum Voorlinden noemt het een decorstuk.
In het werk worden schrijvers en componisten genoemd uit
de Duitstalige, romantische cultuur, maar ook
iemand als Lord Byron en Ulrike Meinhof.
Waar de Winterreise van Schubert een zoektoch is naar
de mens achter Schubert is de Winterreise van Kiefer
een zoektocht naar de Duitse identiteit (?).
Als in een kijkdoos kun je aan een kant, meestal een
van de smalle kanten, de doos inkijken.
Daarnaast bevinden zich zowel links als rechts van die
inkijk nog openingen.
Dorothea Schlegel, Hugo Wolff.
Heinrich Heine en Lord Byron.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Winterreise, 2015 – 2020.
Het is een enorm werk van Ansel Kiefer:
4 meter 70 hoog en 8 meter 40 breed.
Opgebouwd met stro, bladgoud, hout en metaal.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Aus Herzen und Hirnen, 2019 – 2020, stro, bladgoud, hout, metaal. De titel komt van een gedicht van Paul Celan uit 1951. De dichtregel waar de titel van het werk aan is ontleend is ‘Aus Herzen und Hirnen sprießen die Halme der Nacht und ein Wort von Sensen gesprochen’. Vrij vertaald is dat iets als ‘Uit harten en hersenen ontspruiten de stengels van de nacht en een woord door zeisen gesproken’.
Een van de grootste verrassingen van het bezoek aan Florence. Palazzo Vecchio, The hall of geographical maps. Cosimo had het plan geval een ruimte helemaal te wijden aan de aarde en de sterrenhemel. De cosmos. De ruimte zou een instrument van studie en interesse maar ook van politiek worden.
India, Patagonië en Vuurland.
Een restauratie was in volle gang.
Ik kon mijn ogen niet geloven. Wat een werk, wat een kennis. Niet al die kennis kwam uit Italië. Zo zou werk van Ortelius geruikt zijn. Op de laatste foto Germania met links het gebied dat we nu Nederland noemen.
Ik vond achter een betaalmuur een artikel over de kaarten:
CHARISMATIC COSMOGRAPHY IN LATE CINQUECENTO FLORENCE (2009)
MARK ROSEN
University of Texas at Dallas
Arts & HumanitiesOne of the most significant projects of the Renaissance involving cosmographical decoration was the remarkably ambitious (and only partly completed) Guardaroba of Duke Cosimo I de’ Medici, begun in 1563. It is located in the Florentine ducal home and center of authority, the Palazzo Vecchio, and was described in contemporary correspondence as being the “cosmography of Duke Cosimo” – a lavishly decorated chamber expressing the duke’s interpretation of the physical universe. In creating a new state room to house the Medici collection of artworks and precious objects, Cosimo and his primary artistic advisor, Giorgio Vasari, assembled a team of artists, artisans, humanists, geographers, and scientists to give concrete shape to Cosimo’s cosmos (a pun which was widely acknowledged in his day). The ostensible aim of this room was to re-create the structure of the known universe in miniature, placing maps and astrological imagery at the center of its complex program. In its intended form, the Guardaroba was probably the most significant attempt in sixteenth-century Italy to visualize and demonstrate on a grand visual scale a sovereign’s cosmography.
The initial plans for the Guardaroba were only partly followed and ultimately were greatly scaled back after Cosimo died in 1574. A much abbreviated form of the room was completed by Cosimo’s two successors, his sons Francesco I (ruled 1574-1587) and Ferdinando I (ruled 1587-1609).
It was intended as a collecting area, with cabinets circling the four walls of the room; on those cabinets were to be painted 57 maps of the regions of the world, broken down according to the ancient Ptolemaic divisions as well as updated with more recently explored areas. The objects of the Medici collection would then be placed behind those maps inside the cabinets, according either to place of origin or perhaps according to type of object; in either case, a system designed to give order to the collection was keyed to the maps. Further fleshing out the program were antique portrait busts placed atop the cabinets, three hundred uniformly sized portraits of great leaders of recent centuries, images of plant and animal life, a preexisting planetary clock made in the early sixteenth century by Lorenzo della Volpaia, and, painted on the ceiling, a great astrological chart showing all the currently known constellations. Also planned for the room were two globes, one terrestrial and the other celestial, which would sit hidden in a compartment above the painted constellations until the duke or a courtier pulled a switch to open a panel in the ceiling that would then let the two globes slowly descend to the floor – clearly the most theatrical effect of the ensemble.
