Een bijzondere band met Art Nouveau

Ik val maar meteen met de deur in huis:
een groot liefhebben van art nouveau ben ik niet.
Die kunst vorm is soms wel erg druk maar dat neemt niet weg
dat het ook regelmatig aangenaam is om naar te kijken en
mooie vormen aanreikt.
Daarom toch maar naar de tentoonstelling ‘De Bijzondere Band’ geweest
die als ondertitel gebruikt: Art nouveau-boeken van Dijsselhof,
Lion Cachet en Nieuwenhuis.

IMG_0872WilliamMorrisANoteOnFoundingTheKelmscottPressKelmscottPressHammersmith1898HuisVanHetBoek

De activiteiten van William Morris en zijn Kelmscott Press was het begin van de Arts & Crafts movement en leidde niet alleen in Engeland tot een hernieuwde aandacht voor mooi verzorgd drukwerk. Gier een voorbeeld van zijn werk: William Morris, A note on founding the Kelmscott Press. Kelmscott Press, Hammersmith, 1898, Huis van het boek.


Wat mij zo opvalt is dat de illustraties en de versieringen
van dit boek (en die van vele soortgenoten) zo geïnspireerd
lijkt te zijn door de manier waarop in de middeleeuwen
de boeken voorzien werden van randdecoraties.

IMG_0870WalterCraneTheClaimsOfDecorativeArtsLawrence&BullenCambridge1892UniversitaireBibliothekenLeiden

Walter Crane, The claims of decorative arts. Uitgeverij: Lawrence & Bullen, Cambridge, 1892, Universitaire Bibliotheken Leiden. De ontwerper en de ambachtsman slaan de handen ineen op deze boekband.


IMG_0874TineVanHoytemaUilengelukGeteelendOpSteenDoorThVanHoytemaCMVanHohgAmsterdam1895HuisVanHetBoek

Dat Art Nouveau niet per definitie druk en overvloedig moet zijn bewijst deze band. Tine van Hoytema, Uilengeluk – Geteelend op steen door Th van Hoytema. C. M. van Gogh, Amsterdam, 1895. Huis van het boek.


IMG_0876TheoVanHoytemaKalender1905Tresling&CoAmsterdam1904HuisVanHetBoek

Dat idee van een uil kwam ook terug op deze kalender uit 1905: Theo van Hoytema, Kalender 1905, Tresling & Co, Amsterdam, 1904. Huis van het boek.

IMG_0877TheoVanHoytemaKalender1905Tresling&CoAmsterdam1904HuisVanHetBoek


IMG_0879FrederikVanEedenJohannesViatorHetBoekVanDeLiefdeWVersluysAmsterdam1892BandontwerpRNRolandHolstUniversitaireBibliothekenLeiden

Alleen al vanwege de titel zou je dit boek uitkiezen: Frederik van Eeden, Johannes Viator – Het boek van de liefde, W. Versluys, Amsterdam, 1892. Bandontwerp: R. N. Roland Holst. Universitaire Bibliotheken Leiden.


IMG_0880ArtNouveau

Deze tekst is een introductie en een afbakening van de tentoonstelling: “Aanvankelijk gingen ze uit van het middeleeuwse beginsel dat de levende natuur het leidende motief moest bieden voor de decoratie van objecten”…”Maar omstreeks 1895 won de overtuiging terrein dat de levende natuur juist wel was opgebouwd vanuit abstracte wiskundige beginselen”.


IMG_0881LouisCouperusMetamorfozeLJVeenAmsterdam1897BandontwerpJanTooropHuisVanHetBoek

De afbeelding rond de voorgaande tekst is afkomstig van dit ontwerp: Louis Couperus, Metamorfoze, L. J. Veen, Amsterdam, 1897. Bandontwerp Jan Toorop. Huis van het boek.


