Gerrit de Morée in het Gele Huis

Er is een tentoonstelling van werk van Gerrit de Morée
in Het Gele Huis in Princenhage.
Ruim één jaar geleden schreef ik ook over hem naar
aanleiding van een muurschildering in Electron.

In het verleden zag ik meerdere keren de muurschildering
in de moderne kerk van Prinsenbeel. Er zijn met verschillende technieken
vormen in de muur aangebracht die een geheel vormen met de
abstracte sculpturen die er voor staan.
Slim bedacht en mooi uitgevoerd.
Heel modern voor een agrarisch dorp als Prinsenbeek was in
de jaren zestig.
Het is werk van Gerrit de Morée.

IMG_9178HetGeleHuisGerritDeMoree

De ‘poster’ van de tentoonstelling. Gerrit de Morée.


IMG_9179HetGeleHuisGerritDeMoreeText01

Gerrit de Moréé wordt op 28 januari te ’s Hertogenbosch geboren.
Als kind al toont de Morée een bijzondere belangstelling voor al wat leeft en groeit en bloeit.
Een fascinatie die hij zijn leven lang zou houden en ook tot uiting kwam in zijn werk.
Vooral dieren hadden een bijzondere aantrekkingskracht op hem.
Het zich steeds maar weer kunnen verwonderen over de schoonheid van de natuur en het eindeloos respect hiervoor, waren kenmerkende eigenschappen van hem.
Hij kon inspiratie halen uit de kleinste diertjes en zag het grootse in het kleine.
Zelf vond hij het jammer gat veel mensen aan een hoop dingen voorbij gingen.
In 1923 verhuit Gerrit de Morée met zijn ouders naar Breda, waar ijn vader in dienst treedt als kapelmeester van het zesde regiment infanterie (het roemruchte “Zesde”).
Inmiddels is gebleken dat de Morée over bijzonder tekentalent beschikt, getuige een prachtig pentekeningetje dat hij in die tijd voor zijn vader maakt.
Een opleiding in die richting ligt dan ook voor de hand en de Morée gaat studeren aan de Koninklijke Academie Voor Beeldende Kunsten in Den Bosch en aan de RK Leergangen te Tilburg.
Hier krijgt hij les van kunstenaar Jan van Delft.
Begin jaren dertig studeert de Morée nog enige tijd in Parijs aan de Académie de la Grande Chaumière.
In 1929 behaalt hij zijn MO-akte tekenen, zodat hij naast beeldend kunstenaar ook tekenleraar is.
Een ideale combinatie voor de Morée, want het onderwijs boeit hem.
In het begin geeft Gerrit de Morée voornamelijk les op zijn atelier en op de Nijverheidschool te Roosendaal en de avond-tekenschool te Gilze.
Samen met Niel Steenbergen en Dio Rovers richt hij in 1945 De Vrije School voor Beeldende Kunsten op.
Dit zou het latere St. Joost worden.

IMG_9180HetGeleHuisGerritDeMoreeText02

Hij vindt het een uitdaging om met zijn studenten nieuwe technieken toe te passen en er uit te halen wat er in zit.
De Morée is graag gezien bij zijn leerlingen die hem soms liefkozen “ome Gerrit” noemen.

In 1933 wordt op initiatief van kuntenaar Jan Strube de Bredasche Kunstkring opgericht.
Ook hier was Gerrit de Morée nauw betrokken.
Hij vervulde in het begin even de functie van secretaris.
In de crisisjaren is er ook voor kunstenaars weinig werk.
De Morée verdient in die periode de kost voornamelijk met het maken van enorme hoeveelheden illustraties voor boeken, bladen en tijdschriften.
Gerrit de Morée moet gedurende zijn leven duizenden illustraties hebben geproduceerd.
In de oorlogsjaren maakt hij een aantal muurschilderingen waaronder in het Ignatiusziekenhuis te Breda en in het gemeentehuis te Chaam.
Ook de Duitse bezetters willen wel een muurschildering van hem, maar dit weigert hij door te zeggen dat hij hiertoe gebrek aan inspiratie heeft.

Vanaf de jaren vijftig is de Morée ook een veelgevraagd monumentaal kunstenaar.
Hij maakt oa sgraffito’s, mozaïken en glas-in-loodramen voor kerken, bedrijven en openbare gebouwen.
Helaas hebben een flink aantal van deze werken, door kortzichtigheid en onwetendheid de sloophamer niet overleefd.

In de jaren zeventig is Gerrit de Morée actief betrokken bij de oprichting van de Beeldenaar.
Een instituut voor amateur beeldende kunst.
Ook werd hij gevraagd om voor korte tijd de functie van directeur te bekleden van De Beyerd.
In 1974 neemt de Morée op grootse wijze afscheid van zijn St. Joost.
Van pensionering is volgens hem geen sprake, odat het gewoonweg niet bestaat is zijn vak.
Hij blijft dan ook tot het einde van zijn leven zeer productief.