The fabrication of the space, however, encountered a number of setbacks primarily owing to changes in patronage.
De tekst in dit boekje sluit grotendeels aan op bovenstaande tekst van Mark Rosen.
De laatste foto geeft een overzicht van alle kaarten.
De volgende foto’s kun je rekenen bij de ruimte met de kaarten
maar ook bij een andere ruimte. Het gaat me om de deuren.
De deuren zijn prachtig ingelegd om zo afbeeldingen te maken. Zo zie je hier een soort van raam in de deur.
Zoals deze Dante door Giuliano da Maiano en Francesco de Giovanni ook Francione genoemd. Het ontwerp is van Sandro Botticelli, 1480.
De tekst is: ‘Nel mezzo del cammin di nostra vita (In het midden van onze levensweg)’, de beginregel van Inferno, het eerste deel uit de Goddelijke komedie.
Een aparte ruimte was ingenomen door werken die zich
in vitrines bevonden. Twee werken die in de collectie van
Museum Voorlinden zijn, waren aan deze groep toegevoegd.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Im Herbst dreht sich die Erde etwas schneller.
Anselm Kiefer, Der fehlende Büchstabe (De ontbrekende letter of De ontbrekende loden letter).
Anselm Kiefer, Die Freimaurer (De Vrijmetselaars), 2010 – 2011.
Anselm Kiefer, Ave Maria.
Toen ik de tentoonstelling bezocht was de catalogus nog niet beschikbaar. Ik had plannen om die te kopen maar 22 euro voor de tentoonstelling en 44 voor de catalogus. Veel geld. Sommige van de werken blijven daarom zonder hun naam of de creatiedatum.
Anselm Kiefer, Karfunkel fee, 2009. In mijn hoofd moet ik bij dit werk steeds denken aan de tandenfee. Maar dat schijnt niet de juiste interpretatie te zijn. Het werk zit achter glas.
Het gebouw heeft geen eenvoudig programma.
De inrichting van de verschillende ruimtes is in verschillende tijden
gebeurt. Er is samenhang tussen de kamers die samen een appartement
vormen en ook de appartementen ondeling hebben inhoudelijke
afhankelijkheden. Een beetje veel voor een zomerse wandeling.
De afbeeldingen in de berichten over het Palazzo Vecchio zijn willekeurig.
Je ziet was me opviel, wat ik mooi vond. Het is verre van compleet.
Zo zie je in de berichten weinig foto’s van de inrichting
van de ruimtes. De voorwerpen die in de ruimtes staan.
Vandaag een paar voorbeelden.
Florence, Palazzo Vecchio, Apartments of Eleonora.
Even een waarschuwing vooraf: met dit bericht wordt niet geprobeerd een politiek statement te maken. Apartments of Eleonora, Room of Esther, Giorgio Vasari, Giovanni Stradano, frame: Battista Botticelli, 1561 – 1562.
Palazzo Vecchio, Cabinet with mythological scenes. Design by Leonard van der Vinne.
Leonard van der Vinne was een Vlaming die voor een deel van zijn loopbaan
actief was in Italië. Ik vond het volgende over hem op internet:
Known as an intarsiatore (intarsia artist) and cabinetmaker, Flemish master Leonard van der Vinne specialized in inlay techniques, helping to spread the taste for inlaid floral patterns made of exotic wood, ivory, and mother-of-pearl throughout Europe. He moved to Italy to work in the Medici manufactory from 1659 until his death in 1713. Later in his career, Van der Vinne more often collaborated with other artists to construct objects inlaid with hardstone panels known as pietre dure.
Grappige afbeelding met een stiekem hoofdje aan de bovenkant.
Unknown sculptor, Maschera di Dante Alighieri, plaster, 16th – 17th (?) century. Compleet met Dan Brown.
Een andere tijd, een andere sfeer: Apartments of the priors, Chapel of the priors, Ridolfo Bigordi ook bekend als Ridolfo del Ghirlandaio, 1511 – 1514, fresco.
Met daarboven dit plafond: Apartments of the priors, Chapel of the priors, The Holy Trinity among the evangelists: Johannes (Adelaar) en Marcus (Leeuw). De andere evangelisten zijn ook afgebeeld maar niet op deze foto te zien.