IMG_0883LouisCouperusDeStilleKrachtLJVeenAmsterdam1900BandInGebatiktLinnenOntwerpChrisLebeauHuisVanHetBoek

Langzaam buigt de tentoonstelling af naar een onderwerp waar ik eerder vnooit bij had stilgestaan: het gebruik van batik bij het maken van boekbanden. Soms op stof zoals in dit voorbeeld maar verder volgen nog voorbeelden met perkament. Louis Couperus, De stille kracht, L. J. Veen, Amsterdam, 1900. Band in gebatikt linnen. Ontwerp Chris Lebeau. Huis van het boek.


IMG_0885AlbumAangebodenAanKoninginWilhelminaDoorDeNederlandseSportvereenigingen1898GebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetKoninklijkeVerzamelingenDenHaag

Dit is een eerste voorbeeld: batik op perkament. Album aangeboden aan Koningin Wilhelmina door de Nederlandse Sportvereenigingen, 1898, gebatikt perkament. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Koninklijke Verzamelingen, Den Haag.


IMG_0887WalterCraneKunstEnSamenlevingScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdamTweedeDruk1903IngenaardPapierenOmslagOntwerpGWDijsselhofHuisVanHetBoek

Walter Crane, Kunst en samenleving, Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, tweede druk 1903. Ingenaaid papieren omslag. Ontwerp G. W. Dijsselhof. Huis van het boek. Dit is een van de eerste boeken in deze blog post die het belang van deze boekwinkel (Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam) aangeeft.


IMG_0891MedischWeekbladJaargang11894-1895BandInLinnenOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

Medisch Weekblad, Jaargang 1, 1894 – 1895. Band in linnen. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


Er volgen nog meer mooie boekbanden in deze blogpost maar
wil je zelf nog een kijkje gaan nemen in Museum Meermanno
dan kan dat nog tot en met 23 juni.

Het volgende is wel een heel speciaal project.
Er volgen 5 verschillende boekbanden die allemaal dezelfde
catalogus beschermen. Iedere binding had zijn eigen ‘doelgroep’.

IMG_0893CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetIngenaaidOmslagInGrijsPapierUniversitaireBibliothekenLeiden

Catalogus der tentoonstelling van portretten en voorwerpen betrekking hebbende op het huis van Oranje- Nassau van Holkema & Warendorf, Amsterdam, 1898. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Ingenaaide omslag in grijs papier. Universitaire Bibliotheken Leiden. Een beetje gewoontjes.


IMG_0894CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetZwaarderPapierGebatiktPerkamentUniversitaireBibliothekenLeiden

Idem maar zwaarder papier in gebatikt perkament.


IMG_0895CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetExemplaarBuitenlandseGastenGebatiktPerkamentKoninklijkeBibliotheek

Idem maar bestemd voor buitenlandse gasten. Koninklijke Bibliotheek.


IMG_0896CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetExemplaarKWilhelminaGebatiktPerkamentKoninklijkeVerzamelingen

Idem maar dit is het exemplaar voor Koningin Wilhelmina. Deze vind ik goed geslaagd. Zie hoe de ‘W’ mooi past in het ontwerp. Koninklijke Verzamelingen, Den Haag.


IMG_0897CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetExemplaarKEmmaGebatiktPerkamentKoninklijkeVerzamelingen

Je kunt het al raden. Hetzelfde van inhoud maar deze keer gaat het om het exemplaar van Koningin Emma. Die ‘E’ vind ik niet echt mooi in dit ontwerp. Maar ook dit is gebatikt perkament.


Voor wie het vergeten is.
Batikken doe je door op de ondergrond was aan te brengen en
daarna de verf aan te brengen. Dit kun je keer op keer doen.
Als de ondergrond stof is dan kun je de stof na het drogen
van de verf schoonmaken of terwijl de was op het textiel zit
de stof kreuken zodat de was barsten vertoont die dan in een
verfbad weer tot bijzondere effecten leidt.
Bij perkament is dat allemaal wat moeilijker.

Grote vraag is ook hoe je toch zo precies de was kunt aanbrengen.
Afgelopen zaterdag was er een boekbindster die daar experimenten
aan het uitvoeren was en haar ervaringen met ons deelden.

Overigens waren er meerdere boekbinders die verbonden zijn aan de
Stichting Handboekbinden aanwezig.