Op 13 oktober 1981 overlijdt Gerrit de Morée plotseling in kunsthandel Jas te Breda.
Hij is tweeënzeventig jaar oud geworden.
Zijn kunst blijft en het sparen van de muurschilderingen in Chaam zijn een ode aan deze voor Breda zo belangrijke kunstenaar.

P. Horward


IMG_9181HetGeleHuisGerritDeMoreeDeTerugkeerVanDeVogels

Gerrit de Morée, De terugkeer van de vogels.


IMG_9182HetGeleHuisGerritDeMoreeLuilekkerland1973

Gerrit de Morée, Luilekkerland, 1973.


IMG_9183HetGeleHuisGerritDeMoreeDeOntsnapping1972

Gerrit de Morée, De ontsnapping, 1972.


IMG_9184HetGeleHuisGerritDeMoreeDonQuichote

Gerrit de Morée, Don Quichote.


IMG_9185HetGeleHuisGerritDeMoreeDeArkVanNoach1967

Gerrit de Morée, De ark van Noach, 1967.


IMG_9186HetGeleHuisGerritDeMoreeWitteSchapenZwarteSchapen1967

Gerrit de Morée, Witte schapen, zwarte schapen, 1967.


IMG_9189HetGeleHuisGerritDeMoreeRuiter1967

Een heel sterk beeld. Gerrit de Morée, Ruiter, 1967.


IMG_9190HetGeleHuisGerritDeMoreeDeScheppingVanDePlanten1968

Gerrit de Morée, De schepping van de planten, 1968.


IMG_9191HetGeleHuisGerritDeMoreeScheppingVanDeWaterdieren1969

Gerrit de Morée, De schepping van de vissen, 1969.


IMG_9192HetGeleHuisGerritDeMoreeBredaOnsEigenStad1979

Het Gele Huis, Gerrit de Morée, Breda ons eigen stad, 1979.


IMG_9193GerritMoréeArtisFormaCliché

De aanleiding van de tentoonstelling is vast ook de verschijning van een boek met vouwplaten van dieren. Hierboven zie je clichés. De linkse is zeker van een bouwplaat.


IMG_9195GerritMoréeArtisFormaIMG_9196GerritMoréeArtisForma

De voorbeelden.


IMG_9198GerritMoréeArtisForma

Het boek: artis-forma.


Donkvaart

IMG_2859BredaAdriaanVanBergenstraat

Tijdens de ochtendwandeling vandaag wat verder uit het centrum gelopen. Dit is de Adriaan van Bergenstraat. Deze hoek van Breda is vanaf mijn jeugd tot nu helemaal veranderd. Stond er vroeger de Kwatta, de Gasfabriek en heel veel woningen, dat is door de jaren na leegstand en sloop, veranderd in veel lage flats met woningen en winkels. Het Oude Mannenhuis Haagdijk is doorontwikkeld tot Woonzorgcentrum Elisabeth.


IMG_2860BredaNieuweDieststraat

Nieuwe Dieststraat.


IMG_2861BredaDonkvaart

Door de sloop van de wijk ontstond ruimte voor een nieuwe indeling en straten met de naam Donkvaart. Hier wordt nog steeds gebouwd.


IMG_2862BredaWoonzorgcentrumElisabeth

Alle drie van deze in de zon staande flats maken deel uit van het Woonzorgcentrum Elisabeth. Foto genomen vanaf de parking van een grote supermarkt aan de Haagdijk.


IMG_2863BredaHaagdijk

Haagdijk in de richting van Princenhage.


IMG_2864BredaHaagdijk

Haagdijk in de richting van de Grote Markt. Foto gemaakt ter hoogte van de supermarkt.


IMG_2865BredaHaagdijkVoorheenRestaurant

Haagdijk, ooit was dit een Argentijns restaurant.


IMG_2866BredaVismarktOoitWarenDieSchilderingenEenGoedIdee

Vismarkt. Ooit was de muurschildering een goed idee.


IMG_2867BredaReigerstraat

Reigerstraat met achterin de overgang naar de Catharinastraat.


St. Martinus Princenhage: Kerkschatten


Begeleidende tekst van de tentoonstelling.


Motief van een van de kerkelijke gewaden.


Acherzijde van een kasuifel: het Lam Gods.



Ik ken de verschillende soorten kasuifels en diakenkleding. Ik heb ze alleen nooit gefotografeerd toen ik ze regelmatig klaarlegde. Ook de kleuren spreken nog steeds aan. Deze goudkleurige zijn voor feestdagen.


Het zwart is voor uitvaarten.


Het paars is voor de vastentijd. Ik miste de groene gewaden.


Voorkant.


Achterkant met de lijdende Christus.



Op de tentoonstelling is een Antependium te zien. Dat zijn kleden die aan het altaar werden bevestigd. Hier zie je een van de meest klassieke symbolen uit de Rooms Katholieke kerk: de pelikaan pikt zich in de borst om met zijn eigen bloed zijn jongen te voeden. De pelikaan is het symbool voor Christus.


Linkerdeel van het antependium.