Apartments of the priors, Chapel of the priors, Mariano Graziadei da Pescia, Madonna col bambino, San Giovannino e Santa Elisabetta, circa 1511 – 1514.
Weer een compleet andere sfeer. Om indruk te maken. Apartments of the priors, Audience Chamber, Francesco De Rossi, ook bekend als Salviati, 1543 – 1545, fresco. Het werk heeft een erg lange titel: After conquering the Etruscan city of Veii, to be seen on the background, Camillus the general parades in triumph, crowned by Fame and preceded by a chariot with the statue of Juno (godin van het huwelijk).
Camillus op Wikipedia:
Marcus Furius Camillus (circa 446-365 v.Chr.) was een belangrijk Romeins staatsman en militair van Patricische afkomst. …
Camillus veroverde in 396 v.Chr. de Etruskische stad Veii, destijds de belangrijkste rivaliserende stad van het Rome, na een tien jaar durend belegering. Nadat hij beschuldigd werd van het oneerlijk verdelen van de veroverde buit, ging Camillus vrijwillig in ballingschap in Ardea. De burgers verweten hem ook hoogmoedig patricisch gedrag; toen hij op zijn triomftocht de stad binnen reed op een strijdwagen voortgetrokken door vier witte paarden, deed hij ook nog eens de herinnering herleven aan de verdreven Romeinse koningen.
Deze ontvangstruimte probeert op allerlei manieren indruk te maken
op de bezoekers:
Door een marmeren beeld boven de deuren en daarboven dan weer een fresco. Benedetto and Giuliano Da Maiano, Statue of Justice, marble.
Door deze versiering aan de deurstijlen. Als een Hoorn des overvloeds.
Maar ook door het uitzicht uit deze ruimte.
Ik was onder de indruk.
Voor mij het minst interessante deel van Bilderstreit.
Natuurlijk zijn de beelden in de film spectaculair als
lood uitgegoten wordt over een canvas.
Maar bij mij komt het gemaakt en weinif esthetisch over.
Het verhaal erbij snap ik maar het plaatje klopt niet.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Für Paul Celan, 2017 – 2019.
Anselm Kiefer, Sternenfall, 1998 – 2016.
Wanneer je door het Palazzo Vcchio loopt,
loop je door de geschiedenis.
Je ziet er veel, heel veel kunstwerken. Echt niet allemaal mooi.
Maar wel erg interessant.
De (hoog) renaissance wordt afgewisseld met maniërisme of
de late renaissance en de ‘grotesque style’.
Een hoofdrol is weggelegd voor Giorgio Vasari maar de ene
naar de andere bekende en onbekende naam komt voorbij.
Alles is kunst: de vloeren, de muren, de plafonds, alle
gebruiksvoorwerpen die er staan, de ramen: alles.
Omdat niet alles altijd even mooi en rustig gedoseerd wordt,
is het vaak overweldigend en komt het onsamenhangend over.
Mijn bericht zal mogelijk dan ook deze kenmerken in zich hebben.
Bij sommige foto’s was ik onzorgvuldig en dat betekent dat het me nu extra tijd kost om van bovenstaande foto de volgende tekst te distileren. Palazzo Vecchio, Terrace of Juno, Andrea del Verrocchio, Putto with dolphin.
Florence, Palazzo Vecchio, Terrace of Juno, Andrea del Verrocchio, Putto with dolphin, circa 1470 – 1480, bronze.
Een vloer uit MDLVI (1556). Hall of Opi, Apartment of the Elements, Palazzo Vecchio.
Apartments of the elements, Rooms of Ceres and Study of Calliope, Ceres seeks her daughter Proserpina (Persephone) after her abduction by Pluto, god of the underworld. Zoals vaker in het Palazzo Vecchio zijn deze werken uitgevoerd door Giorgio Vasari, Cristofano Gherardi en Marco Marchetti da Faenza. Ze gebruikt wel een heel leuk vervoermiddel!
Een klein vertrek, vandaar een moeilijk perspectief op de foto. Je ziet de muur met het altaarstuk ‘Deposition of Christ’ en daarboven de fresco’s van het plafond. Apartments of Eleonora, Chapel of Eleonora, Agnolo Bronzino, Deposition of Christ, 1540 – 1565.