IMG_0898HAVanBakelKleinoodienUitKuthersNalatenschapSLVanLooyAmsterdam1917BandInLinnenGoudZilverbestempelingChemischGehandeldOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

Weer een experiment. Bijzondere kleuren. H. A. van Bakel, Kleinoodiën uit Luther’s nalatenschap, S. L. van Looy, Amsterdam, 1917. Band in linnen met goud- en zilverbestempeling, chemisch behandeld. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


IMG_0899EthaFlesInleidingTotDeKunstgeschiedenisHHonigUtrecht1903BandInPerkamentMenBlindEnGoudbestempelingOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

Dit is wel een heel mooi perkament. Melkwit, glimmend. Prachtig. Etha Fles, Inleiding tot de kunstgeschiedenis. H. Honig, Utrecht, 1903. Band in perkament met blind- en goudbestempeling. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


IMG_0901CHofstedeDeGrootRembrandt26PhotogravuresScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1901LuxeexemplaarVoorKEmmaPortefeuilleVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetKoninklijkeVerzamelingen

Dan was en nog een serie gele grote boeken. C. Hofstede de Groot, Rembrandt 26 photogravures. Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, 1901. Luxe exemplaar voor Koningin Emma. Portefeuille van gebatikt perkament. Ontwerp C. A, Lion Cachet, Koninklijke Verzamelingen.


IMG_0903MCNieuwbarnAntoonVanDijckScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1904LuxeExemplaarKWilhelminaVandVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetKoninklijkeVerzamelingen

Door het rustige ontwerp is dit voor mij een van de mooiste ontwerpen. M. C. Nieuwbarn, Antoon van Dijck. Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, 1904. Luxe exemplaar van Koningin Wilhelmina. Van gebatikt perkament. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Koninklijke Verzamelingen.


IMG_0906CHofstedeDeGrootDeRembrandttentoonstellingScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1899LuxeExemplaar#21PortefeuilleVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

C. Hofstede De Groot, De Rembrandttentoonstelling. Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, 1899. Luxe exemplaar #21. Portefeuille van gebatikt perkament. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


IMG_0905CHofstedeDeGrootDeRembrandttentoonstellingScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1899LuxeExemplaar#21PortefeuilleVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek Detail

Dit is het logo van Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam met daarin de initialen van C. A. Lion Cachet.


Dan was er nog een heel bijzondere serie.
Het toont het vakmanschap maar ook de aandacht en de tijd
die er in producten werd gestoken

IMG_0908PerkamentenBanden

Deze tekst legt prima uit wat de volgende foto’s tonen.


IMG_0909JanHofkerGedachtenEnVerbeeldingenSLLooy1906BinderJanMensingOntwerpNieuwenhuis

Een serie boeken met verschillende kleur banden maar allemaal exemplaren van hetzelfde boek. Voorzien op de achterkant met de initialen van de koper. Er zijn niet meer dan 50 exemplaren per kleur gemaakt. Jan Hofker, Gedachten en Verbeeldingen, S. L. Looy, 1906. Binder Jan Mensing. Ontwerp Nieuwenhuis.


XIMG_0868JanHofkerGedachtenEnVerbeeldingenSLLooy1906BinderJanMensingOntwerpNieuwenhuis

Gebatikt perkament!


Eerlijk gezegd was dat nog niet alles.
Maar morgen meer.

Rubaiyat van Omar Khayyam

Donderdag ontving ik een paar boeken van de Folio Society.
Ik had ze een tijdje geleden besteld.
Een van de boeken is een facsimile uitgave van de
Rubaiyat van de Perzische dichter/schrijver
Omar Khayyam.

Op de deels Nederlandstalige website van Hans van Rossum
Staat het een en ander over de schrijver en het boek.

RubaiyatOfOmarKhayyam01Omdoos

Het kleine boekje zit in een omdoos.


RubaiyatOfOmarKhayyam02Boekband

Dit is de boekband zoals je die ziet als je het boekje uit de doos haalt. Helaas doet de scanner geen recht aan de gouddruk op de band.