‘Quae sub his figures’ dat is de latijnse tekst op dit antependium. Het is een zin uit een gedicht dat wordt toegeschreven aan Thomas van Aquino. Het gedicht heet: ‘Adoro te devote’ (Ik aanbid u met eerbied). De zesde strofe van het gedicht begint met de tekst: “Pie pelicane, Jesu Domine” (Pelikaan vol goedheid, Jezus onze heer). In dit gedicht komt de volgende zin voor: “Quae sub his figures vere latilas”(die hier onder tekens….). Deze zin die ook op het antependium staat verwijst naar het belangrijkste moment in de mis: het tonen en delen van het brood en wijn, de centrale tekens in het Christelijk geloof.


Nu volgen een aantal voorwerpen die in mijn tijd al niet meer zo vaak werden gebruikt: het passiekruis. Dit kruis toont niet het lichaam van Christus maar de lijdenswerktuigen: de hamer, de nagels (spijkers), de hysopstengel met spons, de lans, de ladder, de doornenkroon, de geselroede (zweep), de lijkwade, dobbelstenen en de doek van Veronica.


In detail.


Processieparasol.


Baldakijn, hier uitgestald over een paar banken. Deze baldakijn werd gebruikt in de Sacramentsprocessie. Vier mannen droegen hem terwijl de priester met monstrans onder de baldakijn liep.


Missaal met zilverbeslag uit 1730. Op het beslag is een afbeelding te zien van Martinus die een deel van zijn kleed aan een arme geeft.


Engelen die ooit deel uitmaakte van de preekstoel.


Wierrookvaten en scheepjes (de kleine voorwerpen in het midden). De vaten aan de beide buitenkanten, bevatten een gloeiend kooltje. Door daar wierrook op te leggen vanuit de wierrookscheepjes, ontwikkelden zich rook met de typische geur van wierrook.



Doopschotel uit 1600. Het pronkstuk wat mij betreft. Afgebeeld zijn Jozua en Kaleb. Ze zijn 2 van de twaalf verspieders die Mozes het Beloofde Land in stuurt. Tien verspieders komen terug en denken dat dit land nooit hun land zal worden. Jozua en Kaleb hebben er wel vertrouwen in. De 12 nemen vruchten mee van het land. Dat is denk ik het moment dat hier op de schaal is afgebeeld. Als gevolg van het ongeloof van de tien en het feit dat het Joodse volk hun kant kiest, zal men nog 40 jaar door de woestijn zwerven (in ballingschap blijven). Alleen Kaleb zal uiteindelijk als enige van de verspieders het Beloofde Land bereiken. Door doop wordt je lid van de gemeenschap van gelovigen, sluit je je aan bij Kaleb. Een heel mooi symbool.


Reliekkastje.


Communiebank.


Detail van de communiebank: Mozes.


Breda

Ik ontving onlangs een PowerPoint met foto’s van Breda.
Een aantal van de foto’s zie je hieronder.
Het betreffen allemaal foto’s die de laatste vijf jaar
in Breda gemaakt zijn. Een enkel is misschien zelfs ouder.
Een accurate datering heb ik niet.


Breda, Aanleg nieuwe haven.

Op deze foto is te zien dat er een tijdelijke brug wordt aangelegd
zodat de laatste restanten van de parkeergarage kunnen worden verwijderd.
Een nieuwe Hoge Brug zal er dan op deze plaats voor terug komen.
Deze foto moet gemaakt zijn vanuit het appartementengebouw
op de hoek van de Haven en de Adriaan van Bergenstraat.
Zie circel op onderstaande afbeelding van Google maps.
Grappig is dat op Google Maps nog steeds een afbeelding
wordt gebruikt die de situatie weergeeft zoals hij op deze foto
te zien is. Een situatie die nu al een paar jaar niet meer bestaat.

Google maps, 30 augustus 2008.


Breda, Chassepark.


Breda, gevel van Concordia, de voormalige stadschouwburg.


De Dreef, Princenhage.


Breda, De Toren van de Grote Kerk en de Antoniuskerk.



Breda, Hoofdingang KMA.


Breda, Michaelkerk, voormalige bisschopszetel.


Breda, Reigerstraat vanaf de hoek Reigerstraat/Kasteelplein.


Breda, herfst in het Valkenberg.


 

Kunstroute Princenhage 2008

Behoorlijk wat bezoekers op een verder trieste zondag,
hadden de deelnemers van de Kunstroute vandaag.
De zondag begon met zon maar aan mijn foto’s
is goed te zien dat de herfst op volle kracht doorzet.

De tocht begon in het Princenhaags museum.
Achtereenvolgens heb ik de volgende adressen bezocht:

Galerie LIE, Haagweg 356
Gusta van Oosterhout.

Graspol met zaaddoos.

Labbonen.

Zaaddoos TB2.

Bloemzaad AB, Aardewerk.

Zaaddoos GZ, aardewerk.

Zaaddoos SM, aardewerk.


Lanne Verheijen.

Henny Adank.
Zijn werk met kleurpotloden was al eens eerder op mijn web log te zien.

Indiase stoffen, 2006.

Anneke Brouwer.

Nieuwsgierig.

Onrust.