Een reeks foto’s van een relatief klein vertrek. De camerino of study van Grand Duchess Bianca Cappello. De decoraties in grotesque style zijn volgens een gids die ik in Florence kocht van Antonio di Annibale da Campogiallo. Tweede helft 16e eeuw.
Is het hier dan mee gereed.
Nee, er volgt nog meer.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Sonnenblume, 2023.
Anselm Kiefer, Sichelschnitt, 2019.
In de renaissance kijkt men naar de oudheid.
Pakt uit de klassieke verhalen juist die verhalen die symbool
kunnen staan voor de machthebber of het programma van de
machthebber kan ondersteunen.
De vetaling hoef je niet direct mooi te vinden maar ze vormen
wel een belangrijke schakel in de kunstgeschiedenis.
De schilderingen zijn in deze kamer gemaakt door Giorgio Vasari, Cristofan Gherardi en Marco Marchetti da Faenza. 1555 – 1557. Een van de lessen die ik van het bezoek heb bijgehouden is de enorm brede rol van Giorgio Vasari. Die gaat veel verder dan schrijver van de ‘Levens’ (Le vite).
Palazzo Vecchio, Room of the elements, Earth offering the first fruits of the earth to Saturn, God of seed sowing.
Fire. Vulcan, God ot fire forges arrows for cupid.
Water. The Gods of water pay tribute to Venus, born of Saturn’s seed spilled in the sea.
Centraal in de ‘Room of elements’ is deze schildering te zien aan het plafond: Air. Cronis, God of time surrounded by allegories of the creators prerogatives, mutilates Uranus, God of the sky whose seed spawns the four elements.
Palazzo Vecchio, Room of Hercules.
Hercules slays the Lernaean Hydra.
The baby Hercules strangles the snake, Juno had placed in his cradle.
Hercules steals the golde apples from the garden of the Hesperides.
Het werk wat ik in de vorige berichten toonde waren de
leitmotiven van de tentoonstelling in Museum Voorlinden.
Vervolgens worden de zalen vernoemd naar de werkwijze of
het belangrijkste materiaal.
Vandaag houtsnedes.
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Hortus Conclusus. Op de voorgrond ligt een persoon, het alter ego van Kiefer.
Anselm Kiefer, Melancolia. Een verwijzing naar Albrecht Dürer. Die maakte een werk met dezelfde titel (Melancolia of Melencolia).
Anselm Kiefer, Der Rhein. De vorm van het werk doet me ergens aan denken. Dat beeld waar ik aan denk hoeft helemaal niet relevant te zijn maar de vorm van dit werk is zo opvallend. Misschien is dat geen toeval? Het doet me denken aan de vorm van de Kruisafneming (Rogier van der Weyden).
Er is niet alleen die enorme, voormalige parlementszaal,
er zijn ook een aantal appartementen waarvan de decoratie
is samenhang met elkaar is gerealiseerd.
Een beetje te druk naar mijn smaak maar de overdaad is zeer,
zeer indrukwekkend.
Palazzo Vecchio, Apartments of Leo X, room of Cosimo Il Vecchio.
In deze kamer is dit bijvoorbeeld het plafond. Dit is de centrale afbeelding. Al deze werken zijn speciaal gemaakt voor de plaats waar je ze nu kunt zien, speciaal op maat en qua thema speciaal afgestemd met de andere kamers en andere appartementen.
Palazzo Vecchio, Apartments of Leo X, eoom of Cosimo Il Vecchio, Cosimo and his entourage return from exile greeted in triumph by the city fathers outside the San Gallo gate, 1434.
Palazzo Vecchio, Apartments of Leo X, room of Lorenzo the Magnificent, Symbolic depiction of the ambassadors of the most powerful foreign states paying tribute to Lorenzo. Among the gifts is a cardinal’s hat f his son Giovanni the future Pope Leo X.
Ik loop verder door nog een aantal verschillende ruimtes:
Even rust aan mijn ogen, even….
Deze week zag ik de film Anselm. Een documentaire in 3D.
De maker is Wim Wenders en dan is de kans groot dat je
een heel mooie film gaat zien. Poëtisch mooi zou ik
willen zeggen.