RubaiyatOfOmarKhayyam03TweePaginas Pag2en3

De Engelse tekst die in dit boekje gebruikt wordt is die van de vertaling uit 1859 van Edward Fitzgerald.


RubaiyatOfOmarKhayyam03TweePaginas Pag02

De pagina’s zijn gekalligrafeerd door William Morris (die van de Arts-and-craftsbeweging). Figuren in de marge (niet op de foto) zijn ontworpen door William Moris en Sir Edward Burne-Jones en geschilderd door Charles Fairfax Murray. Dit boek is gebaseerd op de versie in het British Library, MS 37832, gemaakt in 1872.


Gelezen: Pauw & wijnrank door A.S. Byatt

Niet iedereen zal bij de naam A.S. Byatt opveren, ik ook niet.
De naam William Morris zegt me meer.
De naam Mariano Fortuny was me onbekend.

William Morris heeft een heel belangrijke rol gespeeld in
het onstaan van de private press in Engeland.
Hij heeft op een heel professionele manier nieuw leven geblazen
in kleinschalige drukkerijen met een hoge kwaliteit.
Daarnaast staat hij aan de wieg van de zogenaamde Arts and Craft-beweging.

Wikipedia:

De arts-and-craftsbeweging is een sociale beweging en een stroming in de kunst en industriële vormgeving uit de laatste helft van de 19e eeuw in Engeland.
De voornaamste vertegenwoordiger van deze beweging was William Morris (1834-1896) en de beweging werd vooral geïnspireerd door de schrijver en kunstenaar John Ruskin (1819-1900). De beweging ontstond als een opstand tegen het tijdperk van de industriële revolutie en een afschuw van de goedkope en lelijke massaproducten uit het Victoriaanse tijdperk. Omdat dit industriële tijdperk in Engeland het eerste begonnen is, in het midden van de 18e eeuw, is het niet verwonderlijk dat een protest ertegen ook als eerste in dit land ontstond. Door de industrialisatie en mechanisatie was volgens William Morris en medestrijders de wereld van eenvoud, schoonheid en ambachtelijkheid, die ze romantisch in de Middeleeuwen projecteerden, vernietigd en zij wilden deze wereld weer herstellen. Ware kunst, zo stelden zij in navolging van John Ruskin, moet tegelijk nuttig en mooi zijn en moet voortkomen uit dezelfde eenheid van kunst en arbeid in dienst van de samenleving die ook het ontwerp en de bouw van de Gotische kathedraal kenmerkte. Vanaf de Renaissance is het proces begonnen waarin kunst en samenleving van elkaar zijn gescheiden, met als resultaat ongelukkige mensen in een lelijke wereld. Vanwege deze zorg voor de samenleving heeft de beweging vanaf het begin niet alleen geijverd voor mooie producten die omdat ze mooi zijn ook nuttig zijn, maar ook voor sociale rechtvaardigheid, verbetering van arbeidershuizen en pensioenen voor de ouderen.

Door A.S. Byatt worden de twee kunstenaars vergeleken,
de een als de typische Noord-Europeaan, de ander
als een typische vertegenwoordiger van Zuid-Europa.
Twee Europeanen met grote overeenkomsten maar ook met verschillen.
Heel actueel in het politieke gekrakeel van deze dagen.

 photo WP_20170309_002PauwEnWijnrankASByatt.jpg

A.S. Byatt, Pauw en wijnrank, over William Morris en Mariano Fortuny.


Mariano Fortuny was een Spanjaard en mode-ontwerper.
Een groot deel van artistieke leven leidde hij vanuit Venetie.

Over A.S. Byatt schrijft Wikipedia onder meer:

Met haar roman Obsessie (Possession, 1990) won ze in 1990 de Booker Prize.
Byatt ontving de Erasmusprijs 2016 voor haar bijdrage aan het genre Life Writing, een actueel onderwerp binnen de literatuur dat historische romans, biografieën en autobiografieën omvat

Het boek is geschreven in een heel rustige sfeer, zeer overtuigend,
haast sereen.
Heerlijk om te lezen en om te genieten van de waardering die Byatt
heeft voor de kwaliteit van het werk van deze twee kunstenaars.