Ooit zag ik een documentaire over Ansel Kiefer en de beelden
die me bijbleven speelden zich af in Barjac, een voormalige
zijdefabriek in Zuid-Frankrijk.
Het was alsof ik naar een concertfilm zat te kijken van
Depeche Mode maar dan zonder muziek:
donker, grijs, grauw, industrieel en alles megalomaan groot.
De film van Wim Wenders is heel anders. Je ontkomt natuurlijk
niet aan de zware thema’s, de grote werken en het vele gebruik
van dokere kleuren.
Maar Wenders weet dat heel goed te compenseren door in scene
gezette opnames te combineren met oude en recente beelden.
Wim Wenders, Anselm, Das rauschen der Zeit (het haasten van de tijd).
Die in scene gezette beelden hebben heel erg de stijl van bijvoorbeeld
Erwin Olaf en dan in het bijzonder de serie ‘Hope’.
Strak, uitgebalanceerd kleurgebruik, zonder te veel emotie.
De geschiedenis toont Wenders aan de hand van archiefbeelden zoals
de kinderen die spelen op de puinhopen na WOII.
De carriere van Kiefer aan de hand van fragmenten uit interviews en documentaires.
Naast het scherm waarop ik dit bericht schrijf loopt
Copilot, de AI-oplossing van Microsoft.
De ondertitel van de film intrigeert me omdat uit de documentaire ik me
geen verwijzing naar de titel kan herinneren.
Maar die relatie lag er misschien wel, bijvoorbeeld via de
muziek. Die is geschreven door Leonard Küßner.
Maar even kijken waar Copilot me brengt.
Allereerst blijkt de titel ook de titel te zijn van
een werk van Kiefer. Ik ga op zoek.
Anselm Kiefer, Für Ossip Mandelstamm, Das Rauschen der Zeit, 2011, oil emulsion, acrylic, stone, boat propeller and lead on canvas.
Copilot over Ossip Mandelstam:
‘Das Rauschen der Zeit’ is de titel van een boek van de Russische dichter Ossip Mandelstam. Het is een verzameling autobiografische proza uit de jaren 20 van de vorige eeuw, waarin Mandelstam zijn jeugd in Sint-Petersburg beschrijft en zijn ervaringen tijdens de Russische Revolutie. Het boek bevat ook enkele van Mandelstams beroemde gedichten, waaronder ‘Tristia’ en ‘Stenen’.
Ik probeer te begrijpen waarom Kiefer zich aangetrokken voelt
tot Mandelstamm maar kom met Copilot niet verder.
Misschien zoek ik te ver (al denk ik van niet, maar
ik kan op dit moment niet meer vinden).
Het aantal werken dat Kiefer maakt moet enorm zijn.
In de film zien we wat van die werken terwijl hij er aan werkt
maar ook werken die uitgestald staan: vele ruimtes met werk,
vaak 10, 20 voorbeelden van werken met vergelijkbare thematiek.
Bijvoorbeeld boeken.
De ruimte waar gewerkt wordt is groot en de monumentale
werken staan ieder op een eigen verrijdbare kar.
De film lijkt een goede introductie of verdieping te zijn
op een bezoek aan de tentoonstelling Bilderstreit in
Museum Voorlinden.
Wolfsbohne ihr Blüten von Deutschland o mein Herz wird untrügbarer Kristall
an dem Das Licht sich prüfet, wenn Deutschland Hölderlin, Vom Abgrund nämlich… wie an
den Häusern der Juden (zum Andenken des ruinirten Jerusalems’s), immer etwas unvollendet gelassen werden muß
Es sind sieben Rosen im Haus. Unser Kind weiß es und schläft in der Ukraine, wo sie mir Vater und Mutter erschlugen
was blüht dort? Welche Blume, Mutter, tat dir dort weh mit
ihrem Namen?für Paul Celan
Hierboven zie je de tekst die op het werk ‘Wolfsbohne’ staat.
Die had ik bij het vorige bericht nog niet beschikbaar.
De werken waarmee de tentoonstelling wordt ‘ingeleid’,
worden beschouwd door de samenstellers van de tentoonstelling
als cruciaal voor het oeuvre van Kiefer.
De film Anselm van Wim Wenders bevestigt dat.
Een volgend werk is super actueel:
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Der Morgenthau Plan.
Kiefer is geen helderziende. Hij wilde het absurde van Der Morgenthau Plan helder maken. Dus eerst eens bekijken wat Der Morgenthau Plan precies was.
Wikipedia:
Het Morgenthauplan was een plan voor de bezetting van Duitsland na de Tweede Wereldoorlog, voorgesteld door de Amerikaanse minister van financiën Henry Morgenthau jr.
Het bestond uit maatregelen die er voor moesten zorgen dat Duitsland nooit meer een oorlog zou kunnen beginnen. Dit zou moeten worden bereikt in drie stappen:
Duitsland zou moeten worden opgedeeld in twee (of meer) aparte staten.
Duitslands belangrijkste industriële centra en mijnbouwgebieden, waaronder Saarland, het Ruhrgebied en Opper-Silezië zouden onder internationaal beheer moeten komen, of worden geannexeerd.
Alle zware Duitse industrie zou ontmanteld of vernietigd moeten worden.
Misschien dat dit in sommige oren als een goed plan klinkt.
De langstzittende Amerikaanse minister van Buitenlandse zaken
dacht daar anders over:
In de VS betoogde Cordell Hull dat er voor Duitsland niets anders over zou blijven dan land, en dat slechts 60% van de Duitsers van het land kon leven, wat zou betekenen dat 40% van de bevolking zou sterven door hongersnood.
Het kunstwerk van Kiefer is daarom een soort van akker.
Met tarwe en daar tussen een loden boek, een stenen kruik en
een terracotta slang. Een soort toekomstbeeld van een totaal
ontmanteld Duitsland en de dood van vele mensen.
Wil je de parallel naar vandaag zien?
Ook vandaag worden we geconfronteerd met absurde plannen
(en de uitvoering ervan) gemaakt door net geklede heren
die ver weg van de plaats van actie comfrtabel leven:
= het plan van Ismail Haniyeh (politiek leider van Hamas) die
in Qatar verblijft en Mohammed Deif (militair leider van Hamas)
om onschuldige mensen die in Israel verbleven te doden of gijzelen
om de aandacht van de wereld te vestigen op hun situatie.
Vrede komt in hun woordenboek niet voor;
– het plan van Benjamin Netanyahu die de afgelopen jaren
met vooral zijn machtspositie is bezig geweest maar niet
met Vrede. Die heeft een frame nodig om zijn eigen positie
overeind te houden en kwam met het plan voor een grondoorlog
die nodig is om opnieuw ‘afschrikking’ te realiseren zodat
iedereen weer zal denken dat Israel de sterkste is.
Absurde plannen met vele slachtoffers.
De bedenkers wassen hun handen in onschuld.
De plannen worden, net als bij het Morgenthauplan, gebruikt
in de informatie-oorlog rond het conflict.
Net als toen trappen veel mensen in de vallen die door
deze heren worden opgezet met als gevolg wereldwijde
onrust en overal groepen mensen die zich tegen elkaar laten
opzetten en die vergeten dat er iedere seconde slachtoffers
vallen ter meerdere eer en glorie van de plannenmakers.
Superactueel kunstwerk.
Vrolijk wordt het niet.
Dat ik Museum Voorlinden bezocht was al te zien maar
de tentoonstelling waar ik voor ging was Bilderstreit.
Daarvan was nog niet veel te zien.
Nee, vrolijk wordt het niet.
Het is wel een goede tentoonstelling.
Veel recent werk, mooi opgesteld.
De catalogus was er nog niet.
Het werk is steeds zwaar op de hand en de overeenkomsten met
Neo Rauch worden steeds duidelijker:
de sfeer van Duitse romantiek, de interesse voor alchemie.
Op andere vlakken verschillen beiden weer.
Rauch is soort van figuratief maar Kiefer is vaker
conceptueel.
Op een site van een boekenliefhebber sprak het eerste werk
heel erg aan: stalen boekenkasten met boeken van lood.
Voorzien van zware kettingen.
De pagina’s van de boeken en ook de kaften zijn van
grote stukken lood. De kettingen hangen wel over de boeken
maar geen van de boeken liggen aan de ketting.
Boeken dienen vooral om ervaringen, bevindingen en ideeen vast te leggen. Dat kan over luchtige zaken gaan maar bij Kiefer is het bijna altijd zwaar, loodzwaar. Meteen komt de alchemie om de hoek kijken. Tovernaars die zwoegen om lood te veranderen in…….