Kunstvaria

 photo AnselmKieferOhHalmeIihrHalmeOhHalmeDerNacht2012.jpg

Anselm Kiefer, Oh Halme, Ihr Halme, Oh Halme, Der Nacht, 2012.


 photo AnthonyVanDyckSufferLittleChildrenToComeUntoMeCirca1618ndash1620OilOnCanvas.jpg

Anthony Van Dyck, Suffer little children to come unto me, circa 1618 – 1620, oil on canvas.


 photo CarvedGraniteTempleStepSandakadaPahana1000YearOldPre-HinduStoneStep.jpg

Carved granite temple step (Sandakada Pahana), 1000 year old pre-Hindu stone step.


 photo ClaudioBravoMorteros-Mortars2001OilOnCanvas.jpg

Claudio Bravo, Morteros – Mortars, 2001, oil on canvas.

 photo ClaudioBravoTriacutepticoPaqueteRojoYBlancoRedAndWhitePackageTriptych2005.jpg

Claudio Bravo, Triacuteptico paquete rojo y blanco (Red and white package triptych), 2005.

Rood/wit pakpapier triptiek.


 photo DerrickVelasquezUntitled642013MarineVinylWalnut.jpg

Derrick Velasquez, Untitled #64, 2013, marine vinyl and walnut.


 photo FaceJugCa1862EdgefieldDistrictOfSouthCarolina.jpg

Face jug, circa 1862, Edgefield District of South Carolina.

Gezichtskruik, Afro-Amerikaans.


 photo GordonParksGrandiMagazziniBirminghamAlabama1956Photo.jpg

Gordon Parks, Grandi Magazzini, Birmingham, Alabama, 1956, photo.


 photo HenriMatisseLaGerbeDeSchoof1953-1954CeramicTiles.jpg

Henri Matisse, La Gerbe (De schoof), 1953 – 1954, ceramic tiles.


 photo ItaoShinjiroAdjustableIronStatueOfHawkBefore1894JapaneseCallTheseSculpturesJizaiOkimono.jpg

Itao Shinjiro, Adjustable iron statue of hawk, before 1894, Japanese call these sculptures Jizai Okimono.

Ijzeren havik die in verschillende standen kan worden gezet.


 photo KeithHaringTwoHeadedFigure1986.jpg

Keith Haring, Two headed figure, 1986.


 photo KoenVanDenBroekTorque7KeltischSierraad2013OilOnCanvas.jpg

Koen van den Broek, Torque #7, Keltisch sierraad, 2013, oil on canvas.


 photo LucianFreudTheBrigadier2003-2004.jpg

Lucian Freud, The brigadier, 2003 – 2004.


 photo PairOfLime-GreenGroundFamille-RoseVasesJiaqingSealMarksAndPeriod1796-1820.jpg

Pair of lime-green ground, Famille-Rose vases, Jiaqing seal, marks and period, 1796 – 1820.


 photo RodericOConorRedRocksAndSea1898.jpg

Roderic O’Conor, Red rocks and sea, 1898.


 photo SpencerFinchShieldOfAchillesDawnTroy10-27-20022013FlorescentFixturesAndFilters.jpg

Spencer Finch, Shield of Achilles, Dawn, Troy, 10/27/02, 2013, florescent fixtures and filters.


 photo TheMishnehTorahBookOfAvodahServiceOnTempleWorshipOpeningPanelFolio41vCa1457.jpg

The Mishneh Torah, Book of Avodah, service, on temple worship, opening panel, folio 41v, circa 1457.


 photo ThomasHouseagoStridingFigureIIGhost2012BronzeAndSteel.jpg

Thomas Houseago, Striding figure II (ghost), 2012, bronze and steel.


 photo WilliamMorrisZhejiangManFromTheManAdornedSeries2001BlownAndAppliedGlassCopperWireMetalStand.jpg

William Morris, Zhejiang man from the ‘Man adorned’-series, 2001, blown and applied glass, copper, wire, metal stand.