Museum Voorlinden, Anselm Kiefer, Wolfsbohne. Een soort van eerbetoon aan Paul Celan. Een dichter die Duits als zijn moedertaal zag en die met Wolfsbohne terug denkt aan zijn Joodse moeder. De Tweede Wereldoorlog is nooit ver weg.
Paul Celan was me onbekend, dus Wikipedia:
Paul Celan (Cernauti, nu Tsjernivtsi in Oekraïne, 23 november 1920 – Parijs, rond 20 april 1970) was een Duitstalige dichter. Paul Celan was het meest gebruikte pseudoniem van Paul Antschel (De Duitse schrijfwijze van zijn Roemeense achternaam Ancel). Celan stond op de Duitse uitspraak van zijn naam: [pɑʊl ‘t͡selaːn].
Biografie
Paul Celan werd geboren in Roemenië als enig kind van Duitstalige joodse ouders. Hij leefde ook in Oostenrijk en lange tijd in Frankrijk. Zijn ouders werden door de nazi’s vermoord, hijzelf ontsnapte in een werkkamp ternauwernood aan de dood. In 1952 trouwde hij met Gisèle Lestrange, met wie hij twee kinderen kreeg, François en Eric; François overleed kort na de geboorte. Rond 1960 werden de zware en ongegronde plagiaatbeschuldigingen van Claire Goll, weduwe van de Joodse dichter Yvan Goll, sterker. Deze beïnvloedden zijn correspondentie en vervolgden hem tot zijn dood. In 1970 maakte Celan een einde aan zijn leven.Betekenis
Celan schreef in het Duits, zijn moedertaal. Door gedichten in deze taal te schrijven herdacht hij zijn moeder (zie gedicht ‘Wolfsbohne’). Naast zijn werk als dichter bezorgde hij de Duitse literatuur ook een groot aantal vertalingen van poëzie uit het Frans, Engels, Russisch, Italiaans, Roemeens, Portugees en Hebreeuws.Paul Celan wordt algemeen beschouwd als een der grootste dichters van de tweede helft van de twintigste eeuw. Hij schreef, beïnvloed door het symbolisme en het surrealisme, gedichten waarin hij op zijn eigen wijze zijn ervaringen met de Holocaust verwerkte. Een van zijn bekende gedichten is Todesfuge, waarin hij bezwerend het lot van de Joden in de Tweede Wereldoorlog oproept en zijn moeder herdenkt. Zijn poëzie wordt gaandeweg hermetischer, al bevatten veel van zijn gedichten verwijzingen naar historische en politieke gebeurtenissen.
Celan gaat spaarzaam met woorden om en schrijft op de rand van het zwijgen. Hij gebruikt gewaagde metaforen en neologismen, die hij voor een deel haalde uit lectuur van geologische boeken.
Morgen ga ik de film zien die Wim Wenders maakte over Kiefer:
Anselm.
Dus binnenkort meer over film en tentoonstelling.
Full Moon is de collectietentoonstelling van Museum Voorlinden.
Veel vergelijken en veel humor.
Dit is een zich op een deel van het Landgoed Voorlinden. Het zet wel een beetje de toon voor de setting van het museum. Het is er prachtig maar afgelopen zaterdag beperkte ik me bij mijn eerste bezoek tot het museum en wat ik onderweg er naar toe zoal zag.
Museum Voorlinden, Martin Creed, Work no 2792, 2017, trees, dimensions variable.
Hier is de volle maan op het werk van Jan Sluijters, Maannacht IV, 1912, olieverf op doek. Het werk zette voor mij de toon voor de eerste zaal: kleur!
Esther Tielemans, The Performance, 2011, acrylverf en epoxy op multiplex.
Francis Alÿs, Zonder titel, 2011 – 2012, bijenwas met pigment op hout. Zover zaal 1.
Dat blauw van Yves Klein is altijd schitterend. Portret relief de Martial Raysse, 1962, pigment, synthetisch hars, brons. Paneel: bladgoud.
Hans-Peter Feldmann, Eiereimer auf Stuhl mit Pappsockel, 2003, eierschalen, emmer, houten stoel, multiplex en kartonnen dozen.
Robert Kinmont, The wings are in the paper drawer, 1972 – 1973, hout, papier, vogelvleugels.
Marcel Broodthaers, Petite cage avec oeufs, 1965 – 1966, eierschalen, hout, metaal, touw.
Rene Magritte, La Malédiction (De vloek), 1931, olieverf op doek.
Marcel Broodthaers, La Malédiction de Magritte, 1966, weckpotten, watten, folie, verf papier, hout.
Veel van de werken van Richard Serra zijn meteen te herkennen: groot, van staal, een wereld op zich zelf, mooi van vorm. De werken die ik ken staan in een ruimte die er speciaal voor gecreëerd is. In Museum Voorlinden is zelfs een soort van balkon gecreëerd van waaraf je het doolhof van bovenaf kunt zien.
Het gebogen staal, in de lengte en hoogte, deed me soms wankelen toen ik er tussen liep.
Het cortenstaal dat voor roestvorming op de oppervlaktes van het werk toelaat, zorgt ervoor dat de kleur van het staal zweeft tussen blauw, oranje en rood.
Sommige delen roepen een meditatieve ervaring op alsof je staat te kijken naar een schilderij van Mark Rothko.
Ik zou zeggen, ga dit prachtige werk zelf ervaren.
Die dag ging de route naar het Palazzo Vecchio.
De dag ervoor waarschuwde de kaartverkoper me dat er een etage dicht
was en dat, als ik kon, beter een dag later kon komen.
Dat heb ik toen gedaan.
Het Palazzo Vecchio is geen paleis zoals de naam misschien
doet vermoeden, al zou je dat niet zeggen aan de inrichting.
Het was eigenlijk een soort stadskantoor of beter nog een
procinciehuis of kantoor van het landsbestuur.
Een beetje afhankelijk van de tijdsperiode waarover we het
hebben.
De huidige decoratie is voornamelijk georganiseerd en gerealiseerd door
Giorgio Vasari. Maar het anders kunnen verlopen.
Op een bepaald moment is er nagedacht over het verhogen van de
grote zaal (die echt gigantisch is) en het houden van een wedstrijd
met Michelangelo en Leonardo da Vinci voor de mooiste muurschildering.
Michelangelo maakte zijn werk nooit af want ging werken voor de paus.
Leonardo da Vinci had zulke technische problemen dat hij het opgaf.
De opdracht ging naar Giorgio Vasari.
Dit is een van de vele schilderijen in het plafond. Florence, Palazzo Vecchio, Great Hall, Ceiling, Giorgio Vasari, Arnolfo shows the plan to enlarge Florence. De schilderingen aan het plafond richten zich allemaal op de geschiedenis van Florence en de strijd met Siena en Pisa over de hegemonie. De officiele naam voor dit werk dat ik vond is: Arnolfo di Cambio presents the Priors with the project for the new circle of walls and the enlargement of the city.
Deze tekst noemt alle ambachtslieden die bij de realisatie van de verhoging en afwerking van het plafond betrokken waren. Het werk vond plaats in 2 jaar tijd! Giorgio Vasari overzag en coordineerde alle werkzaamheden en nam zelf een deel van het schilderwerk voor zijn rekening. Don Vincenzo Borghini is de opsteller van het programma van de te schilderen onderwerpen. Bernardo di Antonio di Monna Mattea was verantwoordelijk voor het metselwerk en Battista di Bartolomeo Botticelli voor het timmerwerk.
Als schilders naast Vasari worden genoemd:
Michele di Ridolfo del Ghirlandaio
Prospero Fontana
Giovanni Stradano
Marco Marchetti da Faenza
Santi di Tito
Giambattista Naldini
Jacopo Zucchi
Stefano Veltroni
Orazio Porta da Monte San Savino
Tommasso di Battista del Verrocchio
Palazzo Vecchio, Salone dei Cinquecento.
De tekst die ik zag gaat nog veel verder want het beschrijft alle voorstellingen die je op het plafond kunt zien. Dat gaat wat ver voor dit bericht maar je kunt zo ook al wel zien wat een enorme prestatie dit is geweest.
De fresco’s op de muren zijn enorm.
Dit is dan de grote zaal. Maar er zijn nog een hele reeks ‘kantoren’
die allemaal heel uitzonderlijk zijn gedecoreerd.
De komende berichten laat ik daar wat van zien.
